From 1cd0ec6c093469e4c7b138be931bd62e03f40601 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Cami33 Date: Sun, 11 Feb 2018 17:25:42 -0500 Subject: [PATCH 1/8] Add files via upload --- data/tlg0559/tlg0559.tlg016.1st1K-grc1.xml | 1679 ++++++++++++++++++++ 1 file changed, 1679 insertions(+) create mode 100644 data/tlg0559/tlg0559.tlg016.1st1K-grc1.xml diff --git a/data/tlg0559/tlg0559.tlg016.1st1K-grc1.xml b/data/tlg0559/tlg0559.tlg016.1st1K-grc1.xml new file mode 100644 index 000000000..9e15f9f92 --- /dev/null +++ b/data/tlg0559/tlg0559.tlg016.1st1K-grc1.xml @@ -0,0 +1,1679 @@ + + + + + + +Liber geeponicus +Heronis Alexandrini +Fridericus Hultsch +Harvard College Library + Harvard Library Arcadia Fund +Gregory Crane + + Digital Divide Data + Corrected and encoded the text + + + Gregory Crane + Editor-in-Chief, Perseus Digital Library + + + Matt Munson + Project Manager (University of Leipzig), 2016 - present + + + Annette Gessner + Project Assistant (University of Leipzig) 2015 - present + + + Thibault Clérice + Lead Developer (University of Leipzig) 2015 - 2017 + + + Bruce Robertson + Technical Advisor (Mount Allison University) + + + +Harvard College Library + tlg0559.tlg016.1st1K-grc1.xml + +

Available under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License

+ +2017 +Harvard College Library +United States + + + + + + Heronis Liber Geeponicus + + + Fridericus Hultsch + + + Heronis Alexandrini + + Weidmann + Berlin + 1864 + + 1 + + The Internet Archive + + + + + + + + + + +

Text encoded in accordance with the latest EpiDoc standards (January 2014)

+ + + +Greek +Latin + + + +added language tags; edited capital letters, "author", "title"; added "funder"; added "filename"; updated "date" to 2017; added a "urn" tag; translated "publisher" and "pubPlace" into English, changed roman numerals in arabic; added "volume" nm. and link to the online scan; added "reDecl" + + + + +
+ +VII. +Heronis Liber Geeponicus. +

Ἥρωνος γεηπονικὸν βιβλίον.

+
+

Τίνες αἱ γενικαὶ τῶν σχημάτων διαφοραί; +Τῶν δὲ σχημάτων ἃ μέν ἐστιν ἐπίπεδα, ἃ δὲ στερεά, +κ. τ. λ. (Vide Def. 27).

+
+ +
+

Τίνες αἱ τῶν ἐπιπέδων σχημάτων διαφοραί; +Τῶν ἐν ταῖς ἐπιφανείαις σχημάτων κ. τ. λ. (V. ibid. 28).

+
+ +
+

Περὶ ἀσυνθέτου ἐπιπέδου σχήματος, ὅ ἐστι +κύκλος.

+

Κύκλος ἐστὶ τὸ ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενον ἐπίπεδον. +κ. τ. λ. (V. ibid. 29).

+
+ +
+

Περὶ διαμέτρου.

+

Διάμετρος δὲ τοῦ κύκλου ἐστὶν εὐθεῖά τις διὰ τοῦ +κέντρου ἠγμένη κ. τ. λ. (V. ibid. 30).

+
+ +
+

Περὶ τῶν ἐν τοῖς ἐπιπέδοις ἐξ ἀνομογενῶν +συνθέτων περιφερειῶν σχημάτων, οἷόν τί +ἐστιν ἡμικύκλιον.

+

Ἡμικύκλιόν ἐστι τὸ περιεχόμενον σχῆμα κ. τ. λ. (V. +ibid. 31).

+
+ +
+

Τί ἐστιν ἀψίς; +Ἀψὶς δέ ἐστι τὸ ἔλαττον ἡμικυκλίου κ. τ. λ. (V. ibid. 32).

+
+ +
+

Τί ἐστι κοινῶς τμῆμα κύκλου; +Κοινῶς δὲ τμῆμα κύκλου ἐστὶν κ. τ. λ. (V. ibid. 33).

+
+ +
+

Τίς ἡ ἐν τμήματι κύκλου γωνία; +Ἡ ἐν τμήματι κύκλου γωνία ἐστὶν κ. τ. λ. (V. ibid. 34).

+
+ + +
+

Τί ἐστι τομεὺς κύκλου; +Τομεὺς δὲ κύκλου ἐστὶ τὸ περιεχόμενον σχῆμα κ. τ. λ. +(V. ibid. 35).

+
+ +
+

Τίνες αἱ τῶν ἐν τοῖς ἐπιπέδοις εὐθυγράμμων + σχημάτων διαφοραί; +Τῶν ἐν τοῖς ἐπιπέδοις κ. τ. λ. (V. ibid. 40).

+
+ +
+

Τί ἐστι τρίγωνον; +Τρίγωνόν ἐστι σχῆμα ἐπίπεδον κ. τ. λ. (V. ibid. 41).

+
+ +
+

Τίνα τριγώνων εἴδη καὶ πόσα; + Τῶν δὲ τριγώνων ἢ τριπλεύρων σχημάτων κ. τ. λ. (V. +ibid. 42).

+
+ +
+

Τί τὸ ἰσόπλευρον; +Ἰσόπλευρον μὲν οὖν ἐστιν κ. τ. λ. (V. ibid. 43).

+
+ +
+

Τί τὸ ἰσοσκελές; + Ἰσοσκελῆ δὲ ὅσα τὰς δύο μόνας ἴσας ἔχει τὰς πλευράς. +(V. ibid. 44).

+
+ +
+

Τί τὸ σκαληνόν; +Σκαληνὰ δὲ ὅσα τὰς τρεῖς ἀνίσους ἔχει πλευράς. (V. +ibid. 45).

+
+ +
+

Τί τὸ ὀρθογώνιον; +Ὀρθογώνιον δέ ἐστι τὸ μίαν ἔχον ὀρθὴν γωνίαν. (V. +ibid. 46).

+
+ +
+

Τί τὸ ὀξυγώνιον; +Ὀξυγώνιον δέ τὰς τρεῖς ὀξείας ἔχον γωνίας. (V. ibid. 47).

+
+ +
+

Τί τὸ ἀμβλυγώνιον; +Ἀμβλυγώνιον δὲ τὸ μίαν ἔχον ἀμβλεῖαν γωνίαν. (V. +ibid. 48).

+
+ +
+

Τριγώνων ἰδιότητες.

+

Τὰ μὲν οὖν ἰσόπλευρα πάντα ὀξυγώνια κ. τ. λ. (V. ibid. 49).

+
+ +
+

Περὶ τετραπλεύρων σχημάτων.

+

Τί ἐστι τετράπλευρον ἐπίπεδον; +Τετράπλευρον ἐπίπεδόν ἐστι κ. τ. λ. (V. ibid. 50).

+
+ +
+

Τίνες αἱ τῶν τετραπλεύρων διαφοραί; +Τῶν δέ τετραπλεύρων σχημάτων κ. τ. λ. (V. ibid. 51).

+
+ + +
+

Τίνα τετραγονια; +Τὰ μὲν οὖν ὀρθογώνια κ. τ. λ. (v. ibid. 52).

+
+ +
+

Τίνα τὰ ἑτερομήκη; +Τὰ δὲ ὀρθογώνια μὲν κ. τ. λ. (V. ibid. 53).

+
+ +
+

Τί ῥόμβοι; +Τὰ δὲ ἰσόπλευρα μὲν κ. τ. λ. (V. ibid. 54).

+
+ +
+

Τίνα παραλληλόγραμμα; +Ἐπὶ δὲ τῶν τετραπλεύρων κ. τ. λ. (V. ibid. 56).

+
+ +
+

Περὶ παραλληλογράμμων ὀρθογωνίων.

+

Τῶν δὲ παραλληλογράμμων κ. τ. λ. (V. ibid. 57).

+
+ +
+

Τίς ὁ ἐν παραλληλογράμμῳ γνώμων; +Παντὸς δέ παραλληλογράμμου κ. τ. λ. (V. ibid. 58).

+
+ +
+

Τί ἐστι γνώμων κοινῶς; +Καθόλου δὲ γνώμων ἐστὶ κ. τ. λ. (V. ibid. 59).

+
+ +
+

Τί ἐστι τραπέζιον; +Τῶν παρὰ τά εἰρημένα τετραπλεύρων κ. τ. λ. (V. ibid. 60).

+
+ +
+

Τίνα τά τραπέζια; +Τραπέζια μὲν οὖν εἰσιν κ. τ. λ. (V. ibid. 61).

+
+ +
+

Τίνα τραπεζοειδῆ; +Τραπεζοειδῆ δὲ ὅσα κ. τ. λ. (V. ibid. 62).

+
+ +
+

Περὶ τῶν ἐν τοῖς ἐπιπέδοις εὐθυγράμμων καθʼ +ἕκαστα λεγομένων, οἷον τί ἐστι βάσις; +Βάσις λέγεται ἐπιπέδου χωρίου γραμμὴ κ. τ. λ. (V. +ibid. 66).

+
+ +
+

Τί ἐστι πλευρά; +Πλευρὰ δέ μία τῶν τὸ σχῆμα περικλειουσῶν. (V. ibid. 67).

+
+ +
+

Τί ἐστι διαγώνιος; +Διαγώνιος δὲ ἡ ἀπὸ γωνίας κ. τ. λ. (V. ibid. 68).

+
+ +
+

Τί ἐστι κάθετος; +Κάθετος δέ ἐστιν ἡ ἀπὸ σημείου κ. τ. λ. (V. ibid. 69.

+
+ +
+

Τί ἐστι κάθετος πρὸς ὀρθάς; +Κάθετος δὲ πρὸς ὀρθὰς λέγεται κ. τ. λ. (V. ibid. 70).

+
+ + +
+

Τίωες εἰσὶ παράλληλοι γραμμαί; +Παράλληλοι δέ καλοῦνται γραμμαὶ κ. τ. λ. (V. ibid. 71).

+
+ +
+

Τίνες δὲ αἱ οὐ παράλληλοι εὐθεῖαι; +Οὐ παράλληλοι εὐθεῖαί εἰσιν κ. τ. λ. (V. ibid. 72).

+
+ +
+

Τί ἐστι τριγώνου ὕψος; +Τριγώνου δὲ ὕψος καλεῖται κ. τ. λ. (V. ibid. 73).

+
+ +
+

Τίνες αἱ τῶν εὐθυγράμμων κτερέῶν σχημάτων +διαφοραί; +Τῶν δὲ εὐθυγράμμων στερεῶν κ. τ. λ. (V. ibid. 99).

+
+ +
+

Τί ἐστι πυραμίς; +Πυραμὶς μὲν οὖν ἐστι σχῆμα στερεὸν κ. τ. λ. (V. ibid. 100).

+
+ +
+

Ἥρωνος εἰσαγωγαὶ τῶν γεωμετρουμένων.

+
+ +
+

Ἡ ἐπίπεδος γεωμετρία συνέστηκεν ἔκ τε κλίματων καὶ +σκοπέλων καὶ γραμμῶν καὶ γωνιῶν κ. τ. λ. (V, Geom. cap. 3).

+
+ +
+

Τὰ δὲ μέτρα ἐξηύρηται ἐξ ἀνθρωπίνων μελῶν, δακτύλου, +παλαιστοῦ, σπιθαμῆς, ποδὸς, πήχεως, βήματος, ὀργυιᾶς +καὶ λοιπῶν, καθὼς προγέγραπται.

+
+ +
+

Ἐπειδήπερ ἐν τοῖς κλίμασιν ἐκράτησέ τις συνήθεια +τοῖς ἐγχωρίοις μέτροις χρᾶσθαι ἕκαστον, καὶ ἐκ τῆς ἀναλογίας + τοῦ ποδὸς πρὸς τὸν πῆχυν ἐξισοῦται τὸ μέτρον. τούτων +δέ οὕτως ἐχόντων τὴν μέτρησιν τῶν θεωρημάτων +ποιησόμεθα.

+

Καὶ ἔστιν ἡ μέτρησις τῶν θεωρημάτων κατὰ τὰ ὑποτεταγμένα +οὕτως.

+
+ +
+

Ἔστω τετράγωνον ἰσόπλευρον καὶ ὀρθογώνιον, οὗ ἑκάστη +πλευρὰ ἀνὰ πόδας ιβ´· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποιῶ οὕτως· +τὰ ιβ´ ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται ρμδ´ πόδες· τοσούτων ἔσται +τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Ἔστω τετράγωνον ἰσόπλευρόν τε καὶ ἰσογώνιον καὶ ἐχέτω + ἑκάστην πλευρὰν ποδῶν ν´· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδὸν καὶ τὴν +διαγώνιον· ποιῶ οὕτως· τὰ ν´ ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται ,βφί· +26. πόδας sic G, quod propterea commemoro, quia plerumque π habet: +in sequentibus igitur, ubi nihil adnotabo, formam per compendium scriptam +esse scito 27. 31. γίνεται, nisi fallor, G (item p. 212, 4) + + +ἔσται τὸ ἐμβαδὸν τοσούτων. τὴν δὲ διαγώνιον εὑρεῖν· δὶς +τὸ ἐμβαδὸν ε· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνεται πόδες ο´ Ϲ +δ˝· τοσούτου ἐστὶν ἡ διαγώνιος. καὶ ἄλλως· τὴν μίαν πλευράν, +τουτέστι τὰ ν´, ἐπὶ τὰ ο´ Ϲ δ˝ γίνονται πόδες ,Ϛφλζ´ +Ϲ· ὧν ν˝ γίνεται ο´ Ϲ δ˝.

+
+ +
+

Ἔστω τετράγωνον ἑτερόμηκες ἤτοι παραλληλόγραμμον, +οὗ τὸ μῆκος ποδῶν ν´, τὸ δὲ πλάτος ποδῶν λ´· εὑρεῖν αὐτοῦ +τὸ ἐμβαδὸν καὶ τὴν διαγώνιον· ποιῶ οὕτως· τὸ μῆκος +ἐπὶ τὸ πλάτος γίνονται πόδες ,αφ´· ἔσται τὸ ἐμβαδὸν ,αφ´ +ποδῶν. τὴν δὲ διαγώνιον εὑρεῖν· τὸ μῆκος ἐφ᾿ ἑαυτὸ γίνονται +πόδες ,βφ´· καὶ τὸ πλάτος ἐφ᾿ ἑαυτὸ γίνονται πόδες +Ϡ´· ὁμοῦ γίνονται πόδες ,γυ´· ὧν πλευρὰ τετραγωνική πόδες +νη´ γ˝· τοσούτου ἐστὶν ἡ διαγώνιος ποδῶν νη´ γ˝· τὸ +δὲ ἐμβαδόν ἐστι ποδῶν ,αφ´.

+
+ +
+

Ἔστω τετράγωνον παραλληλόγραμμον μὴ ὂν ὀρθογώνιον, +οὗ τὸ μεῖζον μῆκος ποδῶν λβ´, καὶ ἡ ἄλλη ποδῶν λ´· ὁμοῦ +γίνονται πόδες ξβ´· ὧν τὸ ἥμισυ γίνονται λα´. καὶ τὸ πλάτος +ποδῶν ιη´, καὶ τὸ ἄλλο ποδῶν ιϚ´· ὁμοῦ γίνονται λδ´· ὧν +τὸ Ϲ ιζ´· ταῦτα πολυπλασιάζω ἐπὶ τὰ λα´· γίνονται πόδες +φκζ´. ἑξῆς καταγραφή.

+
+ +
+

Τρίγωνον ὀρθογώνιον, οὗ ἡ μὲν κάθετος ποδῶν λ´, ἡ +δὲ βάσις ποδῶν μ´ ἡ δὲ ὑποτείνουσα ποδῶν ν´· εὑρεῖν +αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποιῶ οὕτως· τὴν βάσιν ἐπὶ τὴν κάθετον +γίνονται πόδες ,ασ´· ὧν Ϲ γίνονται πόδες χ´· ἔσται τὸ ἐμβαδὸν +ποδῶν χ´. εὑρεῖν αὐτοῦ καὶ τὴν ὑποτείνουσαν· τὰ λ´ +τῆς καθέτου ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται Ϡ´· καὶ τὰ μ´ τῆς βάσεως +ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται αχ´· ὁμοῦ πόδες ,βφ´· ὧν πλευρά τετραγωνικὴ +γίνεται ν´. ἄλλως εὑρεῖν τὴν ὑποτείνουσαν· +σύνθες τάς β´ πλευράς, τὰ λ´ καὶ τὰ μ´· γίνονται ο´· ταῦτα +ἐπὶ ε´ τν´· τούτων τὸ ξ˝ ν´.

+
+ +
+

Ἔστω τρίγωνον ὀρθογώνιον ἕτερον καὶ ἐχέτω τὴν μὲν +βάσιν ποδῶν μ´, τὴν δὲ ὑποτείνουσαν ποδῶν μα´ τὴν δὲ +κάθετον ποδῶν θ´· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδὸν καὶ τὴν κάθετον· +1. ἔστω G 2. ,ε G 9. πόδες G ἔστω G 10. ποδῶν G +12. γίνεται G 13. νη´ prius] λϹ η G (voluit Νη) 16. μεῖζον] +μεῖνον G 23. ποιῶν G 24. Ϲ˝ G ἔστω G 27. γι cum nota +compendii G 29, γίνεται G + + +ποιῶ οὕτως· τὰ μα΄ ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται ,αχπα΄. καὶ +τὰ μ΄ ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται ,αχ΄· ταῦτα ὑφαιρῶ ἀπὸ τῶν +,αχπα΄ ποδῶν· λοιπὸν μένουσι πόδες πα΄· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ +γίνεται πόδες θ΄. νῦν ποιῶ τὴν κάθετον ἐπὶ + τὴν βάσιν· γίνονται τξ΄· ὧν τὸ Ϲ γίνονται πόδες ρπ΄· ἔσται +τὸ ἐμβαδὸν ποδῶν ρπ΄. ἑξῆς ἡ καταγραφή.

+
+ +
+

Τρίγωνον ἰσοσκελές, οὗ ἡ κάθετος ποδῶν μ΄, ἡ δὲ βάσις +ποδῶν ιβ΄· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποιῶ οὕτως· τὴν +βάσιν ἐπὶ τὴν κάθετον γίνονται πόδες σμ΄· ὧν τὸ ἥμισυ + γίνονται πόδες ρκ΄· ἔσται τὸ ἐμβαδὸν ποδῶν ρκ΄.

+

Τριγώνου ἰσοσκελοῦς ἑκάστη τῶν ἴσων πλευρῶν ποδῶν +κε΄, ἡ δὲ βάσις ποδῶν ιδ΄· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδὸν καὶ +τὴν κάθετον· ποιῶ οὕτως· ἑκάστης πλευρᾶς ποίησον ◻΄· +γίνονται πόδες χκε΄· λαμβάνω τὸ Ϲ τῆς βάσεως· γίνονται + πόδες ζ΄· ταῦτα ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται πόδες μθ΄· λοιπὸν μένουσι +πόδες φοϚ΄· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνονται πόδες +κδ΄· καὶ τὰ ζ΄ ἐπὶ τὴν κάθετον πόδες ρξη΄· τοσούτων ἔσται +τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Ἔστω τρίγωνον ἰσόπλευρον καὶ ἐχέτω ἑκάστην πλευρὰν + ἀνὰ πόδας λ΄, καὶ ἐγγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν +διάμετρον· ποιῶ οὕτως· τὸ ἐμβαδόν ἐστι ποδῶν τ𝒢Ϛ΄· ταῦτα +ἐπὶ τὲ δ΄ γίνονται πόδες αφξ΄· ἄρτι σύνθες τὰς τρεῖς πλευράς· +γίνονται πόδες 𝒢΄· ἄρτι μερίζω τῶν ,αφξ΄ τὸ 𝒢″· γίνονται +πόδες ιζ΄ γ″· τοσούτων ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου.

+
+ +
+

Ἔστω πάλιν τρίγωνον ἰσόπλευρον καὶ ἐχέτω ἑκάστην +πλευράν ἀνὰ πόδας λ΄, καὶ περιγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν +αὐτοῦ τὴν διάμετρον· ποιῶ ούτως· τὰ λ΄ ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται +Ϡ΄· φανερὸν ὅτι κάθετος τοῦ τριγώνου ἔσται ποδῶν +κϚ΄· ἄρτι μερίζω τῶν Ϡ΄ τὸ κϚ″· γίνονται πόδες λδ΄ Ϲ η″· + ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου τοσούτων.

+
+ +
+

Ἔστω τρίγωνον ὀξυγώνιον, οὗ τὸ μικρότερον σκέλος ποδῶν +1. ποιῶν G 5. Ϲ″ G ἔστω G 7. ἰσοσκελοῦς G 9. γίνον- +ται] γι΄ G, quod compendium hinc non enotavi nisi in dubia scriptura +10. ἔστω G 11. Τρίγωνον G 13. ἑκάστης] immo τῆς 17. ἔστω G +20. πόδας scripsi ex cap. 54, πο G 22. γίνεται cum suprascr. ον G +24. ιζ΄ ζ G 25. πάλιν] πᾶν G 26. πόδας habet G 28. ἔστω G +29. λδ Ϲ η G, et similiter reliquis locis 30. ἔστω G + + +ιγ´, καὶ τὸ μεῖζον ποδῶν ιε´, καὶ ἡ βάσις ποδῶν ιδ´, +καὶ ἐπιγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν διάμετρον· ποιῶ +οὕτως· φανερὸν ὅτι τὸ ἐμβαδὸν τοῦ τριγώνου ἐστὶ ποδῶν +πδ´· ταῦτα ἐπὶ τὰ δ´ γίνονται πόδες τλϚ´· ἄρτι σύνθες τὰς +τρεῖς πλευρὰς τοῦ τριγώνου· γίνονται πόδες μβ´· τὰ τλϚ´ +εἰς τὰ μβ´ γίνονται πόδες η´· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου +ποδῶν ν´.

+
+ +
+

Ἔστω τρίγωνον ὀξυγώνιον, οὗ τὸ μικρότερον σκέλος +ποδῶν ιγ´, καὶ τὸ μεῖζον ποδῶν ιε´, καὶ ἡ βάσις ποδῶν +ιδ´, καὶ περιγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν διάμετρον· +ποιῶ οὕτως· τὸ μικρότερον σκέλος ἐπὶ τὸ μεῖζον, τὰ ιγ´ +ἐπὶ τὰ ιε´, γίνονται πόδες ρϥε´· εἰς ιβ˝ γίνονται πόδες ιϚ´ +δ˝· τοσούτων ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου.

+
+ +
+

Ἔστω τρίγωνον ἀμβλυγώνιον καὶ ἐχέτω τὴν μίαν πλευρὰν +ποδῶν ι´ καὶ τὴν βάσιν ποδῶν θ´, καὶ τὴν ὑποτείνουσαν +ποδῶν ιζ´, καὶ ἐγγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν +διάμετρον· ποιῶ οὕτως· φανερὸν ὅτι τὸ ἐμβαδὸν τοῦ τριγώνου +ἐστὶ ποδῶν λϚ´· ταῦτα ἐπὶ τὰ δ´ γίνονται πόδες +ρμδ´· καὶ σύνθες τὰς τρεῖς πλευρὰς τοῦ τριγώνου· γίνονται +πόδες λϚ´· ἄρτι μέρισον τῶν ρμδ´ τὸ λϚ˝· γίνονται πόδες +δ´· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ἐπιγραφομένου κύκλου ποδῶν δ´.

+
+ +
+

Ἔστω τρίγωνον ἀμβλυγώνιον καὶ ἐχέτω τὸ μικρότερον +σκέλος ποδῶν ι´, καὶ τὴν βάσιν ποδῶν θ´, καὶ τὴν ὑποτείνουσαν +ποδῶν ιζ´, καὶ περιγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ +τὴν διάμετρον· ποιῶ οὕτως· τὸ μικρότερον σκέλος ἐπὶ τὸ +μεῖζον, τὰ ι´ ἐπὶ τὰ ιζ´, γίνονται πόδες ρο´ φανερὸν ὅτι κάθετος +τοῦ τριγώνου ἐστὶ ποδῶν η´· ἄρτι μερίζουσι τὸ η˝ +τῶν ρο´ γίνονται πόδες κα´ δ˝· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ +κύκλου ποδῶν κα´ δ˝.

+
+ +
+

Ἔστω κύκλος, οὗ ἡ διάμετρος ποδῶν ιδ´· ἡ δὲ περίμετρος +εὑρεθήσεται κατὰ τὴν ἔκθεσιν ποδῶν μδ´· τὸ δὲ ἐμβαδὸν + ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν μέθοδον τῆς περιμέτρου εὑρεῖν, +ποίει οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον ποίει ἐπὶ τὰ κβ´· γίνονται +2. ποιῶν G 6. ἔστω G 8. μικρὸν G 10. περιγράφθω G +1. τὰ ιγ´ ἐπὶ om. G 13. τοσοῦτον ἔστω G 16. ἐγγράφθω G +21. ἔστω G 22. μικρὸν G 25. ποιοῦ G 28. ἔστω G + + +πόδες τη΄· καὶ πάντοτε μέριζε καθολικῶς παρὰ τὸν +ζ΄ τουτέστιν ὧν ζ″· γίνονται μδ΄· ἔσται ἡ περίμετρος ποδῶν +μδ΄.

+
+ +
+

Ἔστω κύκλος, οὗ ἡ περίμετρος ποδῶν π΄· εὑρεῖν αὐτοῦ + τὴν διάμετρον· ποιῶ οὕτως· πάντοτε τὴν περίμετρον ἐπὶ +τὰ ζ΄· γίνονται φξ΄· μερίζω· ὧν τὸ κβ″· γίνονται πόδες κε΄ +Ϲ· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου ποδῶν κε΄ Ϲ.

+
+ +
+

Ἔστω κύκλος οὗ ἡ διάμετρος ποδῶν ζ΄ ἡ δὲ αὐτοῦ +περίμετρος εὑρίσκεται κατὰ τὴν προγεγραμμένην ἔκθεσιν + ποδῶν κβ΄· παντὸς γὰρ κύκλου περίμετρος τριπλάσιον καὶ +ἕβδομόν ἐστι τῆς διαμέτρου· ἐὰν οὖν θέλῃς εὑρεῖν τὴν περίμετρον +ἀπὸ τῆς διαμέτρου, τριπλασίασον τοὺς ζ΄ πόδας τῆς +διαμέτρου· γίνονται πόδες κα΄· καί πρόσθες τούτοις τὸ ζ″ +τῆς αὐτῆς διαμέτρου· γίνεται ποὺς α΄· γίνονται πόδες κβ΄· + τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ περίμετρος.

+
+ +
+

Ἐὰν θέλῃς εὑρεῖν ἀπὸ τῆς περιμέτρου τὴν διάμετρον, +τοὺς κβ΄ πόδας τῆς περιμέτρου μέρισον παρὰ τὸν κβ΄· γίνεται +ποὺς α΄· τοῦτον ἑπταπλασίασον· γίνονται πόδες ζ΄· +τοσούτων ἔσται ἡ διάμετρος.

+
+ +
+

Ἐὰν θέλῃς ἀπὸ τῆς διαμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν τοῦ +κύκλου, τοὺς ζ΄ πόδας τῆς διαμέτρου πολυπλασίασον ἐφ᾿ +ἑαυτούς· γίνονται πόδες μθ΄· τούτους ἑνδεκαπλασίασον· γίνονται +πόδες φλθ΄· τούτων τὸ ιδ″ γίνονται πόδες λη΄ Ϲ· +τοσούτων ἔσται τὸ ἐμβαδὸν τοῦ κύκλου.

+
+ +
+

Ἐὰν θέλῃς ἀπὸ τῆς περιμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν, τοὺς +κβ΄ πόδας τῆς περιμέτρου πολυπλασίασον ἐφʼ ἑαυτούς· γίνονται +πόδες υπδ΄· τούτους ἑπταπλασίασον· γίνονται πόδες +γτπη΄ λη΄ Ϲ· τοσούτων ἔσται ποδῶν τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Ἄλλη· μέθοδος δηλοῦσα διὰ τῆς περιμέτρου τὸ ἐμβαδὸν + τοῦ κύκλου.

+

Πρόσθες τοῖς κβ΄ ποσὶ τῆς περιμέτρου μέρος οὐτῶν Ϲ +δ″· γίνονται πόδες ιϚ΄ Ϲ· ὁμοῦ πόδες λη΄ Ϲ· τοσούτων ἔσπαι +τὸ ἐμβαδόν.

+1. τη΄] τν G 2. ᾧ G 7. ἔσται hoc loco primum recte habet G +14. ποὺς] hoc etiam loco π habet G (conf. ad cap. 46) γίνονται] γίνεται +G, sed ε tribus punctis notatum κβ΄] κδ G 15. 24. 28. 32. ἔστω G +28. post γτπη΄ haec fere exciderunt: μερίζω· ὧν τὸ πη″· γίνονται +
+ + +
+

Ἀψίδα μετρῆσαι, ἧς ἡ διάμετρος ποδῶν ιδ΄, ἡ δὲ κάθετος +ποδῶν ζ΄· εὑρεῖν αὐτῆς τὸ ἐμβαδόν· ποίει οὕτως· τὴν +διάμετρον ἐφ᾿ ἑαυτὴν γίνονται πόδες ρ𝒢Ϛ΄· τούτους ἑνδεκαπλασίασον· +γίνονται πόδες βρνϚ΄· ὧν τὸ κη˝ γίνονται πόδες +οζ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Εἰ δὲ καὶ ἀπὸ τῆς καθέτου θέλεις εὑρεῖν τὸ ἐμβαδόν, +ποίει οὕτως· τοὺς ζ΄ πόδας τῆς καθέτου πολυπλασίασον +ἐφ᾿ ἑαυτούς· γίνονται πόδες μθ΄· τούτους ἑνδεκάκις γίνονται +πόδες φλθ΄· ὧν τὸ ζ˝ γίνονται πόδες οζ΄.

+
+ +
+

Στοὰ ἔχουσα τὸ μὲν μῆκος πηχῶν ριδ΄, τὸ δὲ πλάτος +πηχῶν ιβ΄ Ϲ· εὑρεῖν πόσους πήχεις στρωτήρων λαμβάνει· +ποίει οὕτως· τὸ μῆκος ἐπὶ τὸ πλάτος γίνονται αυκε΄· πρόσθες +αὐτοῖς δι᾿ ὅλου τὸ ι˝ · γίνονται ρμβ΄ Ϲ· σύνθες ὁμοῦ· +γίνονται αφξζ΄ Ϲ· τοσούτους πήχεις στρωτήρων λήψεται. +προσετέθη τὸ ι˝ διὰ τὴν μέλλουσαν ἀπουσίαν γίνεσθαι τοῦ +στρωτῆρος.

+
+ +
+

Ἀψίδα ἤγουν ἡμικύκλιον μετρῆσαι, ἧς ἡ διάμετρος +ποδῶν ζ΄, ἡ δὲ κάθετος κατὰ τὸ ἥμισυ τῆς διαμέτρου ποδῶν +γ΄ Ϲ, καὶ ἡ περίμετρος ποδῶν ια΄· εὑρεῖν αὐτῆς τὸ ἐμβαδόν· +ποίει οὕτως· τὰ ζ΄ τῆς διαμέτρου ἐπὶ τὰ ια΄ τῆς +περιμέτρου γίνονται πόδες οζ΄· τούτων τὸ δ˝ γίνονται πόδες +ιθ΄ δ˝· τοσούτων ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Ἄλλη μέθοδος τοῦ ἐμβαδοῦ. τοὺς ζ΄ πόδας τῆς διαμέτρου +ἐφʼ ἑαυτοὺς γίνονται πόδες μθ΄· τούτους ἐπὶ ια΄ +γίνονται πόδες φλθ΄· ὧν τὸ κη˝ γίνονται πόδες ιθ΄ δ˝.

+
+ +
+

Πυραμίδα μετρήσομεν, ἧς τὸ μῆκος ποδῶν κ΄, καὶ τὸ +πλάτος ποδῶν κ΄, καὶ τὸ ὕψος ποδῶν ιϚ΄· εὑρεῖν αὐτῆς τὰς +ὑποτεινούσας πλευρὰς ἑκάστου τοίχου ἔχοντος πάχος ποδῶν +β΄· ποιῶ οὕτως· ἐπειδὴ ἡ πλευρὰ ἔχει ἔξωθεν πόδας κ΄, +τὸ ἀπὸ τοῦ ἔξωθεν ἀμφώτου ἕως τοῶ μέσου κέντρου ὡς +προεῖπον, τὸ ὕψος ποδῶν ιϚ΄· ποίησον οὕτως· τὰ ιϚ΄ τοῦ +ὕψους ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται σνϚ΄· καὶ τὰ ι΄, τουτέστι τὸ Ϲ +τῆς πλευρᾶς, ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται ρ΄· ὁμοῦ γίνονται πόδες +πόδες 32. ὁμοῦ] χχ G 5. ἔστω G 10. 11. πηχῶν] π G +11. λαμβάνειν G 13. τὸ] τοῦ G 14. τοσούτους πέχεις στρωτήρων] +τοσούτων πηγῶν στερεὸν G 22. ἔσται G (v. ad p. 215, 7) 32. Ϲ] ∽ G +supra rasuram + + +τνϚ΄· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνεται πόδες ιη΄ Ϲ δ˝ η˝· +τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ ὑποτείνουσα πλευρὰ τοῦ ἑνὸς σκέλους +ἕως τοῦ μέσου κέντρου. εἰ δὲ θέλεις τὸ στερεὸν τῶν +τοίχων εὑρεῖν, ποίει οὕτως· τὴν ὑποτείνουσαν ἐπὶ τὰ ι΄ + γίνονται πόδες ρπη΄ Ϲ δ˝· τούτων τὸ ἥμισυ γίνονται 𝒢δ΄ +δ˝ η˝· ταῦτα ἐπὶ τὸ πάχος, ἐπὶ τοὺς δύο πόδας, γίνονται +ρπη΄ Ϲ δ˝· τοσούτων ποδῶν ἔσται τὸ στερεὸν τοῦ τοίχου +τῆς πρώτης πλευρᾶς· ἀλλὰ ἐπειδὴ δ΄ πλευρὰς ἔχει ἡ πυραμίς, +γίνονται τῶν δ΄ πλευρῶν πόδες ψαε΄· τοσούτων ποδῶν + ἔσται τὸ στερεὸν τῶν τοίχων τῆς πυραμίδος.

+
+ +
+

Εἰ δὲ θέλεις εὑρεῖν τῆς στέγης τὸν μόλυβδον ἢ τὸν +χαλκὸν ἢ τὸν κέραμον τῆς αὐτῆς πυραμίδος, ποίει οὕτως· +τὴν ὑποτείνουσαν, τουτέστι τὰ ιη΄ Ϲ δ˝ η˝, ἐπὶ τοὺς ι΄ +πόδας γίνονται πόδες ρπη΄ Ϲ δ˝· τούτων ὑφαιρῶ τὸ Ϲ· + λοιπὸν μένουσι πόδες 𝒢δ΄ δ˝ η˝· τοσούτων ποδῶν ἐστιν ἡ +ἐπιφάνεια τῆς στέγης τῆς πρώτης πλευρᾶς· ἀλλʼ ἐπειδὴ δ΄ +πλευρὰς ἔχει ἡ πυραμίς, ὁμοῦ γίνονται τῶν δ΄ πλευρῶν +πόδες τοζ΄ Ϲ· τοσούτων ἔσται ἡ ἐπιφάνεια τῆς στέγης τοῦ +μολύβδου ἢ τοῦ χαλκοῦ ἢ τοῦ κεράμου τῆς πυραμίδος. πόδες + τοζ΄ Ϲ, ἐπειδὴ ἀπὸ γ΄ ἐστέγασται ἡ πυραμίς.

+
+ +
+

Ἔστω πυραμὶς βάσιν ἔχουσα τετράγωνον καὶ ἐχέτω +ἑκάστην πλευρὰν ἀνὰ πόδας ι΄· ἡ δὲ πυραμὶς ἐχέτω τὰς +πλευρὰς ἀνακεκλιμένας ἀπὸ ποδῶν ιγ΄ Ϲ· εὑρεῖν τῆς πυραμίδος +τὴν κάθετον καὶ τὸ στερεόν· ποιῶ οὕτως· πολυπλασιάζω + τοῦ τετραγώνου τὴν πλευρὰν ἐφ᾿ ἑαυτήν· γίνονται ρ΄· +τούτων τὸ ἥμισυ γίνονται ν΄· καὶ τὰ ιγ΄ Ϲ ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται +πόδες ρπβ΄ δ˝· αἴρω ἀπὸ τούτων τὰ ν΄· λοιπὸν μένουσι +πόδες ρλβ΄ δ˝·  ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνεται πόδες ια΄ +Ϲ. τὸ δὲ στερεὸν εὑρίσκεται οὕτως· τοῦ τετραγώνου τὸ ἐμβαδὸν2 + γίνεται πόδες ρ΄· ταῦτα πολυπλασιάζω ἐπὶ τὸ γ˝ +μέρος τῆς καθέτου· γίνονται πόδες τπγ΄ γ˝· τοσούτων ποδῶν +ἐστι τὸ στερεὸν τῆς πυραμίδος. ποδῶν τπγ΄ γ˝.

+
+ +
+

Πυραμίδα ἐπὶ τετραγώνου βεβηκυῖαν μετρήσωμεν οὕτως· +1. γίνεται πόδες] utrumque per compend. scr. in G 2. τοῦ] τὸ G +12. ποιεῖς G 14. post δ˝ G add. ῆ 17. γίνεται G 29. post +Ϲ desunt: τοσούτων ἔσται ἡ κάθετος τοῦ τετραγώνου οὕτως G +30. γ˝ om. G + + +ἧς ἑκάστη τῶν πλευρῶν τῆς βάσεως ἀπὸ ποδῶν κδ΄, +καὶ τὸ κλίμα τῆς πυραμίδος ποδῶν ιη΄· εὑρεῖν αὐτῆς τὴν +κάθετον καὶ τὸ στερεόν· ποιῶ οὕτως· τὰ κδ΄ τῆς βάσεως +ἐχʼ ἑαυτὰ γίνονται πόδες φοϚ΄· ὧν τὸ Ϲ γίνονται πόδες +σπη΄· καὶ τὰ ιη΄ τοῦ κλίματος ποιῶ ἐφʼ ἑαυτά· γίνονται +πόδες τκδ΄· ἄρτι ὑφαιρῶ ἀπὸ τούτων τὰ σπη΄· λοιπὸν μένουσι +πόδες λϚ΄· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνεται πόδες Ϛ΄· + τοσούτου ἔσται ἡ κάθετος τῆς πυραμίδος. ἐπειδὴ οὖν +κάθετος ποδῶν Ϛ΄, εὕρωμεν τὸ στερεόν· ποιῶ οὕτως· τὸ γ˝ +τῆς καθέτου γίνονται πόδες β΄· ταῦτα ποιῶ ἐπὶ τὰ φοϚ΄· +γίνονται αρνβ΄· τοσούτου ἐστὶ τὸ στερεὸν τῆς πυραμίδος. +ποδῶν αρνβ΄.

+
+ +
+

Πεντάγωνον μετρήσομεν οὕτως, οὗ ἑκάστη πλευρὰ ποδῶν +ι΄· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποιῶ οὕτως· τὰ ι΄ ἐφ᾿ +ἑαυτὰ γίνονται ρ΄· ταῦτα ποιῶ πεντάκις· γίνονται φ΄· ὧν +2γ˝ γίνονται ρξϚ΄ β˝· ἔσται τὸ ἐμβαδὸν ρξϚ΄ β˝. εὑρεῖν δὲ +καὶ τοῦ περιγραφομένου κύκλου τὴν διάμετρον· ἔσται ποδῶν +ιζ΄· τὰ ι΄ τῆς πλευρᾶς ἑπτακαιδεκάκις γίνονται ρο΄· ταῦτα +μερίζω ἐπὶ ι˝· γίνονται ιζ΄· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ περιγραφομένου +κύκλου ποδῶν ιζ΄. καὶ ἑκάστη πλευρὰ ποδῶν ι΄.

+
+ +
+

Ἑξάγωνον δὲ μετρήσωμεν οὕτως, ἐὰν ἔχῃ τὴν διάμετρον +ποδῶν ξ΄· ἡ δὲ πλευρά ἐστι ποδῶν λ΄· ποιῶ οὕτως· τὰ λ΄ +ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται Ϡ΄· ταῦτα ποιῶ ἑξάκις· γίνονται ,ευ΄· +ὧν γ˝ καὶ ι˝ γίνονται βτμ΄· τοσούτων ποδῶν ὁ ἑξάγωνος.

+
+ +
+

Ἄλλως δὲ πάλιν. τὴν πλευρὰν ἐφ᾿ ἑαυτὴν γίνονται +Ϡ΄· ταῦτα πολυπλασίαζε ἐπὶ τὰ ιγ΄· γίνονται πόδες α ,αψ΄· +ἄρτι μερίζω τὸ ε˝· γίνονται πόδες βτμ΄· τοσούτων ποδῶν +ἔσεαι τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Εὑρεῖν δύο χωρία τετράγωνα, ὅπως τὸ τοῦ πρώτου ἐμβαδὸν +τοῦ δευτέρου ἐμβαδοῦ ἔσται τριπλάσιον· ποιῶ οὕτως· +τὰ γ΄ κύβισον· γίνονται κζ΄· ταῦτα δὶς γίνονται νδ΄· +νῦν ἆρον μονάδα α΄· λοιπὸν νγ΄· ἔσται οὖν ἡ μὲν μία πλευρὰ +ποδῶν νϚ΄, ἡ δὲ ἑτέρα πλευρὰ ποδῶν νδ΄. καὶ τοῦ ἄλλου +1. τῶν] ἀπὸ G 2. εὑρεῖ G 9. εὕρομεν G 11. ἔστι G +16. β˝ i. e. διμοίρου, cuius nota in G ubique sic expressa 18. ἑπιτακαιδεκάκις] +ιζ G 26. α] ᾱ G 27. τὸ] τῶν G 28. ἔστω G +32. μονάδα] μ G ἔστω G + + +χωρίου οὕτως· θὲς ὁμοῦ τὰ νγ΄ καὶ τὰ νδ΄· γίνονται πόδες +ρζ΄· ταῦτα ποίει ἐπὶ τὰ γ΄ λοιπὸν γίνονται πόδες τιη΄· +ἔσται οὖν ἡ τοῦ προτέρου πλευρὰ ποδῶν τιη΄· ἡ δὲ ἑτέρα +πλευρὰ ποδῶν γ΄· τὰ ἐμβαδὰ τοῦ ἑνὸς γίνονται τμδ΄, καὶ + τοῦ ἄλλου πόδες βωξβ΄.

+
+ +
+

Εὑρεῖν χωρίον χωρίου τῇ περιμέτρῳ ἴσον, τὸ δὲ ἐμβαδὸν +τετραπλάσιον· τὰ δ΄ κύβισον ἐφ᾿ ἑαυτά· γίνονται πόδες +ξδ΄· ἆρον μονάδα α΄· λοιπὸν γίνονται πόδες ξγ΄· τοσούτου +ἑκάστη τῶν περιμέτρων τῶν δύο παραλλήλων πλευρῶν. διαστεῖλαι + οὖν τὰς πλευράς· ποιῶ οὕτως· θὲς τὰ δ΄· ἆρον μονάδα +μίαν· λοιπὸν γ΄· ἡ μία οὖν πλευρὰ ποδῶν γ΄· ἡ δὲ +ἑτέρα πλευρὰ οὕτως· τῶν ξγ΄ ἆρον τὰ γ΄· λοιπὸν μένουσι +πόδες ξ΄· τοῦ δὲ ἑτέρου χωρίου ποίει οὕτως· τὰ δ΄ ἐφ᾿ +ἑαυτὰ γίνονται πόδες ιϚ΄· ἀπὸ τούτων ἆρον μονάδα μίαν· + λοιπὸν γίνονται πόδες ιε΄· τοσούτων ἔσται ἡ πρώτη πλευρά +ποδῶν ιε΄. ἡ δὲ ἑτέρα πλευρὰ οὕτως· ἆρον τὰ ιε΄ τῶν ξγ΄· +λοιπὸν γίνονται μη΄· ἔσται ἡ ἄλλη πλευρὰ ποδῶν μη΄· τὸ +δὲ ἐμβαδὸν τοῦ ἑνὸς ποδῶν ψκ΄, καὶ τοῦ ἄλλου ποδῶν ρπ΄·

+
+ +
+

Ἔστω κολυμβήθρα καὶ ἐχέτω τὸ μῆκος ποδῶν ι΄ κ. τ. λ. + (V. Ster. II, 10).

+
+ +
+

Ἔστω φρέαρ καὶ ἐχέτω διάμετρον ποδῶν ε΄ κ. τ. λ. (V. +ibid. 11).

+
+ +
+

Ἔστω κοῦπα καὶ ἐχέτω τὴν κάτω διάμετρον ποδῶν ε΄, +τὴν δὲ ἄνω ποδῶν γ΄, τὸ δὲ ὕψος ποδῶν η΄· καὶ ἐχέτω τὸν + οἶνον ἕως ποδῶν Ϛ΄· πόσα οὖν κεράμια χωρήσει; ποιῶ οὕτως· +ἀφαιρῶ τὰ γ΄ ἀπὸ τῶν ε΄· λοιπὸν β΄· ταῦτα ἐπὶ τα +Ϛ΄ γίνονται ιβ΄· τούτων τὸ η˝ γίνονται α΄ Ϲ· καὶ ἀφαιρῶ +τὴν α΄ Ϲ ἀπὸ τῶν ε΄· λοιπὸν γ΄ Ϲ· ἔσται οὖν τὸ πλάτος ἕως +ὅπου ὁ οἶνος ἀνέβαινε ποδῶν γ΄ Ϲ. καὶ ποιῶ τὰ γ΄ Ϲ καί + τὰ ε΄· η΄ Ϲ γίνονται πόδες· ὧν Ϲ γίνεται δ΄ δ˝· καὶ ταῦτα +ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται πόδες ιη΄ ιϚ˝· ταῦτα ἑνδεκάκις γίνονται +ρ𝒢η΄ Ϲ η˝ ιϚ˝· τούτων μερίζω τὸ ιδ˝· γίνονται πόδες ιδ΄ +ζ˝ κη˝ ριβ˝ σκδ˝· ταῦτα ποιῶ ἐπὶ τὸ ὕψος, ἐπὶ τοὺς Ϛ΄ +2. pest γ΄ nonnulla interciderunt 3. 15. 17. ἔστω) G 23. eaput 92 +simile quidem est Ster. II, 12; sed tamen ita differt scriptura in G, ut his repsti +debuerit 31. ἐφὰ cum neta comp. G ἐνδεκάκις] ι?? G + + +πόδας· γίνονται πε΄ ζ˝ ριβ˝· τοσαῦτα κεράμια χωρήσει. +πε΄ ζ˝ ριβ˝.

+
+ +
+

Ἔστω κοῦπα καὶ ἐχέτω τὴν ἄνω διάμετρον ποδῶν Ϛ΄ +κ. τ. λ. (V. Ster. II, 13).

+
+ +
+

Ἔστω βούτις καὶ ἐχέτω τὴν ἄνω διάμετρον ποδῶν Ϛ΄ +κ. τ. λ. (V. ibid. 14).

+
+ +
+

Ἀπὸ σκιᾶς εὑρεῖν κιόνος μεγάλου κ. τ. λ. (V. ibid. 31).

+
+ +
+

Ὁ ῥόμβος, οὗ τὰ σκέλη ἀνὰ ποδῶν ιγ΄, ἡ δὲ διαγώνιος +ποδῶν ι΄· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποίει οὕτως· ἤχθω +κάθετος διατέμνουσα τὴν διαγώνιον· ἡ δὲ ἀχθεῖσα ἔχει +πόδας κδ΄, καὶ γεγόνασι διαμετρήσεις ἰσοσκελῶν· ὧν τὰ +σκέλη ἀνὰ ποδῶν ιγ΄, ἡ δὲ βάσις ποδῶν ι΄, ἡ δὲ κάθετος +ἑκάστη ἀνὰ ποδῶν ιβ΄· ὡς γίνεσθαι τὸ ἐμβαδὸν ἑκάστου +τριγώνου ποδῶν ξ΄, τοῦ ὅλου ῥόμβου ὄντος δηλαδὴ ποδῶν +ρκ΄.

+
+ +
+

Ἔστω οἶκος ἔχων τὸ μῆκος πόδας κ΄, καὶ τὸ πλάτος +πόδας ιγ΄ Ϲ, δεῖ δὲ γνῶναι πόσαι εἰς τοῦτον τὸν οἶκον κεραμίδες +ἀναβαίνουσιν· ἔστω δὲ ἡ κεραμὶς ποδῶν β΄, τὸ δὲ +πλάτος α΄ Ϲ· ποίει οὕτως· ἐπειδὴ κεραμὶς ἡμιπόδιον ὑποτίθεται +ὑπὸ τὴν ἑτέραν κεραμίδα, ἄφελε ἀπὸ τοῦ μήκους +τῆς κεραμίδος, εἰς ὃν τόπον κατέχει, ἔστι τὸ μῆκος +ποδῶν κ΄, τὸ δὲ πλάτος ποδῶν ιγ΄ Ϲ· πολυπλασίασον τὰ +κ΄ ἐπὶ ιγ΄ Ϲ· γίνονται σο΄· ταῦτα μέρισον εἰς τὰ β΄ δ˝· +γίνονται ρκ΄· τοσαῦται ἀναβήσονται κεραμίδες ἐπὶ τὸν οἶκον.

+
+ +
+

Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρα μέθοδος ἐπὶ τῶν κεραμίδων· ἐὰν ᾖ +οἶκος ἔχων τὸ μῆκος ποδῶν ξ΄, τὸ δὲ πλάτος ποδῶν λ΄, +ἄφελε διὰ παντὸς τὸ γ˝ μέρος τῶν ξ΄· λοιπὸν μ΄· καὶ ἔτι +ὁμοίως ἀπὸ τοῦ πλάτους, ἀπὸ τῶν λ΄, τὸ τρίτον· λοιπὸν +κ΄· καὶ πολυπλασίασον τὰ μ΄ ἐπὶ τὰ κ΄· γίνονται ω΄· τοσαῦται +κεραμίδες ἀναβήσονται ἐπὶ τὸν οἶκον.

+

Εὕρηται καὶ ταῦτα τῇ μεθόδῳ· αὕτη μία τῶν πλευρῶν τῆς +δυρρύτου στέγης οὖσα ἔχει κεραμίδας ξ΄, ἡ δὲ ἑτέρα καὶ ἴση +21. post κατέχει G habet οὐπά, sed οὐ miris ductibus scriptum; legendum +videtur ἡμιπόδιον α΄, et probaile est excidisse alia quaedam verba, +quibus longitudinis sesquipes multiplicaretur cum latitudinis sesquipede ad +summam pedum 2 1 22. τὰ] τὸ G 27. γ˝] ?? sum suprascr. —ον G +32. κεράμες (vel κεράμους, nam ου et ε saepe distingui non possunt) G + + +αὐτῇ οὖσα χωρήσει τὶς λοιπὰς ξ΄· τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ κατωτέρω +προβλήματος· ἡ μὲν μία τῶν πλευρῶν τῆς στέγης ὑπογέγραπται +υ΄ αἱροῦσα κεραμίδας, ἡ δὲ ἑτέρα καὶ ἀπεναντίον νοουμένη +τὰς λοιπὰς υ΄ εἰς ἀναπλύρωσιν τῶν ω΄ λήψεται.

+
+ +
+

Τρίκλινος ἤτοι ὡρεῖον, οὗ τὸ μὲν μῆκος πηχῶν κ΄ κ. τ. +λ. (V. Ster. I, 47).

+
+ +
+

Τίνα μέρη τῶν ἐν τοῖς μεγέθεσι μετρήσεων +καταμετροῦντα τὰ ὅλα; +Τῶν δὲ ἐν τοῖς μεγέθεσι μετρήσεων μέρη κ. τ. λ. (V. + Def. 130).

+
+ +
+

Τί τῶν εἰρημένων ἕκαστον δύναται; +Κατὰ μὲν τὴν παλαιὰν ἔκθεσιν παραλιπόντες τὰ περισσὰ +κ. τ. λ. ( V. ibid. 131).

+
+ +
+

Ἐν συντόμῳ δὲ ἔχει ἕκαστον κ. τ. λ (V. ibid. 32).

+
+ +
+

Εὐθυμετρικά, ἐμβαδομετρικὰ καὶ στερεομετρικά, +Ὁ παλαιστὴς ὁ εὐθυμετρικὸς κ. τ. λ. (V. ibid. 133).

+
+ +
+

Ἥρωνος ἀρχὴ τῶν γεωμετρουμένων.

+

Καθὼς ἡμᾶς ὁ παλαιὸς διδάσκει λόγος, οἱ πλεῖστοι +κ. τ. λ. (V. Geom. 2).

+
+ +
+

Ἥρωνος μετρικά.

+

Τὸ ἰούγερον ἔχει ἀκαίνας σ΄ γεϊκῶν ποδῶν βυ΄· μήκους +γὰρ ἔχει ἀκαίνας κδ΄· διαιρεῖται δὲ εἰς κ΄ μέρη ἀνοὰ ιβ΄, +γίνονται πόδες σμ΄· πλάτους δὲ ἔχει δώδεκα ἀκαίνας, γίνονται +πόδες ρκ΄· ἐὰν δὲ τὸ μῆκος ἐπὶ τὸ πλάτος, γίνονται + πόδες β ,ηω΄. ἡ ἄκαινα πόδας ἔχει ιβ΄, γίνονται παλαισταὶ +μη΄. ὁ ποὺς ἔχει παλαιστάς δ΄, δακτύλους ιϚ΄. ὁ πῆχυς +ὁ εὑθυμετρικὸς ἔχει πόδα ἕνα Ϲ· ὁ πῆχυς ὁ λιθικὸς ἔχει +ὁμοίως πόδα α΄ Ϲ, δακτύλους κδ΄.

+

Ἐὰν τὸ πλάτος τοὺς κδ΄ ἐπὶ τοὺς κδ΄, γίνονται δάκτυλοι + φοϚ΄· τούτους ἐπὶ τὸ πάχος γίνονται ἀγελαῖοι δάκτυλοι +α ,γωκδ΄, ξέσται ὑγροὶ μη΄. ξηρὸς δὲ χωρεῖ μο. ῧ Ἰταλικοὺς +λε΄· ἐπὶ λε΄ γίνονται ασκε΄· καὶ ταῦτα πολυπλασίασον ἑνδεκάκις· +γίνονται α,γυοε΄.

+23. δώδεκα] ∠ G 25. β,ηω΄] ,βῶ G 26. μη΄] μ G 30. φοβ G +31. ξηρὸς] an ξηροὺς ? +
+ + +
+

Μέτρησις χωρῶν.

+

Ἔστω χώρα τρίγωνος κ. τ. λ. (V. Mensur. 54).

+
+ +
+

Τρίγωνον χώραν κ. τ. λ. (V. ibid. 55).

+
+ +
+

Στρογγύλην χώραν κ. τ. λ (V. ibid. 56).

+
+ +
+

Χώραν μετρήσωμεν. ἥτις ἔχει κ. τ. λ. (V. ibid. 57).

+
+ +
+

Χώραν ἑξάγωνον κ. τ. λ. (V. ibid. 58).

+
+ +
+

Χώραν ἑτεροπλατοῦσαν κ. τ. λ. (V. ibid. 59).

+
+ +
+

Ἔστι δὲ ἡ λιπαρὰ γῆ ἐνσπόρου καὶ γεωμένων· ἡ μελάγγεως +γῆ ἡ παρὰ πᾶσιν ἐπαινουμένη, οἵα στέγει ὑετόν· +ταύτης μετρεῖται ἰούγερα ρ΄ γεϊκὸν ἓν τῆς μελαγγέου καὶ +λιπαρᾶς· καὶ τῆς ποταμοχόου ταύτης μιᾶς ἑκατοστῆς ἡ γεωμετρία +ἐν ἰσότητι μετρεῖ ἰούγερα ρ΄ γεϊκὸν ἕν· τῆς δὲ ὑπογέου +ἤτοι βαθυγέου μετρεῖ ἰούγερα ρκε΄ γεϊκὸν ἕν· τῆς δὲ +ἐρυθρᾶς ἤτοι κοκκίνου μετρεῖ ἰούγερα ρκε΄ γεϊκὸν ἕν· τῆς +δὲ παγάδος μετρεῖ ἰούγερα ρλγ΄ γεϊκὸν ἕν· τὴν δὲ ὑπὸ ποταμοῦ +ἐπιψαμμιζομένην μετρεῖ ἰούγερα * * ὀκτὼ γεϊκὸν ἕν· +τὴν δέ γε τραχεῖαν καὶ ἀμμώδη μετρεῖ ἰούγερα σν΄ γεϊκὸν +ἕν.

+
+ +
+

Ἄμπελον νεοκέντητον μετρεῖ ἰούγερα ρ΄ γεϊκὸν ἕν· ἔρρουν +ἔρρειθρον μετρεῖ ἰούγερα β΄ γεϊκὸν ἕν· εὐνιτρόγεων +μετρεῖ ἰούγερα ρ΄ κεφαλὴ μία· χορτοκοπίου ἰούγερα ρκε΄ +κεφαλὴ μία· τὸ ἰούγερον ἔχει πήχεις ρλγ΄ γ″.

+
+ +
+

Μέτρησις ἀσβέστου.

+

Λάκκον ἀσβέστου κ. τ. λ. (V, Mensur. 2).

+
+ +
+

Μέτρησις φρέατος.

+

Φρέαρ μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. ibid. 3).

+
+ +
+

Μέτρησις καμάρας.

+

Ἔστω καμάρα ἔχουσα κ. τ. λ. (V. ibid. 16).

+
+ +
+

Μέτρησις πλοίου.

+

Πλοῖον μετρήσωμεν οὕτως· ἔστω κ. τ. λ. (V. ibid. 17).

+
+ +
+

Ἄλλη μέτρησις πλοίου.

+

Πλοῖον μετρήσωμεν οὕτως· ἐὰν ἔχῃ κ. τ. λ (V. ibid. 18).

+10. ταύτης] ταύτῃ G ρ΄] ρ cum suprascr. —ον G μελαγγίου G +16. * *] numerus in G mutilatus et corruptus 19. ἐῤῥουν sic G; forsitan +εὔρουν 20. β΄ corruptum; forsitan σ΄ +
+ + +
+

Μέτρησις κολύμβου.

+

Κόλυμβον μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. ibid. 19).

+
+ +
+

Μέτρησις κινστέρνης.

+

Ἔστω κινστέρνα κ. τ. λ. (V. ibid. 20).

+
+ +
+

Ἄλλως περὶ κινστέρνης.

+

Εἰς κινστέρναν ἐπέρρεε κ. τ. λ. (V. ibid. 21).

+
+ +
+

Μέτρησις κολυμβήθρας.

+

Κολυμβήθραν μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. ibid. 22).

+
+ +
+

Οὐγκιασμὸς ὕδατος.

+

Οὐγκιασμοῦ ὕδατος γνωριζομένου κ. τ. λ. (V. ibid. 23).

+
+ +
+

Μέτρησις χώρων.

+

Ἔστω χώρα τρίγωνος κ. τ. λ (V. supra 96 et Mensur. 54).

+
+ +
+

Τρίγωνον χώραν κ. τ. λ. (V. supra 97 et Mens. 55).

+
+ +
+

Στρογγύλην χώραν κ. τ. λ. (V. supra 98 et Mens. 56).

+
+ +
+

Χώραν μετρήσωμεν, ἥτις ἔχει κ. τ. λ. (V. supra 99 et +Mens. 57).

+
+ +
+

Χώραν ἑξάγωνον κ. τ. λ. (V. supra 100 et Mens. 58).

+
+ +
+

Χώραν ἑτεροπλατοῦσαν κ. τ. λ. (V. supra 101 et Mens. 59).

+
+ +
+

Ἥρωνος περὶ μέτρων.

+

Τῶν μὲν μέτρων ἐστὶν εἴδη γ΄ κ. τ. λ. (V. Mens. 1).

+
+ +
+

Μέτρος ἀσβέστου.

+

Λάκκον ἀσβέστου κ. τ. λ. (V. supra 104 et Mens. 2).

+
+ +
+

Μέτρησις φρέατος.

+

Φρέαρ μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. supra 105 et Mens. 3).

+
+ +
+

Μέτρησις λίθου τετραγώνου.

+

Λίθον τετράγωνον μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. Mens. 4).

+
+ +
+

Μέτρησις λίθου στρογγύλου.

+

Λίθον στρογγύλον κ. τ. λ. (V. ibid. 5).

+
+ +
+

Μέτρησις ξύλου τετραγώνου.

+

Ἔστω ξύλον τετράγωνον κ. τ. λ. (V. ibid. 6).

+
+ +
+

Μέτρησις ξύλου στρογγύλου.

+

Ξύλον στρογγύλον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 7).

+
+ + +
+

Μέτρησις ξύλου μειούρου.

+

Ξύλον μείουρον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 8).

+
+ +
+

Μέτρησις ξύλου ἰσοπλεύρου.

+

Ξύλον ἰσόπλευρον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 9).

+
+ +
+

Μέτρησις σχεδίας.

+

Σχεδίαν μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 10).

+
+ +
+

Μέτρησις τοίχου.

+

Τοῖχον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 12).

+
+ +
+

Μέτρησις σκούτας στρογγύλης.

+

Εστω ἡμᾶς μετρῆσαι κ. τ. λ. (V. ibid. 14).

+
+ +
+

Μέτρησις πύργου.

+

Πύργον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 15).

+
+ +
+

Μέτρησις καμάρας.

+

Ἔστω καμάρα ἔχουσα κ. τ. λ. (V. supra 106 et Mens. 16).

+
+ +
+

Μέτρησις πλοίου.

+

Πλοῖον μετρήσωμεν οὕτως· ἐὰν ἔχῃ κ. τ. λ. (V. supra 108 +et Mens. 18).

+
+ +
+

Μέτρησις κινστέρνης.

+

Ἔστω κινστέρνα εἰς ἣν κ. τ. λ. (V. supra 110 et Mens. 20).

+
+ +
+

Ἄλλως περὶ κινστέρνης.

+

Εἰς κινστέρναν ἐπέρρεε κ. τ. λ. (V. supra 111 et Mens. 21).

+
+ +
+

Μέτρησις κολυμβήθρας.

+

Κολυμβήθραν μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V.supra 112 et Mens. 22).

+
+ +
+

Οὐγκιασμὸς ὕδατος.

+

Οὐγκιασμοῦ ὕδατος γνωριζομένου κ. τ. λ. (V. supra 113 +et Mens. 23).

+
+ +
+

Μέτρησις ἱπποδρομίου.

+

Ἱπποδρόμιον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. Mens. 26).

+
+ +
+

Μέτρησις τμήματος μείζονος ἡμικυκλίου.

+

Ἔστω τμῆμα κ. τ. λ. (V. ibid. 29).

+
+ +
+

Μέτρησις τμήματος ἐλάττονος ἡμικυκλίου.

+

Οὗ ἡ βάσις κ. τ. λ (V. ibid. 30).

+
+ + +
+

Ἄλλως ἡ ψῆφος.

+

Ποίει τὴν κάθετον κ. τ. λ. (v. ibid. 31).

+
+ +
+

Μέτρησις κύκλου.

+

Ἔστω κύκλος κ. τ. λ. (V. ibid. 35).

+
+ +
+

Μέτρησις σφαίρας.

+

Ἔστω σφαῖρα κ. τ. λ. (V. ibid. 36).

+
+ +
+

Μέτρησις τεταρτημορίου κόγχης.

+

Ἔστω τέταρτον μόριον κ. τ. λ. (V. ibid. 38).

+
+ +
+

Μέθοδος καθολικὴ ἐπὶ τῶν πολυγόνων οὕτως.

+

Ἔστω πεντάγωνος, οὗ διάμετρος ποδῶν κ΄· εὑρεῖν αὐτοῦ +τὴν πλευρὰν οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον καθολικῶς +τριπλασιάζεις γ· γίνονται πόδες ξ΄· καὶ μερίζω παρὰ τὸν +ε΄· γίνονται πόδες ιβ΄ τοσούτων ποδῶν ἐστιν ἡ πλευρὰ τοῦ +πενταγώνου.

+
+ +
+

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν τοῦ αὐτοῦ πενταγώνου +ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· πάντοτε +τὴν πλευρὰν πεντάκις· γίνονται ξ΄· ἄρτι μερίζω καθολικῶς· +ὧν γ″ γίνονται πόδες κ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος +τοῦ πενταγώνου.

+
+ +
+

Ἔστω ἑξάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· +εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποίει οὕτως· πάντοτε, καθὼς +προεῖπον, τὴν διάμετρον καθολικῶς τριπλασιάζεις· γίνονται +πόδες ξ΄· καὶ μέριζε· ὧν Ϛ″, ἐπειδὴ ἑξάγωνός ἐστι, γίνονται +ἡ πλευρὰ πόδες ι΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ πλευρὰ + τοῦ ἑξαγώνου.

+
+ +
+

Ἐὰν θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ +αὐτοῦ ἑξαγώνου, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· πάντοτε τὴν +πλευρὰν ποίει ἑξάκις, ἐπειδὴ ἑξάγωνός ἐστι· γίνονται πόδες +ξ΄· ἄρτι μέριζε καθολικῶς ὧν γ″ γίνονται πόδες κ΄· + τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ἑξαγώνου.

+
+ +
+

Ἔστω ἑπτάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· +εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποίει οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον +καθολικῶς τριπλασίαζε· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι +17. πεντάκις] ε G 18. 24. 30. ἔστω G 33. πολυπλασίαζε G + + +μέριζε παρὰ τὴν πολύγωνον, τουτέστι παρὰ τὸν ζ΄· γίνονται +η΄ Ϲ ιδ″· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ πλευρὰ τοῦ +ἑπταγώνου.

+
+ +
+

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς +τοῦ αὐτοῦ ἑπταγώνου, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· πάντοτε +τὴν πλευρὰν ἑπτάκις, ἐπειδὴ ἑπτάγωνός ἐστι· γίνονται πόδες +ξ΄· ἄρτι μέριζε καθολικῶς· ὧν γ″ γίνονται κ΄· τοσούτων +ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ἑπταγώνου.

+
+ +
+

Ἔστω ὀκτάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· +εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποιῶ οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον +πεντάκις· γίνονται πόδες ρ΄· ἄρτι μερίζω· ὧν ιβ″ +γίνονται πόδες η΄ Ϲ.

+
+ +
+

Ἐὰν θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ποίει +τὸ ἀνάπαλιν· πάντοτε τὴν πλευρὰν δωδεκάκις· γίνονται +πόδες ρ΄· καὶ μερίζω καθολικῶς, ὡς προεῖπον: ὧν ε″ γίνονται +πόδες κ΄. ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ὀκταγώνου ποδῶν κ΄.

+
+ +
+

Ἔστω ἐννάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· +εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποίει οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον +τριπλασιάζω· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω· ὧν +θ″ γίνονται πόδες Ϛ΄ β″· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ πλευρὰ +τοῦ ἐνναγώνου.

+
+ +
+

Ἐὰν θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ +αὐτοῦ ἐνναγώνου, ποίει τὸ ἀνάπαλιν· τὴν πλευρὰν ἐννάκις· +γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω καθολικῶς· ὧν γ″ γίνονται +κ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ἐνναγώνου.

+
+ +
+

Ἔστω δεκάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· +εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευρὰν οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον +τριπλασιάζεις· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω· ὧν ι″ γίνονται +πόδες Ϛ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ πλευρὰ τοῦ δεκαγώνου.

+
+ +
+

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς +τοῦ αὐτοῦ δεκαγώνου, ποίει οὕτως τὸ ἀνάπαλιν· τὴν πλευρὰν +δεκάκις· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω καθολικῶς τὸ γ”· +1. πολύγωνον] lege πολυγώνου ὀνομασίαν coll cap. 162 2. 8. 16. +20. 25. 29. ἔστω G 6. ἑπτάκις] ζ G 7. γ”] Γ cum suprascr. -ον G +9. ὁ aute ὀκτάγωνος add. G 11. πεντάκις] ἓ G 14. δωδεκάκις] ιβ G +23. ἐννάκις] Θ G 32. τὸ γ”] C Γ G + + +γίνονται πόδες κ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ +δεκαγώνου.

+
+ +
+

Ἔστω ἑνδεκάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κβ΄· +εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποιῶ οὕτως· καθολικῶς τὴν διάμετρον + τριπλασιάζω· γίνονται πόδες ξϚ΄· ἄρτι μερίζω· ὧν +ια″ γίνονται Ϛ΄· ἔσται ἡ πλευρὰ ποδῶν Ϛ΄.

+
+ +
+

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν τοῦ αὐτοῦ ἑνδεκαγώνου +ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· τὴν πλευράν +ἑνδεκάκις· γίνονται πόδες ξϚ΄· καὶ μέριζε καθολικῶς· + ὧν γ″ γίνονται πόδες κβ΄· ἔσται ἡ διάμετρος ποδῶν κβ΄·

+
+ +
+

Ἔστω δωδεκάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· +εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποιῶ οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον +τρισσάκις· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι καθολικῶς μερίζω· +ὧν ιβ″ γίνονται πόδες ε΄· ἔσται ἡ πλευρὰ ποδῶν ε΄.

+
+ +
+

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς +τοῦ αὐτοῦ δωδεκαγώνου, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· τὴν πλευρὰν +δωδεκάκις· γίνονται πόδες ξ΄· καὶ μερίζω καθολικῶς· +ὧν γ″ γίνονται πόδες κ΄· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ δωδεκαγώνου +ποδῶν κ΄.

+
+ +
+

Ὁμοίως καὶ οἱουδήποτε πολυγόνου ἐὰν δοθῇ σοι ἡ +διάμετρος, πάντοτε καθολικῶς τριπλασίαζε τὴν διάμετρον +γίνονται πόδες· καὶ συναχθέντα μέριζε παρὰ τὴν ὀνομασίαν +τῶν πολυγώνων, καὶ ἕξεις τὴν πλευρὰν τοσούτου +ἀποφήνασθαι.

+
+ +
+

Ἐὰν δὲ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς εὑρεῖν τὴν διάμετρον, ποίει +τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· πάντοτε τὴν πλευρὰν πολυπλασίαζε +ἐπὶ τὴν ὀνομασίαν τῶν πολυγόνων· οἷον ἐὰν ᾖ τρισκαιδεκάγωνος, +ποίει τρισκαιδεκάκις καὶ ἕξεις τὴν διάμετρον +ποδῶν.

+
+ +
+

Ἐὰν δὲ τεσσαρεσκαιδεκάγωνος ἢ πεντεκαιδεκάγωνος ἢ +ἑκκαιδεκάγωνος ἢ ὁσονδήποτε, ποίει καθὼς προγέγραπται· +ἀπὸ τῆς διαμέτρου τὴν πλευρὰν καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τὴν +1. 6. 10. 14. 18. ἔστω G 8. ποιεῖς G 9. ἑνδεκάκις] ια G 10. κβ΄] +κη cum suprascr. -ὼ G 14. ποδῶν] πόδας G 17. δωδεκάκις] ιβ G +27. ᾖ] ἡ G τρισκαιδεκάκις] ι?? G 31. ἑξκαιδεκάγωνος G ὅσων δήποτε +G 32. διαμέτρου] δὲ G + + +διάμετρον, καθολικῶς τῇ αὐτῇ μεθόδῳ χρῶ· καὶ τοσούτου +ἀποφαίνου, καὶ ἕξεις ἀδιασφάλτους τὰς μεθόδους.

+
+ +
+

Εὐκλείδου εὐθυμετρικά.

+

Τῶν εὐθυμετρικῶν διαστημάτων μέτρα ἐστὶ τάδε· δάκτυλος, +παλαιστής, σπιθαμή, πούς, πῆχυς, βῆμα, ὀργυιά, +ἄκαινα, πλέθρον, στάδιον, μίλιον. τούτων δὲ ἐλάχιστόν ἐστι +δάκτυλος. ἔχει μὲν ὁ παλαιστὴς δακτύλους δ΄, οὐγγίας γ΄. +ἡ δὲ σπιθαμὴ ἔχει παλαιστὰς γ΄, δακτύλους ιβ΄, οὐγγίας +θ΄. ὁ δὲ ποὺς ἔχει παλαιστὰς δ΄, δακτύλους ιϚ΄, οὐγγίας +ιβ΄. ὁ πῆχυς ἔχει πόδα α΄ Ϲ. τὸ βῆμα ἔχει πήχεις β΄, +πόδας γ΄. ἡ ὀργυιὰ ἔχει πήχεις δ΄, πόδας Ϛ΄. ἡ ἄκαινα +ἔχει πήχεις Ϛ΄ β″, πόδας ι΄. τὸ δὲ πλέθρον τὸ εὐθυμετρικὸν +ἔχει πήχεις ξϚ΄ β″, πόδας ρ΄. τὸ στάδιον ἔχει πλέθρα +Ϛ΄, ὀργυιὰς ρ΄. πήχεις υ΄. πόδας χ΄. τὸ μίλιον ἔχει +στάδια ζ΄ Ϲ, πόδας δφ΄· τὸ δὲ Ῥωμαϊκὸν μίλιον ἔχει πόδας +ευ΄ τὸ καλούμενον παῤ αὐτοῖς.

+
+ +
+

Τοῦ δὲ ποδός ἐστιν εἴδη γ΄· εὐθυμετρικός, ἐπίπεδος, +στερεός. εὐθυμετρικὸς μέν ἐστιν ὁ ἔχων μῆκος καὶ πλάτος· +τούτῳ δὲ τὸ μῆκος καταμετρεῖται. ἐπίπεδός ἐστιν ὁ +ἔχων μῆκος ποδὸς α΄, πλάτος ποδὸς α΄· τούτῳ μὲν τὰ ἐπίπεδα +σχήματα καταμετρεῖται. ὁ δὲ στερεὸς ποὺς ἔχει μῆκος +ποδὸς α΄, πλάτος ποδὸς α΄, βάθος ποδὸς α΄· τούτῳ +δὲ τὰ στερεὰ σχήματα καταμετρεῖται· χωρεῖ δὲ ὁ στερεὸς +ποὺς κεράμιον α΄, μοδίους γ΄· ἕκαστος μόδιος ἀπὸ ξεστῶν +Ἰταλικῶν ἀριθμῷ ιϚ΄.

+
+ +
+

Τριγώνου ἰσοπλεύρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν +ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ ιγ΄· ὧν λ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Ἄλλως δὲ πάλιν. τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν, καὶ τῆς +βάσεως τὸ ἥμισυ ἐφʼ ἑαυτό· ὕφελε ἀπὸ τῶν συναχθέντων, +καὶ τῶν καταλειφθέντων ποίει πλευρὰν τετραγωνικήν· ἔσται +ἡ κάθετος.

+
+ +
+

Ἐὰν δὲ ζητήσωμεν ἄλλου τριγώνου τὸ ἐμβαδὸν οἱουδηποτοῦν, +13. πλέθρα Ϛ΄] πο Ϛ cum suprascr. χ G 18. καὶ πλάτος] ποδὸς α΄ +conieci in Metrol. scr. rel. p. 198 19. τούτῳ] τούτου G 20. τούτῳ] +ταῦτα G 22. βάθος ποδὸς α΄ om. G τούτῳ] τούτου G 26. Τριγώνιον +G 27. 30. ἔστω G 29. ὕφειλον G + + +πάντοτε ποίει τὴν βάσιν ἐπὶ τὴν κάθετον· ὧν +μέριζε Ϲ· ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Τετραγώνου ἰσοπλεύρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν +ἐφʼ ἑαυτήν, καὶ ἕξεις τὸ ἐμβαδόν. ἐὰν δὲ τὴν διαγώνιον + τοῦ αὐτοῦ τετραγώνου, δὶς τὸ ἐμβαδόν· ὧν πλευρὰ +τετραγωνική.

+
+ +
+

Τετραγώνου ἑτερομήκους τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν +ἐπὶ τὴν πλευράν· ἔσται τὸ ἐμβαδόν. ἐὰν δὲ τὴν διαγώνιον +τοῦ αὐτοῦ ἑτερομήκους, ἑκάστην πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· + μίξαι· ὧν πλευρὰ τετράγωνος ἔσται ἡ διαγώνιος.

+
+ +
+

Πενταγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· +ταῦτα ἐπὶ τὰ ε΄· ὧν τρίτον ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Ἑξαγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· +ταῦτα ἐπὶ τὰ Ϛ΄· ὧν γ″ καὶ ι″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Ἑπταγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλειρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· +ταῦτα ἐπὶ τὰ μγ΄· ὧν ιβ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Ὀκταγώνου εὑρεῖν τὸ ἐμβαδόν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· +ταῦτα ἐπὶ τὰ κθ΄· ὧν τὸ Ϛ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Ἐνναγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· + ταῦτα ἐπὶ τὰ με΄· ὧν β” ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Ἄλλως δὲ πάλιν. τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ +λη΄· ὧν τὸ Ϛ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν. αὕτη ἡ ἀκριβεστέρα ἐστίν.

+
+ +
+

Ἑνδεκαγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· +ταῦτα ἐπὶ τὰ ξϚ΄· ὧν ζ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Δωδεκαγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· +ταῦτα ἐπὶ τὰ με΄· ὧν δ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Κύκλου ἀπὸ τῆς διαμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· ποίει +τὴν διάμετρον ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ ια΄· ὧν ιδ″ ἔσται +τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Κύκλου τὴν περίμετρον εὑρεῖν· τὴν διάμετρον τριπλασίασον +καὶ πρόσβαλε τὸ ζ″ τῆς διαμέτρου, καὶ ἕξεις τὴν +περίμετρον.

+2. 8. 10. 12. 18. 22. 24. 26. 28. ἔστω G 2. μέριζε Ϲ] νϹ G 10. μίξας +descripsi e G 14. 20. ἔσται G 16. ἔσται cum suprascr. ω G +17. Ὀκταγωνίου G 20. β″] lege Ϲ, quod magis convenit cum ea ratione +quae Geom. 102, 7 et 105, 12 traditur 22. τὸ Ϛ″ om. G 23. ἀφ᾿  G +25. Δυοδεκαγώνου G 28. ἐφʼ ἑαυτήν]  ἐφε cum nota compend. G +
+ + +
+

Ἄλλως δὲ πάλιν. τὴν διάμετρον ἐπὶ τὰ κβ΄ πολυπλασιάσας +μέριζε· ὧν ζ″.

+
+ +
+

Ἀπὸ τῆς περιμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· ποίει τὴν +περίμετρον ἐφ᾿  ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ ζ΄· ὧν πη″ ἔσται τὸ +ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Ἀπὸ περιμέτρου καὶ διαμέτρου, τουτέστιν ἐὰν μίξω +τὴν διάμετρον καὶ τὴν περίμετρον, τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· ποίει +οὕτως· ἀπὸ διαμέτρου καὶ περιμέτρου χωρίσαι τὴν διάμετρον +καὶ τὴν περίμετρον· ποίει οὕτως· τὰς ἀμφοτέρας +φωνὰς ἐπὶ τῶν νζ΄· καὶ μέριζε· ὧν κθ″· ἕξεις τὴν διάμετρον· +καὶ τὰ ὑπολειφθέντα ἔσται ἡ περίμετρος. τὸ ἥμισυ +τῆς διαμέτρου ἐπὶ τὸ ἥμισυ τῆς περιμέτρου πολυπλασίασον, +καὶ ἕξεις τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν ἀπὸ τῆς διαμέτρου· τὴν διάμετρον +ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἑνδεκάκις· ὧν κη″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Τὴν περίμετρον εὑρεῖν· τὴν διάμετρον ἐπὶ τὰ κβ΄ πολυπλασίαζε +καὶ μέριζε· ὧν ιδ″ ἔσται ἡ περίμετρος.

+
+ +
+

Ἀπὸ τῆς περιμέτρου εὑρεῖν τὴν διάμετρον· τὴν περίμετρον +ἐπὶ τὰ ιδ΄· ὧν κβ″ ἔσται ἡ διάμετρος.

+
+ +
+

Ἀπὸ περιμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν περίμετρον +ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ ζ΄· ὧν μδ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

+
+ +
+

Ἀπὸ τοῦ ἐμβαδοῦ τὴν περίμετρον εὑρεῖν· ποίει τὸ ἐμβαδὸν +ἐπὶ τὰ μδ΄· καὶ μέριζε· ὧν ζ″· καὶ τῶν γινομένων +λάμβανε πλευρὰν τετραγωνικήν· ἔσται ἡ περίμετρος.

+
+ +
+

Ἀπὸ τοῦ ἐμβαδοῦ τὴν διάμετρον εὑρεῖν· ποίει τὸ ἐμβαδὸν +ἐπὶ τὰ κη΄· καὶ μέριζε· ὧν ια″· καὶ τῶν συναχθέντων +λάμβανε πλευρὰν τετραγωνικήν· ἔσται ἡ διάμετρος.

+
+ +
+

Πιθοειδὲς σχῆμα μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. Ster. II, 26).

+
+ +
+

Πίθου σφαιροειδοῦς ἡ πρὸς τὸ χεῖλος διάμετρος κ. τ. λ. +(V. ibid. 27).

+
+ +
+

Ἄλλου πίθου ἡ κάτω διάμετρος κ. τ. λ. (V. ibid. 28).

+
+ +
+

Ἔστω λουτὴρ στρογγύλος κ. τ. λ. (V. ibid. 29).

+1. κβ΄] κη G 4. ἐφε cum nota comp. G 4. 15. 17. 19. 24. 27. ἔστω G +6. μίζω G 9. ποιῶν G 10. νζ vel μζ G 15. ἑνδεκάκις] ιᾶ G +20. ἐμβαδὸν] ἕβδομον G 21. ἐστι G 23. γιναμένων G 25. διάμετρον] +περίμετρον G 26. ια″] ῑ G +
+ + +
+

Κολυμβήθρας καὶ φρέατος καὶ κούπας καὶ κίονος κ. τ. λ. +(V. ibid. 8).

+
+ +
+

Οἷον ἔστω κολυμβήθρα κ. τ. λ (V. ibid. 9).

+
+ +
+

Μέτρησις τετρασείρου, οὗ ἡ διάμετρος ποδῶν θ΄ Ϲ, ἡ + δὲ κάθετος ζ΄, τὸ δὲ μῆκος ποδῶν ιγ΄· σύνθες τὴν διάμετρον +καὶ τὸ μῆκος· ὧν τὸ Ϲ· ταῦτα ἐφʼ ἑαυτά· καὶ ταῦτα +πάλιν ἑνδεκάκις γίνονται πόδες ατ𝒢α΄ Ϲ· ὧν τὸ ιδ″ γίνονται +πόδες 𝒢θ΄ δ″· ταῦτα ἐπὶ τὴν κάθετον γίνονται χ𝒢δ΄ +Ϲ δ″· καὶ τούτων πρόσθες τὸ ιδ″· γίνονται πόδες μθ΄ Ϲ· + ὡς γίνεσθαι ὕψους ψμα΄ Ϲ. ἐὰν δὲ θέλῃς εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ +βησαλικόν, θὲς τὴν διάμετρον· γίνονται πόδες ια΄ δ″· ταῦτα +τρισσάκις καὶ τὸ ζ″· γίνονται πόδες λε΄ δ″· ταῦτα ἐπὶ τὴν +κάθετον γίνονται πόδες σμϚ΄ Ϲ δ″.

+
+ +
+

Ἄλλη μέτρησις τετρασείρου, ου τὸ μῆκος ποδῶν Ϛ΄ καὶ + τὸ πλάτος ποδῶν Ϛ΄ καὶ ἡ κάθετος ποδῶν γ΄· εὑρεῖν αὐτοῦ +τὸ στερεόν· ποιῶ οὕτως· τὴν διάμετρον ἐπὶ τὸ μῆκος +γίνονται λϚ΄· ταῦτα ἑνδεκάκις γίνονται τ𝒢Ϛ΄· ὧν τὸ ιδ″ γίνονται +κη΄ δ″· ταῦτα ἐπὶ τοὺς γ΄ τῆς καθέτου γίνονται +πόδες πδ΄ Ϲ δ″· καὶ τὰ ιη΄ δ″ ὁμοῦ γίνονται πόδες ργ΄· + τοσούτων ποδῶν ἔσται τὸ στερεὸν τοῦ κενώματος. καὶ πόσων +ἡ ἐπιφάνεια τοῦ αὐτοῦ τετρασείρου; ποιῶ οὕτως· λάμβανε +τὴν περίμετρον ἀπὸ τῆς διαμέτρου· γίνονται πόδες ιθ΄ παρὰ +τὸ ζ″ ταῦτα ποιῶ ἐπὶ τὴν κάθετον τῶν γ΄ ποδῶν· γίνονται +νϚ΄ Ϲ ιδ″· τοσούτων ἔσται ἡ ἐπιφάνεια τοῦ μέτρου.

+
+ +
+

Μέτρησις ὀκταγώνου.

+

Εστω ὀκτάγωνον ἰσόπλευρον καὶ ἰσογώνιον καταγράψαι· +ποίει τετράγωνον σχῆμα καὶ βλέπε αὐτοῦ τὴν διάγωνον· +καὶ ὅταν εὕρῃς τὸ ἥμισυ τῆς διαγώνου, λάμβανε ἀπὸ γωνίας +εἰς γωνίαν, καὶ εὑρίσκεις στῆσαι τὰς πλευράς.

+
+ +
+

Μέτρησις ὁρίων διαφόρων.

+

Σῖτος ἀπόθετος ἀποτεθεὶς πρὸ φανεροῦ χρόνου εὑρέθη +7. ἑνδεκάκις] ιᾶ G 8. δ″] δ cum suprascr. —ον G 10. ψμα΄ Ϲ] +immo vero ψμδ΄ δ″ 12. ζ″] ξ G 13. σμϚ΄ Ϲ δ″ om. G 17. ἑνδεκάκις] +ιᾶ G τ𝒢?? G 18. τοὺς] τῆσ G 20. πόσον G 22. παρὰ +τὸ ζ″] πε΄ τῶν ζ G 24. δ″] δ G ἔστω G 27. ποιεῖ G αὐτὸν G +30. ὁρίων] conf. ὡρεῖον supra 89 (Ster. I, 47) + + +εἰς τὸν στερεὸν πόδα μοδίων β΄ Ϲ ἀπὸ ξεστῶν κβ΄· γίνονται +ξέσται Ἰταλικοὶ νε΄. ἀπὸ κ΄ ἐπιβάλλει εἰς τὸν στερεὸν +πόδα λίτρας 𝒢α΄ β″. ἐν δὲ προσφάτως ἀποτεθέντι ἐν τοῖς +ὁρίοις εὑρέθησαν εἰς τὸν στερεὸν πόδα μόδιοι β΄ ξεστῶν +μδ΄ καὶ οὐγγιῶν κ΄. γίνονται λίτραι π΄, ὅπερ ὅριον ἐμετρήθη.

+
+ +
+

Ὅριον κριθῶν ἀποκειμένων πρὸ φανεροῦ χρόνου· καὶ +εὑρέθησαν εἰς τὸν στερεὸν πόδα τῶν κριθῶν μόδιοι β΄ Ϲ +ἀπὸ ξεστῶν κβ΄ ἐξ οὐγγιῶν κ΄· γίνονται λίτραι 𝒢α΄ β″. ἐν +δὲ ταῖς προσφάτως ἀποτεθείσαις κριθαῖς εὑρέθησαν εἰς τὸν +στερεὸν πόδα ξέσται Ἰταλικοὶ μη΄ Ϲ Ϛ″ οὐγγιῶν κ΄· γίνονται +λίτραι π΄ Ϲ γ″. οἴνου εἰς τὸν στερεὸν πόδα †Ἰταλικοὺς +λϚ΄ γίνονται ξ μ ιη. λάρδου εἰς πόδα α΄ λίτραι οε΄. +ταῦτα δὲ ἐξαγιάσθησαν ἐπὶ Μοδέστου τηνικαῦτα ὄντος +ὑπάρχου πραιτωρίων.

+
+ +
+

Μέτρησις φούρνου.

+

Φοῦρνον μετρήσωμεν οὕτως· οὗ τὸ ἔμφυτον μοδίων ι΄· +ταύτα τὰ ι΄ κυβισθήσεται· ταῦτα ἑνδεκάκις· τούτων τὸ μβ″· +τὸ δὲ βασιλικόν· σύνθες τὴν διάμετρον καὶ τὰ πάχη· ταῦτα +κύβισον.

+
+ +
+

Μέτρησις ὄντος σίτου ἐξ ἀποθέσεως.

+

Ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μοδίους γ΄· ἕκαστος μόδιος ἀπὸ +ξεστῶν ιϚ΄· γίνονται ξέσται μη΄· ἕκαστος ξέστης ἀπὸ οὐγγιῶν +κ΄.

+

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν ιη΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει σίτου +μοδίους β΄ Ϲ Ϛ”.

+

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν κ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μοδίους +β΄ γ″ ιε″.

+1. τὸν] τὸ G μοδίων] μο G et hic et infra κβ΄] κη G 3. λίτρας] +λ. G β″] β G 4. εὑρέθη G ξεστῶν] ξ cum nota comp. G +5. μδ΄] an μη΄ ? καὶ] ἀπὸ legendum videtur οὐγγιῶν] ⌈ο G λίτραι] +λ G 6. κριθ` ἀποκείμενον G 7. εὑρεθ΄ G 8. λίτραι] λ G (item +11. 12) β″] β G 9. ἀποτεθεῖσι G εὑρέθη G 10. ξέσται eodem +quo antea compendio scr. in G οὐγγιῶν] ⌈ο G (item infra) 11. π΄ Ϲ γ″] +immo πα΄ θ″ legendum videtur Ἰταλικὰς λίτρας π΄· γίνονται ξέσται μη΄ +17. κυβήσεται G ταῦτα ἑνδεκάκις] τὰ ια G 18. βασιλικὸν] immo +βησαλικόν 19. κύβησον G 22. ξέστης] ξέστος G 26. ξεστῶν +om. G + + +

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν κβ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μοδίους +β΄ καὶ ξέστας Ϛ΄.

+

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν κδ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μοδίους +β΄.

+

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν κε΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει +μοδίον α΄ Ϲ γ″ ιε″ ν″.

+

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν κη΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μόδιον +α΄ Ϲ ζ″ ιδ″.

+

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν λ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μόδιον + α΄ Ϲ ι″.

+

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν λβ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει +μόδιον α΄ Ϲ. ἕκαστος ξέστης ἀπὸ οὐγγιῶν κ΄.

+
+ +
+

Δεῖ οὖν εἶναι ἐπὶ τῆς μετρήσεως τῶν ὁρίων καὶ λαμβάνειν +τὸ ἐμβαδὸν τοῦ παντὸς καὶ ποιεῖν ἐπὶ τὸ ὕψος ἤτοι + ἐπὶ τὸ βάθος· καὶ ὅταν εὕρῃς τὸ στερεὸν τοῦ παντὸς ἐμβαδοῦ +τῆς ἀποθέσεως τοῦ σίτου, τότε πρὸς τὸν μόδιον +ποίει τὰ μέτρα οὕτως.

+

Ἐὰν ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν ιϚ΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ σίτου +ἤτοι κριθῶν ἐπὶ τὰ γ΄, καὶ τοσοῦτοι μόδιοι ἔσονται· ἐπειδὴ + ὁ στερεὸς ποὺς χωρεῖ μοδίους γ΄, ἕκαστος μόδιος ἀπὸ ξεστῶν +μϚ΄, ἕκαστος ξέστης οὐγγιῶν κ΄.

+

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν ιη΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ +σίτου ἤτοι κριθῶν, καθὼς προγέγραπται, ἐπὶ τὰ β΄ Ϲ Ϛ”, +καὶ τοσοῦτοι μόδιοι ἔσονται.

+

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν κ΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ +ποδισμοῦ ἐπὶ τὰ β΄ γ” ιε”, καὶ τοσοῦτοι ἔσονται μόδιοι.

+

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν κε΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ +ποδισμοῦ ἐπὶ τὰ α΄ Ϲ γ” ιε” ν”, καὶ τοσοῦτοι ἔσονται +μόδιοι.

+
+ +
+

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν κη΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ +ποδισμοῦ τῆς ἀποθέσεως τοῦ σίτου ἤτοι κριθῶν διὰ τῶν +1. ξ G item infra) 2. Ϛ΄) an δ΄? 7. κη΄] λ G 11. Ἐὰν] εἰ G +15. ὅτε εὕρεις G ἐμβαδὸν G 19, ἤτε κριθ G τοσούτων +μοδίων G 22. ποιεῖ G 23. ἤτε κριθ G 24. τοσούτων μο G +26. τοσούτων ἔσονται μο G 28. ιε” om. G τοσοῦτ ἔσονται μο΄ G (item +p. 234, 1) 31. κριθ G (item p. 234,2) διὰ] ∠ cum nota compendii, tum α G + + +α΄ Ϲ ζ″ ιδ″, καὶ τοσοῦτοι ἔσονται μόδιοι. δεῖ δὲ εἰδέναι +ἐν τῇ ἀποθέσει τοῦ σίτου ἤτοι κριθῶν, ὅ τι ἂν πρόσφατον +ἀποτεθῇ, ψυχόμενον.

+

Ὁ στερεὸς ποὺς ἀποποιεῖ μέ ξ ν ε οὕτως ὄντος +σίτου ἐξ ἀποθέσεως. ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει ξέστας νε΄, ἕκαστος +ξέστης οὐγγίας κ΄. εἰ δὲ πρόσφατον ἐτέθη, ἔχει ὁ στερεὸς +ποὺς

+3. ψυχόμενος G 7. post στερεὸς ποὺς desinit G; sequuntur folia +nonnulla vacua, nisi quod in primo verba ρεὸς ποὺς ἔχει ξε΄ νε usque ad finem +repetita sunt. +
+ +
+ + + \ No newline at end of file From 334f1736fe7e928b0bf4225b6d384cbc99e0a329 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Cami33 Date: Sun, 11 Feb 2018 17:26:18 -0500 Subject: [PATCH 2/8] Delete tlg016 --- data/tlg0559/tlg016 | 1664 ------------------------------------------- 1 file changed, 1664 deletions(-) delete mode 100644 data/tlg0559/tlg016 diff --git a/data/tlg0559/tlg016 b/data/tlg0559/tlg016 deleted file mode 100644 index 7ea17e37e..000000000 --- a/data/tlg0559/tlg016 +++ /dev/null @@ -1,1664 +0,0 @@ - - - - - - -Heronis Alexandrini geometricorum et stereometricorum reliquiae -Heronis Alexandrini -Fridericus Hultsch -Harvard College Library - Harvard Library Arcadia Fund -Gregory Crane - - - Digital Divide Data - Corrected and encoded the text - - - Rhea Lesage - Librarian for Hellenic Studies and Coordinator for the Classics -Collection Development - - - Bruce Robertson - Technical Advisor - - - -Harvard College Library - tlg0559.tlg016 - -

Available under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License

- -2017 -Harvard College Library -United State - - - - - - Heronis Alexandrini geometricorum et stereometricorum reliquiae - - - Fridericus Hultsch - - - Heronis Alexandrini - - Weidmann - Berlin - 1864 - - 1 - - The Internet Archive - - - - - -

Text encoded in accordance with the latest EpiDoc standards (January 2014)

- - - -Greek -Latin - - - -added language tags; edited capital letters, "author", "title"; added "funder"; added "filename"; updated "date" to 2017; added a "urn" tag; translated "publisher" and "pubPlace" into English, changed roman numerals in arabic; added "volume" nm. and link to the online scan - - - - -
-
- -VII. -Heronis Liber Geeponicus. -

Ἥρωνος γεηπονικὸν βιβλίον.

-
-

Τίνες αἱ γενικαὶ τῶν σχημάτων διαφοραί; -Τῶν δὲ σχημάτων ἃ μέν ἐστιν ἐπίπεδα, ἃ δὲ στερεά, -κ. τ. λ. (Vide Def. 27).

-
- -
-

Τίνες αἱ τῶν ἐπιπέδων σχημάτων διαφοραί; -Τῶν ἐν ταῖς ἐπιφανείαις σχημάτων κ. τ. λ. (V. ibid. 28).

-
- -
-

Περὶ ἀσυνθέτου ἐπιπέδου σχήματος, ὅ ἐστι -κύκλος.

-

Κύκλος ἐστὶ τὸ ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενον ἐπίπεδον. -κ. τ. λ. (V. ibid. 29).

-
- -
-

Περὶ διαμέτρου.

-

Διάμετρος δὲ τοῦ κύκλου ἐστὶν εὐθεῖά τις διὰ τοῦ -κέντρου ἠγμένη κ. τ. λ. (V. ibid. 30).

-
- -
-

Περὶ τῶν ἐν τοῖς ἐπιπέδοις ἐξ ἀνομογενῶν -συνθέτων περιφερειῶν σχημάτων, οἷόν τί -ἐστιν ἡμικύκλιον.

-

Ἡμικύκλιόν ἐστι τὸ περιεχόμενον σχῆμα κ. τ. λ. (V. -ibid. 31).

-
- -
-

Τί ἐστιν ἀψίς; -Ἀψὶς δέ ἐστι τὸ ἔλαττον ἡμικυκλίου κ. τ. λ. (V. ibid. 32).

-
- -
-

Τί ἐστι κοινῶς τμῆμα κύκλου; -Κοινῶς δὲ τμῆμα κύκλου ἐστὶν κ. τ. λ. (V. ibid. 33).

-
- -
-

Τίς ἡ ἐν τμήματι κύκλου γωνία; -Ἡ ἐν τμήματι κύκλου γωνία ἐστὶν κ. τ. λ. (V. ibid. 34).

-
- - -
-

Τί ἐστι τομεὺς κύκλου; -Τομεὺς δὲ κύκλου ἐστὶ τὸ περιεχόμενον σχῆμα κ. τ. λ. -(V. ibid. 35).

-
- -
-

Τίνες αἱ τῶν ἐν τοῖς ἐπιπέδοις εὐθυγράμμων - σχημάτων διαφοραί; -Τῶν ἐν τοῖς ἐπιπέδοις κ. τ. λ. (V. ibid. 40).

-
- -
-

Τί ἐστι τρίγωνον; -Τρίγωνόν ἐστι σχῆμα ἐπίπεδον κ. τ. λ. (V. ibid. 41).

-
- -
-

Τίνα τριγώνων εἴδη καὶ πόσα; - Τῶν δὲ τριγώνων ἢ τριπλεύρων σχημάτων κ. τ. λ. (V. -ibid. 42).

-
- -
-

Τί τὸ ἰσόπλευρον; -Ἰσόπλευρον μὲν οὖν ἐστιν κ. τ. λ. (V. ibid. 43).

-
- -
-

Τί τὸ ἰσοσκελές; - Ἰσοσκελῆ δὲ ὅσα τὰς δύο μόνας ἴσας ἔχει τὰς πλευράς. -(V. ibid. 44).

-
- -
-

Τί τὸ σκαληνόν; -Σκαληνὰ δὲ ὅσα τὰς τρεῖς ἀνίσους ἔχει πλευράς. (V. -ibid. 45).

-
- -
-

Τί τὸ ὀρθογώνιον; -Ὀρθογώνιον δέ ἐστι τὸ μίαν ἔχον ὀρθὴν γωνίαν. (V. -ibid. 46).

-
- -
-

Τί τὸ ὀξυγώνιον; -Ὀξυγώνιον δέ τὰς τρεῖς ὀξείας ἔχον γωνίας. (V. ibid. 47).

-
- -
-

Τί τὸ ἀμβλυγώνιον; -Ἀμβλυγώνιον δὲ τὸ μίαν ἔχον ἀμβλεῖαν γωνίαν. (V. -ibid. 48).

-
- -
-

Τριγώνων ἰδιότητες.

-

Τὰ μὲν οὖν ἰσόπλευρα πάντα ὀξυγώνια κ. τ. λ. (V. ibid. 49).

-
- -
-

Περὶ τετραπλεύρων σχημάτων.

-

Τί ἐστι τετράπλευρον ἐπίπεδον; -Τετράπλευρον ἐπίπεδόν ἐστι κ. τ. λ. (V. ibid. 50).

-
- -
-

Τίνες αἱ τῶν τετραπλεύρων διαφοραί; -Τῶν δέ τετραπλεύρων σχημάτων κ. τ. λ. (V. ibid. 51).

-
- - -
-

Τίνα τετραγονια; -Τὰ μὲν οὖν ὀρθογώνια κ. τ. λ. (v. ibid. 52).

-
- -
-

Τίνα τὰ ἑτερομήκη; -Τὰ δὲ ὀρθογώνια μὲν κ. τ. λ. (V. ibid. 53).

-
- -
-

Τί ῥόμβοι; -Τὰ δὲ ἰσόπλευρα μὲν κ. τ. λ. (V. ibid. 54).

-
- -
-

Τίνα παραλληλόγραμμα; -Ἐπὶ δὲ τῶν τετραπλεύρων κ. τ. λ. (V. ibid. 56).

-
- -
-

Περὶ παραλληλογράμμων ὀρθογωνίων.

-

Τῶν δὲ παραλληλογράμμων κ. τ. λ. (V. ibid. 57).

-
- -
-

Τίς ὁ ἐν παραλληλογράμμῳ γνώμων; -Παντὸς δέ παραλληλογράμμου κ. τ. λ. (V. ibid. 58).

-
- -
-

Τί ἐστι γνώμων κοινῶς; -Καθόλου δὲ γνώμων ἐστὶ κ. τ. λ. (V. ibid. 59).

-
- -
-

Τί ἐστι τραπέζιον; -Τῶν παρὰ τά εἰρημένα τετραπλεύρων κ. τ. λ. (V. ibid. 60).

-
- -
-

Τίνα τά τραπέζια; -Τραπέζια μὲν οὖν εἰσιν κ. τ. λ. (V. ibid. 61).

-
- -
-

Τίνα τραπεζοειδῆ; -Τραπεζοειδῆ δὲ ὅσα κ. τ. λ. (V. ibid. 62).

-
- -
-

Περὶ τῶν ἐν τοῖς ἐπιπέδοις εὐθυγράμμων καθʼ -ἕκαστα λεγομένων, οἷον τί ἐστι βάσις; -Βάσις λέγεται ἐπιπέδου χωρίου γραμμὴ κ. τ. λ. (V. -ibid. 66).

-
- -
-

Τί ἐστι πλευρά; -Πλευρὰ δέ μία τῶν τὸ σχῆμα περικλειουσῶν. (V. ibid. 67).

-
- -
-

Τί ἐστι διαγώνιος; -Διαγώνιος δὲ ἡ ἀπὸ γωνίας κ. τ. λ. (V. ibid. 68).

-
- -
-

Τί ἐστι κάθετος; -Κάθετος δέ ἐστιν ἡ ἀπὸ σημείου κ. τ. λ. (V. ibid. 69.

-
- -
-

Τί ἐστι κάθετος πρὸς ὀρθάς; -Κάθετος δὲ πρὸς ὀρθὰς λέγεται κ. τ. λ. (V. ibid. 70).

-
- - -
-

Τίωες εἰσὶ παράλληλοι γραμμαί; -Παράλληλοι δέ καλοῦνται γραμμαὶ κ. τ. λ. (V. ibid. 71).

-
- -
-

Τίνες δὲ αἱ οὐ παράλληλοι εὐθεῖαι; -Οὐ παράλληλοι εὐθεῖαί εἰσιν κ. τ. λ. (V. ibid. 72).

-
- -
-

Τί ἐστι τριγώνου ὕψος; -Τριγώνου δὲ ὕψος καλεῖται κ. τ. λ. (V. ibid. 73).

-
- -
-

Τίνες αἱ τῶν εὐθυγράμμων κτερέῶν σχημάτων -διαφοραί; -Τῶν δὲ εὐθυγράμμων στερεῶν κ. τ. λ. (V. ibid. 99).

-
- -
-

Τί ἐστι πυραμίς; -Πυραμὶς μὲν οὖν ἐστι σχῆμα στερεὸν κ. τ. λ. (V. ibid. 100).

-
- -
-

Ἥρωνος εἰσαγωγαὶ τῶν γεωμετρουμένων.

-
- -
-

Ἡ ἐπίπεδος γεωμετρία συνέστηκεν ἔκ τε κλίματων καὶ -σκοπέλων καὶ γραμμῶν καὶ γωνιῶν κ. τ. λ. (V, Geom. cap. 3).

-
- -
-

Τὰ δὲ μέτρα ἐξηύρηται ἐξ ἀνθρωπίνων μελῶν, δακτύλου, -παλαιστοῦ, σπιθαμῆς, ποδὸς, πήχεως, βήματος, ὀργυιᾶς -καὶ λοιπῶν, καθὼς προγέγραπται.

-
- -
-

Ἐπειδήπερ ἐν τοῖς κλίμασιν ἐκράτησέ τις συνήθεια -τοῖς ἐγχωρίοις μέτροις χρᾶσθαι ἕκαστον, καὶ ἐκ τῆς ἀναλογίας - τοῦ ποδὸς πρὸς τὸν πῆχυν ἐξισοῦται τὸ μέτρον. τούτων -δέ οὕτως ἐχόντων τὴν μέτρησιν τῶν θεωρημάτων -ποιησόμεθα.

-

Καὶ ἔστιν ἡ μέτρησις τῶν θεωρημάτων κατὰ τὰ ὑποτεταγμένα -οὕτως.

-
- -
-

Ἔστω τετράγωνον ἰσόπλευρον καὶ ὀρθογώνιον, οὗ ἑκάστη -πλευρὰ ἀνὰ πόδας ιβ´· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποιῶ οὕτως· -τὰ ιβ´ ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται ρμδ´ πόδες· τοσούτων ἔσται -τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἔστω τετράγωνον ἰσόπλευρόν τε καὶ ἰσογώνιον καὶ ἐχέτω - ἑκάστην πλευρὰν ποδῶν ν´· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδὸν καὶ τὴν -διαγώνιον· ποιῶ οὕτως· τὰ ν´ ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται ,βφί· -26. πόδας sic G, quod propterea commemoro, quia plerumque π habet: -in sequentibus igitur, ubi nihil adnotabo, formam per compendium scriptam -esse scito 27. 31. γίνεται, nisi fallor, G (item p. 212, 4) - - -ἔσται τὸ ἐμβαδὸν τοσούτων. τὴν δὲ διαγώνιον εὑρεῖν· δὶς -τὸ ἐμβαδὸν ε· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνεται πόδες ο´ Ϲ -δ˝· τοσούτου ἐστὶν ἡ διαγώνιος. καὶ ἄλλως· τὴν μίαν πλευράν, -τουτέστι τὰ ν´, ἐπὶ τὰ ο´ Ϲ δ˝ γίνονται πόδες ,Ϛφλζ´ -Ϲ· ὧν ν˝ γίνεται ο´ Ϲ δ˝.

-
- -
-

Ἔστω τετράγωνον ἑτερόμηκες ἤτοι παραλληλόγραμμον, -οὗ τὸ μῆκος ποδῶν ν´, τὸ δὲ πλάτος ποδῶν λ´· εὑρεῖν αὐτοῦ -τὸ ἐμβαδὸν καὶ τὴν διαγώνιον· ποιῶ οὕτως· τὸ μῆκος -ἐπὶ τὸ πλάτος γίνονται πόδες ,αφ´· ἔσται τὸ ἐμβαδὸν ,αφ´ -ποδῶν. τὴν δὲ διαγώνιον εὑρεῖν· τὸ μῆκος ἐφ᾿ ἑαυτὸ γίνονται -πόδες ,βφ´· καὶ τὸ πλάτος ἐφ᾿ ἑαυτὸ γίνονται πόδες -Ϡ´· ὁμοῦ γίνονται πόδες ,γυ´· ὧν πλευρὰ τετραγωνική πόδες -νη´ γ˝· τοσούτου ἐστὶν ἡ διαγώνιος ποδῶν νη´ γ˝· τὸ -δὲ ἐμβαδόν ἐστι ποδῶν ,αφ´.

-
- -
-

Ἔστω τετράγωνον παραλληλόγραμμον μὴ ὂν ὀρθογώνιον, -οὗ τὸ μεῖζον μῆκος ποδῶν λβ´, καὶ ἡ ἄλλη ποδῶν λ´· ὁμοῦ -γίνονται πόδες ξβ´· ὧν τὸ ἥμισυ γίνονται λα´. καὶ τὸ πλάτος -ποδῶν ιη´, καὶ τὸ ἄλλο ποδῶν ιϚ´· ὁμοῦ γίνονται λδ´· ὧν -τὸ Ϲ ιζ´· ταῦτα πολυπλασιάζω ἐπὶ τὰ λα´· γίνονται πόδες -φκζ´. ἑξῆς καταγραφή.

-
- -
-

Τρίγωνον ὀρθογώνιον, οὗ ἡ μὲν κάθετος ποδῶν λ´, ἡ -δὲ βάσις ποδῶν μ´ ἡ δὲ ὑποτείνουσα ποδῶν ν´· εὑρεῖν -αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποιῶ οὕτως· τὴν βάσιν ἐπὶ τὴν κάθετον -γίνονται πόδες ,ασ´· ὧν Ϲ γίνονται πόδες χ´· ἔσται τὸ ἐμβαδὸν -ποδῶν χ´. εὑρεῖν αὐτοῦ καὶ τὴν ὑποτείνουσαν· τὰ λ´ -τῆς καθέτου ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται Ϡ´· καὶ τὰ μ´ τῆς βάσεως -ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται αχ´· ὁμοῦ πόδες ,βφ´· ὧν πλευρά τετραγωνικὴ -γίνεται ν´. ἄλλως εὑρεῖν τὴν ὑποτείνουσαν· -σύνθες τάς β´ πλευράς, τὰ λ´ καὶ τὰ μ´· γίνονται ο´· ταῦτα -ἐπὶ ε´ τν´· τούτων τὸ ξ˝ ν´.

-
- -
-

Ἔστω τρίγωνον ὀρθογώνιον ἕτερον καὶ ἐχέτω τὴν μὲν -βάσιν ποδῶν μ´, τὴν δὲ ὑποτείνουσαν ποδῶν μα´ τὴν δὲ -κάθετον ποδῶν θ´· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδὸν καὶ τὴν κάθετον· -1. ἔστω G 2. ,ε G 9. πόδες G ἔστω G 10. ποδῶν G -12. γίνεται G 13. νη´ prius] λϹ η G (voluit Νη) 16. μεῖζον] -μεῖνον G 23. ποιῶν G 24. Ϲ˝ G ἔστω G 27. γι cum nota -compendii G 29, γίνεται G - - -ποιῶ οὕτως· τὰ μα΄ ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται ,αχπα΄. καὶ -τὰ μ΄ ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται ,αχ΄· ταῦτα ὑφαιρῶ ἀπὸ τῶν -,αχπα΄ ποδῶν· λοιπὸν μένουσι πόδες πα΄· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ -γίνεται πόδες θ΄. νῦν ποιῶ τὴν κάθετον ἐπὶ - τὴν βάσιν· γίνονται τξ΄· ὧν τὸ Ϲ γίνονται πόδες ρπ΄· ἔσται -τὸ ἐμβαδὸν ποδῶν ρπ΄. ἑξῆς ἡ καταγραφή.

-
- -
-

Τρίγωνον ἰσοσκελές, οὗ ἡ κάθετος ποδῶν μ΄, ἡ δὲ βάσις -ποδῶν ιβ΄· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποιῶ οὕτως· τὴν -βάσιν ἐπὶ τὴν κάθετον γίνονται πόδες σμ΄· ὧν τὸ ἥμισυ - γίνονται πόδες ρκ΄· ἔσται τὸ ἐμβαδὸν ποδῶν ρκ΄.

-

Τριγώνου ἰσοσκελοῦς ἑκάστη τῶν ἴσων πλευρῶν ποδῶν -κε΄, ἡ δὲ βάσις ποδῶν ιδ΄· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδὸν καὶ -τὴν κάθετον· ποιῶ οὕτως· ἑκάστης πλευρᾶς ποίησον ◻΄· -γίνονται πόδες χκε΄· λαμβάνω τὸ Ϲ τῆς βάσεως· γίνονται - πόδες ζ΄· ταῦτα ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται πόδες μθ΄· λοιπὸν μένουσι -πόδες φοϚ΄· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνονται πόδες -κδ΄· καὶ τὰ ζ΄ ἐπὶ τὴν κάθετον πόδες ρξη΄· τοσούτων ἔσται -τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἔστω τρίγωνον ἰσόπλευρον καὶ ἐχέτω ἑκάστην πλευρὰν - ἀνὰ πόδας λ΄, καὶ ἐγγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν -διάμετρον· ποιῶ οὕτως· τὸ ἐμβαδόν ἐστι ποδῶν τ𝒢Ϛ΄· ταῦτα -ἐπὶ τὲ δ΄ γίνονται πόδες αφξ΄· ἄρτι σύνθες τὰς τρεῖς πλευράς· -γίνονται πόδες 𝒢΄· ἄρτι μερίζω τῶν ,αφξ΄ τὸ 𝒢″· γίνονται -πόδες ιζ΄ γ″· τοσούτων ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου.

-
- -
-

Ἔστω πάλιν τρίγωνον ἰσόπλευρον καὶ ἐχέτω ἑκάστην -πλευράν ἀνὰ πόδας λ΄, καὶ περιγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν -αὐτοῦ τὴν διάμετρον· ποιῶ ούτως· τὰ λ΄ ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται -Ϡ΄· φανερὸν ὅτι κάθετος τοῦ τριγώνου ἔσται ποδῶν -κϚ΄· ἄρτι μερίζω τῶν Ϡ΄ τὸ κϚ″· γίνονται πόδες λδ΄ Ϲ η″· - ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου τοσούτων.

-
- -
-

Ἔστω τρίγωνον ὀξυγώνιον, οὗ τὸ μικρότερον σκέλος ποδῶν -1. ποιῶν G 5. Ϲ″ G ἔστω G 7. ἰσοσκελοῦς G 9. γίνον- -ται] γι΄ G, quod compendium hinc non enotavi nisi in dubia scriptura -10. ἔστω G 11. Τρίγωνον G 13. ἑκάστης] immo τῆς 17. ἔστω G -20. πόδας scripsi ex cap. 54, πο G 22. γίνεται cum suprascr. ον G -24. ιζ΄ ζ G 25. πάλιν] πᾶν G 26. πόδας habet G 28. ἔστω G -29. λδ Ϲ η G, et similiter reliquis locis 30. ἔστω G - - -ιγ´, καὶ τὸ μεῖζον ποδῶν ιε´, καὶ ἡ βάσις ποδῶν ιδ´, -καὶ ἐπιγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν διάμετρον· ποιῶ -οὕτως· φανερὸν ὅτι τὸ ἐμβαδὸν τοῦ τριγώνου ἐστὶ ποδῶν -πδ´· ταῦτα ἐπὶ τὰ δ´ γίνονται πόδες τλϚ´· ἄρτι σύνθες τὰς -τρεῖς πλευρὰς τοῦ τριγώνου· γίνονται πόδες μβ´· τὰ τλϚ´ -εἰς τὰ μβ´ γίνονται πόδες η´· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου -ποδῶν ν´.

-
- -
-

Ἔστω τρίγωνον ὀξυγώνιον, οὗ τὸ μικρότερον σκέλος -ποδῶν ιγ´, καὶ τὸ μεῖζον ποδῶν ιε´, καὶ ἡ βάσις ποδῶν -ιδ´, καὶ περιγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν διάμετρον· -ποιῶ οὕτως· τὸ μικρότερον σκέλος ἐπὶ τὸ μεῖζον, τὰ ιγ´ -ἐπὶ τὰ ιε´, γίνονται πόδες ρϥε´· εἰς ιβ˝ γίνονται πόδες ιϚ´ -δ˝· τοσούτων ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου.

-
- -
-

Ἔστω τρίγωνον ἀμβλυγώνιον καὶ ἐχέτω τὴν μίαν πλευρὰν -ποδῶν ι´ καὶ τὴν βάσιν ποδῶν θ´, καὶ τὴν ὑποτείνουσαν -ποδῶν ιζ´, καὶ ἐγγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν -διάμετρον· ποιῶ οὕτως· φανερὸν ὅτι τὸ ἐμβαδὸν τοῦ τριγώνου -ἐστὶ ποδῶν λϚ´· ταῦτα ἐπὶ τὰ δ´ γίνονται πόδες -ρμδ´· καὶ σύνθες τὰς τρεῖς πλευρὰς τοῦ τριγώνου· γίνονται -πόδες λϚ´· ἄρτι μέρισον τῶν ρμδ´ τὸ λϚ˝· γίνονται πόδες -δ´· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ἐπιγραφομένου κύκλου ποδῶν δ´.

-
- -
-

Ἔστω τρίγωνον ἀμβλυγώνιον καὶ ἐχέτω τὸ μικρότερον -σκέλος ποδῶν ι´, καὶ τὴν βάσιν ποδῶν θ´, καὶ τὴν ὑποτείνουσαν -ποδῶν ιζ´, καὶ περιγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ -τὴν διάμετρον· ποιῶ οὕτως· τὸ μικρότερον σκέλος ἐπὶ τὸ -μεῖζον, τὰ ι´ ἐπὶ τὰ ιζ´, γίνονται πόδες ρο´ φανερὸν ὅτι κάθετος -τοῦ τριγώνου ἐστὶ ποδῶν η´· ἄρτι μερίζουσι τὸ η˝ -τῶν ρο´ γίνονται πόδες κα´ δ˝· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ -κύκλου ποδῶν κα´ δ˝.

-
- -
-

Ἔστω κύκλος, οὗ ἡ διάμετρος ποδῶν ιδ´· ἡ δὲ περίμετρος -εὑρεθήσεται κατὰ τὴν ἔκθεσιν ποδῶν μδ´· τὸ δὲ ἐμβαδὸν - ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν μέθοδον τῆς περιμέτρου εὑρεῖν, -ποίει οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον ποίει ἐπὶ τὰ κβ´· γίνονται -2. ποιῶν G 6. ἔστω G 8. μικρὸν G 10. περιγράφθω G -1. τὰ ιγ´ ἐπὶ om. G 13. τοσοῦτον ἔστω G 16. ἐγγράφθω G -21. ἔστω G 22. μικρὸν G 25. ποιοῦ G 28. ἔστω G - - -πόδες τη΄· καὶ πάντοτε μέριζε καθολικῶς παρὰ τὸν -ζ΄ τουτέστιν ὧν ζ″· γίνονται μδ΄· ἔσται ἡ περίμετρος ποδῶν -μδ΄.

-
- -
-

Ἔστω κύκλος, οὗ ἡ περίμετρος ποδῶν π΄· εὑρεῖν αὐτοῦ - τὴν διάμετρον· ποιῶ οὕτως· πάντοτε τὴν περίμετρον ἐπὶ -τὰ ζ΄· γίνονται φξ΄· μερίζω· ὧν τὸ κβ″· γίνονται πόδες κε΄ -Ϲ· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου ποδῶν κε΄ Ϲ.

-
- -
-

Ἔστω κύκλος οὗ ἡ διάμετρος ποδῶν ζ΄ ἡ δὲ αὐτοῦ -περίμετρος εὑρίσκεται κατὰ τὴν προγεγραμμένην ἔκθεσιν - ποδῶν κβ΄· παντὸς γὰρ κύκλου περίμετρος τριπλάσιον καὶ -ἕβδομόν ἐστι τῆς διαμέτρου· ἐὰν οὖν θέλῃς εὑρεῖν τὴν περίμετρον -ἀπὸ τῆς διαμέτρου, τριπλασίασον τοὺς ζ΄ πόδας τῆς -διαμέτρου· γίνονται πόδες κα΄· καί πρόσθες τούτοις τὸ ζ″ -τῆς αὐτῆς διαμέτρου· γίνεται ποὺς α΄· γίνονται πόδες κβ΄· - τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ περίμετρος.

-
- -
-

Ἐὰν θέλῃς εὑρεῖν ἀπὸ τῆς περιμέτρου τὴν διάμετρον, -τοὺς κβ΄ πόδας τῆς περιμέτρου μέρισον παρὰ τὸν κβ΄· γίνεται -ποὺς α΄· τοῦτον ἑπταπλασίασον· γίνονται πόδες ζ΄· -τοσούτων ἔσται ἡ διάμετρος.

-
- -
-

Ἐὰν θέλῃς ἀπὸ τῆς διαμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν τοῦ -κύκλου, τοὺς ζ΄ πόδας τῆς διαμέτρου πολυπλασίασον ἐφ᾿ -ἑαυτούς· γίνονται πόδες μθ΄· τούτους ἑνδεκαπλασίασον· γίνονται -πόδες φλθ΄· τούτων τὸ ιδ″ γίνονται πόδες λη΄ Ϲ· -τοσούτων ἔσται τὸ ἐμβαδὸν τοῦ κύκλου.

-
- -
-

Ἐὰν θέλῃς ἀπὸ τῆς περιμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν, τοὺς -κβ΄ πόδας τῆς περιμέτρου πολυπλασίασον ἐφʼ ἑαυτούς· γίνονται -πόδες υπδ΄· τούτους ἑπταπλασίασον· γίνονται πόδες -γτπη΄ λη΄ Ϲ· τοσούτων ἔσται ποδῶν τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἄλλη· μέθοδος δηλοῦσα διὰ τῆς περιμέτρου τὸ ἐμβαδὸν - τοῦ κύκλου.

-

Πρόσθες τοῖς κβ΄ ποσὶ τῆς περιμέτρου μέρος οὐτῶν Ϲ -δ″· γίνονται πόδες ιϚ΄ Ϲ· ὁμοῦ πόδες λη΄ Ϲ· τοσούτων ἔσπαι -τὸ ἐμβαδόν.

-1. τη΄] τν G 2. ᾧ G 7. ἔσται hoc loco primum recte habet G -14. ποὺς] hoc etiam loco π habet G (conf. ad cap. 46) γίνονται] γίνεται -G, sed ε tribus punctis notatum κβ΄] κδ G 15. 24. 28. 32. ἔστω G -28. post γτπη΄ haec fere exciderunt: μερίζω· ὧν τὸ πη″· γίνονται -
- - -
-

Ἀψίδα μετρῆσαι, ἧς ἡ διάμετρος ποδῶν ιδ΄, ἡ δὲ κάθετος -ποδῶν ζ΄· εὑρεῖν αὐτῆς τὸ ἐμβαδόν· ποίει οὕτως· τὴν -διάμετρον ἐφ᾿ ἑαυτὴν γίνονται πόδες ρ𝒢Ϛ΄· τούτους ἑνδεκαπλασίασον· -γίνονται πόδες βρνϚ΄· ὧν τὸ κη˝ γίνονται πόδες -οζ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Εἰ δὲ καὶ ἀπὸ τῆς καθέτου θέλεις εὑρεῖν τὸ ἐμβαδόν, -ποίει οὕτως· τοὺς ζ΄ πόδας τῆς καθέτου πολυπλασίασον -ἐφ᾿ ἑαυτούς· γίνονται πόδες μθ΄· τούτους ἑνδεκάκις γίνονται -πόδες φλθ΄· ὧν τὸ ζ˝ γίνονται πόδες οζ΄.

-
- -
-

Στοὰ ἔχουσα τὸ μὲν μῆκος πηχῶν ριδ΄, τὸ δὲ πλάτος -πηχῶν ιβ΄ Ϲ· εὑρεῖν πόσους πήχεις στρωτήρων λαμβάνει· -ποίει οὕτως· τὸ μῆκος ἐπὶ τὸ πλάτος γίνονται αυκε΄· πρόσθες -αὐτοῖς δι᾿ ὅλου τὸ ι˝ · γίνονται ρμβ΄ Ϲ· σύνθες ὁμοῦ· -γίνονται αφξζ΄ Ϲ· τοσούτους πήχεις στρωτήρων λήψεται. -προσετέθη τὸ ι˝ διὰ τὴν μέλλουσαν ἀπουσίαν γίνεσθαι τοῦ -στρωτῆρος.

-
- -
-

Ἀψίδα ἤγουν ἡμικύκλιον μετρῆσαι, ἧς ἡ διάμετρος -ποδῶν ζ΄, ἡ δὲ κάθετος κατὰ τὸ ἥμισυ τῆς διαμέτρου ποδῶν -γ΄ Ϲ, καὶ ἡ περίμετρος ποδῶν ια΄· εὑρεῖν αὐτῆς τὸ ἐμβαδόν· -ποίει οὕτως· τὰ ζ΄ τῆς διαμέτρου ἐπὶ τὰ ια΄ τῆς -περιμέτρου γίνονται πόδες οζ΄· τούτων τὸ δ˝ γίνονται πόδες -ιθ΄ δ˝· τοσούτων ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἄλλη μέθοδος τοῦ ἐμβαδοῦ. τοὺς ζ΄ πόδας τῆς διαμέτρου -ἐφʼ ἑαυτοὺς γίνονται πόδες μθ΄· τούτους ἐπὶ ια΄ -γίνονται πόδες φλθ΄· ὧν τὸ κη˝ γίνονται πόδες ιθ΄ δ˝.

-
- -
-

Πυραμίδα μετρήσομεν, ἧς τὸ μῆκος ποδῶν κ΄, καὶ τὸ -πλάτος ποδῶν κ΄, καὶ τὸ ὕψος ποδῶν ιϚ΄· εὑρεῖν αὐτῆς τὰς -ὑποτεινούσας πλευρὰς ἑκάστου τοίχου ἔχοντος πάχος ποδῶν -β΄· ποιῶ οὕτως· ἐπειδὴ ἡ πλευρὰ ἔχει ἔξωθεν πόδας κ΄, -τὸ ἀπὸ τοῦ ἔξωθεν ἀμφώτου ἕως τοῶ μέσου κέντρου ὡς -προεῖπον, τὸ ὕψος ποδῶν ιϚ΄· ποίησον οὕτως· τὰ ιϚ΄ τοῦ -ὕψους ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται σνϚ΄· καὶ τὰ ι΄, τουτέστι τὸ Ϲ -τῆς πλευρᾶς, ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται ρ΄· ὁμοῦ γίνονται πόδες -πόδες 32. ὁμοῦ] χχ G 5. ἔστω G 10. 11. πηχῶν] π G -11. λαμβάνειν G 13. τὸ] τοῦ G 14. τοσούτους πέχεις στρωτήρων] -τοσούτων πηγῶν στερεὸν G 22. ἔσται G (v. ad p. 215, 7) 32. Ϲ] ∽ G -supra rasuram - - -τνϚ΄· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνεται πόδες ιη΄ Ϲ δ˝ η˝· -τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ ὑποτείνουσα πλευρὰ τοῦ ἑνὸς σκέλους -ἕως τοῦ μέσου κέντρου. εἰ δὲ θέλεις τὸ στερεὸν τῶν -τοίχων εὑρεῖν, ποίει οὕτως· τὴν ὑποτείνουσαν ἐπὶ τὰ ι΄ - γίνονται πόδες ρπη΄ Ϲ δ˝· τούτων τὸ ἥμισυ γίνονται 𝒢δ΄ -δ˝ η˝· ταῦτα ἐπὶ τὸ πάχος, ἐπὶ τοὺς δύο πόδας, γίνονται -ρπη΄ Ϲ δ˝· τοσούτων ποδῶν ἔσται τὸ στερεὸν τοῦ τοίχου -τῆς πρώτης πλευρᾶς· ἀλλὰ ἐπειδὴ δ΄ πλευρὰς ἔχει ἡ πυραμίς, -γίνονται τῶν δ΄ πλευρῶν πόδες ψαε΄· τοσούτων ποδῶν - ἔσται τὸ στερεὸν τῶν τοίχων τῆς πυραμίδος.

-
- -
-

Εἰ δὲ θέλεις εὑρεῖν τῆς στέγης τὸν μόλυβδον ἢ τὸν -χαλκὸν ἢ τὸν κέραμον τῆς αὐτῆς πυραμίδος, ποίει οὕτως· -τὴν ὑποτείνουσαν, τουτέστι τὰ ιη΄ Ϲ δ˝ η˝, ἐπὶ τοὺς ι΄ -πόδας γίνονται πόδες ρπη΄ Ϲ δ˝· τούτων ὑφαιρῶ τὸ Ϲ· - λοιπὸν μένουσι πόδες 𝒢δ΄ δ˝ η˝· τοσούτων ποδῶν ἐστιν ἡ -ἐπιφάνεια τῆς στέγης τῆς πρώτης πλευρᾶς· ἀλλʼ ἐπειδὴ δ΄ -πλευρὰς ἔχει ἡ πυραμίς, ὁμοῦ γίνονται τῶν δ΄ πλευρῶν -πόδες τοζ΄ Ϲ· τοσούτων ἔσται ἡ ἐπιφάνεια τῆς στέγης τοῦ -μολύβδου ἢ τοῦ χαλκοῦ ἢ τοῦ κεράμου τῆς πυραμίδος. πόδες - τοζ΄ Ϲ, ἐπειδὴ ἀπὸ γ΄ ἐστέγασται ἡ πυραμίς.

-
- -
-

Ἔστω πυραμὶς βάσιν ἔχουσα τετράγωνον καὶ ἐχέτω -ἑκάστην πλευρὰν ἀνὰ πόδας ι΄· ἡ δὲ πυραμὶς ἐχέτω τὰς -πλευρὰς ἀνακεκλιμένας ἀπὸ ποδῶν ιγ΄ Ϲ· εὑρεῖν τῆς πυραμίδος -τὴν κάθετον καὶ τὸ στερεόν· ποιῶ οὕτως· πολυπλασιάζω - τοῦ τετραγώνου τὴν πλευρὰν ἐφ᾿ ἑαυτήν· γίνονται ρ΄· -τούτων τὸ ἥμισυ γίνονται ν΄· καὶ τὰ ιγ΄ Ϲ ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται -πόδες ρπβ΄ δ˝· αἴρω ἀπὸ τούτων τὰ ν΄· λοιπὸν μένουσι -πόδες ρλβ΄ δ˝·  ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνεται πόδες ια΄ -Ϲ. τὸ δὲ στερεὸν εὑρίσκεται οὕτως· τοῦ τετραγώνου τὸ ἐμβαδὸν2 - γίνεται πόδες ρ΄· ταῦτα πολυπλασιάζω ἐπὶ τὸ γ˝ -μέρος τῆς καθέτου· γίνονται πόδες τπγ΄ γ˝· τοσούτων ποδῶν -ἐστι τὸ στερεὸν τῆς πυραμίδος. ποδῶν τπγ΄ γ˝.

-
- -
-

Πυραμίδα ἐπὶ τετραγώνου βεβηκυῖαν μετρήσωμεν οὕτως· -1. γίνεται πόδες] utrumque per compend. scr. in G 2. τοῦ] τὸ G -12. ποιεῖς G 14. post δ˝ G add. ῆ 17. γίνεται G 29. post -Ϲ desunt: τοσούτων ἔσται ἡ κάθετος τοῦ τετραγώνου οὕτως G -30. γ˝ om. G - - -ἧς ἑκάστη τῶν πλευρῶν τῆς βάσεως ἀπὸ ποδῶν κδ΄, -καὶ τὸ κλίμα τῆς πυραμίδος ποδῶν ιη΄· εὑρεῖν αὐτῆς τὴν -κάθετον καὶ τὸ στερεόν· ποιῶ οὕτως· τὰ κδ΄ τῆς βάσεως -ἐχʼ ἑαυτὰ γίνονται πόδες φοϚ΄· ὧν τὸ Ϲ γίνονται πόδες -σπη΄· καὶ τὰ ιη΄ τοῦ κλίματος ποιῶ ἐφʼ ἑαυτά· γίνονται -πόδες τκδ΄· ἄρτι ὑφαιρῶ ἀπὸ τούτων τὰ σπη΄· λοιπὸν μένουσι -πόδες λϚ΄· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνεται πόδες Ϛ΄· - τοσούτου ἔσται ἡ κάθετος τῆς πυραμίδος. ἐπειδὴ οὖν -κάθετος ποδῶν Ϛ΄, εὕρωμεν τὸ στερεόν· ποιῶ οὕτως· τὸ γ˝ -τῆς καθέτου γίνονται πόδες β΄· ταῦτα ποιῶ ἐπὶ τὰ φοϚ΄· -γίνονται αρνβ΄· τοσούτου ἐστὶ τὸ στερεὸν τῆς πυραμίδος. -ποδῶν αρνβ΄.

-
- -
-

Πεντάγωνον μετρήσομεν οὕτως, οὗ ἑκάστη πλευρὰ ποδῶν -ι΄· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποιῶ οὕτως· τὰ ι΄ ἐφ᾿ -ἑαυτὰ γίνονται ρ΄· ταῦτα ποιῶ πεντάκις· γίνονται φ΄· ὧν -2γ˝ γίνονται ρξϚ΄ β˝· ἔσται τὸ ἐμβαδὸν ρξϚ΄ β˝. εὑρεῖν δὲ -καὶ τοῦ περιγραφομένου κύκλου τὴν διάμετρον· ἔσται ποδῶν -ιζ΄· τὰ ι΄ τῆς πλευρᾶς ἑπτακαιδεκάκις γίνονται ρο΄· ταῦτα -μερίζω ἐπὶ ι˝· γίνονται ιζ΄· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ περιγραφομένου -κύκλου ποδῶν ιζ΄. καὶ ἑκάστη πλευρὰ ποδῶν ι΄.

-
- -
-

Ἑξάγωνον δὲ μετρήσωμεν οὕτως, ἐὰν ἔχῃ τὴν διάμετρον -ποδῶν ξ΄· ἡ δὲ πλευρά ἐστι ποδῶν λ΄· ποιῶ οὕτως· τὰ λ΄ -ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται Ϡ΄· ταῦτα ποιῶ ἑξάκις· γίνονται ,ευ΄· -ὧν γ˝ καὶ ι˝ γίνονται βτμ΄· τοσούτων ποδῶν ὁ ἑξάγωνος.

-
- -
-

Ἄλλως δὲ πάλιν. τὴν πλευρὰν ἐφ᾿ ἑαυτὴν γίνονται -Ϡ΄· ταῦτα πολυπλασίαζε ἐπὶ τὰ ιγ΄· γίνονται πόδες α ,αψ΄· -ἄρτι μερίζω τὸ ε˝· γίνονται πόδες βτμ΄· τοσούτων ποδῶν -ἔσεαι τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Εὑρεῖν δύο χωρία τετράγωνα, ὅπως τὸ τοῦ πρώτου ἐμβαδὸν -τοῦ δευτέρου ἐμβαδοῦ ἔσται τριπλάσιον· ποιῶ οὕτως· -τὰ γ΄ κύβισον· γίνονται κζ΄· ταῦτα δὶς γίνονται νδ΄· -νῦν ἆρον μονάδα α΄· λοιπὸν νγ΄· ἔσται οὖν ἡ μὲν μία πλευρὰ -ποδῶν νϚ΄, ἡ δὲ ἑτέρα πλευρὰ ποδῶν νδ΄. καὶ τοῦ ἄλλου -1. τῶν] ἀπὸ G 2. εὑρεῖ G 9. εὕρομεν G 11. ἔστι G -16. β˝ i. e. διμοίρου, cuius nota in G ubique sic expressa 18. ἑπιτακαιδεκάκις] -ιζ G 26. α] ᾱ G 27. τὸ] τῶν G 28. ἔστω G -32. μονάδα] μ G ἔστω G - - -χωρίου οὕτως· θὲς ὁμοῦ τὰ νγ΄ καὶ τὰ νδ΄· γίνονται πόδες -ρζ΄· ταῦτα ποίει ἐπὶ τὰ γ΄ λοιπὸν γίνονται πόδες τιη΄· -ἔσται οὖν ἡ τοῦ προτέρου πλευρὰ ποδῶν τιη΄· ἡ δὲ ἑτέρα -πλευρὰ ποδῶν γ΄· τὰ ἐμβαδὰ τοῦ ἑνὸς γίνονται τμδ΄, καὶ - τοῦ ἄλλου πόδες βωξβ΄.

-
- -
-

Εὑρεῖν χωρίον χωρίου τῇ περιμέτρῳ ἴσον, τὸ δὲ ἐμβαδὸν -τετραπλάσιον· τὰ δ΄ κύβισον ἐφ᾿ ἑαυτά· γίνονται πόδες -ξδ΄· ἆρον μονάδα α΄· λοιπὸν γίνονται πόδες ξγ΄· τοσούτου -ἑκάστη τῶν περιμέτρων τῶν δύο παραλλήλων πλευρῶν. διαστεῖλαι - οὖν τὰς πλευράς· ποιῶ οὕτως· θὲς τὰ δ΄· ἆρον μονάδα -μίαν· λοιπὸν γ΄· ἡ μία οὖν πλευρὰ ποδῶν γ΄· ἡ δὲ -ἑτέρα πλευρὰ οὕτως· τῶν ξγ΄ ἆρον τὰ γ΄· λοιπὸν μένουσι -πόδες ξ΄· τοῦ δὲ ἑτέρου χωρίου ποίει οὕτως· τὰ δ΄ ἐφ᾿ -ἑαυτὰ γίνονται πόδες ιϚ΄· ἀπὸ τούτων ἆρον μονάδα μίαν· - λοιπὸν γίνονται πόδες ιε΄· τοσούτων ἔσται ἡ πρώτη πλευρά -ποδῶν ιε΄. ἡ δὲ ἑτέρα πλευρὰ οὕτως· ἆρον τὰ ιε΄ τῶν ξγ΄· -λοιπὸν γίνονται μη΄· ἔσται ἡ ἄλλη πλευρὰ ποδῶν μη΄· τὸ -δὲ ἐμβαδὸν τοῦ ἑνὸς ποδῶν ψκ΄, καὶ τοῦ ἄλλου ποδῶν ρπ΄·

-
- -
-

Ἔστω κολυμβήθρα καὶ ἐχέτω τὸ μῆκος ποδῶν ι΄ κ. τ. λ. - (V. Ster. II, 10).

-
- -
-

Ἔστω φρέαρ καὶ ἐχέτω διάμετρον ποδῶν ε΄ κ. τ. λ. (V. -ibid. 11).

-
- -
-

Ἔστω κοῦπα καὶ ἐχέτω τὴν κάτω διάμετρον ποδῶν ε΄, -τὴν δὲ ἄνω ποδῶν γ΄, τὸ δὲ ὕψος ποδῶν η΄· καὶ ἐχέτω τὸν - οἶνον ἕως ποδῶν Ϛ΄· πόσα οὖν κεράμια χωρήσει; ποιῶ οὕτως· -ἀφαιρῶ τὰ γ΄ ἀπὸ τῶν ε΄· λοιπὸν β΄· ταῦτα ἐπὶ τα -Ϛ΄ γίνονται ιβ΄· τούτων τὸ η˝ γίνονται α΄ Ϲ· καὶ ἀφαιρῶ -τὴν α΄ Ϲ ἀπὸ τῶν ε΄· λοιπὸν γ΄ Ϲ· ἔσται οὖν τὸ πλάτος ἕως -ὅπου ὁ οἶνος ἀνέβαινε ποδῶν γ΄ Ϲ. καὶ ποιῶ τὰ γ΄ Ϲ καί - τὰ ε΄· η΄ Ϲ γίνονται πόδες· ὧν Ϲ γίνεται δ΄ δ˝· καὶ ταῦτα -ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται πόδες ιη΄ ιϚ˝· ταῦτα ἑνδεκάκις γίνονται -ρ𝒢η΄ Ϲ η˝ ιϚ˝· τούτων μερίζω τὸ ιδ˝· γίνονται πόδες ιδ΄ -ζ˝ κη˝ ριβ˝ σκδ˝· ταῦτα ποιῶ ἐπὶ τὸ ὕψος, ἐπὶ τοὺς Ϛ΄ -2. pest γ΄ nonnulla interciderunt 3. 15. 17. ἔστω) G 23. eaput 92 -simile quidem est Ster. II, 12; sed tamen ita differt scriptura in G, ut his repsti -debuerit 31. ἐφὰ cum neta comp. G ἐνδεκάκις] ι?? G - - -πόδας· γίνονται πε΄ ζ˝ ριβ˝· τοσαῦτα κεράμια χωρήσει. -πε΄ ζ˝ ριβ˝.

-
- -
-

Ἔστω κοῦπα καὶ ἐχέτω τὴν ἄνω διάμετρον ποδῶν Ϛ΄ -κ. τ. λ. (V. Ster. II, 13).

-
- -
-

Ἔστω βούτις καὶ ἐχέτω τὴν ἄνω διάμετρον ποδῶν Ϛ΄ -κ. τ. λ. (V. ibid. 14).

-
- -
-

Ἀπὸ σκιᾶς εὑρεῖν κιόνος μεγάλου κ. τ. λ. (V. ibid. 31).

-
- -
-

Ὁ ῥόμβος, οὗ τὰ σκέλη ἀνὰ ποδῶν ιγ΄, ἡ δὲ διαγώνιος -ποδῶν ι΄· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποίει οὕτως· ἤχθω -κάθετος διατέμνουσα τὴν διαγώνιον· ἡ δὲ ἀχθεῖσα ἔχει -πόδας κδ΄, καὶ γεγόνασι διαμετρήσεις ἰσοσκελῶν· ὧν τὰ -σκέλη ἀνὰ ποδῶν ιγ΄, ἡ δὲ βάσις ποδῶν ι΄, ἡ δὲ κάθετος -ἑκάστη ἀνὰ ποδῶν ιβ΄· ὡς γίνεσθαι τὸ ἐμβαδὸν ἑκάστου -τριγώνου ποδῶν ξ΄, τοῦ ὅλου ῥόμβου ὄντος δηλαδὴ ποδῶν -ρκ΄.

-
- -
-

Ἔστω οἶκος ἔχων τὸ μῆκος πόδας κ΄, καὶ τὸ πλάτος -πόδας ιγ΄ Ϲ, δεῖ δὲ γνῶναι πόσαι εἰς τοῦτον τὸν οἶκον κεραμίδες -ἀναβαίνουσιν· ἔστω δὲ ἡ κεραμὶς ποδῶν β΄, τὸ δὲ -πλάτος α΄ Ϲ· ποίει οὕτως· ἐπειδὴ κεραμὶς ἡμιπόδιον ὑποτίθεται -ὑπὸ τὴν ἑτέραν κεραμίδα, ἄφελε ἀπὸ τοῦ μήκους -τῆς κεραμίδος, εἰς ὃν τόπον κατέχει, ἔστι τὸ μῆκος -ποδῶν κ΄, τὸ δὲ πλάτος ποδῶν ιγ΄ Ϲ· πολυπλασίασον τὰ -κ΄ ἐπὶ ιγ΄ Ϲ· γίνονται σο΄· ταῦτα μέρισον εἰς τὰ β΄ δ˝· -γίνονται ρκ΄· τοσαῦται ἀναβήσονται κεραμίδες ἐπὶ τὸν οἶκον.

-
- -
-

Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρα μέθοδος ἐπὶ τῶν κεραμίδων· ἐὰν ᾖ -οἶκος ἔχων τὸ μῆκος ποδῶν ξ΄, τὸ δὲ πλάτος ποδῶν λ΄, -ἄφελε διὰ παντὸς τὸ γ˝ μέρος τῶν ξ΄· λοιπὸν μ΄· καὶ ἔτι -ὁμοίως ἀπὸ τοῦ πλάτους, ἀπὸ τῶν λ΄, τὸ τρίτον· λοιπὸν -κ΄· καὶ πολυπλασίασον τὰ μ΄ ἐπὶ τὰ κ΄· γίνονται ω΄· τοσαῦται -κεραμίδες ἀναβήσονται ἐπὶ τὸν οἶκον.

-

Εὕρηται καὶ ταῦτα τῇ μεθόδῳ· αὕτη μία τῶν πλευρῶν τῆς -δυρρύτου στέγης οὖσα ἔχει κεραμίδας ξ΄, ἡ δὲ ἑτέρα καὶ ἴση -21. post κατέχει G habet οὐπά, sed οὐ miris ductibus scriptum; legendum -videtur ἡμιπόδιον α΄, et probaile est excidisse alia quaedam verba, -quibus longitudinis sesquipes multiplicaretur cum latitudinis sesquipede ad -summam pedum 2 1 22. τὰ] τὸ G 27. γ˝] ?? sum suprascr. —ον G -32. κεράμες (vel κεράμους, nam ου et ε saepe distingui non possunt) G - - -αὐτῇ οὖσα χωρήσει τὶς λοιπὰς ξ΄· τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ κατωτέρω -προβλήματος· ἡ μὲν μία τῶν πλευρῶν τῆς στέγης ὑπογέγραπται -υ΄ αἱροῦσα κεραμίδας, ἡ δὲ ἑτέρα καὶ ἀπεναντίον νοουμένη -τὰς λοιπὰς υ΄ εἰς ἀναπλύρωσιν τῶν ω΄ λήψεται.

-
- -
-

Τρίκλινος ἤτοι ὡρεῖον, οὗ τὸ μὲν μῆκος πηχῶν κ΄ κ. τ. -λ. (V. Ster. I, 47).

-
- -
-

Τίνα μέρη τῶν ἐν τοῖς μεγέθεσι μετρήσεων -καταμετροῦντα τὰ ὅλα; -Τῶν δὲ ἐν τοῖς μεγέθεσι μετρήσεων μέρη κ. τ. λ. (V. - Def. 130).

-
- -
-

Τί τῶν εἰρημένων ἕκαστον δύναται; -Κατὰ μὲν τὴν παλαιὰν ἔκθεσιν παραλιπόντες τὰ περισσὰ -κ. τ. λ. ( V. ibid. 131).

-
- -
-

Ἐν συντόμῳ δὲ ἔχει ἕκαστον κ. τ. λ (V. ibid. 32).

-
- -
-

Εὐθυμετρικά, ἐμβαδομετρικὰ καὶ στερεομετρικά, -Ὁ παλαιστὴς ὁ εὐθυμετρικὸς κ. τ. λ. (V. ibid. 133).

-
- -
-

Ἥρωνος ἀρχὴ τῶν γεωμετρουμένων.

-

Καθὼς ἡμᾶς ὁ παλαιὸς διδάσκει λόγος, οἱ πλεῖστοι -κ. τ. λ. (V. Geom. 2).

-
- -
-

Ἥρωνος μετρικά.

-

Τὸ ἰούγερον ἔχει ἀκαίνας σ΄ γεϊκῶν ποδῶν βυ΄· μήκους -γὰρ ἔχει ἀκαίνας κδ΄· διαιρεῖται δὲ εἰς κ΄ μέρη ἀνοὰ ιβ΄, -γίνονται πόδες σμ΄· πλάτους δὲ ἔχει δώδεκα ἀκαίνας, γίνονται -πόδες ρκ΄· ἐὰν δὲ τὸ μῆκος ἐπὶ τὸ πλάτος, γίνονται - πόδες β ,ηω΄. ἡ ἄκαινα πόδας ἔχει ιβ΄, γίνονται παλαισταὶ -μη΄. ὁ ποὺς ἔχει παλαιστάς δ΄, δακτύλους ιϚ΄. ὁ πῆχυς -ὁ εὑθυμετρικὸς ἔχει πόδα ἕνα Ϲ· ὁ πῆχυς ὁ λιθικὸς ἔχει -ὁμοίως πόδα α΄ Ϲ, δακτύλους κδ΄.

-

Ἐὰν τὸ πλάτος τοὺς κδ΄ ἐπὶ τοὺς κδ΄, γίνονται δάκτυλοι - φοϚ΄· τούτους ἐπὶ τὸ πάχος γίνονται ἀγελαῖοι δάκτυλοι -α ,γωκδ΄, ξέσται ὑγροὶ μη΄. ξηρὸς δὲ χωρεῖ μο. ῧ Ἰταλικοὺς -λε΄· ἐπὶ λε΄ γίνονται ασκε΄· καὶ ταῦτα πολυπλασίασον ἑνδεκάκις· -γίνονται α,γυοε΄.

-23. δώδεκα] ∠ G 25. β,ηω΄] ,βῶ G 26. μη΄] μ G 30. φοβ G -31. ξηρὸς] an ξηροὺς ? -
- - -
-

Μέτρησις χωρῶν.

-

Ἔστω χώρα τρίγωνος κ. τ. λ. (V. Mensur. 54).

-
- -
-

Τρίγωνον χώραν κ. τ. λ. (V. ibid. 55).

-
- -
-

Στρογγύλην χώραν κ. τ. λ (V. ibid. 56).

-
- -
-

Χώραν μετρήσωμεν. ἥτις ἔχει κ. τ. λ. (V. ibid. 57).

-
- -
-

Χώραν ἑξάγωνον κ. τ. λ. (V. ibid. 58).

-
- -
-

Χώραν ἑτεροπλατοῦσαν κ. τ. λ. (V. ibid. 59).

-
- -
-

Ἔστι δὲ ἡ λιπαρὰ γῆ ἐνσπόρου καὶ γεωμένων· ἡ μελάγγεως -γῆ ἡ παρὰ πᾶσιν ἐπαινουμένη, οἵα στέγει ὑετόν· -ταύτης μετρεῖται ἰούγερα ρ΄ γεϊκὸν ἓν τῆς μελαγγέου καὶ -λιπαρᾶς· καὶ τῆς ποταμοχόου ταύτης μιᾶς ἑκατοστῆς ἡ γεωμετρία -ἐν ἰσότητι μετρεῖ ἰούγερα ρ΄ γεϊκὸν ἕν· τῆς δὲ ὑπογέου -ἤτοι βαθυγέου μετρεῖ ἰούγερα ρκε΄ γεϊκὸν ἕν· τῆς δὲ -ἐρυθρᾶς ἤτοι κοκκίνου μετρεῖ ἰούγερα ρκε΄ γεϊκὸν ἕν· τῆς -δὲ παγάδος μετρεῖ ἰούγερα ρλγ΄ γεϊκὸν ἕν· τὴν δὲ ὑπὸ ποταμοῦ -ἐπιψαμμιζομένην μετρεῖ ἰούγερα * * ὀκτὼ γεϊκὸν ἕν· -τὴν δέ γε τραχεῖαν καὶ ἀμμώδη μετρεῖ ἰούγερα σν΄ γεϊκὸν -ἕν.

-
- -
-

Ἄμπελον νεοκέντητον μετρεῖ ἰούγερα ρ΄ γεϊκὸν ἕν· ἔρρουν -ἔρρειθρον μετρεῖ ἰούγερα β΄ γεϊκὸν ἕν· εὐνιτρόγεων -μετρεῖ ἰούγερα ρ΄ κεφαλὴ μία· χορτοκοπίου ἰούγερα ρκε΄ -κεφαλὴ μία· τὸ ἰούγερον ἔχει πήχεις ρλγ΄ γ″.

-
- -
-

Μέτρησις ἀσβέστου.

-

Λάκκον ἀσβέστου κ. τ. λ. (V, Mensur. 2).

-
- -
-

Μέτρησις φρέατος.

-

Φρέαρ μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. ibid. 3).

-
- -
-

Μέτρησις καμάρας.

-

Ἔστω καμάρα ἔχουσα κ. τ. λ. (V. ibid. 16).

-
- -
-

Μέτρησις πλοίου.

-

Πλοῖον μετρήσωμεν οὕτως· ἔστω κ. τ. λ. (V. ibid. 17).

-
- -
-

Ἄλλη μέτρησις πλοίου.

-

Πλοῖον μετρήσωμεν οὕτως· ἐὰν ἔχῃ κ. τ. λ (V. ibid. 18).

-10. ταύτης] ταύτῃ G ρ΄] ρ cum suprascr. —ον G μελαγγίου G -16. * *] numerus in G mutilatus et corruptus 19. ἐῤῥουν sic G; forsitan -εὔρουν 20. β΄ corruptum; forsitan σ΄ -
- - -
-

Μέτρησις κολύμβου.

-

Κόλυμβον μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. ibid. 19).

-
- -
-

Μέτρησις κινστέρνης.

-

Ἔστω κινστέρνα κ. τ. λ. (V. ibid. 20).

-
- -
-

Ἄλλως περὶ κινστέρνης.

-

Εἰς κινστέρναν ἐπέρρεε κ. τ. λ. (V. ibid. 21).

-
- -
-

Μέτρησις κολυμβήθρας.

-

Κολυμβήθραν μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. ibid. 22).

-
- -
-

Οὐγκιασμὸς ὕδατος.

-

Οὐγκιασμοῦ ὕδατος γνωριζομένου κ. τ. λ. (V. ibid. 23).

-
- -
-

Μέτρησις χώρων.

-

Ἔστω χώρα τρίγωνος κ. τ. λ (V. supra 96 et Mensur. 54).

-
- -
-

Τρίγωνον χώραν κ. τ. λ. (V. supra 97 et Mens. 55).

-
- -
-

Στρογγύλην χώραν κ. τ. λ. (V. supra 98 et Mens. 56).

-
- -
-

Χώραν μετρήσωμεν, ἥτις ἔχει κ. τ. λ. (V. supra 99 et -Mens. 57).

-
- -
-

Χώραν ἑξάγωνον κ. τ. λ. (V. supra 100 et Mens. 58).

-
- -
-

Χώραν ἑτεροπλατοῦσαν κ. τ. λ. (V. supra 101 et Mens. 59).

-
- -
-

Ἥρωνος περὶ μέτρων.

-

Τῶν μὲν μέτρων ἐστὶν εἴδη γ΄ κ. τ. λ. (V. Mens. 1).

-
- -
-

Μέτρος ἀσβέστου.

-

Λάκκον ἀσβέστου κ. τ. λ. (V. supra 104 et Mens. 2).

-
- -
-

Μέτρησις φρέατος.

-

Φρέαρ μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. supra 105 et Mens. 3).

-
- -
-

Μέτρησις λίθου τετραγώνου.

-

Λίθον τετράγωνον μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. Mens. 4).

-
- -
-

Μέτρησις λίθου στρογγύλου.

-

Λίθον στρογγύλον κ. τ. λ. (V. ibid. 5).

-
- -
-

Μέτρησις ξύλου τετραγώνου.

-

Ἔστω ξύλον τετράγωνον κ. τ. λ. (V. ibid. 6).

-
- -
-

Μέτρησις ξύλου στρογγύλου.

-

Ξύλον στρογγύλον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 7).

-
- - -
-

Μέτρησις ξύλου μειούρου.

-

Ξύλον μείουρον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 8).

-
- -
-

Μέτρησις ξύλου ἰσοπλεύρου.

-

Ξύλον ἰσόπλευρον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 9).

-
- -
-

Μέτρησις σχεδίας.

-

Σχεδίαν μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 10).

-
- -
-

Μέτρησις τοίχου.

-

Τοῖχον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 12).

-
- -
-

Μέτρησις σκούτας στρογγύλης.

-

Εστω ἡμᾶς μετρῆσαι κ. τ. λ. (V. ibid. 14).

-
- -
-

Μέτρησις πύργου.

-

Πύργον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 15).

-
- -
-

Μέτρησις καμάρας.

-

Ἔστω καμάρα ἔχουσα κ. τ. λ. (V. supra 106 et Mens. 16).

-
- -
-

Μέτρησις πλοίου.

-

Πλοῖον μετρήσωμεν οὕτως· ἐὰν ἔχῃ κ. τ. λ. (V. supra 108 -et Mens. 18).

-
- -
-

Μέτρησις κινστέρνης.

-

Ἔστω κινστέρνα εἰς ἣν κ. τ. λ. (V. supra 110 et Mens. 20).

-
- -
-

Ἄλλως περὶ κινστέρνης.

-

Εἰς κινστέρναν ἐπέρρεε κ. τ. λ. (V. supra 111 et Mens. 21).

-
- -
-

Μέτρησις κολυμβήθρας.

-

Κολυμβήθραν μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V.supra 112 et Mens. 22).

-
- -
-

Οὐγκιασμὸς ὕδατος.

-

Οὐγκιασμοῦ ὕδατος γνωριζομένου κ. τ. λ. (V. supra 113 -et Mens. 23).

-
- -
-

Μέτρησις ἱπποδρομίου.

-

Ἱπποδρόμιον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. Mens. 26).

-
- -
-

Μέτρησις τμήματος μείζονος ἡμικυκλίου.

-

Ἔστω τμῆμα κ. τ. λ. (V. ibid. 29).

-
- -
-

Μέτρησις τμήματος ἐλάττονος ἡμικυκλίου.

-

Οὗ ἡ βάσις κ. τ. λ (V. ibid. 30).

-
- - -
-

Ἄλλως ἡ ψῆφος.

-

Ποίει τὴν κάθετον κ. τ. λ. (v. ibid. 31).

-
- -
-

Μέτρησις κύκλου.

-

Ἔστω κύκλος κ. τ. λ. (V. ibid. 35).

-
- -
-

Μέτρησις σφαίρας.

-

Ἔστω σφαῖρα κ. τ. λ. (V. ibid. 36).

-
- -
-

Μέτρησις τεταρτημορίου κόγχης.

-

Ἔστω τέταρτον μόριον κ. τ. λ. (V. ibid. 38).

-
- -
-

Μέθοδος καθολικὴ ἐπὶ τῶν πολυγόνων οὕτως.

-

Ἔστω πεντάγωνος, οὗ διάμετρος ποδῶν κ΄· εὑρεῖν αὐτοῦ -τὴν πλευρὰν οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον καθολικῶς -τριπλασιάζεις γ· γίνονται πόδες ξ΄· καὶ μερίζω παρὰ τὸν -ε΄· γίνονται πόδες ιβ΄ τοσούτων ποδῶν ἐστιν ἡ πλευρὰ τοῦ -πενταγώνου.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν τοῦ αὐτοῦ πενταγώνου -ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· πάντοτε -τὴν πλευρὰν πεντάκις· γίνονται ξ΄· ἄρτι μερίζω καθολικῶς· -ὧν γ″ γίνονται πόδες κ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος -τοῦ πενταγώνου.

-
- -
-

Ἔστω ἑξάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποίει οὕτως· πάντοτε, καθὼς -προεῖπον, τὴν διάμετρον καθολικῶς τριπλασιάζεις· γίνονται -πόδες ξ΄· καὶ μέριζε· ὧν Ϛ″, ἐπειδὴ ἑξάγωνός ἐστι, γίνονται -ἡ πλευρὰ πόδες ι΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ πλευρὰ - τοῦ ἑξαγώνου.

-
- -
-

Ἐὰν θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ -αὐτοῦ ἑξαγώνου, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· πάντοτε τὴν -πλευρὰν ποίει ἑξάκις, ἐπειδὴ ἑξάγωνός ἐστι· γίνονται πόδες -ξ΄· ἄρτι μέριζε καθολικῶς ὧν γ″ γίνονται πόδες κ΄· - τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ἑξαγώνου.

-
- -
-

Ἔστω ἑπτάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποίει οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον -καθολικῶς τριπλασίαζε· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι -17. πεντάκις] ε G 18. 24. 30. ἔστω G 33. πολυπλασίαζε G - - -μέριζε παρὰ τὴν πολύγωνον, τουτέστι παρὰ τὸν ζ΄· γίνονται -η΄ Ϲ ιδ″· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ πλευρὰ τοῦ -ἑπταγώνου.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς -τοῦ αὐτοῦ ἑπταγώνου, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· πάντοτε -τὴν πλευρὰν ἑπτάκις, ἐπειδὴ ἑπτάγωνός ἐστι· γίνονται πόδες -ξ΄· ἄρτι μέριζε καθολικῶς· ὧν γ″ γίνονται κ΄· τοσούτων -ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ἑπταγώνου.

-
- -
-

Ἔστω ὀκτάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποιῶ οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον -πεντάκις· γίνονται πόδες ρ΄· ἄρτι μερίζω· ὧν ιβ″ -γίνονται πόδες η΄ Ϲ.

-
- -
-

Ἐὰν θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ποίει -τὸ ἀνάπαλιν· πάντοτε τὴν πλευρὰν δωδεκάκις· γίνονται -πόδες ρ΄· καὶ μερίζω καθολικῶς, ὡς προεῖπον: ὧν ε″ γίνονται -πόδες κ΄. ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ὀκταγώνου ποδῶν κ΄.

-
- -
-

Ἔστω ἐννάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποίει οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον -τριπλασιάζω· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω· ὧν -θ″ γίνονται πόδες Ϛ΄ β″· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ πλευρὰ -τοῦ ἐνναγώνου.

-
- -
-

Ἐὰν θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ -αὐτοῦ ἐνναγώνου, ποίει τὸ ἀνάπαλιν· τὴν πλευρὰν ἐννάκις· -γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω καθολικῶς· ὧν γ″ γίνονται -κ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ἐνναγώνου.

-
- -
-

Ἔστω δεκάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευρὰν οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον -τριπλασιάζεις· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω· ὧν ι″ γίνονται -πόδες Ϛ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ πλευρὰ τοῦ δεκαγώνου.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς -τοῦ αὐτοῦ δεκαγώνου, ποίει οὕτως τὸ ἀνάπαλιν· τὴν πλευρὰν -δεκάκις· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω καθολικῶς τὸ γ”· -1. πολύγωνον] lege πολυγώνου ὀνομασίαν coll cap. 162 2. 8. 16. -20. 25. 29. ἔστω G 6. ἑπτάκις] ζ G 7. γ”] Γ cum suprascr. -ον G -9. ὁ aute ὀκτάγωνος add. G 11. πεντάκις] ἓ G 14. δωδεκάκις] ιβ G -23. ἐννάκις] Θ G 32. τὸ γ”] C Γ G - - -γίνονται πόδες κ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ -δεκαγώνου.

-
- -
-

Ἔστω ἑνδεκάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κβ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποιῶ οὕτως· καθολικῶς τὴν διάμετρον - τριπλασιάζω· γίνονται πόδες ξϚ΄· ἄρτι μερίζω· ὧν -ια″ γίνονται Ϛ΄· ἔσται ἡ πλευρὰ ποδῶν Ϛ΄.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν τοῦ αὐτοῦ ἑνδεκαγώνου -ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· τὴν πλευράν -ἑνδεκάκις· γίνονται πόδες ξϚ΄· καὶ μέριζε καθολικῶς· - ὧν γ″ γίνονται πόδες κβ΄· ἔσται ἡ διάμετρος ποδῶν κβ΄·

-
- -
-

Ἔστω δωδεκάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποιῶ οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον -τρισσάκις· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι καθολικῶς μερίζω· -ὧν ιβ″ γίνονται πόδες ε΄· ἔσται ἡ πλευρὰ ποδῶν ε΄.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς -τοῦ αὐτοῦ δωδεκαγώνου, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· τὴν πλευρὰν -δωδεκάκις· γίνονται πόδες ξ΄· καὶ μερίζω καθολικῶς· -ὧν γ″ γίνονται πόδες κ΄· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ δωδεκαγώνου -ποδῶν κ΄.

-
- -
-

Ὁμοίως καὶ οἱουδήποτε πολυγόνου ἐὰν δοθῇ σοι ἡ -διάμετρος, πάντοτε καθολικῶς τριπλασίαζε τὴν διάμετρον -γίνονται πόδες· καὶ συναχθέντα μέριζε παρὰ τὴν ὀνομασίαν -τῶν πολυγώνων, καὶ ἕξεις τὴν πλευρὰν τοσούτου -ἀποφήνασθαι.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς εὑρεῖν τὴν διάμετρον, ποίει -τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· πάντοτε τὴν πλευρὰν πολυπλασίαζε -ἐπὶ τὴν ὀνομασίαν τῶν πολυγόνων· οἷον ἐὰν ᾖ τρισκαιδεκάγωνος, -ποίει τρισκαιδεκάκις καὶ ἕξεις τὴν διάμετρον -ποδῶν.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ τεσσαρεσκαιδεκάγωνος ἢ πεντεκαιδεκάγωνος ἢ -ἑκκαιδεκάγωνος ἢ ὁσονδήποτε, ποίει καθὼς προγέγραπται· -ἀπὸ τῆς διαμέτρου τὴν πλευρὰν καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τὴν -1. 6. 10. 14. 18. ἔστω G 8. ποιεῖς G 9. ἑνδεκάκις] ια G 10. κβ΄] -κη cum suprascr. -ὼ G 14. ποδῶν] πόδας G 17. δωδεκάκις] ιβ G -27. ᾖ] ἡ G τρισκαιδεκάκις] ι?? G 31. ἑξκαιδεκάγωνος G ὅσων δήποτε -G 32. διαμέτρου] δὲ G - - -διάμετρον, καθολικῶς τῇ αὐτῇ μεθόδῳ χρῶ· καὶ τοσούτου -ἀποφαίνου, καὶ ἕξεις ἀδιασφάλτους τὰς μεθόδους.

-
- -
-

Εὐκλείδου εὐθυμετρικά.

-

Τῶν εὐθυμετρικῶν διαστημάτων μέτρα ἐστὶ τάδε· δάκτυλος, -παλαιστής, σπιθαμή, πούς, πῆχυς, βῆμα, ὀργυιά, -ἄκαινα, πλέθρον, στάδιον, μίλιον. τούτων δὲ ἐλάχιστόν ἐστι -δάκτυλος. ἔχει μὲν ὁ παλαιστὴς δακτύλους δ΄, οὐγγίας γ΄. -ἡ δὲ σπιθαμὴ ἔχει παλαιστὰς γ΄, δακτύλους ιβ΄, οὐγγίας -θ΄. ὁ δὲ ποὺς ἔχει παλαιστὰς δ΄, δακτύλους ιϚ΄, οὐγγίας -ιβ΄. ὁ πῆχυς ἔχει πόδα α΄ Ϲ. τὸ βῆμα ἔχει πήχεις β΄, -πόδας γ΄. ἡ ὀργυιὰ ἔχει πήχεις δ΄, πόδας Ϛ΄. ἡ ἄκαινα -ἔχει πήχεις Ϛ΄ β″, πόδας ι΄. τὸ δὲ πλέθρον τὸ εὐθυμετρικὸν -ἔχει πήχεις ξϚ΄ β″, πόδας ρ΄. τὸ στάδιον ἔχει πλέθρα -Ϛ΄, ὀργυιὰς ρ΄. πήχεις υ΄. πόδας χ΄. τὸ μίλιον ἔχει -στάδια ζ΄ Ϲ, πόδας δφ΄· τὸ δὲ Ῥωμαϊκὸν μίλιον ἔχει πόδας -ευ΄ τὸ καλούμενον παῤ αὐτοῖς.

-
- -
-

Τοῦ δὲ ποδός ἐστιν εἴδη γ΄· εὐθυμετρικός, ἐπίπεδος, -στερεός. εὐθυμετρικὸς μέν ἐστιν ὁ ἔχων μῆκος καὶ πλάτος· -τούτῳ δὲ τὸ μῆκος καταμετρεῖται. ἐπίπεδός ἐστιν ὁ -ἔχων μῆκος ποδὸς α΄, πλάτος ποδὸς α΄· τούτῳ μὲν τὰ ἐπίπεδα -σχήματα καταμετρεῖται. ὁ δὲ στερεὸς ποὺς ἔχει μῆκος -ποδὸς α΄, πλάτος ποδὸς α΄, βάθος ποδὸς α΄· τούτῳ -δὲ τὰ στερεὰ σχήματα καταμετρεῖται· χωρεῖ δὲ ὁ στερεὸς -ποὺς κεράμιον α΄, μοδίους γ΄· ἕκαστος μόδιος ἀπὸ ξεστῶν -Ἰταλικῶν ἀριθμῷ ιϚ΄.

-
- -
-

Τριγώνου ἰσοπλεύρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν -ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ ιγ΄· ὧν λ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἄλλως δὲ πάλιν. τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν, καὶ τῆς -βάσεως τὸ ἥμισυ ἐφʼ ἑαυτό· ὕφελε ἀπὸ τῶν συναχθέντων, -καὶ τῶν καταλειφθέντων ποίει πλευρὰν τετραγωνικήν· ἔσται -ἡ κάθετος.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ ζητήσωμεν ἄλλου τριγώνου τὸ ἐμβαδὸν οἱουδηποτοῦν, -13. πλέθρα Ϛ΄] πο Ϛ cum suprascr. χ G 18. καὶ πλάτος] ποδὸς α΄ -conieci in Metrol. scr. rel. p. 198 19. τούτῳ] τούτου G 20. τούτῳ] -ταῦτα G 22. βάθος ποδὸς α΄ om. G τούτῳ] τούτου G 26. Τριγώνιον -G 27. 30. ἔστω G 29. ὕφειλον G - - -πάντοτε ποίει τὴν βάσιν ἐπὶ τὴν κάθετον· ὧν -μέριζε Ϲ· ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Τετραγώνου ἰσοπλεύρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν -ἐφʼ ἑαυτήν, καὶ ἕξεις τὸ ἐμβαδόν. ἐὰν δὲ τὴν διαγώνιον - τοῦ αὐτοῦ τετραγώνου, δὶς τὸ ἐμβαδόν· ὧν πλευρὰ -τετραγωνική.

-
- -
-

Τετραγώνου ἑτερομήκους τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν -ἐπὶ τὴν πλευράν· ἔσται τὸ ἐμβαδόν. ἐὰν δὲ τὴν διαγώνιον -τοῦ αὐτοῦ ἑτερομήκους, ἑκάστην πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· - μίξαι· ὧν πλευρὰ τετράγωνος ἔσται ἡ διαγώνιος.

-
- -
-

Πενταγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· -ταῦτα ἐπὶ τὰ ε΄· ὧν τρίτον ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἑξαγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· -ταῦτα ἐπὶ τὰ Ϛ΄· ὧν γ″ καὶ ι″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἑπταγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλειρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· -ταῦτα ἐπὶ τὰ μγ΄· ὧν ιβ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ὀκταγώνου εὑρεῖν τὸ ἐμβαδόν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· -ταῦτα ἐπὶ τὰ κθ΄· ὧν τὸ Ϛ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἐνναγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· - ταῦτα ἐπὶ τὰ με΄· ὧν β” ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἄλλως δὲ πάλιν. τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ -λη΄· ὧν τὸ Ϛ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν. αὕτη ἡ ἀκριβεστέρα ἐστίν.

-
- -
-

Ἑνδεκαγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· -ταῦτα ἐπὶ τὰ ξϚ΄· ὧν ζ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Δωδεκαγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· -ταῦτα ἐπὶ τὰ με΄· ὧν δ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Κύκλου ἀπὸ τῆς διαμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· ποίει -τὴν διάμετρον ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ ια΄· ὧν ιδ″ ἔσται -τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Κύκλου τὴν περίμετρον εὑρεῖν· τὴν διάμετρον τριπλασίασον -καὶ πρόσβαλε τὸ ζ″ τῆς διαμέτρου, καὶ ἕξεις τὴν -περίμετρον.

-2. 8. 10. 12. 18. 22. 24. 26. 28. ἔστω G 2. μέριζε Ϲ] νϹ G 10. μίξας -descripsi e G 14. 20. ἔσται G 16. ἔσται cum suprascr. ω G -17. Ὀκταγωνίου G 20. β″] lege Ϲ, quod magis convenit cum ea ratione -quae Geom. 102, 7 et 105, 12 traditur 22. τὸ Ϛ″ om. G 23. ἀφ᾿  G -25. Δυοδεκαγώνου G 28. ἐφʼ ἑαυτήν]  ἐφε cum nota compend. G -
- - -
-

Ἄλλως δὲ πάλιν. τὴν διάμετρον ἐπὶ τὰ κβ΄ πολυπλασιάσας -μέριζε· ὧν ζ″.

-
- -
-

Ἀπὸ τῆς περιμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· ποίει τὴν -περίμετρον ἐφ᾿  ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ ζ΄· ὧν πη″ ἔσται τὸ -ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἀπὸ περιμέτρου καὶ διαμέτρου, τουτέστιν ἐὰν μίξω -τὴν διάμετρον καὶ τὴν περίμετρον, τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· ποίει -οὕτως· ἀπὸ διαμέτρου καὶ περιμέτρου χωρίσαι τὴν διάμετρον -καὶ τὴν περίμετρον· ποίει οὕτως· τὰς ἀμφοτέρας -φωνὰς ἐπὶ τῶν νζ΄· καὶ μέριζε· ὧν κθ″· ἕξεις τὴν διάμετρον· -καὶ τὰ ὑπολειφθέντα ἔσται ἡ περίμετρος. τὸ ἥμισυ -τῆς διαμέτρου ἐπὶ τὸ ἥμισυ τῆς περιμέτρου πολυπλασίασον, -καὶ ἕξεις τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν ἀπὸ τῆς διαμέτρου· τὴν διάμετρον -ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἑνδεκάκις· ὧν κη″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Τὴν περίμετρον εὑρεῖν· τὴν διάμετρον ἐπὶ τὰ κβ΄ πολυπλασίαζε -καὶ μέριζε· ὧν ιδ″ ἔσται ἡ περίμετρος.

-
- -
-

Ἀπὸ τῆς περιμέτρου εὑρεῖν τὴν διάμετρον· τὴν περίμετρον -ἐπὶ τὰ ιδ΄· ὧν κβ″ ἔσται ἡ διάμετρος.

-
- -
-

Ἀπὸ περιμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν περίμετρον -ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ ζ΄· ὧν μδ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἀπὸ τοῦ ἐμβαδοῦ τὴν περίμετρον εὑρεῖν· ποίει τὸ ἐμβαδὸν -ἐπὶ τὰ μδ΄· καὶ μέριζε· ὧν ζ″· καὶ τῶν γινομένων -λάμβανε πλευρὰν τετραγωνικήν· ἔσται ἡ περίμετρος.

-
- -
-

Ἀπὸ τοῦ ἐμβαδοῦ τὴν διάμετρον εὑρεῖν· ποίει τὸ ἐμβαδὸν -ἐπὶ τὰ κη΄· καὶ μέριζε· ὧν ια″· καὶ τῶν συναχθέντων -λάμβανε πλευρὰν τετραγωνικήν· ἔσται ἡ διάμετρος.

-
- -
-

Πιθοειδὲς σχῆμα μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. Ster. II, 26).

-
- -
-

Πίθου σφαιροειδοῦς ἡ πρὸς τὸ χεῖλος διάμετρος κ. τ. λ. -(V. ibid. 27).

-
- -
-

Ἄλλου πίθου ἡ κάτω διάμετρος κ. τ. λ. (V. ibid. 28).

-
- -
-

Ἔστω λουτὴρ στρογγύλος κ. τ. λ. (V. ibid. 29).

-1. κβ΄] κη G 4. ἐφε cum nota comp. G 4. 15. 17. 19. 24. 27. ἔστω G -6. μίζω G 9. ποιῶν G 10. νζ vel μζ G 15. ἑνδεκάκις] ιᾶ G -20. ἐμβαδὸν] ἕβδομον G 21. ἐστι G 23. γιναμένων G 25. διάμετρον] -περίμετρον G 26. ια″] ῑ G -
- - -
-

Κολυμβήθρας καὶ φρέατος καὶ κούπας καὶ κίονος κ. τ. λ. -(V. ibid. 8).

-
- -
-

Οἷον ἔστω κολυμβήθρα κ. τ. λ (V. ibid. 9).

-
- -
-

Μέτρησις τετρασείρου, οὗ ἡ διάμετρος ποδῶν θ΄ Ϲ, ἡ - δὲ κάθετος ζ΄, τὸ δὲ μῆκος ποδῶν ιγ΄· σύνθες τὴν διάμετρον -καὶ τὸ μῆκος· ὧν τὸ Ϲ· ταῦτα ἐφʼ ἑαυτά· καὶ ταῦτα -πάλιν ἑνδεκάκις γίνονται πόδες ατ𝒢α΄ Ϲ· ὧν τὸ ιδ″ γίνονται -πόδες 𝒢θ΄ δ″· ταῦτα ἐπὶ τὴν κάθετον γίνονται χ𝒢δ΄ -Ϲ δ″· καὶ τούτων πρόσθες τὸ ιδ″· γίνονται πόδες μθ΄ Ϲ· - ὡς γίνεσθαι ὕψους ψμα΄ Ϲ. ἐὰν δὲ θέλῃς εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ -βησαλικόν, θὲς τὴν διάμετρον· γίνονται πόδες ια΄ δ″· ταῦτα -τρισσάκις καὶ τὸ ζ″· γίνονται πόδες λε΄ δ″· ταῦτα ἐπὶ τὴν -κάθετον γίνονται πόδες σμϚ΄ Ϲ δ″.

-
- -
-

Ἄλλη μέτρησις τετρασείρου, ου τὸ μῆκος ποδῶν Ϛ΄ καὶ - τὸ πλάτος ποδῶν Ϛ΄ καὶ ἡ κάθετος ποδῶν γ΄· εὑρεῖν αὐτοῦ -τὸ στερεόν· ποιῶ οὕτως· τὴν διάμετρον ἐπὶ τὸ μῆκος -γίνονται λϚ΄· ταῦτα ἑνδεκάκις γίνονται τ𝒢Ϛ΄· ὧν τὸ ιδ″ γίνονται -κη΄ δ″· ταῦτα ἐπὶ τοὺς γ΄ τῆς καθέτου γίνονται -πόδες πδ΄ Ϲ δ″· καὶ τὰ ιη΄ δ″ ὁμοῦ γίνονται πόδες ργ΄· - τοσούτων ποδῶν ἔσται τὸ στερεὸν τοῦ κενώματος. καὶ πόσων -ἡ ἐπιφάνεια τοῦ αὐτοῦ τετρασείρου; ποιῶ οὕτως· λάμβανε -τὴν περίμετρον ἀπὸ τῆς διαμέτρου· γίνονται πόδες ιθ΄ παρὰ -τὸ ζ″ ταῦτα ποιῶ ἐπὶ τὴν κάθετον τῶν γ΄ ποδῶν· γίνονται -νϚ΄ Ϲ ιδ″· τοσούτων ἔσται ἡ ἐπιφάνεια τοῦ μέτρου.

-
- -
-

Μέτρησις ὀκταγώνου.

-

Εστω ὀκτάγωνον ἰσόπλευρον καὶ ἰσογώνιον καταγράψαι· -ποίει τετράγωνον σχῆμα καὶ βλέπε αὐτοῦ τὴν διάγωνον· -καὶ ὅταν εὕρῃς τὸ ἥμισυ τῆς διαγώνου, λάμβανε ἀπὸ γωνίας -εἰς γωνίαν, καὶ εὑρίσκεις στῆσαι τὰς πλευράς.

-
- -
-

Μέτρησις ὁρίων διαφόρων.

-

Σῖτος ἀπόθετος ἀποτεθεὶς πρὸ φανεροῦ χρόνου εὑρέθη -7. ἑνδεκάκις] ιᾶ G 8. δ″] δ cum suprascr. —ον G 10. ψμα΄ Ϲ] -immo vero ψμδ΄ δ″ 12. ζ″] ξ G 13. σμϚ΄ Ϲ δ″ om. G 17. ἑνδεκάκις] -ιᾶ G τ𝒢?? G 18. τοὺς] τῆσ G 20. πόσον G 22. παρὰ -τὸ ζ″] πε΄ τῶν ζ G 24. δ″] δ G ἔστω G 27. ποιεῖ G αὐτὸν G -30. ὁρίων] conf. ὡρεῖον supra 89 (Ster. I, 47) - - -εἰς τὸν στερεὸν πόδα μοδίων β΄ Ϲ ἀπὸ ξεστῶν κβ΄· γίνονται -ξέσται Ἰταλικοὶ νε΄. ἀπὸ κ΄ ἐπιβάλλει εἰς τὸν στερεὸν -πόδα λίτρας 𝒢α΄ β″. ἐν δὲ προσφάτως ἀποτεθέντι ἐν τοῖς -ὁρίοις εὑρέθησαν εἰς τὸν στερεὸν πόδα μόδιοι β΄ ξεστῶν -μδ΄ καὶ οὐγγιῶν κ΄. γίνονται λίτραι π΄, ὅπερ ὅριον ἐμετρήθη.

-
- -
-

Ὅριον κριθῶν ἀποκειμένων πρὸ φανεροῦ χρόνου· καὶ -εὑρέθησαν εἰς τὸν στερεὸν πόδα τῶν κριθῶν μόδιοι β΄ Ϲ -ἀπὸ ξεστῶν κβ΄ ἐξ οὐγγιῶν κ΄· γίνονται λίτραι 𝒢α΄ β″. ἐν -δὲ ταῖς προσφάτως ἀποτεθείσαις κριθαῖς εὑρέθησαν εἰς τὸν -στερεὸν πόδα ξέσται Ἰταλικοὶ μη΄ Ϲ Ϛ″ οὐγγιῶν κ΄· γίνονται -λίτραι π΄ Ϲ γ″. οἴνου εἰς τὸν στερεὸν πόδα †Ἰταλικοὺς -λϚ΄ γίνονται ξ μ ιη. λάρδου εἰς πόδα α΄ λίτραι οε΄. -ταῦτα δὲ ἐξαγιάσθησαν ἐπὶ Μοδέστου τηνικαῦτα ὄντος -ὑπάρχου πραιτωρίων.

-
- -
-

Μέτρησις φούρνου.

-

Φοῦρνον μετρήσωμεν οὕτως· οὗ τὸ ἔμφυτον μοδίων ι΄· -ταύτα τὰ ι΄ κυβισθήσεται· ταῦτα ἑνδεκάκις· τούτων τὸ μβ″· -τὸ δὲ βασιλικόν· σύνθες τὴν διάμετρον καὶ τὰ πάχη· ταῦτα -κύβισον.

-
- -
-

Μέτρησις ὄντος σίτου ἐξ ἀποθέσεως.

-

Ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μοδίους γ΄· ἕκαστος μόδιος ἀπὸ -ξεστῶν ιϚ΄· γίνονται ξέσται μη΄· ἕκαστος ξέστης ἀπὸ οὐγγιῶν -κ΄.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν ιη΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει σίτου -μοδίους β΄ Ϲ Ϛ”.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν κ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μοδίους -β΄ γ″ ιε″.

-1. τὸν] τὸ G μοδίων] μο G et hic et infra κβ΄] κη G 3. λίτρας] -λ. G β″] β G 4. εὑρέθη G ξεστῶν] ξ cum nota comp. G -5. μδ΄] an μη΄ ? καὶ] ἀπὸ legendum videtur οὐγγιῶν] ⌈ο G λίτραι] -λ G 6. κριθ` ἀποκείμενον G 7. εὑρεθ΄ G 8. λίτραι] λ G (item -11. 12) β″] β G 9. ἀποτεθεῖσι G εὑρέθη G 10. ξέσται eodem -quo antea compendio scr. in G οὐγγιῶν] ⌈ο G (item infra) 11. π΄ Ϲ γ″] -immo πα΄ θ″ legendum videtur Ἰταλικὰς λίτρας π΄· γίνονται ξέσται μη΄ -17. κυβήσεται G ταῦτα ἑνδεκάκις] τὰ ια G 18. βασιλικὸν] immo -βησαλικόν 19. κύβησον G 22. ξέστης] ξέστος G 26. ξεστῶν -om. G - - -

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν κβ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μοδίους -β΄ καὶ ξέστας Ϛ΄.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν κδ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μοδίους -β΄.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν κε΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει -μοδίον α΄ Ϲ γ″ ιε″ ν″.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν κη΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μόδιον -α΄ Ϲ ζ″ ιδ″.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν λ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μόδιον - α΄ Ϲ ι″.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν λβ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει -μόδιον α΄ Ϲ. ἕκαστος ξέστης ἀπὸ οὐγγιῶν κ΄.

-
- -
-

Δεῖ οὖν εἶναι ἐπὶ τῆς μετρήσεως τῶν ὁρίων καὶ λαμβάνειν -τὸ ἐμβαδὸν τοῦ παντὸς καὶ ποιεῖν ἐπὶ τὸ ὕψος ἤτοι - ἐπὶ τὸ βάθος· καὶ ὅταν εὕρῃς τὸ στερεὸν τοῦ παντὸς ἐμβαδοῦ -τῆς ἀποθέσεως τοῦ σίτου, τότε πρὸς τὸν μόδιον -ποίει τὰ μέτρα οὕτως.

-

Ἐὰν ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν ιϚ΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ σίτου -ἤτοι κριθῶν ἐπὶ τὰ γ΄, καὶ τοσοῦτοι μόδιοι ἔσονται· ἐπειδὴ - ὁ στερεὸς ποὺς χωρεῖ μοδίους γ΄, ἕκαστος μόδιος ἀπὸ ξεστῶν -μϚ΄, ἕκαστος ξέστης οὐγγιῶν κ΄.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν ιη΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ -σίτου ἤτοι κριθῶν, καθὼς προγέγραπται, ἐπὶ τὰ β΄ Ϲ Ϛ”, -καὶ τοσοῦτοι μόδιοι ἔσονται.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν κ΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ -ποδισμοῦ ἐπὶ τὰ β΄ γ” ιε”, καὶ τοσοῦτοι ἔσονται μόδιοι.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν κε΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ -ποδισμοῦ ἐπὶ τὰ α΄ Ϲ γ” ιε” ν”, καὶ τοσοῦτοι ἔσονται -μόδιοι.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν κη΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ -ποδισμοῦ τῆς ἀποθέσεως τοῦ σίτου ἤτοι κριθῶν διὰ τῶν -1. ξ G item infra) 2. Ϛ΄) an δ΄? 7. κη΄] λ G 11. Ἐὰν] εἰ G -15. ὅτε εὕρεις G ἐμβαδὸν G 19, ἤτε κριθ G τοσούτων -μοδίων G 22. ποιεῖ G 23. ἤτε κριθ G 24. τοσούτων μο G -26. τοσούτων ἔσονται μο G 28. ιε” om. G τοσοῦτ ἔσονται μο΄ G (item -p. 234, 1) 31. κριθ G (item p. 234,2) διὰ] ∠ cum nota compendii, tum α G - - -α΄ Ϲ ζ″ ιδ″, καὶ τοσοῦτοι ἔσονται μόδιοι. δεῖ δὲ εἰδέναι -ἐν τῇ ἀποθέσει τοῦ σίτου ἤτοι κριθῶν, ὅ τι ἂν πρόσφατον -ἀποτεθῇ, ψυχόμενον.

-

Ὁ στερεὸς ποὺς ἀποποιεῖ μέ ξ ν ε οὕτως ὄντος -σίτου ἐξ ἀποθέσεως. ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει ξέστας νε΄, ἕκαστος -ξέστης οὐγγίας κ΄. εἰ δὲ πρόσφατον ἐτέθη, ἔχει ὁ στερεὸς -ποὺς

-3. ψυχόμενος G 7. post στερεὸς ποὺς desinit G; sequuntur folia -nonnulla vacua, nisi quod in primo verba ρεὸς ποὺς ἔχει ξε΄ νε usque ad finem -repetita sunt. -
-
-
- - - From 477c882616321c681625bf188fb552e5a255c477 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Cami33 Date: Sun, 11 Feb 2018 17:28:45 -0500 Subject: [PATCH 3/8] Rename tlg0559.tlg016.1st1K-grc1.xml to tlg016 --- .../{tlg0559.tlg016.1st1K-grc1.xml => tlg016} | 66 +++++++++---------- 1 file changed, 33 insertions(+), 33 deletions(-) rename data/tlg0559/{tlg0559.tlg016.1st1K-grc1.xml => tlg016} (98%) diff --git a/data/tlg0559/tlg0559.tlg016.1st1K-grc1.xml b/data/tlg0559/tlg016 similarity index 98% rename from data/tlg0559/tlg0559.tlg016.1st1K-grc1.xml rename to data/tlg0559/tlg016 index 9e15f9f92..1c59bb1b2 100644 --- a/data/tlg0559/tlg0559.tlg016.1st1K-grc1.xml +++ b/data/tlg0559/tlg016 @@ -218,16 +218,16 @@ ibid. 48).

Τίνα τετραγονια; -Τὰ μὲν οὖν ὀρθογώνια κ. τ. λ. (v. ibid. 52).

+Τὰ μὲν οὖν ὀρθογώνια κ. τ. λ. (v. ibid. 52).

-

Τίνα τὰ ἑτερομήκη; -Τὰ δὲ ὀρθογώνια μὲν κ. τ. λ. (V. ibid. 53).

+

Τίνα τὰ ἑτερομήκη; +Τὰ δὲ ὀρθογώνια μὲν κ. τ. λ. (V. ibid. 53).

-

Τί ῥόμβοι; +

Τί ῥόμβοι; Τὰ δὲ ἰσόπλευρα μὲν κ. τ. λ. (V. ibid. 54).

@@ -237,27 +237,27 @@ ibid. 48).

-

Περὶ παραλληλογράμμων ὀρθογωνίων.

-

Τῶν δὲ παραλληλογράμμων κ. τ. λ. (V. ibid. 57).

+

Περὶ παραλληλογράμμων ὀρθογωνίων.

+

Τῶν δὲ παραλληλογράμμων κ. τ. λ. (V. ibid. 57).

-

Τίς ὁ ἐν παραλληλογράμμῳ γνώμων; +

Τίς ὁ ἐν παραλληλογράμμῳ γνώμων; Παντὸς δέ παραλληλογράμμου κ. τ. λ. (V. ibid. 58).

-

Τί ἐστι γνώμων κοινῶς; -Καθόλου δὲ γνώμων ἐστὶ κ. τ. λ. (V. ibid. 59).

+

Τί ἐστι γνώμων κοινῶς; +Καθόλου δὲ γνώμων ἐστὶ κ. τ. λ. (V. ibid. 59).

-

Τί ἐστι τραπέζιον; +

Τί ἐστι τραπέζιον; Τῶν παρὰ τά εἰρημένα τετραπλεύρων κ. τ. λ. (V. ibid. 60).

-

Τίνα τά τραπέζια; +

Τίνα τά τραπέζια; Τραπέζια μὲν οὖν εἰσιν κ. τ. λ. (V. ibid. 61).

@@ -274,22 +274,22 @@ ibid. 66).

-

Τί ἐστι πλευρά; +

Τί ἐστι πλευρά; Πλευρὰ δέ μία τῶν τὸ σχῆμα περικλειουσῶν. (V. ibid. 67).

-

Τί ἐστι διαγώνιος; -Διαγώνιος δὲ ἡ ἀπὸ γωνίας κ. τ. λ. (V. ibid. 68).

+

Τί ἐστι διαγώνιος; +Διαγώνιος δὲ ἡ ἀπὸ γωνίας κ. τ. λ. (V. ibid. 68).

-

Τί ἐστι κάθετος; +

Τί ἐστι κάθετος; Κάθετος δέ ἐστιν ἡ ἀπὸ σημείου κ. τ. λ. (V. ibid. 69.

-

Τί ἐστι κάθετος πρὸς ὀρθάς; +

Τί ἐστι κάθετος πρὸς ὀρθάς; Κάθετος δὲ πρὸς ὀρθὰς λέγεται κ. τ. λ. (V. ibid. 70).

@@ -354,7 +354,7 @@ ibid. 66).

Ἔστω τετράγωνον ἰσόπλευρόν τε καὶ ἰσογώνιον καὶ ἐχέτω - ἑκάστην πλευρὰν ποδῶν ν´· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδὸν καὶ τὴν + ἑκάστην πλευρὰν ποδῶν ν´· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδὸν καὶ τὴν διαγώνιον· ποιῶ οὕτως· τὰ ν´ ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται ,βφί· 26. πόδας sic G, quod propterea commemoro, quia plerumque π habet: in sequentibus igitur, ubi nihil adnotabo, formam per compendium scriptam @@ -376,7 +376,7 @@ esse scito 27. 31. γίνεται, nisi fallor, G (item p. 212, 4) ποδῶν. τὴν δὲ διαγώνιον εὑρεῖν· τὸ μῆκος ἐφ᾿ ἑαυτὸ γίνονται πόδες ,βφ´· καὶ τὸ πλάτος ἐφ᾿ ἑαυτὸ γίνονται πόδες Ϡ´· ὁμοῦ γίνονται πόδες ,γυ´· ὧν πλευρὰ τετραγωνική πόδες -νη´ γ˝· τοσούτου ἐστὶν ἡ διαγώνιος ποδῶν νη´ γ˝· τὸ +νη´ γ˝· τοσούτου ἐστὶν ἡ διαγώνιος ποδῶν νη´ γ˝· τὸ δὲ ἐμβαδόν ἐστι ποδῶν ,αφ´.

@@ -709,7 +709,7 @@ supra rasuram

Ἄλλως δὲ πάλιν. τὴν πλευρὰν ἐφ᾿ ἑαυτὴν γίνονται Ϡ΄· ταῦτα πολυπλασίαζε ἐπὶ τὰ ιγ΄· γίνονται πόδες α ,αψ΄· -ἄρτι μερίζω τὸ ε˝· γίνονται πόδες βτμ΄· τοσούτων ποδῶν +ἄρτι μερίζω τὸ ε˝· γίνονται πόδες βτμ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσεαι τὸ ἐμβαδόν.

@@ -918,7 +918,7 @@ summam pedum 2 1 22. τὰ] τὸ G 27. γ˝] ?? sum suprascr. —ον G

Ἔστι δὲ ἡ λιπαρὰ γῆ ἐνσπόρου καὶ γεωμένων· ἡ μελάγγεως -γῆ ἡ παρὰ πᾶσιν ἐπαινουμένη, οἵα στέγει ὑετόν· +γῆ ἡ παρὰ πᾶσιν ἐπαινουμένη, οἵα στέγει ὑετόν· ταύτης μετρεῖται ἰούγερα ρ΄ γεϊκὸν ἓν τῆς μελαγγέου καὶ λιπαρᾶς· καὶ τῆς ποταμοχόου ταύτης μιᾶς ἑκατοστῆς ἡ γεωμετρία ἐν ἰσότητι μετρεῖ ἰούγερα ρ΄ γεϊκὸν ἕν· τῆς δὲ ὑπογέου @@ -934,7 +934,7 @@ summam pedum 2 1 22. τὰ] τὸ G 27. γ˝] ?? sum suprascr. —ον G

Ἄμπελον νεοκέντητον μετρεῖ ἰούγερα ρ΄ γεϊκὸν ἕν· ἔρρουν ἔρρειθρον μετρεῖ ἰούγερα β΄ γεϊκὸν ἕν· εὐνιτρόγεων μετρεῖ ἰούγερα ρ΄ κεφαλὴ μία· χορτοκοπίου ἰούγερα ρκε΄ -κεφαλὴ μία· τὸ ἰούγερον ἔχει πήχεις ρλγ΄ γ″.

+κεφαλὴ μία· τὸ ἰούγερον ἔχει πήχεις ρλγ΄ γ″.

@@ -1220,7 +1220,7 @@ et Mens. 23).

-

Ἔστω ἐννάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· +

Ἔστω ἐννάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποίει οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον τριπλασιάζω· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω· ὧν θ″ γίνονται πόδες Ϛ΄ β″· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ πλευρὰ @@ -1244,11 +1244,11 @@ et Mens. 23).

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ αὐτοῦ δεκαγώνου, ποίει οὕτως τὸ ἀνάπαλιν· τὴν πλευρὰν -δεκάκις· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω καθολικῶς τὸ γ”· -1. πολύγωνον] lege πολυγώνου ὀνομασίαν coll cap. 162 2. 8. 16. -20. 25. 29. ἔστω G 6. ἑπτάκις] ζ G 7. γ”] Γ cum suprascr. -ον G -9. ὁ aute ὀκτάγωνος add. G 11. πεντάκις] ἓ G 14. δωδεκάκις] ιβ G -23. ἐννάκις] Θ G 32. τὸ γ”] C Γ G +δεκάκις· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω καθολικῶς τὸ γ”· +1. πολύγωνον] lege πολυγώνου ὀνομασίαν coll cap. 162 2. 8. 16. +20. 25. 29. ἔστω G 6. ἑπτάκις] ζ G 7. γ”] Γ cum suprascr. -ον G +9. ὁ aute ὀκτάγωνος add. G 11. πεντάκις] ἓ G 14. δωδεκάκις] ιβ G +23. ἐννάκις] Θ G 32. τὸ γ”] C Γ G γίνονται πόδες κ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ @@ -1265,7 +1265,7 @@ et Mens. 23).

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν τοῦ αὐτοῦ ἑνδεκαγώνου ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· τὴν πλευράν -ἑνδεκάκις· γίνονται πόδες ξϚ΄· καὶ μέριζε καθολικῶς· +ἑνδεκάκις· γίνονται πόδες ξϚ΄· καὶ μέριζε καθολικῶς· ὧν γ″ γίνονται πόδες κβ΄· ἔσται ἡ διάμετρος ποδῶν κβ΄·

@@ -1363,7 +1363,7 @@ conieci in Metrol. scr. rel. p. 198 19. τούτῳ] τούτου G 20. τούτ G 27. 30. ἔστω G 29. ὕφειλον G -πάντοτε ποίει τὴν βάσιν ἐπὶ τὴν κάθετον· ὧν +πάντοτε ποίει τὴν βάσιν ἐπὶ τὴν κάθετον· ὧν μέριζε Ϲ· ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

@@ -1548,7 +1548,7 @@ quae Geom. 102, 7 et 105, 12 traditur 22. τὸ Ϛ″ om. G 23. ἀφ᾿  G ἡ ἐπιφάνεια τοῦ αὐτοῦ τετρασείρου; ποιῶ οὕτως· λάμβανε τὴν περίμετρον ἀπὸ τῆς διαμέτρου· γίνονται πόδες ιθ΄ παρὰ τὸ ζ″ ταῦτα ποιῶ ἐπὶ τὴν κάθετον τῶν γ΄ ποδῶν· γίνονται -νϚ΄ Ϲ ιδ″· τοσούτων ἔσται ἡ ἐπιφάνεια τοῦ μέτρου.

+νϚ΄ Ϲ ιδ″· τοσούτων ἔσται ἡ ἐπιφάνεια τοῦ μέτρου.

@@ -1590,8 +1590,8 @@ immo vero ψμδ΄ δ″ 12. ζ″] ξ G 13. σμϚ΄ Ϲ δ″ om. G 17. ἑνδ

Μέτρησις φούρνου.

-

Φοῦρνον μετρήσωμεν οὕτως· οὗ τὸ ἔμφυτον μοδίων ι΄· -ταύτα τὰ ι΄ κυβισθήσεται· ταῦτα ἑνδεκάκις· τούτων τὸ μβ″· +

Φοῦρνον μετρήσωμεν οὕτως· οὗ τὸ ἔμφυτον μοδίων ι΄· +ταύτα τὰ ι΄ κυβισθήσεται· ταῦτα ἑνδεκάκις· τούτων τὸ μβ″· τὸ δὲ βασιλικόν· σύνθες τὴν διάμετρον καὶ τὰ πάχη· ταῦτα κύβισον.

@@ -1676,4 +1676,4 @@ repetita sunt.
- \ No newline at end of file + From 32275f16aefdc503c63ef0fd0bcc4549b10c68c4 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Cami33 Date: Mon, 26 Mar 2018 15:23:24 -0400 Subject: [PATCH 4/8] Create tlg002 --- data/tlg4090/tlg002 | 11 +++++++++++ 1 file changed, 11 insertions(+) create mode 100644 data/tlg4090/tlg002 diff --git a/data/tlg4090/tlg002 b/data/tlg4090/tlg002 new file mode 100644 index 000000000..66e16bd51 --- /dev/null +++ b/data/tlg4090/tlg002 @@ -0,0 +1,11 @@ +Sancti patris nostri Cyrilli archiepiscopi Alexandrini in D. Joannis evangelium, vol. 1 + Sancti patris nostri Cyrilli archiepiscopi Alexandrini in D. Joannis evangelium + Cyril, Saint Patriarch of Alexandria, Sancti patris nostri Cyrilli archiepiscopi Alexandrini in D. Joannis evangelium, vol. 1, Pusey, + Harvard College Library, 2017 + + From 161a1450d8ecd4a630d3495031e668232cf57148 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Cami33 Date: Mon, 26 Mar 2018 15:23:51 -0400 Subject: [PATCH 5/8] Delete tlg002 --- data/tlg4090/tlg002 | 11 ----------- 1 file changed, 11 deletions(-) delete mode 100644 data/tlg4090/tlg002 diff --git a/data/tlg4090/tlg002 b/data/tlg4090/tlg002 deleted file mode 100644 index 66e16bd51..000000000 --- a/data/tlg4090/tlg002 +++ /dev/null @@ -1,11 +0,0 @@ -Sancti patris nostri Cyrilli archiepiscopi Alexandrini in D. Joannis evangelium, vol. 1 - Sancti patris nostri Cyrilli archiepiscopi Alexandrini in D. Joannis evangelium - Cyril, Saint Patriarch of Alexandria, Sancti patris nostri Cyrilli archiepiscopi Alexandrini in D. Joannis evangelium, vol. 1, Pusey, - Harvard College Library, 2017 - - From 45c01d8d3c95274c9b064079f4c1f6690f9f883d Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Cami33 Date: Mon, 26 Mar 2018 15:28:08 -0400 Subject: [PATCH 6/8] Create __cts__.xml --- data/tlg4090/tlg002/__cts__.xml | 11 +++++++++++ 1 file changed, 11 insertions(+) create mode 100644 data/tlg4090/tlg002/__cts__.xml diff --git a/data/tlg4090/tlg002/__cts__.xml b/data/tlg4090/tlg002/__cts__.xml new file mode 100644 index 000000000..66e16bd51 --- /dev/null +++ b/data/tlg4090/tlg002/__cts__.xml @@ -0,0 +1,11 @@ +Sancti patris nostri Cyrilli archiepiscopi Alexandrini in D. Joannis evangelium, vol. 1 + Sancti patris nostri Cyrilli archiepiscopi Alexandrini in D. Joannis evangelium + Cyril, Saint Patriarch of Alexandria, Sancti patris nostri Cyrilli archiepiscopi Alexandrini in D. Joannis evangelium, vol. 1, Pusey, + Harvard College Library, 2017 + + From 7f5e3e7c2cb0f97b7b2df247efdee09e9ada960f Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Cami33 Date: Mon, 26 Mar 2018 15:28:52 -0400 Subject: [PATCH 7/8] Add files via upload Edited tlg4090.tlg002 (incomplete) --- .../tlg4090.tlg002.1st1K-grc1 (volume 1).xml | 21064 ++++++++++++++++ 1 file changed, 21064 insertions(+) create mode 100644 data/tlg4090/tlg002/tlg4090.tlg002.1st1K-grc1 (volume 1).xml diff --git a/data/tlg4090/tlg002/tlg4090.tlg002.1st1K-grc1 (volume 1).xml b/data/tlg4090/tlg002/tlg4090.tlg002.1st1K-grc1 (volume 1).xml new file mode 100644 index 000000000..9219c5251 --- /dev/null +++ b/data/tlg4090/tlg002/tlg4090.tlg002.1st1K-grc1 (volume 1).xml @@ -0,0 +1,21064 @@ + + + + + + + Sancti patris nostri Cyrilli archiepiscopi Alexandrini in D. Joannis evangelium, vol. 1 + Cyril, Saint Patriarch of Alexandria + Philip Edward Pusey + University of Leipzig + European Social Fund Saxony + + Jouve + OCR-ed, corrected and encoded the text + + + Gregory Crane + Editor-in-Chief, Perseus Digital Library + + + Matt Munson + Project Manager (University of Leipzig), 2016 - + present + + + Annette Gessner + Project Assistant (University of Leipzig) 2015 - + present + + + Thibault Clérice + Lead Developer (University of Leipzig) 2015 - 2017 + + + Bruce Robertson + Technical Advisor (Mount Allison University) + + + + University of Leipzig + tlg4090.tlg002(volume 1).1st1K-grc.xml + +

Available under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International + License

+ + 2017 + Harvard College Library + United States + + + + + + Sancti patris nostri Cyrilli archiepiscopi Alexandrini in D. Joannis evangelium + + + Philip Edward Pusey + + + Cyril, Saint Patriarch of Alexandria + + Clarendon + Oxford, England + 1872 + + 1 of 3 + + HathiTrust + + + + + +

Text encoded in accordance with the latest EpiDoc standards

+ + + + + + + + Greek + Latin + + + + + + + + +
+ + + +
+
+ +PRAEFATIO. +

AEc Cyrillanorum volumina ea continent viri sancti opera +quae de Novo Testamento commentata exstant ; praeter ea +in S. Lucam fragmenta — quae jam, quatenvis Syriace exstant, a +Rob. Ρ. Smith, Decano Cantuarensi, edita sunt ; pleniusque eadem +a Graecis Syriacisque fontibus in illius versionem Anglicam sunt +relata; — praeterque nonnullas Commentariorum in S. Matthaeum +deperditorum relliquias.

+

Maximum S. Cyrilli opus, in S. Joannem Commentarios, nos +haud multum, quantum ad textum attinet, emendare potuimus. +Quae enim borum ad nos pervenere, ea non nisi in uno codice +exstare paene dixeris, Codicem dieo Barberinum, quem Auberto +quoque inspicere contigit ; quique sex priores libros continet. +Hunc de novo ante multos jam annos contulit diligentissimus +noster adjutor Theodorus Heysius ; cujus de boc codice descriptionem, +et de incertissimis ejus incommodisque scribendi erroribus, +videas ad tom. i. Ρ. 645.

+

Alios duos praeter hunc habet Bibliotheca Vaticana Cod. Vat. +592, quatuor priores libros continentem, et 593, qui quatuor priores +quatuorque extreraos habet, utrumque seculi xv, notaeque parum +bonae. Cum boc propius concordat Cod. S. Marci Venetiis 121 +ejusdem fere aetatis, ejusdemque codicis apographou. Praeter bos +nulli alii noti sunt codd. ; neque quattuor posteriores libri alias +exstaut quam in Vat. 593 et in Veneto : quaedam tamen quae obiter +ex his Commentariis citantur videntur indicare, textum satis integrum +ad nos pervenisse.

+

Libros Motos in hunc modum cito : —

+

Β = Codex Barberinus, sec. xii, vi libros priores complectens, ab +Heysio uostro maxime diligentia de novo collatus.

+ + +

D = Coa. Vaticanus 592, sec. xv. chart., Ubros iv priores complectens, +ab Heysio collatus.

+

Ε = Cod, Vaticanus 593, sec. xv. chart., libros iv priores, iv posteriores +complectens. Ex prioribus quattaor. primus tantum hic +liber exhibetur, quem contulerat Heysius : postenorcs quattuo +ad banc editoem contulit Hugo Hinckius Ph. D. Cum hoc +concordat,

+

Cod. S. Marci 121, quem supra nommayimus ; qui tamen +nonnulla restituit quae per ὁμοιοτέλευτον in Cod. Ε omissa sun +Horum utroque usus est Aubertus. Hic Marcianus Codex non +mihi tanti videbatur ut de novo conferrem, sed eum in multis +quattuor posteriorum librorum locis inspexi, et sub nomme F +laudavi.

+

Libri Septimus et Octavus jamdudum perierunt; Aubertus quae +potuit fragmenta ex Nicetae in S. Joannem Catena dedit ; eo +codice usus, qui tunc D. de Harlay, Macloviensis Episcopi, +erat, nunc est Parisiis in Bibliotheca Impenab, Suppl Gr. 159 +bomb., sec. circa xiv. Sed quoniam plurimis ex alns S. Cynlli +operibus locos citaverit Nicetas, nonnnlli horum, utpote ex aliis +Cyrillanis profecti, omittendi videbantur.

+

Codex Β quanti sit ex variis testimoniis indiciisque rerum +plerumque apparet. Unns autem notandus est error, hmc aliisque +codd conimunis; cum pravum ex incuria verbum scnpsent, saepe +rectum pravo, nequaquam eraso, adjicit, addita iionnunquam insuper +coniunctione καὶ vel ἤγουν·

+

Duo praeterea in S. Joannem Catenae aliquantum huc contulerunt. +Horum altera ea est quam composuit Nicetas, Heracleae +Tbraciae Metropolitanus, qui seculo xi iloruit; antiqmor altera, ab +auctore ignoto composita, quam Antverpiae Corderms edidit, anno +1630. Harum codd. in bunc modum indicantur: —

+

a = Cat. in S. JoaDnem Nicetiana in Bibliotheca Mosquensi cod. 93 +olim 94.

+

b = Catenae Corderianae fragmentum (inter p. 447 et p. 889, in cod. +Bodleiano Barroccian. 225 sec. xii ex.).

+

I = Catenae ejusdem folia quaedam, quorum alia (pp. 50 et sub +fine Evaugelii citata) m Bibliotheca S. Synodi Mosquensi ad +Cod. 119, olim 120, legendum servant, alla (pp. 181, 182 +citata) in Codice 2 inter codices Graecos Archiepiscopi Wakii, +in bibliotheca Ecclesiae Cathedralis apud Oxonienses ; alia + + +(pp. 140—147 citata) in codice quodam (Homilias +Chrysostomi continente) in Bibliotheca S. Dionysii Montis * +Sancti. Haec folia post medium sec. x scripta esse apparent.

+

Catenae Nicetianae quantus mihi fuerit usus, vix in universum +dixerim. In iv prioribus libris horum Commentariorum in S. +Joannem, ita res est tanquam si nullius Commentariorum Cyrillanorum +exemplario Nicetae copia fuisset : multa enim ex aliis +S. Cyrilli operibus, ut ei mos est, citat, sed horum vix ullis locis +utitur, nisi qui ex antiquiore illa veniunt Catena, quam edidit +Corderius. Simili quippe modo Nieetas, in magna illa in Psalmos +catena, praeter quae ex suis fontibus deprompsit, permulta mutuatus +est ex epitomis, quas antiquioris in Psalmos Catenae auctor redegerat, +quae in Cod. Reg. Par. 139 et Cod. S. Marci Ven. 17 exstat.

+

In libris v, vi Nicetas multo uberius hos Commentarios adhibuit, +ita ut ejus testimonii nounuilus sit usus, quo textum Cod. Β plerumque +integrum esse fiamus certiores, nonnunquam etiam illa in +eo incerte scripta emendare possimus. In libris vero ix-xii tantopere +citata coarctat, atque aliquot pag-inarum materiam in paucorum +versuum redigit spatium, ut vix ullius sit usus in textum. +In fragmentis quoqiie librorum deperditorum vii, viii, multa ita +sunt compressa, ut sententiam potius quam ipsa Cyrilli verba +referent ; alia pleniora videntur esse. Pauca quaedam nirais haesitanter +typis mandanda dedi, cum contra librorura auctoritatem +omittere non auderem ; quale est Ρ. 691 a. Scholium illud quod +Cyrillo tribuunt a, k, m, Cat. Harl. illius non est. +Catenae in S. Joannem Nicetianae duae receusiones videntur esse +editae; quarum alteram exhibent Cod, Moscovieusis atque Parisiensis +ille quem ego k appellavi; alteram, in quem Catena Corderiana +videtur amplius fuisse adhibita, exhibet Cod. Harlaiensis, +neque equidem ullum aliud ejus exemplar novi.

+

Alia ex his Commentariis citata nominare libet, apud EuthYmium +Zigabenum in Panoplia Dogmatica, prioribus Commeutariorum foliis. +Ad hos Cod. Viennensi usus sum Theol. Nessel 76, membr. Exstat +quoque unum vel alteram ex S. Cyrillo excerptum in Cod. Med. +Laur. Plut. vi. 12, sec. xiv (=p) vid. tom. i. p. 552, inter notas. +* In uno horum foll. in S. Dionysii Monasterio, Scholium Eusebianum +(Cord. p. 80 fin.) citatur ; cui superscriptum est Εὐσεβίου Καισαρίας ἐκ τοῦ εἰς +τὸν Δανιὴλ ὑποδείγματος. In ipso scholio nihil aUcujas inomenti vaiiaturn est, +nisi ὀπὸ πρώτου κύρου βασιλείας ἔτους pro ὑπὸ πρώτου τοῦ κύρου βασιλείας. + + +Sea p vix quiequam ab E.F. distare video, atque ab eodem archetypo +videtur descriptus esse. Vid. tom. iii. p. 132.

+

De fragmentis, quae magnam faciunt Tomi iii partem, plura in +Praefat. ad Tom. iii dicam.

+

Restat, ut humanitatem Delegatorum preli Academici agnoseam, +fatearque quantum ed. Migniana usns sim ad interpuuctionem et +minores ejusdemmodi curas : hane ipsam Praefationem puriore +Latinitate, quam ipse assequi potuissem, donavit vir Reverendus +W. H. Simcox, A.M., Collegii Reginae Socius.

+

Deo denique O. M. plurimas gratias habeo, qui milii vitam per +longum atque arduum opus indulserit.

+

OXONTI,

+

Die Maii 29, Anno Christi M,DCCC,IXXU.

+
+ +
+ +CORRIGENDA. +

Pag. 125, lin. 6, supple in mg. 2 S. Pet. ii. 6.

+

„ 128, „ 2, „ Rom. iv. 17.

+

„ 136, not. 18, corrige transponit.

+

„ 151, lin. 12, corrige φωνῆς.

+

„ 152, „ 2, corrige ἵνα.

+

„ 291, ,, 16, corrige προσδοκωμένων

+

„ 295, ,, 21, ,, διιππεύσαντος.

+

,, 320, „ 9, pro τοῦτο corrige τοῦ τὸ.

+

„ 343. ,, 19, corrige ἀπηκριβωμένον.

+

,, 373, corrige notas. +10 — 15 citat Conc. Later. vii. 283 ed. Coleti. +11. ἐπιμαρτυρεῖσθαι Conc. Lat. +13. τὴν] + τῷ Conc. Lat. +14. καὶ alt. assumptum ex B. Conc. Lat. Statim αὐτὸ +Conc. Lat. +15. ὐπάρχει Conc. Lat.

+

„ 448, lin. 25, corrige ἐνυπάρχει et corrige notas. +15—19 et 23—31, citat Conc. ubi +17. κτίσει] φύσει Conc. Lat. +25. κοτ’ οὐσίαν] οὐσίας Conc. Lat. ἐνυπάρχει Β. Conc. +Lat. ἐνυπάρξει Ed. +26. notae addas, Conc. Lat.

+

,, 473, ,, 16, pro πνεύματος corrigas πίστεως.

+

„ 703, comge notas. +22. οὐκ ὕοντα om. Migiie. οὐχ ἑκόντα c. et ita conjicit +Heyse. +23. οὐχ ὡς Aub. e Cat. et ita c. ὡς οὐκ Β. Ht. +27. ἁλώσεται c. et ita emendat Heyse, c. +30. κἂν ἀποθάνῃ ζήσεται om. a.c.

+

„ 704, not. 1, ζωῆς B.a. ζῶντος c. Holst. Ed.

+

,, 707, lin. 6, pro ἠρεμεῖν corrige οὐκ ἠρεμεῖν.

+
+ +
+
+ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ +ΚΥΡΙΛΛΟΥ +ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ, +ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΗΤΟΙ ΥΠΟΜΝΗΜΑ +

p. vii. lin. 7 a fine pro b=Catenae etc. corrigas

+

b = Cat. in Evangelia in Bibl Mosquensi 41, olim 42, sec. eirc. x exarata, rarius citata, ex codem fonte ac Cord. hausta.

+

c=Catenae Corderianae fragementum etc.

+

“ἐστι καταβαῖνον ἄπο του Παιρσς των +μὲν γὰρ σφαλερόν τε καὶ οὐκ ἀζήμιον τοῖς πολλοῖς, ὁ περὶ + τῆς ἀνωτάτω πασῶν οὐσίας καὶ τῶν κατ’ αὐτὴν μυστηρίων b +ὁρᾶται λόγος· χρῆμα δέ τι κινδύνων ἀπηλλαγμένον ἡ ἐπὶ +τούτοις σιγή. ἀλλ’ ἐξίστησι μὲν ἡμᾶς ταύτης, καίτοι λίαν +ὅτι προσήκοι σιωπᾶν οἷο μένους, ὁ ἐπὶ πάντων Θεός “Λάλει,

Acta SS. +App. +xviii. 9. +Lib. 1. Codices B.D.E. Praefatio deest in Ε. tit. incip. τοῦ ἁγιωτάτου Κυρίλλου +ἀρχιεπισκόπου D. 9. οἶμαι δὲ inverso ordine Β. 12. δὲ om. Β. +13. ἀπὸ Β. παρὰ Ed. 14. σφαλερὸν γὰρ inverso ordine Β. 15. ὁρᾶται +μυστηρίων inverso ordine Β. 17. ἡμᾶς ταύτης hoc ordine Β. 18. ὅτι +προσήκοι σιωπᾶν Β. ἢ προσήκοι προσήκει Ed.] τιμᾶν D. Edd. +
+ +
+ +ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ +ΚΥΡΙΛΛΟΥ +ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ, +ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΗΤΟΙ ΥΠΟΜΝΗΜΑ + ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ. +PRAEFATIO. +

“ΚΥΡΙΟΣ δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις δυνάμει a Ps. lxvii. 12. +“πολλῇ,’’ καλῶς γε σφόδρα ποιῶν ὁ μελῳδὸς ἀναφθέγγεται· +χρῆναι δὲ οἶμαι πρὸς τοῦτο βαδίζειν, οὐ τοὺς τυχόντας + ἁπλῶς, ἀλλὰ τοὺς διὰ τῆς ἄνωθεν πεφωτισμένους χάριτος· +ἐπεὶ καί “Πᾶσα σοφία παρὰ Κυρίου,” καθὰ γέγραπται, καὶ Sir. i. r. s. Jac. i. 17. +“Πᾶσα δὲ δόσις ἀγαθὴ καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν +“ἐστι καταβαῖνον ἀπὸ τοῦ Πατρὸς τῶν φώτων.’’ πρᾶγμα +μὲν γὰρ σφαλερόν τε καὶ οὐκ ἀζήμιον τοῖς πολλοῖς, ὁ περὶ + τῆς ἀνωτάτω πασῶν οὐσίας καὶ τῶν κατ’ αὐτὴν μυστηρίων b +ὁρᾶται λόγος· χρῆμα δέ τι κινδύνων ἀπηλλαγμένον ἡ ἐπὶ +τούτοις σιγή. ἁλλ’ ἐξίστησι μὲν ἡμᾶς ταύτης, καίτοι λίαν +ὅτι προσήκοι σιωπᾶν οἰομένους, ὁ ἐπὶ πάντων Θεός “Λάλει, Acta SS. +App. +xviii. 9. +Lib. 1. Codices B.D.E. Praefatio deest in Ε. tit. incip. τοῦ ἁγιωτάτου Κυρίλλου +ἀρχιεπισκόπου D. 9. οἶμαι δὲ inverso ordine Β. 12. δὲ om. Β. +13. ἀπὸ Β. παρὰ Ed. 14. σφαλερὸν γὰρ inverso ordine Β. 15. ὁρᾶται +μυστηρίων inverso ordine Β. 17. ἡμᾶς ταύτης hoc ordine Β. 18. ὅτι +προσήκοι σιωπᾶν Β. ἢ προσήκοι προσήκει Ed.] τιμᾶν D. Edd. + + +“καὶ μὴ σιώπα,’’ πρός τινα τῶν ἁγίων εἰπών· Παῦλος δὲ +οὗτος ἦv. καὶ ἡ νομικὴ δὲ οὐδὲν ἧττον διάταξις, ὡς ἐν τύπῳ +παχυτέρῳ τὰ πνευματικὰ σημαίνουσα· τοὺς γὰρ πρὸς τὴν +Lev. iii. 24. θείαν κεκλημένους ἱερωσύνην, τοῖς διὰ σαλπίγγων ἀπηχήμασι +κατασημαίνειν τῷ λαῷ περὶ ὧν ἂν δεήσῃ μαθεῖν, 5 +ἐπιτάττει. οὐ γὰρ, οἶμαι, δεῖν ἐλογίζετο, νομοθετήσειν τὰ +Hiob xxxix 34. 2 A. κάλλιστα Θεὸς ἐθελήσας, τοὺς τῶν λαῶν ἡγεμόνας χεῖρα +a θέντας ἐπὶ στόματι κατὰ τὸ γεγραμμένον, ὄκνῳ τε τοῦ μὴ +δοκεῖν τοῖς ὑψηλοτέροις, ἢ κατὰ νοῦν τὸν ἀνθρώπινον, ῥιψοκινδύνως +ἐπιχειρεῖν, τὸν οὕτως ἀναγκαῖον τοῖς εἰς εὐλάβειάν +τε καὶ θεογνωσίαν παιδαγωγοῦ μέν ὄις παραιτεῖσθαι λόγον, +καὶ σιωπὴν τοῖς εἰς μαθητείαν ἰοῦσιν ἑλέσθαι τὴν ἐπιζήμιον.

+S Jac. iii. 1.

Θορυβεῖ δὲ πάλιν ἡμᾶς “Μὴ πολλοὶ διδάσκαλοι γίνεσθε +λέγων ὁ Χριστοῦ μαθητής· ἔτι δὲ πρὸς τούτῳ, καὶ ὁ σοφώ- +b τατὸς ἐκκλησιαστὴς, αἰνιγματωδῶς τὴν ἐπὶ τῷ τὰ τοιαῦτα +Eccl. x. 9, 10. διδάσκειν σφαλερότητα δεικνύς· “Σχίζων γὰρ, φησὶ, ξύλα +“κινδυνεύσει ἐν αὐτοῖς, ἐὰν ἐκπέσῃ τὸ σιδήριον, καὶ αὐτὸς +“πρόσωπον ἐτάραξε, καὶ δυνάμεις δυναμώσει.” σιδηρίῳ μὲν +γὰρ παρεικάζει τοῦ νοῦ τὴν ὀξύτητα, ἅτε δὴ διικνεῖσθαι +πεφυκότος, εἰσδύνοντός τε πρὸς τὰ ἐσώτατα, κἂν πυκνότητί +πὼς καὶ τῷ νενασμένῳ τῆς ὕλης διακωλύηται· ξύλα δὲ +πάλιν τροπικώτερον ἀποκαλεῖ τὰ ἐν τῇ θεοπνεύστῳ γραφῇ +c θεωρήματα, παράδεισόν τινα νοητὸν τὰς αἷς ἐντέθεινται +βίβλοις κατασκευάζοντα, ἔτι τε πρὸς τούτῳ καὶ τὴν τοῦ +Ἀγίου Πνεύματος καρποφορίαν ὠδίνοντα. τὰ τοίνυν ξύλα +τὰ νοητὰ, τουτέστι, τὰ θεῖά τε καὶ μυστικὰ θεωρήματα τῆς +θεοπνεύστου γραφῆς, διὰ τῆς ἐρεύνης καὶ ἀκριβεστάτης τοῦ +νοῦ προσβολῆς τε καὶ ὀξύτητος διαπτύσσειν πειρώμενος, +κινδυνεύσει δὴ τότε μάλιστα, φησὶν, ὅταν ἐκπέσῃ τὸ +3. τοὺς] + μὲν Ed. invito Β. 10. εἰς assumptum ex Β. 14. δὲ Β. +τε Ed. 16. φησὶ ξύλα hoc ordine D. 18. πρόσωπον Β. πρόσωπα Ed. +δυναμεύσει Ed. invitis B.D. 21. τῷ νενασμένῳ Ed. τῷ ἐνασμένῳ Β. τῶν ἐν +ἀσμένῳ D. διακωλύηται Β. διακωλύοιτο Ed. 23. τὰς αἷς ἐντέθεινται +βίβλοις] ἐντεῦθεν τὰς βίβλους Β. 29. δὲ Ed. μάλιστα δὴ τότε inverso +ordine Β. + + +σιδήριον, τουτεστιν, ὅταν, μὴ κατὰ τῆς ἀληθοῦς διανοίας +τῶν γεγραμμένων ὁ νοῦς ἐνεχθεὶς, ἔξω γένηται τῆς ὀρθῆς d +διαλήψεως, καὶ τὴν εὐθεῖαν ὥσπερ ἀφεὶς, ἐφ’ ἑτέραν τινὰ +φέρηται θεωρίας ὁδὸν ἐκτετραμμένην τοῦ πρέποντος. ὃ δὴ + καὶ παθὼν, ἐν θορύβῳ μὲν καταστήσει τὸ οἰκεῖον τῆς ψυχῆς +πρόσωπον, τουτέστι τὴν καρδίαν, δυναμώσει δὲ καθ’ +ἑαυτοῦ καὶ τὰς πονηράς τε καὶ ἀντικειμένας δυνάμεις, αἳ +πικροῖς τε καὶ διεστραμμένοις κατασοφίζονται λόγοις τῶν +πλανωμένων τὸν νοῦν, πρὸς μὲν τὸ τῆς ἀληθείας κάλλος + αὐτὸν ἀναβλέπειν οὐκ ἐπιτρέπουσαι, διαστρέφουσαι δὲ ποικίλως e +καὶ εἰς ἐκτόπους ἐννοίας ἀποφοιτᾶν ἀναπείθουσαι· +λέγει γὰρ οὐδείς “Ἀνάθεμα Ἰησοῦς’’ εἰ μὴ ἐν Βεελζεβούλ.

1 Cor. xii. 3. +

Καὶ μή τις οἰέσθω πεπλανημένος πεπλανημένην ἢ καὶ +ἄλλως ἐκ παραλογισμοῦ ποιεῖσθαι τὴν ἐπὶ τούτοις ἐξήγησιν· + ξύλα γὰρ ἔθος ὀνομάζειν ἐσθ’ ὅτε τῇ θείᾳ γραφῆ, καθάπερ +ἤδη προείπομεν, τὰ ἐν ταῖς θεοπνεύστοις γραφαῖς θεωρήματα. +καὶ γοῦν διὰ τοῦ πανσόφου Μωυσέως πρὸς τοὺς κατ +ἐκεῖνο καιροῦ τοιοῦτόν τι φησὶν ὁ ἐπὶ πάντων Θεός “Ἐὰν Deut.xx. 19, 20. +“δὲ περικαθίσῃς περὶ πόλιν ἡμέρας πλείους ἐκπολεμῆσαι + “αὐτὴν εἰς κατάληψιν αὐτῆς, οὐκ ἐξολοθρεύσεις τὰ δένδρα a 3 Α +“αὐτῆς ἐπιβαλεῖν ἐπ’ αὐτὰ σίδηρον, ἀλλ’ ἀπ’ αὐτοῦ φάγῃ, +“αὐτὸ δὲ οὐκ ἐκλήψεις. μὴ ἄνθρωπος τὸ ξύλον τὸ ἐν τῷ +“ δρυμῷ, εἰσελθεῖν ἀπὸ προσώπου σου εἰς τὸν χάρακα; +“ἀλλὰ τὸ ξύλον ὃ ἐπίστασαι ὅτι οὐ καρπόβρωτόν ἐστι, + “τοῦτο ἐξολοθρεύσεις καὶ ἐκλήψεις.’’ ὅτι δὲ ἡμῖν τὰ τοιαῦτα +νομοθετεῖν, εἰ περὶ ξύλων τῶν ἀπὸ τῆς γῆς νοοῖτο τὸ εἰρημένον, +οὐκ ἂν ὁ τῶν ὅλων ἠξίωσε Θεὸς, παντὶ μέν που δῆλον +ὑπάρχειν ὑπολαμβάνω· χρῆναι δ’ οὖν ὅμως φημὶ καὶ ἐξ b +2. ἔξω accessit ex Β. In D. lacuna fit. 3. τινὰ deest in Β., lacuna +facta. 5. θορύβῳ accessit ex B. Lacuna fit in Ed. [Lacunae fere omnes, +qui in Ed. et in D. fiunt.] 6. πρόσωπον assumptum ex Β. D. +7. αἳ πικροῖς Β . . . . . ροῖς Ed. 9. πρὸς μὲν Β. Lacuna in Ed. +12. Ἰησοῦς B.D. Ἰησοῦ Ed. 13. πεπλανημένος πεπλανημένην ἤ Β. πεπλασμένην +D. πεπλανημένην . . . Ed. 15. γὰρ ἔθος ὀνομάζειν ἐσθ’ ὅτε Β. +ὀνομάζειν ἔθος Ed. 18. φησὶν post Θεός tr. Β. 19. περὶ Β. εἰς Εd. +21. ἐπ᾿ αὐτὰ] ἐν τούτοις Β. 22. ἐκλήψεις] ἐκκλήψεις D. ἐκκόψεις Β. sed hic +an v. 25? ἐκκόψεις utrumque correxit Migne. 26. τῆς assumptum ex B.D. + + +ἑτέρας ὑποδεικνύειν ἐντολῆς, πολὺ τῶν τοιούτων ἀφειδήσαντα +καὶ λόγον οὐδένα πεποιημένοv. τί γὰρ δὴ καὶ +Deut. xii 5. ἐπιτάττει πάλιν ἐπὶ τοῖς ψευδωνύμοις γενέσθαι θεοῖς; “Τοὺς +“βωμοὺς αὐτῶν καθελεῖτε, φησὶ, καὶ τὰς στήλας αὐτῶν +“συντρίψατε, καὶ τὰ ἄλση αὐτῶν ἐκκόψατε.” παρὰ δέ γε +τὸ οἰκεῖον θυσιαστήριον γεωργεῖσθαι ξύλον οὐκ ἐφίησι +Ib. xvi. 21. παντελῶς· “Οὐ φυτεύσεις γὰρ σεαυτῷ πᾶν ἄλσος παρὰ +c “τὸ θυσιαστήριον κυρίου τοῦ Θεοῦ σου” καὶ διαγγέλλει +σαφῶς. καὶ εἰ χρὴ τούτοις τι προσειπεῖν, κατὰ τὸν Παῦλον +1 Cor. ix. 9, 10. ἐρῶ τὸν σοφώτατον “Μὴ τῶν ξύλων μέλει τῷ Θεῷ; ἢ δι’ +“ἡμᾶς πάντως λέγει;” διὰ παχυτέρων παραδειγμάτων ἐπὶ +τὰς τῶν πνευματικῶν θεωρίας χειραγωγῶv. οὐκοῦν ἤδη +λέγωμεν, ὅτι τὰ μὲν τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν συγγράμματα, +πόλεις ἃν νοοῖντο, καὶ οὐκ ἀκόμψως τάχα τῆ τοῦ κόσμου +σοφίᾳ καὶ πολυπλόκοις νοημάτων ἀπάταις πεπυργωμέναι· +ἀφικνεῖται γεμὴν ἐκπολιορκήσων αὐτὰς, καὶ τρόπον τινὰ +Eph. vi. 16, 17. d κυκλῶν περιιζάνει “τὸν τῆς πίστεως θυρεὸν ἀναλαβὼν, +“καὶ τὴν τοῦ Πνεύματος μάχαιραν, ὅ ἐστι ῥῆμα Θεοῦ,” πᾶς +τις ὁ τοῖς ἱεροῖς τῆς Ἐκκλησίας ἐπαγωνιζόμενος δόγμασι, καὶ +σθένει παντὶ ταῖς ἐκείνων ψευδομυθίαις ἀντιταττόμενος, λο- +3 Cor. x. 5. γισμούς τε καθαιρεῖν μελετήσας, ὡς ὁ Παῦλός φησι, “καὶ +“πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ, καὶ +“αἰχμαλωτίζων πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ.” +e ὅταν οὖν ὁ τοιοῦτος, φησὶ, στρατιώτης Χριστοῦ, καθάπερ +τινὰ γῆν ἀλλόφυλον τὰ πικρὰ τῶν αἱρέσεων περινοστεῖ +συγγράμματα, δένδροις τε περιτυγχάνει τοῖς ἡμερωτάτοις, +τουτέστιν, ἂν λόγους εὑρίσκῃ τοὺς ἀπὸ τῆς θεοπνεύστου +γραφῆς, ἣ προφητῶν δηλονότι ῥητὰ περιειλκυσμένα πρὸς +1. ὑποδεικνύειν Β. ἐπιδεικνύειν Ed. 5. συντρίψατε—ἐκκόψατε Β. (19. 118.) +συντρίψετε—ἐκκόψετε Ed. 7. σεαυτῷ] αὐτῷ Β. 8. καὶ assumptum +ex Β. 9. τούτοις τι προσειπεῖν Β. τι πρὸς τούτοις εἰπεῖν Ed. 10. μὴ] ++ περὶ Ed. invito Β. ἢ assumptum ex Β. 15. πεπυργωμέναι Β. +πεπυργωμένα Ed. 17. κυκλῶν περιϊζάνει Β. κύκλῳ περιϊζάνειν +19. τις assumptum ex Β. ἐπαγωνιζόμενος Β. ἑ . . . . . . ζόμενος Ed. 23. αἰχμαολωτίζων +Β. αἰχμαλωτίζοντες Ed. 25. τινὰ γῆν 25. τινὰ γῆν Β. τι . . . . . Ed. ἀλλόφυλον +Β. ἀλλοφύλων Ed. περινοστεῖ Β. περινοστῇ D. περινοήσῃ Εd. 26. ἡμερωτάτοις +Β . . . . . . τάτοις D. . . . τόποις Ed, 28. ῥητὰ Β. ῥήματα Ed. + + +τὸν ἐκείνων σκοπὸν, ἢ καὶ μαρτυρίας τὰς ἐκ διαθήκης τῆς +καινῆς, μὴ ἐπαγέτω τοῦ νοῦ τὴν ὀξύτητα, καθάπερ τινὰ +σίδηρον, αὐτοῖς εἰς ἀναίρεσιν καὶ ἀποκοπήv. οὐ γὰρ ἐπειδήπερ +ἐλήφθη παρὰ τῶν οὐκ εἰδότων ἑρμηνεύειν ὀρθῶς, διὰ + τοῦτο δὴ πάντως καὶ ἀπόβλητον ἔσται τὸ διὰ στόματος a 4 Α. +Θεοῦ· ἀλλ’ ἐπείπερ ἐστὶ καρποφόρον, ἔσται σοι μᾶλλον εἰς +βοήθημα καὶ τροφήv. τὸ γὰρ παρ’ ἐκείνων ἀνοήτως ἔσθὅτε +ληφθὲν εἰς τὸν ὀρθὸν τῆς πίστεως περιτρέποντες λογισμὸν, +οὐχ ὅπως ἀτονοῦντες οὐχ ἁλωσόμεθα, νευρούμεθα + δὲ μᾶλλον εἰς τοὺς κατὰ τῆς αἱρέσεως λόγους. ἐπιφέρει δὲ +παραχρῆμα καὶ λογισμὸν ἀναπείθοντά πὼς τοὺς ἀκροωμενους, +οτι προσήκοι τὰς του συναγορεύειν ὁρμὰς οὐκ επ +ἀνατροπῇ μᾶλλον ποιεῖσθαι τῶν θείων λογίων, ἀλλ’ εἰς +ἀναίρεσιν τῶν οὐκ ὀρθῶς λεγομένων παρὰ τῶν δι’ ἐναντίας· b + “ Μῆ γὰρ, φησὶν, ἄνθρωπος τὸ ξύλον τὸ ἐν τῷ ἀγρῷ Deut. xx. 19. +“ εἰσελθεῖν ἀπὸ προσώπου σου εἰς τὸν χάρακα ” ἆρα γὰρ, +φησὶν, οἰήσῃ ποτὲ, καθάπερ τινὰ τῶν αἱρεσιαρχῶν, αὐτόμολόν +σοι πρὸς μάχην ἐξαναστήσεσθαι τὸ ἐκ τῶν συγγραμμάτων +τῶν ἱερῶν ῥητὸν, καὶ οὐχὶ μᾶλλον διὰ τῆς ἐκείνων + ἀπονοίας πλεονεκτούμενον ; μὴ οὖν ἀποτέμῃς, φησὶν, ἔστω +δέ σοι καὶ τροφή· τὸ δὲ ξύλον, ὅπερ οὐκ οἶσθα “ καρπό- Ib. 20. +“ βρωτὸν ἐξολοθρεύσεις καὶ ἐκκόψεις.” ἄβρωτος γὰρ τοῖς +ὀρθῶς ἐθέλουσι νοεῖν, ὁ τῶν παρ’ ἐκείνοις συγγραμμάτων c +καρπός· κατ’ ἐκείνων ἡκέτω πᾶς σίδηρος· ἐκεῖ φαινέσθω τῶν + πνευματικῶν ὑλοτόμων ἡ δύναμις, ἐπ’ ἐκείνοις στιλβέτω τῆς +ἐν τῷ συναγορεύειν εὐτονίας ὁ πέλεκυς· τὸ γὰρ ἄχρηστόν τε +καὶ ἀνωφελὲς τῆς τῶν ἑτεροδοξούντων φλυαρίας, καὶ ὁ προφήτης +ἡμῖν Ὠσηὲ ἄριστα διερμηνεύει λέγων “ Δράγμα οὐκ Hos.viii, 7. +“ἔχον ἰσχὺν τοῦ ποιῆσαι ἄλευρον, ἐὰν δὲ καὶ ποιήσῃ, ἀλλό- +1. ἢ assumptum ex Β. 2. καθάπερ Β. κότα Ed. 3. ἐπειδήπερ Β. +ἐπείπερ Ed. 11. παραχρῆμα assumptum ex Β. 12. προσήκοι D. +προσήκει Ed. 15. ἀγρῷ Β. δρυμῷ Ed. 17. οἰήσει Β. 18. σοι Β. τε Ed. +συγγ. τῶν ἱερῶν Β. ἱερῶν συγγ. Ed. 21. τροφή Β. τροφός Ed. 24. πᾶς Β. +πόλιν ὁ Ed. 25. τῆς assumptum ex Β. Lacuna in D. 28. διερμηνεύει +Β. διηρμήνευσε Ed. δράγμα om. D., lacuna facta. + + +“τριοι καταφάγονται αὐτά·” οἱ γὰρ τῆς πρὸς Θεὸν φιλίας +d ἑαυτοὺς ἀλλοτριοῦν σπουδάζοντες, τὸν γραώδη καὶ ἀσθενῆ +τῆς ἐκείνων ἀμαθίας καταθοινήσονται λόγον.

+

Ὅπερ οὖν ἔφημεν ἐν ἀρχῇ· χρῆναι γὰρ οἶμαι +ἐπ’ ἐκεῖνο· δυσχερεστάτη λίαν ἐστὶν ἡ περὶ τῶν θείων +μυστηρίων ἐξήγησις, καὶ τάχα κρείττων ἡ σιωπή· ἀλλ’ +ἐπείπερ ἡμᾶς πολὺς ἀναπείθει λόγος, ὦ φιλοπονώτατε +Heb. xiii. 15. ἀδελφὲ, καθάπερ τινὰ χειλέων καρπὸν καὶ θυσίαν πενευματικὴν +ἀναθεῖναι τὸ σύγγραμμα, καὶ τοῦτο ποιεῖν οὐκ ὀκνήσω, +e τῷ σοφοῦντι τοὺς τυφλοὺς ἐπιθαρσήσας Θεῷ, καὶ ζητοῦντι +μὲν παρ’ ἡμῶν, οὐ πάντως τὸ ὑπὲρ ἡμᾶς, δεχομένῳ δὲ ὡς +ἐκεῖνα καὶ τὰς ἐκ τῶν πτωχευόντων προσαγωγάς. τὸν γὰρ +δὴ προσκομίζειν ἐθέλοντα δῶρον εἰς ὁλοκαύτωμα τῷ κυρίῳ, +Lev. i. 3. καθάπερ οὖν ἐν ἀρχῇ κεῖται τοῦ Λευιτικοῦ, βουθυτεῖν ἐπιτάξας +ὁ νομοθέτης, καὶ δὴ καὶ ἐν τούτῳ τῆς ἐν τύπῳ τιμῆς +Ib. 10. ὁρίσας τὸ μέτρον, ὑποβιβάζει πάλιν αὐτὸ, μηλοσφαγεῖν +χρῆναι λέγων τοὺς οἵπερ ἂν εἶεν οὐχ ἱκανοὶ πρὸς ἐκεῖνο· +5 A. a ἀλλ’ ᾔδει δὴ πάντως, ὅτι καὶ πρὸς τοῦτο τυχὸν ἀτονῆσαί +τινας ἡ στυγνὴ καὶ ἀνουθέτητος ἀναπείσει πενία· διά γε τοι +Ιb. 14. τοῦτο “ καὶ προσοίσει, φησὶν, ἀπὸ τῶν τρυγόνων ἢ ἀπὸ τῶν +“ περιστερῶν τὸ δῶρον αὐτοῦ·’’ τὸν δὲ καὶ τούτων ἔτι καταδεέστερον, +καὶ μετὰ τῶν εὐτελεστάτων προσιόντα τιμᾷ. +Ib. ii. 1. “ Σεμίδαλις γὰρ, φησὶν, ἔσται τὸ δῶρον αὐτοῦ,” εὐπόριστον +οἶμαί που παντὶ, καὶ πτωχείαν τὴν εἰς ἄκρον οὐ σφόδρα +πλεονεκτεῖν ὁρίζων ἀνάθημα. κρεῖττον γὰρ δήπου καὶ +ἄμεινον ὁ νομοθέτης ἐξηπίστατο τὸ κἂν ἐν ὀλίγοις καρποφορεῖν +b τοῦ ἀπεστειρῶσθαι παντελῶς, αἰδοῖ τε τοῦ μὴ δοκεῖν +τῆς ἑτέρων ἡττᾶσθαι χειρὸς, εἰς τὸν ἐπὶ τῷ μὴ χρῆναι τιμᾶν +τὸν ἁπάντων Δεσπότην συνελαύνεσθαι λογισμόν.

+1. οὖτά assuraptum ex Β. αὐτά 40. 42.] 2. ἐραώδη Ed. qni in mg. +correxit. 4. γὰρ assumptum ex B. lacuna in D. 6. Haec καὶ τάχα +κρείττων ἡ σιωπή accesserunt ex Β. lacuna in D. 7. πολὺς ἀναπείθει λόγος Β. +πολλοῖς ἀναπείθεις λόγοις Ed. 11. τὸ Β. τὰ D. δ’ Ed. 13. δὴ] δεῖ Β. +Neutrum habet Migne. 15. δεῖ Β. 18. τοῦτο Β. τὸ Ed. 22. εὐτελεστάτων +Β. εὐτελεστέρων ἔτι Ed. 23. φησὶν, ἔσται hoc ordine Β. 25. πλεονεκτεῖν +Β. πλεονεκτοῦν Ed. Statim ὁρίζον 28. τῳ] τὸ Β. 29. τὸν D. τῶν Ed. + + +

Διὰ δὴ τούτων ἁπάντων ἀναπεπεισ μένος εὐλόγως, ὄκνον +τε τῆς σιωπῆς τὸν συνήγορον τῆς ἐμαυτοῦ διανοίας ἀποπέμψας, +οἷσπερ ἃν ἔχοιμι τιμᾶν οἰήσομαι δεῖν τὸν ἐμαυτοῦ +Δεσπότην, καὶ προσοίσω καθάπερ τινὰ σεμίδαλιν, ἐλαίῳ + δεδευσμένην, τὸν τρόφιμόν τε καὶ ἱλαρὸν τοῖς ἐντευξομένοις +λόγον· ἀρξόμεθα δὲ τῆς Ἰωάννου συγγραφῆς, μεγάλῳ μὲν c +λίαν ἐπιχειροῦντες πράγματι, πλὴν οὐκ ἀτονοῦντες διὰ τὴν +πίστιv. καὶ ὅτι μὲν ἔλαττον, ἤπερ ἐχρῆν, ἐροῦμέν τε καὶ +νοήσομεν, ἀναμφιλόγως ὁμολογητέον· ὅτι δὲ δικαίαν ἐπὶ + τούτῳ τὴν συγγνώμην αἰτήσομεν, ἡ πολλὴ τοῦ συγγράμματος +ἀναπείσει δυσχέρεια, ἢ καὶ, ὅπερ ἐστὶν ἀληθέστερον, ἡ +τῆς ἐν ἡμῖν διανοίας ἀσθένεια. πανταχῆ δὲ τὸν λόγον εἰς +δογματικωτέραν περιτρέποντες ἐξήγησιν, ταῖς τῶν ἑτεροδιδασκαλούντων +ψευδοδοξίαις, ὡς ἐνῆν, ἀντιτάξομεν, οὐκ εἰς d + ὅσον ἐξῆν ἐκτείνοντες μῆκος, ἀλλὰ καὶ τῶν περιττῶν ἀπαλλάττοντες, +καὶ τοῦ πρέποντος οὐκ ἐπιδεᾶ καταστῆσαι σπουδάσαντες. +ἡ δὲ ὑποτεταγμένη τῶν κεφαλαίων ὑποσημείωσις, +τὰ ἐφ’ οἷς ἡμῖν ἐκτέταταί πὼς ὁ λόγος καταστήσει φανερὰ, +οἷς καὶ ἀριθμοὺς παρεπήξαμεν, πρὸς τὸ καὶ λίαν ἑτοίμως + ἀνευρίσκεσθαι τοῖς ἐντευξομένοις τὸ ζητούμενον.

+3. ἔχοιμι Β. Ed. mg. ἔχοι με Ed. 5. δεδευσμένην] δεδεμένην Β. 8. μὲν] ++ οὐκ Ed. invito Β. οὖν correxit Migne. 12. ἀσθένεια διανοίας inverso +ordine Β. 14. ἐστὶν pro ἐνῆν Migne. ἀντετάξομεν D. 18. πᾶς +pro πὼς Β. +
+ +
+ +ΕΦΑΛΑΙΑ 6 A. +ΕΝ ΤΩ ΠΡΩΤΩ ΒΙΒΛΙΩ. +a.

Ὅτι ἀίδιος καὶ πρὸ τῶν αἰώνων ὁ Μονογενής· προκειμένου ῥητοῦ +Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. ... ... ... ... [7]

+ β.

Ὅτι καὶ Θεὸς ὁμοούσιος ὑπάρχων τῷ Πατρὶ ὁ Υἱὸς ἐν ἰδίᾳ ἐστὶν +ὑποστάσει, ὁμοίως δὲ καὶ ὁ Πατήρ· προκειμένου ῥητοῦ Καὶ ὁ b +Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόv. ... ... ... ... [14]

+γ.

Ὅτι καὶ Θεὸς κατὰ φύσιν, κατ’ οὐδένα τρόπον, ἢ ἐλάττων, ἢ +ἀνόμοιός ἐστι τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, προκειμένου ῥητοῦ Καὶ Θεὸς + ἢν ὁ Λόγος. ... ... ... ... ... ... [19]

+δ.

Πρὸς τοὺς τολμῶντας λέγειν, ὅτι ἕτερός ἐστιν ὁ ἐνδιάθετός τε καὶ +φυσικὸς ἐν Θεῷ καὶ Πατρὶ Λόγος, καὶ ἕτερος ὁ παρὰ ταῖς θείαις +γραφαῖς λεγόμενος Υἱός· ἔστι δὲ τῶν περὶ τὸν Εὐνόμιον ἡ τοιαύτη +κακοδοξία· πρόκειται δὲ ῥητόν οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν c + Θεόv. ... ... ... ... ... ... [29]

+ε.

Ὅτι κατὰ φύσιν δημιουργὸς ὁ Υἱὸς μετὰ τοῦ Πατρὸς, ὡς ἐκ τῆς +οὐσίας ὑπάρχων αὐτοῦ, καὶ οὐχ ὥσπερ ὑπουργὸς παραλαμβανόμενος· +προκειμένου ῥητοῦ Πάντα δι’ αὐτοῦ ἐγένετο. ... [43]

+ς.

Ὅτι ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς, καὶ διὰ τοῦτο οὐ γενητὸς, ἀλλ’ ἐκ + τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός· προκειμένου ῥητοῦ Ὃ γέγονεν +ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦv. ... ... ... ... ... [49]

+ζ.

Ὅτι φῶς κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς, καὶ διὰ τοῦτο οὐ γενητὸς, ἀλλ’ ἐκ +τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ὡς φῶς ἀληθινὸν ἐκ φωτὸς +ἀληθινοῦ, προκειμένου ῥητοῦ Καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀν- d + θρώπωv. ... ... ... ... ... ... [53]

+5. καὶ assumiJtum ex Β. ὑπάρχων τῷ Πατρὶ hoc ordine Β. 8. καὶ Θεὸς +κατὰ φύσιν hoc ordine Β. καὶ post φύσιν transp. Ed. 11, 12. Assumpta +ὁ ex B.D.E. Θεῷ καὶ ex Β. θείαις] ἰδίαις καὶ θείαις B. 13. τὸν assumptum +ex Β. 14. δὲ] + τὸ invitis B.D.E. 16. τοῦ assumptum ex B. +19. γεννητὸς B. 22. οὐ μὴ γεννητὸς Β. 23. ἐκ φωτὸς ἀληθινοῦ om. Ε. + + +η.

Ὅτι μόνος ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ φῶς ἐστὶν ἀληθινὸν, ἡ δὲ κτίσις οὐκέτι, +φωτὸς οὖσα μέτοχος ὡς γενητή· προκειμένου ῥητοῦ Ἦν τὸ φῶς +τὸ ἀληθινόv. ... ... ... ... ... ... [64]

+θ.

ὅτι οὐ προυπάρχει τοῦ σώματος ἡ τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴ, οὐδὲ ἐκ +πρεσβυτέρων ἁμαρτημάτων ἢ σωμάτωσις κατά τινας· προκειμένου +ῥητοῦ Ἦν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον +e μενον εἰς τὸν κόσμον· ἐν τῷ κόσμῳ ἦv. ... ... [72]

+ι.

Ὅτι μόνος κατὰ φύσιν ὁ Υἱὸς ἐκ Πατρὸς ὁ Μονογενὴς, ὡς ἐξ +αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ· προκειμένου ῥητοῦ Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε +πώποτε. ... ... ... ... ... ... [103]

+1. μόνος ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ om. Ε. 2. ὡς assumptum ex Β. 8. ὁ prius +assumptum ex Β. +
+ +
+ +ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ a 7 Α. +ΚΥΡΙΛΛΟΥ +ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ, +ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΥΠΟΜΝΗΜΑΤΙΚΗ + ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ. +ΛΟΓΟΣ ΠΡΩΤΟΣ. +ΛΟΓΟΣ ΠΡΩΤΟΣ. +

ΑΚΡΙΒΗΣ ὄντως καὶ θεοδίδακτος τῶν ἁγίων εὐαγγελιστῶν +ἡ διάνοια, καθάπερ ἀπό τινος γηλόφου καὶ περιωπῆς, +τῆς ἐν τῷ δύνασθαι θεωρεῖν μεγαλειότητος, πανταχόθεν τὸ + τοῖς ἀκροωμένοις περιαθροῦσα χρήσιμον, καὶ μετὰ συντόνου +τινὸς θηρωμένη σπουδῆς, ὅπερ ἃν ὑπάρχειν οἴηται λυσιτελὲς +τοῖς τὸν ἀληθῆ τῶν θείων δογμάτων διψῶσι λόγον, καὶ μετὰ +προαιρέσεως ἀγαθῆς τὴν ἐγκεκρυμμένην ταῖς θείαις γραφαῖς b +ἐρευνῶσι διάνοιαv. οὐ γὰρ τοῖς περιεργότερον ἐξετάζουσι, + καὶ πολυπλόκοις λογισμῶν ἀπάταις ἐφηδομένοις μᾶλλον, ἢ +τῇ ἀληθείᾳ προσχαίρουσιν, ἐναποκαλύπτει τὸ Πνεῦμα, ἐπεὶ +μήτε “ εἰς κακότεχνον εἰσέρχεται ψυχὴν,” μήτε μὴν ἄλλως Sap. i. 4. S. Matth. vii. 6. +κυλίεσθαι παρὰ τοῖς ὑῶν ποσὶ τοὺς τιμίους ἐφίησι μαργαρίτας· +ἥδιστα δὲ λίαν ταῖς ἁπλουστέραις διανοίαις προσομιλεῖ, + ἅτε δὴ καὶ ἀπανουργότερον ἐχούσαις τὸ κίνημα, καὶ +1. τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν om. D.E. 16. ἐναποκαλύπτει Β. +ἀποκαλύπτει + + +τὸ σοφίζεσθαι περιττὰ παραιτουμέναις, ᾧ δὴ πάντως καὶ +8 A. τὸ ἐκπλήττεσθαι συμβαίνειν ἀκολουθεῖ, καὶ τὸ ἐκ τοῦ λίαν +ἐκκλίνειν εἰς δεξιὸν τῆς εὐθείας καὶ βασιλικῆς ἔξω πίπτειν +Prov. x. 9. ὁδοῦ. “ Πορεύεται γὰρ πεποιθὼς, ὃς ἁπλῶς πορεύεται, κατὰ +τὴν τοῦ Σολομῶνος φωνήν.

+

Θαυμαστὴν δὲ λίαν ἐχόντων τῶν ἁγίων εὐαγγελιστῶν τὴν +S. Matth. x. 20. ἐν τῷ γράφειν ἀκρίβειαν· οὐ γὰρ αὐτοὶ λαλοῦσι, κατὰ τὴν τοῦ +Σωτῆρος φωνὴν, ἀλλὰ τὸ πνεῦμα τοῦ Πατρὸς τὸ ἐν αὐτοῖς, +πάντως εὐλόγως ἐπέκεινα θαύματος τὴν τοῦ Ἰωάννου συγγραφὴν +ἀνατεθεῖσθαι δοίη τις ἂν, εἴς τε τὸ τῶν θεωρημάτων +b ἀποβλέπων ὑπερφερὲς, καὶ τῆς διανοίας αὐτοῦ τὴν ὀξύτητα, +καὶ τὴν συνεχῆ καὶ ἀλλεπάλληλον τῶν νοημάτων ἐπεισφοράν. +σύνδρομοι μὲν γὰρ ἀλλήλοις εἰσὶ περὶ τὴν τῶν +θείων δογμάτων ἐξήγησιν, καὶ πρὸς ἕνα καθάπερ ἀπὸ +νύσσης ἀφέντες ἱπποδρομοῦσι σκοπόν· διάφορον ’δε πὼς +αὐτοῖς ἐξυφαίνεται τοῦ λόγου τὸ σχῆμα, καί μοι δοκοῦσι +προσεοικέναι τισὶν, οἷς εἰς μίαν συνενεχθῆναι μὲν πόλιν τὸ +σύνταγμα, τὸ γεμὴν διὰ μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς λεωφόρου +c βαδίζειν οὐ πάντως συνδοκοῦv. ἔστι μὲν γὰρ τοὺς μὲν +ἄλλους ὁρᾶν εὐαγγελιστὰς μετὰ πολλῆς τινος τῆς ἀκριβείας +τὸν περὶ τῆς κατὰ σάρκα γενεαλογίας τοῦ Σωτῆρος +s.Matth. i. S. Luc. iii. ἡμῶν ποιουμένους λόγον, καὶ τοὺς ἐξ Ἀβραὰμ ἕως Ἰωσὴφ +στοιχηδὸν καταφέροντας, ἢ αὖ πάλιν ἀναβιβάζοντας τοὺς ἐξ +Ἰωσὴφ ἐπὶ τὸν Ἀδάμ· τὸν δέ γε μακάριον Ἰωάννην, τῆς +μὲν ἐπὶ τούτοις οὐ λίαν πεφροντικότα σπουδῆς, θερμοτάτῳ +δέ τινι καὶ διαπύρῳ διανοίας κινήματι κεχρημένον, ὡς αὐτῶν +ἅπτεσθαι τῶν ὑπὲρ νοῦν τὸν ἀνθρώπινον ἐπιχειρεῖν, καὶ τὴν +d ἄρρητόν τε καὶ ἄφραστον τοῦ Θεοῦ Λόγου γέννησιν ἐξηγεῖσθαι +Prov. xxv. 2. σθαι τολμᾶv. ἤδει μὲν γὰρ ὅτι “ Δόξα Θεοῦ κρύπτει λόγον,’’ +καὶ πάσης ἐστὶ μεῖζον τῆς ἐν ἡμῖν ἐννοίας τε καὶ φωνῆς τὸ + 2. τὸ alt. assumptum ex B.D.E. 3. ἐκκλίνειν assumptum ex D.E. ὁδοῦ +ἔξω πίπτειν inverso ordine Β. 5. Σολομῶνος Β. Σολομῶντος Ed. 9. τοῦ +assumptum ex Β. 15. ἀφέντες om. Β. 17. συνενεχθῆναι μὲν hoc ordine B. +28. ἀνέκφραστον Β. sed ἄφραστον Β mg. 29. Θεοῦ Β. κυρίου Ed. +cf. infra 670 c. + + +θεοπρεπὲς ἀξίωμα, δυσεκφώνητά τε καὶ πρὸς τὸ ἐκτρανοῦσθαι +χαλεπώτατα τὰ τῆς θείας φύσεως ἴδια.

+

Ἐπειδὴ δὲ ἦν ἀναγκαῖον τρόπον τινὰ σπιθαμῇ μετρῆσαι Es. xl. 12. +τὸν οὐρανὸν, καὶ τοῖς ὀλίγοις τῆς ἀνθρωπότητος μέτροις + ἐπιτρέψαι χωρεῖν ἐπὶ τὰ πᾶσι δυσέφικτά τε καὶ δυσδιήγητα, +ἵνα μὴ τοῖς ἑτεροδιδασκαλοῦσιν ὁ κατὰ τῶν ἁπλουστέρων +ἐκπλατύνηται δρόμος, ὡς οὐδεμιᾶς τῶν ἁγίων φωνῆς, οἳ καὶ e +αὐτόπται καὶ ὑπηρέται τοῦ λόγου γεγόνασι, ταῖς ἐκείνων S. Luc. i 2. +παραποδιζούσης κακονοίαις, ἔρχεται δριμὺς ἐπ’ αὐτὸ τῶν + θείων δογμάτων τὸ κυριώτατον, “ Ἐν ἀρχῇ, βοῶν, ἦν ὁ Infra i. 1, 2. +“ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ +“ Λόγος· οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν.’’ χρῆναι δὲ οἶμαι +τοὺς τοῖς ἱεροῖς ὁμιλοῦντας γράμμασι τοὺς παρὰ πάντων +προσίεσθαι λόγους, οἵπερ ἂν εἶεν καλοί τε καὶ ἀγαθοὶ, καὶ τὸ + βλάβος ἔχοντες οὐδέν· οὕτω γὰρ ἂν τὰ παρὰ τοῖς πολλοῖς a 9 Α. +ποικίλως τεθεωρημένα κατὰ ταὐτὸν καταγείροντες, καὶ εἰς +ἕνα συνεισφέροντες σκοπὸν καὶ νοῦν εἰς καλὸν ἀναβήσονται +τῆς γνώσεως μέτρον, καὶ τὴν ἐργάτιν καὶ σοφὴν ἄπο ἀπομιμούμενοι +μέλιτταν, τὰ γλυκέα τοῦ Πνεύματος κηρία συμπήξειαν. + φασὶ τοίνυν τῶν φιλοπονωτάτων τινὲς, ὡς μετὰ τὸν τοῦ +Σωτῆρος ἡμῶν σταυρὸν καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, ψευδοποιμένες +καὶ ψευδοδιδάσκαλοί τινες θηρίων ἀτιθάσων δίκην +τοῖς τοῦ Σωτῆρος ἐπεισπεσόντες ποιμνίοις τεθορυβήκασιν οὐ +μικρῶς, “ ἀπὸ καρδίας αὐτῶν λαλοῦντες, καθὰ γέγραπται, b Hier. xxiii. 16. + καὶ οὐκ ἄπο στόματος κυρίου, μᾶλλον ’δε οὐκ ἐκ μόνης +τῆς ἑαυτῶν καρδίας, ἀλλ’ ἐκ διδαγμάτων τοῦ οἰκείου πατρὸς, +τοῦ διαβόλου δηλαδή. εἰ γὰρ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν “ Ἀνά- 1 Cor. xii 3. “ θέμα Ἰησοῦς” εἰ μὴ ἐν βεελζεβοῦλ, πῶς οὐκ ἀληθὴς ἡμῖν ὁ +περὶ τούτων ὀφθήσεται λόγος ; τίνα τοίνυν ἐστὶν ἅπερ ἐκεῖνοι +2. θείας assumptum ex Β. 5. τε assumptum ex Β. 6. ὁ om. Β. +7. ἐκπλατύνεται Ε. 10 καιριώτατον Β. βοῶν habent B.D.E. 15. τοῖς +om. Β. 16. κατὰ ταὐτὸν καταγείροντες et σκοπὸν καὶ assumpta ex Β. +18. τῆς om. Β. ἐργάτιν Β. Migne. ἐργάτην Ed, ἀπομιμοῦνται μέλιτταν καὶ Β. +23. ἐπιπεσόντες Β. 25. οὐκ alt. assumptum (post Migne) ex B.D.E. +ἀυτῶν +26. οἰκείου πατρὸς Β. 28. Ἰησοῦς B.D.E. Ἰησοῦ Ed. 29. ὠφθήσεται Ε. + + +κατὰ τῆς οἰκείας ἠρεύγοντο κεφαλῆς ; τὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ +Acta SS. Ap. xvii. 28. Λόγον, τὸ φῶς τὸ ἀίδιον, ἐν ᾧ δὴ πάντες καὶ κινούμεθα καὶ +ἐσμεν, τότε πρῶτον κεκλῆσθαι πρὸς ὕπαρξιν ἀμαθῶς τε καὶ +c ἀσεβῶς διισχυρίζοντο, ὅτε καὶ ἄνθρωπος διὰ τῆς ἁγίας +Bar. iii. 38. ἐτέχθη παρθένου, καὶ τὸ κοινὸν δὴ τοῦτο σχῆμα λαβὼν “ ἐπὶ +“ τῆς γῆς ὤφθη, καθὰ γέγραπται, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συν- +“ ανεστράφη.” τοῖς μὲν οὖν τῇδε διακειμένοις, καὶ τὴν +ἄρρητόν τε καὶ προαιώνιον τοῦ Υἱοῦ γέννησιν συκοφαντῆσαι +τολμήσασιν ὁ προφητικὸς ἐπισκήπτει λόγος ἔχων ὡδί +Es. lvii. “Ὑμεῖς δὲ προσαγάγετε ὧδε, υἱοὶ ἄνομοι, σπέρμα μοιχῶν +“ καὶ πόρνης· ἐν τίνι ἐνετρυφήσατε, καὶ ἐπὶ τίνα ἠνοίξατε +“ τὸ στόμα ὑμῶν, καὶ ἐπὶ τίνα ἐχαλάσατε τὴν γλῶσσαν +d “ ὑμῶν;’’ οὐκ ἐξ ἀγαθῆς δηλονότι καρδίας ἐκβάλλουσαν ἀγαθὰ, +ἀλλὰ τὸν τοῦ μιαιφόνου δράκοντος ἰὸν ἀναπτύουσαν, περὶ οὗ +Ps. lxxiii.13. φησιν ὁ μελῳδὸς, ὡς πρὸς τὸν ἕνα καὶ ἐπὶ πάντων Θεόν “Σὺ +“ συνέτριψας τὰς κεφαλὰς τοῦ δράκοντος ἐπὶ τοῦ ὕδατος. +e Ἐπειδὴ δὲ οὐ μικρὸς περὶ τούτων ἐν τοῖς πεπιστευκόσιν +ὁ θόρυβος ἦν, καὶ τὰς τῶν ἁπλουστέρων ψυχὰς λοιμοῦ +δίκην τὸ ἐκ τοῦ σκανδάλου κατεβόσκετο βλάβος· ᾤοντο γὰρ +ὄντως τινὲς, ταῖς παρ’ ἐκείνων φλυαρίαις τῶν ἀληθῶν ἐξελκόμενοι +δογμάτων, εἰς ἀρχὴν τοῦ εἶναι τότε μόλις κεκλῆσθαι +τὸν Λόγον, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος· συνενεχθέντες, καὶ κατὰ +ταὐτὸν γενόμενοι, τῶν πιστευσάντων οἵπερ ἦσαν νουνεχέ- + Α. a στεροι, πρὸς τὸν τοῦ Σωτῆρος ἀφίκοντο μαθητὴν, αὐτὸν δὲ +δηλονότι τὸν Ἰωάννην φημὶ, καὶ δὴ καὶ τὴν τοῖς ἀδελφοῖς +ἐπισκήψασαν ἐξήγγελον νόσον, τάς τε τῶν ἑτεροδιδασκαλούντων +ἐξεκάλυπτον φλυαρίας, ἐπαμῦναί τε γοργῶς σφίσι +τε αὐτοῖς παρεκάλουν ταῖς διὰ τοῦ Πνεύματος φωταγωγίαις, +καὶ τοῖς ἤδη σεσαγηνευμένοις, εἴσω τε δικτύων γεγονόσι +2. καὶ prius om. Β. 4. διϊσχυρίζοντο Β. διισχυρίζονται Ed. 5. ἐτέχθη +ante διὰ transp. Β. 6. τῆς assumptum ex Β. καθὼς (pro καθὰ) +γέγραπται post συνανεστράφη transp. Β. 13. καρδίας δηλονότι inverso +ordine Β. 14. ἀνάπτουσαν Β. 16. ἐπὶ τοῦ ὕδατος assumpta ex Β. +23. γενόμενος Ε. 24. δὴ pro δὲ Β. 26. ἐξήγγελλον D. +29. σεσαγινευμένους Β. + + +διαβολικῶν χεῖρα προτείνειν σωτήριοv. ἐπαλγήσας τοίνυν +τοῖς ἀπολωλόσι καὶ τὸν νοῦν κατεφθαρμένοις ὁ μαθητὴς, +εἶναί τε ὁμοίως οἰηθεὶς ἀτοπώτατον τὸ μηδεμίαν τῶν ἐφεξῆς b +καὶ μετ’ ἐκείνους ἐσομένων ποιήσασθαι πρόνοιαν, ἐπὶ τὴν τοῦ + βιβλίου τρέχει συγγραφήν· καὶ τὰ μὲν, ὅσαπερ ἦν ἀνθρωπινώτερον +εἰπεῖν, γενεαλογεῖν τὰ περὶ τῆς κατὰ σάρκα +νομικῆς τε καὶ φυσικῆς τοῖς ἑτέροις ἐξηγεῖσθαι πλατύτερον +συγκεχώρηκεν εὐαγγελισταῖς· θερμῶς δὲ λίαν αὐτὸς καὶ +σφόδρα νεανικῶς ταῖς τῶν ἐκεῖνα παρεισαγόντων φλυαρίαις + ἐνάλλεται λέγων·

+6. τὰ — νομικῆς τε] τε — νομικῆς (τα in τε mutato, τε hic omisso) Β. 7. Addit γεννήσεως Migne. +
+ +
+ +c ΕΦΑΛΗ Α. +Κεφ. α΄.

Εν ἀρχῇ ἦν ἑΛόγος.

+

Ὅτι ἀίδιος καὶ πρὸ τῶν αἰώνων ὁ Μονογενής.

+

ΤΙ πρὸς τοῦτό φασιν οἱ νέον ἡμῖν καὶ πρόσφατον εἰσφέροντες +τὸν Υἱὸν, ἵνα μηδὲ ὅλως ὑπάρχειν ἔτι πιστεύηται +Ps. lxxx. 10. Θεός ; “ Οὐ γὰρ ἔσται, φησὶν, ἐν σοὶ θεὸς πρόσφατος, ” ἡ +θεία γραφή. πῶς οὖν οὐ πρόσφατος, εἰ ἐν ὑστέροις ἐγεννήθη +καιροῖς ; πῶς δὲ οὐκ ἐψεύδετο λέγων πρὸς Ἰουδαίους +Infra xiii 58. “ Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, πρὶν Ἀβραὰμ γενέσθαι, ἐγὼ εἰμί· +πρόδηλον γὰρ δήπου καὶ πᾶσιν ὁμολογοῦ μένον, ὡς πολλοῖς +ὕστερον χρόνοις, μετὰ τὸν μακάριον Ἀβραὰμ, ἐγεννήθη +d Χριστὸς διὰ τῆς ἁγίας παρθένου. ποῦ δὲ ὅλως +τὸ ἦν ἐν ἀρχῇ σωθήσεται καὶ χωρήσει καλῶς, εἴπερ ἐπὶ +τέλει τῶν αἰώνων γέγονεν ὁ Μονογενής ; ὅρα γάρ μοι +καὶ διὰ τῶν ἐφεξῆς, ὅσην ἔχει τὴν ἀτοπίαν τὸ κολοβοῦν +τοῦ Υἱοῦ τὴν ἀίδων ὕπαρξιν, καὶ ἐν ὑστέροις αὐτὸν +γενέσθαι χρόνοις ὑπονοεῖv. αὐτὸ δὲ δὴ πάλιν ἡμῖν εἰς +λεπτοτέραν παρακείσεται βάσανον, ὅπερ ἔφη ὁ μακάριος +Εὐαγγελιστής·

+3. Lineam hanc ante Ἐπειδὴ (p. 14, 17.) transp. Ed. invito B. 4. φασιν +Β.Ε. Euthym. Zig. φατε Ed. 6. ἐστι Ε. 7. καιροῖς ἐγεννήθη inverso +ordine Β. invito Euth. 9. ἀμὴν ἀμὴν Β. invito Euth. 10. πᾶσι +καὶ inverso ordine Euth. 11. ἐγεννήθη] + ὁ Euth. 13. ἢν ἐν ἄρχῃ +hoc ordine Β. Euth. ἐπὶ] + τῷ Β. invito Euth. + + +

Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος. e +Τῆς ἀρχῆς οὐδέν τι ἐστὶ πρεσβύτερον, εἴπερ ἔχοι σωζόμενον +ἐφ’ ἑαυτῇ τὸν τῆς ἀρχῆς ὅρον· ἀρχὴ γὰρ ἀρχῆς οὐκ +ἃν εἴη ποτέ· ἢ πάντως ἐκβήσεται τοῦ εἶναι κατὰ ἀλήθειαν + ἀρχὴ, προεπινοουμένου τινὸς ἑτέρου καὶ προανίσχοντος αὐτῆς· +ἄλλως τε εἰ ἐνδέχεταί τι προυπάρχειν τῆς ὄντως ἀρχῆς, ἐπ’ +ἄπειρον ἡμῖν ὁ περὶ αὐτῆς οἰχήσεται λόγος, ἀεὶ προανατελλούσης +ἑτέρας, καὶ δευτέραν ἀποφαινούσης τὴν ἐφ’ ἧπερ ἂν a 11 Α. +ἡ παρ’ ἡμῶν γένοιτο ζήτησις. οὐκοῦν ἀρχὴ μὲν ἀρχῆς οὐκ + ἔσται, κατὰ τὸν ἀκριβῆ τε καὶ ἀληθῆ λογισμὸν, ἀλλ’ εἰς +ἀμήρυτον μέν τι καὶ ἀκατάληπτον ὁ περὶ αὐτῆς ἀποδημήσει +λόγος. τέλος δὲ οὐκ ἐχούσης τῆς ἀεὶ πρὸς τὸ ἀνόπιν φυγῆς , +καὶ τὸ τῶν αἰώνων ἀναφοιτώσης μέτρον, οὐκ ἐν χρόνῳ +γεγονὼς ὁ Υἱὸς, ἀιδίως δὲ μᾶλλον ὑπάρχων μετὰ Πατρὸς + εὑρεθήσεται· ἦν γὰρ ἐν ἀρχῇ. εἰ δὲ ἦν ἐν ἀρχῇ, ποῖος, εἰπέ +μοι, δυνήσεται νοῦς, τὴν τοῦ ἦν ὑπερανίπτασθαι δύναμιν ; +πότε δὲ ὅλως τὸ ἦν ὡς ἐν τέλει στήσεται, προανατρέχον τ᾿ ἀεὶ b +τοῦ διώκοντος λογισμοῦ, καὶ τῆς ἑπομένης αὐτῷ προαναπηδῶν +ἐννοίας ; ἐπὶ τούτῳ δὴ ἄρα καταπεπληγμένος ὁ προφήτης + φησὶν Ἡσαΐας “ Τὴν γενεὰν αὐτοῦ τίς διηγήσεται ; Es. liii. 8. +“ ὅτι αἴρεται ἀπὸ τῆς γῆς ἡ ζωὴ αὐτοῦ·’’ αἴρεται γὰρ ὄντως +ἀπὸ τῆς γῆς ὁ περὶ τῆς γεννήσεως λόγος τοῦ Μονογενοῦς, +τουτέστιν, ὑπὲρ πᾶσάν ἐστι διάνοιαν τῶν ὄντων ἐπὶ τῆς +γῆς, καὶ ὑπὲρ πάντα λόγον, ὡς εἶναι λοιπὸν ἀνεξήγητον· εἰ + δὲ ὑπὲρ νοῦν ἐστι καὶ λόγους τοὺς ἐν ἡμῖν, πῶς ἂν εἴη c +γενητὸς, οὐκ ἀτονούσης τῆς ἐνούσης ἡμῖν διανοίας καὶ χρόνῳ +καὶ λόγῳ περιορίζειν τὰ γενητά;

+2. τι ἐστι Euth, ἐστὶ τὸ Ed. Statim πρεσβύτερον Β. Euth. πρεσβύτατον Ed. +ἔχει Euth. 4. τοῦ B. Euth. τὸ Ed. 6. εἰς pro ἐπ’ Β. invito Euth. +9. γένηται Euth. 11. μέν τι D.E. μέν τοι Ed. Νeutrum habet Euth. +ἀκατάληκτον Euth. 12. δὲ ὥσπερ οὐκ ἐχούσης τῆς ἀεὶ πρὸς τὸ ἀεὶ πρὸς τὸ +ἄνοιειπῆν (sic) φῆς Β. 14. δὲ om. Β. habet Eutli. μετὰ] + τοῦ +Euth. 16. ἦν] κυρίου Euth. ὑπερανίπτασθαι Β. Ε. Euth. Migne. ὐπερανίστασθαι +Ed. 17. προανατρέχον τ᾿ Ε. προανατρέχον Β. Euth. Migne. προανατρέχοντος +D. Ed. 18. προαναποδῶν Ε. 19. ἐπὶ τοῦτο Β. 25. ἐστι] +ἔτι Euth. + + +

Ἑτέρως, εἰς τὸ αὐτὸ θεωρητέον Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος.

+

Ἀρχὴν ὅλως τὴν ἐν χρόνῳ νοουμένην οὐκ ἔστι λαβεῖν ἐπὶ +τοῦ Μονογενοῦς, ἐπείπερ ἐστὶ πρὸ χρόνου παντὸς, καὶ προαιώνιον +d ἔχει τὴν ὕπαρξιν, ἔτι τε πρὸς τουτοισὶ τὸ καταλήγειν +εἰς τέλος ἡ θεία παραιτεῖται φύσις· ἕξει γὰρ ὡσαύτως ἀεὶ, +Ps. ci 28. κατὰ τὸ ἐν ψαλμοῖς μελῳδούμενον “ Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ +“ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσιν·” ἀπὸ ποίας οὖν ἡμῖν ἀρχῆς τῆς +ἐν χρόνῳ καὶ ποσῷ μετρουμένης ὁ Υἱὸς ἐκβήσεται, τρέχειν +εἰς τέλος οὐκ ἀνεχόμενος, ἅτε δὴ καὶ κατὰ φύσιν ὑπάρχων +Infra xix 6. Θεὸς, καὶ διὰ τοῦτο βοῶν “ Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή ” ἀρχὴ γὰρ αὐτὴ +καθ’ ἑαυτὴν οὐκ ἂν ὅλως ὑπάρχειν νοοῖτό ποτε μὴ πρὸς τὸ +e οἰκεῖον βλέπουσα τέλος, ἐπείπερ ὡς πρὸς τέλος μὲν ἀρχὴ, +τέλος δ’ αὖ πάλιν ὡς πρὸς ἀρχὴν ὀνομάζεται· ἀρχὴν δὲ +πάλιν ἐν τούτοις, τὴν κατὰ χρόνον ἤτοι ποσότητα σημαίνομεν. +οὐκοῦν ἐπειδήπερ καὶ αὐτῶν ἐστι τῶν αἰώνων πρεσβύτερος +ὁ Υἱὸς, τὸ μὲν ἐν χρόνῳ γεγενῆσθαι διαφεύξεται· +ἦν δὲ καὶ διὰ παντὸς ὡς ἐν πηγῇ τῷ Πατρὶ κατὰ τὸ παρ’ +Ιb. xvi. 28. αὐτοῦ λελεγμένον “ Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω. +πηγῆς τοιγαροῦν νοουμένου τοῦ Πατρὸς, ἦν ὁ Λόγος ἐν αὐτῷ +σοφία καὶ δύναμις καὶ χαρακτὴρ καὶ ἀπαύγασμα καὶ εἰκὼν +12 Α. a ὑπάρχων αὐτοῦ. καὶ εἰ χρόνος ἢν οὐδεὶς, ὅτε Λόγου χωρὶς +καὶ σοφίας καὶ χαρακτῆρος καὶ ἀπαυγάσματος ἦν ὁ Πατὴρ, +ἀνάγκη συνομολογεῖν ἀίδιον ὑπάρχειν τὸν Υἱὸν, ὃς ταῦτά +ἐστι τῷ ἀιδίῳ Πατρί. πῶς γὰρ ὅλως ἐστὶ χαρακτὴρ, πῶς δὲ +εἰκὼν ἀκριβὴς, εἰ μὴ πρὸς ἐκεῖνο μεμορφωμένος ὁρᾶται τὸ +κάλλος, οὗ καί ἐστιν εἰκών;

+

Αδικήσει δὲ ὅλως οὐδὲν τὸ ὡς ἐν πηγῇ τῷ Πατρὶ τὸν +3. ἐπείπερ B.D.E. Euth. ἐπεὶ γὰρ Ed. 4. ὕπαρξιν] γέννησιν Β. sed +ὕπαρξιν suprascr. habet Β. τουτοισὶ B.D. Euth. τούτοις εἰ Β. τουτοισοὶ +Cod. Vienn. Nesselii 76. τοῦτοισοί ejusdern Cod. 34.] τούτοις Ed. καταλήγειν +εἰς] καταλήγει εἰ (sic) εἰς τὸ Β. 5. ἔχει Euthym. 7. οὖν assumptum +ex Euth. 9. ἅτε Euth. Ed. ὅσα τε B. 10. βοῶν διὸ τοῦτο inverso +ordine Euthymius. αὐτὴ D. Euth. Migne. αὕτη Ed. 13. δ’] δὲ Euth. +18. λεγόμενον Euth. ἐγὼ] + δὲ Ε. 21. χωρὶς λόγου inverso ordine B. + + +Υἱὸν ὑπάρχειν ἐννοεῖν· μόνον γὰρ τό Ἐξ οὗ τὸ τῆς πηγῆς ἐν +τούτοις ὄνομα σημαίνει. ἔστι δὲ ὁ Υἱὸς ἐν Πατρὶ καὶ ἐκ +Πατρὸς, οὐκ ἔξωθεν ἢ ἐν χρόνῳ γεγονὼς, ἀλλ’ ἐν τῇ τοῦ b +Πατρὸς ὑπάρχων οὐσίᾳ, καὶ ἐξ αὐτῆς ἀναλάμψας, ὥσπερ ἐξ + ἡλίου τυχὸν τὸ ἀπαύγασμα αὐτοῦ, ἢ καθάπερ ἐκ πυρὸς ἡ +ἔμφυτος αὐτοῦ θερμότης· ἐν γὰρ τοῖς τοιούτοις παραδείγμασιν, +ἓν μὲν ἐξ ἑνὸς γεννώμενον ἔνεστιν ἰδεῖν, ἀεὶ δ᾿ οὖν +ὅμως συνυπάρχον καὶ ἀχωρίστως προσὸν, ὡς δίχα τοῦ +ἑτέρου μὴ εἶναι δύνασθαι καθ’ ἑαυτὸ τὸ ἕτερον, καὶ διασώζειν + ἀληθῆ τὸν τῆς οἰκείας φύσεως λόγοv. πῶς γὰρ ὅλως ἥλιος +οὐκ ἔχων ἀπαύγασμα, ἢ πῶς ἀπαύγασμα μὴ ἐντὸς ὂν ἡλίου c +τοῦ ἀπαυγάζοντος αὐτό ; πῶς δὲ καὶ πῦρ, εἰ τὸ θερμαίνειν +οὐκ ἔχει ; πόθεν δὲ τὸ θερμὸν, εἰ μὴ ἐκ πυρὸς, ἢ παρά τινος +ἑτέρου τυχὸν τῆς τοῦ πυρὸς οὐσιώδους ποιότητος οὐ μακράν + που κειμένου ; ὥσπερ οὖν ἐν τούτοις τὸ ἐνυπάρχειν τὰ ἐξ +αὐτῶν οὐκ ἀναιρεῖ τὴν συνύπαρξιν, ἀεὶ δὲ συντρέχοντα τοῖς +γεννῶσι δεικνύει τὰ γεννώμενα, καὶ μίαν ὡς πρὸς αὐτὰ τὴν +φύσιν κληρωσάμενα· οὕτω καὶ ἐφ’ Υἱοῦ. κἂν γὰρ ἐν Πατρὶ +καὶ ἐκ Πατρὸς νοῆται καὶ λέγηται, οὐκ ἔκφυλος ἡμῖν καὶ + ξένος ἢ ὡς μετ’ αὐτὸν δεύτερος, εἰσβήσεται, ἀλλ’ ὢν ἐν d +αὐτῷ, καὶ συνυπάρχων ἀεὶ, καὶ ἐξ αὐτοῦ πεφηνὼς, κατὰ τὸν +ἄρρητον τῆς θείας γεννήσεως τρόποv. ὅτι δὲ καὶ ὡς ἀρχὴ +τοῦ Υἱοῦ, κατὰ μόνον τό Ἐξ οὗ, λέγεται καὶ παρὰ τοῖς ἁγίοις +ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ἄκουε τοῦ ψαλμῳδοῦ τὴν δευτέραν τοῦ + Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιφάνειαν διὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος προκηρύττοντος +καὶ ὡς πρὸς αὐτὸν λέγοντος τὸν Υἱόν “ Μετὰ Ps. cix. 3. +“ σοῦ ἡ ἀρχὴ ἐν ἡμέρᾳ τῆς δυνάμεως σου, ἐν τῇ λαμπρότητι +1. τὸ prius om. Β. habet Euth. 3. 4. ἢ ἐν—ἀναλάμψας om. Ε. +7. ἐστιν Euth. οὖν om, Β. habet Euth. ἀείδιον pro ἀεὶ δ’ οὖν Ε. 9. διασώζον +Β. 10. ὅλως] + ὁ Β. 11. ἐντὸς ὂν Euth. ὄντος +ἢν +13. ἢ παρά — κειμένου om. Euth. 17. αὐτὰ omittens τὴν sq. Β. 22. ὡς +om. Euth. habet cat. in Ps. cix. [cod. Mediceo-Laur. vi. 3. sec. xii. e familia +quam Κ signat Mai et cod. S. Laurent. Escorialensis Y. ii. 14.] 25. προκηρύττων +καὶ λέγων ὡς πρὸς αὐτῶν κοὶ λέγων υἱὸν Β. 20. ὡς assumptum +ex Euth. favente Β. supra cit. 27. ταῖς λαμπρότησι Euth. + + +“ τῶν ἁγίων σου·’’ ἡμέρα γὰρ δυνάμεως τοῦ Υἱοῦ, καθ’ ἢν +e ὅλην κρίνει τὴν οἰκουμένην, καὶ ἀποδίδωσιν ἑκάστῳ κατὰ τὰ +ἔργα αὐτοῦ· ἥξει δὲ πάντως καὶ τότε αὐτός τε ὢν ἐν Πατρὶ, +καὶ ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, τὴν ἄναρχον τῆς οἰκείας +φύσεως οἱονεί πὼς ἀρχὴν κατὰ μόνον τό Ἐξ οὗ, διὰ τὸ +ὑπάρχειν ἐκ Πατρός.

+13 Α. a

Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος.

+

Εἰς πολλὰς ἡμῖν καὶ διαφόρους ἐννοίας ὁ περὶ τῆς ἐνθάδε +σημαινομένης ἀρχῆς καταποικίλλεται λόγος, πανταχόθεν θηρᾶσθαι +σπουδάζων τὰ εἰς ὠφέλειαν συντείνοντα, καὶ κατάληψιν +ἀληθῆ τῶν θείων δογμάτων καὶ τὴν ἐν τοῖς μυστηρίοις +Infra v. 30 ἀκρίβειαν κυνὸς δίκην ἰχνηλατῶν· “ Ἐρευνᾶτε γάρ που τὰς +“ ἁγίας γραφὰς, φησὶν ὁ Σωτὴρ, ὅτι ἐν αὐταῖς ὑμεῖς δοκεῖτε +b “ ζωὴν αἰώνιον ἔχειν· καὶ αὗταί εἰσιν αἱ μαρτυροῦσαι περὶ +“ ἐμοῦ.’’ ἔοικε τοίνυν ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς ἠχὴν +ἐνθάδε, τουτέστι τὴν κατὰ πάντων ἐξουσίαν, τὸν Πατέρα +σημαίνειν, ἵνα δὴ καὶ ἐπάνω πάντων ἡ θεία φαίνηται φύσις, +πᾶν ὅπερ ἐστὶ γενητὸν ὑπὸ πόδας ἔχουσα, μονονουχὶ καὶ +ἐποχουμένη τοῖς δι’ αὐτῆς εἰς τὸ εἶναι κεκλημένοις.

+

Ἐν ταύτῃ τοιγαροῦν τῆ ἀρχῇ τῇ κατὰ πάντων καὶ ἐπὶ +πάντας, ἦν ὁ Λόγος, οὐ μετὰ πάντων ὑπὸ πόδας αὐτῆς, ἀλλ’ +ἔξω πάντων ἐν αὐτῇ φυσικῶς, ὡς καρπὸς συναΐδιος, τόπον +c ὥσπερ ἔχων τὸν ἁπάντων ἀρχαιότατον τὴν τοῦ γεννήσαντος +φύσιv. διὸ δὴ καὶ ἐλεύθερος ἐλευθέρου Πατρὸς πεφυκὼς τὴν +κατὰ πάντων ἀρχὴν σὺν αὐτῷ κεκτήσεται. τίς οὖν ἄρα καὶ +νῦν ὁ τῆς ἐν τούτῳ κατασκευῆς γενήσεται λόγος ἀκόλουθον +συνιδεῖv. ῥιψοκινδύνως τινὲς, καθάπερ ἔφημεν ἐν τοῖς ἀνω- +1. γὸρ] + τῆς Euth. invito Cat. 2. κρίνει Β. κρινεῖ Ed. ἀποδώσει Euth. +7. om. Euth. 11. ἀληθῆ om. Eiith. 14. αὗταί D. Euth. αὐταί Ed. +16. Verba transposuit Migne. τὴν om. Euth. 20. αὐτῇ Cat. supra +τατὸν +cit. 23. τὸν Euth. τῶν Ed. ἀρχαιότατον Euth. ἀρχαιότερον Β. ἀρχαιότερον Ed. +τί δὴ] δεῖ Β. ἐλεύθερος] + ἐξ Β. invito Euth. κεκτῆσθαι Β. τίς] +τί Β. 26. διακατασκευῆς Β. invito Euth. 27. ἔφημεν ἐν τοῖς ἀνωτέρω] +ἐν τοῖς ἀνωτέρω εἴπομεν Euth. + + +τέρω, τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον τότε δὴ πρῶτον εἰς τὸ εἶναι +κεκλῆσθαι διισχυρίζοντο, ὅτε τὸν ἐκ τῆς ἁγίας παρθένου +ναὸν λαβὼν ἄνθρωπος γέγονε δι’ ἡμᾶς· τί οὖν ἂν εἴη λοιπὸν, +εἴπερ οὕτως ἔχοι φύσεως ὁ Υἱὸς, ἢ γενητὸς καὶ πεποιημένος, d + καὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ὁμοφυὴς, οἷς ἐξ οὐκ ὄντων ἡ γένεσις, +καὶ τὸ τῆς δουλείας ὄνομά τε καὶ πρᾶγμα δικαίως ἐπαληθεύεται; +τί γὰρ τῶν πεποιημένων τὴν ὑπὸ τῷ πάντων +κρατοῦντι Θεῷ δουλείαν ἀκινδύνως παραιτήσεται; τί δὲ οὐχ +ὑποκύψει τῇ κατὰ πάντων ἀρχῇ τε καὶ ἐξουσίᾳ καὶ κυριότητι, + ἢν καὶ αὐτός που σημαίνει λέγων ὁ Σολομών “Μετὰ Prov. xvi. 12. +γὰρ δικαιοσύνης ἑτοιμάζεται θρόνος ἀρχῆς.” ἕτοιμος γὰρ +καὶ πολὺ λίαν εὐπρεπὴς εἰς δικαιοσύνην ὁ τῆς ἀρχῆς θρόνος, +τῆς ἐπὶ πάντας δηλαδή. καὶ τίς ὁ θρόνος περὶ οὗ νῦν ὁ e +λόγος, ἄκουε λέγοντος τοῦ Θεοῦ δι’ ἑνὸς τῶν ἁγίων “῾Ο Es. lxvi. 1. + “οὐρανός μοι θρόνος.’’ οὐκοῦν ἕτοιμος εἰς δικαιοσύνην ὁ +οὐρανὸς, τουτέστι, τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἅγια πνεύματα.

+

Ἐπειδὴ τοίνυν ἦν ἀνάγκη συνομολογεῖν μετὰ τῶν ἄλλων +ποιημάτων ὑποκεῖσθαι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, ὡς +οἰκετικὴν ἔχοντα τάξιν, καὶ ὑπὸ τὴν τῆς ἀρχῆς ἐξουσίαν + ὁμοίως πίπτοντα τοῖς ἄλλοις, εἴπερ ἐστὶ κατ’ ἐκείνους ὀψιγενὴς a 14 A. +καὶ τῶν ἐν χρόνῳ πεποιημένων εἷς· ἀναγκαίως ὁ +μακάριος Εὐαγγελιστὴς δριμύτερον τοῖς ἑτεροδιδασκαλοῦσιν +ἐπιπηδᾷ, καὶ δουλείας μὲν ἁπάσης ἐξέλκει τὸν Υἱόν· ἐκ δὲ +τῆς ἐλευθέρας καὶ πάντων ἀρχούσης οὐσίας ἐκπεφηνότα + δεικνύει, καὶ ἐν αὐτῇ φυσικῶς ὑπάρχειν ἰσχυρίζεται λέγων +Εν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος. ἐπιπλέκει δὲ τῷ τῆς ἀρχῆς ὀνόματι +χρησίμως τὸ ἦν, ἵνα μὴ μόνον εὐκλεὴς, ἀλλὰ νοῆται καὶ b +προαιώνιος· τέθειται γὰρ ἐν τούτοις τὸ ἦν, εἰς βαθεῖάν τινα +καὶ ἀκατάληπτον καὶ τὴν ἔξω χρόνων ἄρρητον γέννησιν + ἀνατεῖνον τοῦ θεωροῦντος τὴν ἔννοιαv. τὸ γὰρ ἦν ἀδιορίστως +4. οὕτως ἔχοι φύσεως ὁ Υἱὸς accesserunt ex Ε. et (nisi ἔχει pro ἔχοι) D. Euth. +οὕτος ἔχη φύσεως ὁ Υἱὸς Β. –16. καὶ τὸ—πνεύματα desunt in Euth., qui +pergit ἵν’ οὖν μὴ εἴη ἀνάγκη. 6. τε] τι Ε. ἐπαληθεύηται Ε. 12. ὁ Otn. Β. +23 τὸν Υἱὸν ἐξέλκει inverso ordine Euth. 25. δείκνυσι B. 29. ἀκατά. +ληκτον Euth, + + +ἐκφωνηθὲν, εἰς ποῖον ἡμῖν καταλήξει τόπον, ἀεὶ προελαύνειν +τοῦ διώκοντος νοῦ πεφυκὸς, καὶ ἥνπερ ἃν οἴηταί τις ἔχειν +αὐτοῦ τὴν κατάπαυσιν, ταύτην τοῦ ἐπέκεινα δρόμου ποιούμενον +ἀρχήν; ἦν οὖν ὁ Λόγος ἐν ἀρχῇ, τουτέστιν, ὡς ἐν +ἀρχῇ τῆ ἐπὶ πάντα, καὶ ἐξ αὐτῆς ὑπάρχων φυσικῶς τὸ +c δεσποτικὸν ἔχων ἀξίωμα· εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, πῶς ἔτι +γενητὸς ἢ πεποιημένος; ὅπου δὲ ὅλως τὸ ἦν, κατὰ τίνα +τρόπον τὸ οὐκ ἦν εἰσβήσεται, ἢ ποῖον ἕξει λοιπὸν τὸν κατὰ +τοῦ Υἱοῦ τόπον;

+2. ἥνπερ ἂν B.D.E. Euth. ἣν Ed. 3. πεποιημένον Euth. 9. Υἱοῦ +Euth. Ed, Χριστοῦ Β. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Β. +

ὅτι καὶ Θεὸς καὶ ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ ὑπάρχων ὁ Υἱὸς ἐν ἰδίᾳ +ἐστὶν ὑποστάσει, ὁμοίως δὲ καὶ ὁ Πατήρ.

+

κὼ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν.

+

ἝΩΛΟΝ ἤδη, καὶ τῆς ἀληθείας ἀπεσφαλμένην ἀποδείξας d +ἱκανῶς τὴν ἀμαθῆ τῶν ἐκεῖνα δοξαζόντων διάνοιαν, καὶ διὰ +τοῦ εἰπεῖν “Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος,’’ πᾶσαν ἀποκλείσας παρείσδθσιν +τοῖς ἐξ οὐκ ὄντων εἶναι λέγουσι τὸν Υἱὸν, καὶ +πᾶσαν αὐτῶν τὴν ἐν τούτοις εἰκαιολογίαν ἀποτόμως περιελὼν, + ἐφ’ ἑτέραν ἔρχεται γείτονά τε καὶ δυστροπωτάτην +αἵρεσιv. καὶ ὥσπερ ἂν εἴ τις ἄριστός τε ὁμοῦ καὶ τληπαθὴς +φυτουργὸς, τοῖς μὲν ἐπὶ τῇ δικέλλῃ καὶ μάλα δὴ πόνοις +ἐφήδοιτο, περιεζωσμένος δὲ τὴν ὀσφῦν, καὶ ὡς ἔνι μάλιστα e +τοῖς αὐτῷ πρέπουσιν ἀγροικιζόμενος σχήμασι, πᾶσαν ποιοῖτο + σπουδὴν τῆς ἐξ ἀκανθῶν ἀηδίας ἐλευθέραν ἀποδεῖξαι τοῦ +παραδείσου τὴν ὄψιν, ἄλλην δὲ ἐπ’ ἄλλην καταστρέφων οὐ +παύεται, καὶ κύκλῳ περινοστῶν ἀεὶ τὸ λυποῦν ἀνοχλίζει +ξύλον, τὸν σκληρὸν ὀδόντα τῆς δικέλλης ὑποτιθείς· οὕτω +καὶ ὁ μακάριος Ἰωάννης τὸν ζῶντα καὶ ἐνεργῆ καὶ τομώτατον Heb. iv. 12. + τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐν διανοίᾳ φορῶν, ὀξυωπέστατά τε a 15 Α. +καὶ νουνεχέστατα τῆς τῶν ἑτεροδοξούντων κακίας τὰ πικρὰ +5. ἀπεσφαλμένην Β. ἀποσφαλλομένην Ed. 18. σκληροδόντα pro σκληρὸν +ὀδόντα Ε. 20. φορῶν] φέρων Β. + + +περιαθρῶν βλαστήματα, μονονουχὶ πρὸς αὐτὰ δρομαῖος ἔρχεται, +καὶ ἀποτέμνει γοργῶς πανταχόθεν, τοῖς ἐντευξομένοις τοῖς +παρ’ αὐτοῦ συγγράμμασι τὸ ἐν ὀρθῇ τῇ πίστει φυλάττεσθαι +προξενῶv. θεά γὰρ δὴ πάλιν τοῦ πνευματοφόρου τὴν νῆψιν. +ἐδίδαξεν ἐν τοῖς προλαβοῦσιν, ὡς ἦν ὁ Λόγος ἐν ἀρχῇ, τουτέστιν, +ἐν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καθάπερ εἰρήκαμεv. ἐπειδὴ δὲ +b τὸ τῆς διανοίας ὄμμα πεφωτισμένον ἔχων οὐκ ἠγνόει, κατὰ +τὸ εἰκὸς, ὡς ἀναστήσονταί τινες ἐκ πολλῆς ἀμαθίας ἕνα καὶ +τὸν αὐτὸν εἶναι λέγοντες Πατέρα καὶ Υἱὸν, καὶ μόνον +ὀνόμασι τὴν ἁγίαν τριάδα διαστέλλοντες, ἐν δὲ ὑποστάσεσιν +ἰδικαῖς οὐ συγχωροῦντες ὑπάρχειν, ἵν ὁ Πατὴρ μὲν ὄντως +νοῆται Πατὴρ καὶ οὐχ Υἱὸς, Υἱὸς δ’ αὖ πάλιν ὑπάρχειν +ἰδίως ὁ Υἱὸς καὶ οὐ Πατὴρ, ὥσπερ οὖν καὶ ὁ τῆς ἁληθείας +c ἔχει λόγος· ἀναγκαίως καὶ πρὸς ταύτην, ὡς ἐπιπαροῦσαν +ἤδη, κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ κεκινημένην, ἢ καὶ ἔσεσθαι ποτε +μέλλουσαν, τὴν αἵρεσιν ἐξοπλίζεται, καὶ δὴ πρὸς ἀναίρεσιν +αὐτῆς παρατίθησιν εὐθὺς τῷ Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος τό Καὶ +ὁ Λόγος ἢν πρὸς τὸν Θεόν· πανταχῆ μὲν τὸ ἦν ἀναγκαίως +ἐπιφέρων διὰ τὴν προαιώνιον γέννησιν αὐτοῦ, διὰ δὲ τοῦ +φάναι τὸν Λόγον ὄντα πρὸς τὸν Θεὸν, ἓν μέν τι καὶ ὑφεστηκὸς +αὐτὸ καθ’ ἑαυτὸ τὸν Υἱὸν ἐπιδεικνύων, ἕτερον δὲ +πάλιν τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, πρὸς ὃν ἦν ὁ Λόγος· πῶς +d γὰρ ἂν ὅλως τὸ ἓν ἀριθμῷ αὐτὸ πρὸς ἑαυτὸ, ἤτοι παρ’ +ἑαυτῷ, νοοῖτο ὑπάρχειν;

+

Οτι δὲ ἀμαθὴς τοῖς αἱρετικοῖς καὶ ὁ περὶ τούτων εὑρεθήσεται +λόγος, διὰ τῆς ἐν τοῖς ὑποτεταγμένοις θεωρίας διδάξομεν, +τὴν τῶν ζητουμένων βάσανον ἀκριβῆ ποιησάμενοι.

+1. περιἀρθρῶν Β. 3. παρ’ assumptum ex Β. g. μόνοις Β. +11. ἰδίαις, B. 12. δ’ αὖ] δὲ Β. 14. ἐπιπαροῦσαν D mg. Ε. (divisim.) +ἐπισπαρεῖσαν D. Ed. Β. dat ὡσηπαρουσανείδὴ = ὡσεὶ παροῦσαν ἤδη. +15. καιροῦ] + κα Ed. invito Β., cui favet quoque Ε., κοὶ κινημένην = κεκινημένην +exhibens. 20. τὸν assumptiim ex Β. 23. ἂν assumpturn ex Β. Ι. +27. τῶν ζητουμένων] ἐν τῷ ζητουμένῳ B. + + +

Ἀπόδειξις μετὰ συλλογισμῶν καὶ μαρτυριῶν γραφικῶν, ὅτι καὶ ὁ Πατὴρ +ἐν ἰδία ἐστὶν ὑποστάσει καὶ ὁ Υἱὸς ὡσαύτως, συνθεολογουμένου e +δηλονότι καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, εἰ καὶ μηδὲν ἐπὶ τοῦ παρόντος +ἐξετάζοιτο περὶ αὐτοῦ.

+

Ὁμοούσιος μὲν οὖν ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ τῷ +Υἱῷ, διὸ δὴ καὶ εἰς ἀπαράλλακτον ἀναβαίνουσιν ὁμοιότητα, ὡς +ὁρᾶσθαι μὲν ἐν Υἱῷ τὸν Πατέρα, ἐν δὲ τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, +καὶ τῷ ἑτέρῳ τὸν ἕτερον ἐναστράπτειν, καθάπερ καὶ αὐτός που +φησὶν ὁ Σωτῆρ’ “῾Ο ἑωρακὼς ἐμὲ, ἑώρακε τὸν Πατέρα μου,’’ a 16 Α. Infra xiv. 9. Ib. 10. + καὶ πάλιν “Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί. ἀλλ’ xiv. 9 +εἰ καὶ ἔστιν ἐν τῷ Πατρὶ, ἔχει δὲ πάλιν ἐν ἑαυτῷ τὸν +Πατέρα· καλῶς μὲν αὐτὸς, καθάπερ ἤδη προείρηται, πρὸς +τὴν τοῦ γεννήσαντος ἀπηκριβωμένος μορφὴν, ἀπαραποιήτως +δὲ πάλιν, ἐξ ὧν ἐστιν αὐτὸς, ἐν ἑαυτῷ τὸν γεννήσαντα + ζωγραφῶν· οὐ διὰ τοῦτο τὸ ὑπάρχειν ἰδίως ζημιωθήσεται, +οὐδ’ αὖ πάλιν ἀπολέσει ὁ Πατὴρ τὸ ὑφεστάναι καθ’ ἑαυτόν· +ἀλλ’ οὐδὲ ἡ πολλὴ λίαν ἐμφέρειά τε καὶ ὁμοιότης ἀνάχυσίν b +τινα τῶν ὑποστάσεων ἐργάσεται, ὡς ἓν νοεῖσθαι τῷ ἀριθμῷ +τὸν γεννήσαντα Πατέρα καὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντα Υἱόν· + ἀλλ’ ἡ μὲν ταὐτότης τῆς φύσεως ἐπ’ ἀμφοῖν ὁμολογηθήσεται, +τὸ δὲ ἰδίως ἑκάτερον ὑφεστάναι πάντως ἀκολουθεῖ· +ἵνα καὶ ὁ Πατὴρ ὄντως νοῆται Πατὴρ, καὶ ὁ Υἱὸς δὲ Υἱός. +ἐπαριθμουμένου γὰρ οὕτω καὶ συνθεολογουμένου τοῦ Ἀγίου +Πνεύματος, ἡ ἁγία καὶ προσκυνουμένη τριὰς τὸ οἰκεῖον ἕξει + πλήρωμα.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ αὐτός ἐστιν ὁ Υἱὸς καὶ Πατὴρ, ποῖον ἔχει c +λόγον ἡ τῶν ὀνομάτων διαστολή; εἰ μὴ γὰρ ὅλως ἐγέννησεν, +ἱνατί καλεῖται Πατήρ; πῶς δὲ ὅλως Υἱὸς, εἰ μὴ ἐγεννήθη +1. Praefigit tit. cap. 3. et verba SS. Scr. hic Ε. συλλογισμῶν] Veccus Archiepiscopus +Constantinopolitanus in Epigr. 13. de SS. Sp. Process. citat verba paulo +infta sub titulo ἐν οἷς ποιεῖται συλλογισμοῖς εἰς τὸ ῥητὸν τό Ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν +Θεόv. 3. καὶ prius ass. ex Β. 5. οὖν assumptum ex Β. 6. καὶ assumptum +ex Β. 8. καθάπερ Β. καθὰ Ed. 9. ὁ Σωτῆρ’ assumptum ex Β. +16. κἀς ἑαυτόν· ἁλλ’ οὐδὲ] καθ’ ἑαυτῶν, ἀλλ’ οὐδὲ ὑφεστάναι· καθ’ ἑαυτῶν ἀλλ’ +οὐδὲ (sic) B. 22. ὁ alt. om. Β. 23. οὕτω] τούτῳ Β. 26. ὁ αὐτός Ε. +invito Euth. ὁ om. Β. invito Euth. 27. ὅλως] ἄλλον Euth. + + +παρὰ Πατρός; αἰτεῖ γὰρ ὡς ἐξ ἀνάγκης τὴν τοιαύτην ἐφ’ +ἑαυτοῖς θεωρίαν τὰ ὀνόματα. ἐπειδὴ δὲ γεγεννῆσθαι τὸν Υἱὸν +αἱ θεῖαι κηρύττουσι γραφαὶ, καὶ ὁ τῆς ἁληθείας οὕτως ἔχει +λόγος, ὑφέστηκεν ἄρα καὶ καθ’ ἑαυτόv. ἔστι δὲ πάλιν ἰδιαζόντως +καὶ ὁ Πατὴρ, εἴπερ ἕτερον ἐξ ἑτέρου φαίνεται, τὸ +γεννώμενον ὡς πρὸς τὸ γεννῶν.

+d

ΑΛΛΟ. Ὁ μακάριος Παῦλος ἐπιστέλλων Φιλιππησίοις +Pbii. ii. 6. περὶ τοῦ Υἱοῦ φησιν “Ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ +“ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἄτα Θεῷ.’’ τίς οὖν ἄρα ἐστὶν +ὁ ἁρπαγμὸν οὐ θελήσας ἡγήσασθαι τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ; ἢ +γὰρ οὐκ ἀνάγκη λέγειν, ἕνα μέν τινα ὑπάρχειν τὸν ἐν μορφῇ +Θεοῦ, ἕτερον δὲ πάλιν τὸν οὗπερ ἦν ἡ μορφή; ἀλλ’ ἔστι +δῆλον ἅπασι καὶ ὁμολογοῦ μένοv. οὐκοῦν οὐχ ἕν τι καὶ +e ταὐτὸν τῷ ἀριθμῷ Πατὴρ καὶ Υἱὸς, ἀλλ’ ἰδιοσύστατοι καὶ +ἐν ἀλλήλοις θεωρούμενοι, κατὰ τὴν ταὐτότητα τῆς οὐσίας, εἰ +καὶ εἷς ἐξ ἑνὸς, ἐκ Πατρὸς ὁ Υἱὸς δηλαδή.

+Infra x. 30.

ΑΛΛΟ. “Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν,’’ ἔφασκεν ὁ +Σωτῆρ’· ὡς εἰδὼς δηλονότι καὶ ἑαυτὸν ἰδίως ὑφεστηκότα καὶ +τὸν Πατέρα· εἰ δὲ μὴ οὕτως ἔχει τοῦ πράγματος ἡ ἁλήθεια, +τί μὴ τηρήσας τῇ ἑνάδι τὸ πρέπον ἔφασκεν Ἐγὼ καὶ ὁ +Πατὴρ ἕν εἰμι; ἐπειδὴ δὲ εἰς πληθυντικὸν ἀριθμὸν τὸ σὴ σημαινόμενον +ἐξαπλοῖ, δῆλος ἃν εἴη λοιπὸν τὴν τῶν ἑτερο- +17 A. a δοξούντων ἀνατρέπων ὑπόνοιαν· οὐδὲ γὰρ ἃν καθ’ ἑνὸς τὸ +ἐσμὲν ἐπενεχθείη συνετῶς.

+

ΑΛΛΟ. Ἐπὶ τῆ τοῦ ἀνθρώπου κατασκευῇ φωνὴ φέ- +Gen. i. 26. ρεται Θεοῦ “Ποιήσωμεν, λέγοντος, ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα +“ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν.’’ εἴπερ οὖν εἰς ἕν τι τῷ +ἀριθμῷ τὸ τῆς ἁγίας τριάδος πλάτος, ἵνα οὕτως εἴπω, +συστέλλεται, καὶ δυσσεβοῦντες ἀναιροῦσι τὸ ὑφεστάναι +καθ’ ἑαυτοὺς Πατέρα καὶ Υἱόν· τίς ὁ πρὸς τίνα λέγων ἐστί +1. παρὰ] + τοῦ Β. αἰτεῖ—ὀνόματα om. Euth. 4. ὑφεστήκασιν ὄρα καθ’ +ἑαυτοὺς καὶ εἰσὶν ἰδιαζόντως καὶ ὁ πατὴρ καὶ ὁ υἱός εἴπερ Euth. κοὶ assumptum +ex B 16. δηλαδὴ ante ἐκ transp. Euth. 26. λέγοντος ἄνθρωπον hoc +ordine Β. 28. τὸ om. Β. + + +“Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα τὴν ἡμετέραν;” χρῆν b +γὰρ δήπου λέγειν, εἴπερ οὕτως ἔχει, καθάπερ ἐκεῖνοι ληροῦντές +φασι Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ’ εἰκόνα ἐμὴν καὶ +καθ’ ὁμοίωσιv. νυνὶ δὲ τοῦτο μὲν οὐκ εἰπὼν, πληθυντικῷ δὲ + δοὺς ἀριθμῷ τὴν ποίησιν, καὶ τὸ κατ’ εἰκόνα τὴν ἡμετέραν +ἐπαγαγὼν, ὁ τοῦ βιβλίου συγγραφεὺς, μονονουχὶ λαμπρᾷ +καὶ μεγάλῃ βοᾷ τῇ φωνῇ τὴν ὑπὲρ ἑνάδα τῆς ἁγίας τριάδος +ἀπαρίθμησιν.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ ἀπαύγασμά ἐστι τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, ὡς φῶς c + ἐκ φωτός· πῶς οὐχ ἕτερος πρὸς αὐτὸν, ὡς ἰδιοσύστατος; +τὸ γὰρ ὅλως ἀπαυγασθὲν, ὡς ὑφ’ ἑτέρου δηλονότι τοῦ +ἀπαυγάζοντος καὶ οὐκ αὐτὸ ἐξ ἑαυτοῦ, τοῦτο πείσεται. +ΑΛΛΟ. Ἐκ τῆς οὐσίας ὄντα τῆς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς +ἐπιδεικνύων ἑαυτὸν ὁ Υἱὸς, φησί που πάλιν “Ἐγὼ ἐκ τοῦ Infra xvi. 28. + “Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω· πάλιν πορεύομαι πρὸς τὸν +“Πατέρα.” πῶς οὖν οὐχ ἕτερος ἔσται παρ’ αὐτὸν, ὡς ἐν d +ὑποστάσει καὶ ἀριθμῷ, παντὸς ἡμᾶς ἀναπείθοντος λόγου, τὸ +ἔκ τινος προελθὸν, ἕτερον εἶναι παρ’ ἐκεῖνο νοεῖν, ἀφ’ οὗ δὴ +καὶ προελήλυθεν; οὐκοῦν οὐκ ἀληθὴς τοῖς δι’ ἐναντίας ὁ + λόγος.

+

ΑΛΛΟ. Εἰς Θεὸν Πατέρα καὶ εἰς Υἱὸν μονογενῆ καὶ εἰς +Ἅγιον Πνεῦμα πιστεύοντες δικαιούμεθα. διά τοι τοῦτο καὶ +αὐτὸς ὁ Σωτῆρ’ τοῖς οἰκείοις μαθηταῖς ἐπιτάττει λέγων +“Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες S.Matth. xxviii. + “αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ e 19. +“Ἁγίου Πνεύματος.” εἴπερ οὖν ὅλως οὐδὲν ἡμῖν εἰσοίσει +πρὸς νόησιν ἡ τῶν ὀνομάτων διαφορὰ, Πατέρα δέ τις εἰπὼν +σημαίνει τὸν Υἱὸν, καὶ Υἱὸν ὀνομάσας αὐτοῦ μνημονεύει +1. ποιήσομεν Β. χρὴ Β. 2. ληροῦντες] λαλοῦντες Ε. 4. πληθυντικῷ B.D +prius scriptum. πληθυντικῶς D ς suprascripto). Ed. πληθυντικοῖς Ε. 5. δοὺς +Β. διδοὺς Ed. τὸ assumptum ex Β. 7. τῇ Φωνῇ ante καὶ μεγάλῃ tr. Β. +9. τοῦ Πατρὸς ἐστιν inverso ordine Β. 10. ἑαυτὸν Β. 13. τῆς alt, +om. Β. habet Euth. 15. πάλιν πορεύομαι πρὸς τὸν Πατέρα om. Euth. +19. οὐκ ἀληθὴς] ἀληθὴς οὐδαμῶς Euth. 27. ἡ om. Β. habet Joannes Veccus +in Epigraphis de SS. Spiritus Processione. + + +τοῦ Πατρὸς, τίς ἦν ἡ χρεία μὴ πρὸς ἑνάδα μᾶλλον, ἀλλ’ εἰς +τριάδα κελεύειν βαπτίζεσθαι τοὺς πιστεύοντας; ἐπειδὴ δὲ εἰς +τὸν τρεῖς ἀριθμὸν ὁ περὶ τῆς θείας φύσεως ἐκτρέχει λόγος, +πρόδηλον δήπου πᾶσίν ἐστιν, ὡς ἐν ὑποστάσει μὲν ἰδίᾳ τῶν +18 A. a ἀριθμουμένων ἕκαστον εἶναι· τῷ δὲ μηδαμόθεν ἐξηλλάχθαι +κατὰ τὴν φύσιν, εἰς μίαν ἀναβαίνει Θεότητα, καὶ προσκύνησιν +ἔχει τὴν αὐτήν.

+

ΑΛΛΟ. Ἐξ ὀργῆς ἐμπεπρῆσθαι Θεοῦ τὰς τῶν Σοδομιτῶν +πόλεις ἡ θεία λέγει γραφή· ἐξηγουμένη δὲ ὅπως +αὐτοῖς ὁ θεῖος ἐπενήνεκται θυμὸς, καὶ τὸν τρόπον τῆς +Gen.xix. 24. ἀπωλείας ἐκδιδάσκουσα σαφῶς, “Ἔβρεξε, φησὶ, κύριος +“παρὰ κυρίου ἐπὶ Σόδομα πῦρ καὶ θεῖον·’’ ἐπεὶ καὶ αὕτη +Ps. x. 6. b τοῖς ἐκεῖνα πλημμελεῖν εἰωθόσιν ἡ μερὶς τοῦ ποτηρίου πρεπωδεστάτη. +ποῖος οὖν ἄρα κύριος παρὰ ποίου κυρίου τὸ +πῦρ ἐπηφίει, καὶ τὰς τῶν Σοδομιτῶν κατέφλεξε πόλεις; +ἀλλ’ ἐστι δῆλον, ὡς ὁ Πατὴρ δι’ Υἱοῦ πάντα ἐνεργῶν, ἐπεὶ +καὶ δύναμις αὐτοῦ καὶ βραχίων ἐστὶν, αὐτὸν Σοδομίταις ὕειν +ἐποίει τὸ πῦρ. ὅτε τοίνυν κύριος παρὰ κυρίου τὸ πῦρ +ἐκείνοις ἐφίησι, πῶς οὐχ ἕτερος, ὅσον εἰς τὸ ἰδίως ὑπάρχειν, +παρὰ τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, καὶ αὖ πάλιν ὁ Υἱὸς παρὰ τὸν +c Πατέρα; τὸ γὰρ ἓν ὡς ἐξ ἑνὸς ἐν τούτῳ σημαίνεται.

+

ΑΛΛΟ. Προφητικῷ κινούμενος πνεύματι, καὶ δι’ αὐτοῦ +τὰ ἐσόμενα προγινώσκων ὁ μακάριος ψαλμῳδὸς, οὐχ ἑτέρως +δύνασθαι διασωθῆναι τὸ γένος ἐνενόει τὸ ἀνθρώπινον, εἰ μὴ +διὰ μόνης τῆς ἐπιφανείας τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, τοῦ πάντα +ῥᾳδίως, ἐφ’ ὅπερ ἂν βούλοιτο, μεταρρυθμίζειν ἰσχύοντος. διά +τοι τοῦτο πέμπεσθαι πρὸς ἡμᾶς παρεκάλει τὸν Υἱὸν, ἅτε δὴ +d καὶ μόνον αὐτὸν διασώζειν ἰσχύοντα τοὺς ὑπὸ χεῖρα καὶ +1. ἡ Β. Veccus. 1. c. καὶ Ed. ἑνάδα] ἕνα δὲ Β. 4. ὡς assumptum +ex Β. non habet Veccus. 5. ἐστιν pro εἶναι Β. 8. ἐμπεπρῆσθαι +Euth. Ed. ἐμπιπρᾶσθαι Β. 9. ἐξηγουμένη B.D. Euth. ἐξηγημένα Ed. +10 ὁ assumptum ex Β. Euth. 15. ἐπηφίει Β. ἐπαφῆκε Euth. ἐπαφίησι Ed. +16. πάντα δι’ Υἱοῦ inverso ordine Euth. 19 ἐφίησι Β. Euth. ἀφίησι Ed. +οὐχ +πῶς οὐχ ἕτερος, ὅσον] πῶς οὖν ἕτερος ὃν (sic) Β. 28. αὐτὸν +exB. + + +πλεονεξίαν γενομένους διαβολικήν· καὶ δὴ καὶ ἔφασκεν, ὡς +πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα “Ἐξαπόστειλον τὸ φῶς σου καὶ Ps. xlii. 3. +“τὴν ἀλήθειάν σου.” ποῖον οὖν ἄρα ἐστὶ τὸ φῶς, ποία δὲ +ἡ ἀλήθεια, αὐτοῦ λέγοντος ἄκουε τοῦ Υἱοῦ Ἐγώ εἰμι τὸ + φῶς καὶ ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια· εἰ δὲ πέμπεται πρὸς ἡμᾶς τὸ +φῶς καὶ ἡ ἀλήθεια τοῦ Πατρὸς, τουτέστιν ὁ Υἱὸς, πῶς οὐχ +ἕτερός ἐστι παρ’ αὐτὸν, ὅσον εἰς τὸ ἰδίως ὑπάρχειν, εἰ καὶ ἕν +ἐστιν ὡς πρὸς αὐτὸν, ὅσον εἰς τὴν τῆς οὐσίας ταὐτότητα; εἰ e +γὰρ μὴ οὕτως ἔχειν οἴονταί τινες, ὁ αὐτὸς δὲ καὶ εἷς ἐστι + Πατὴρ καὶ Υἱὸς, τί μὴ ἕτερον ἐποιεῖτο τὸν τῆς εὐχῆς τρόπον +ὁ πνευματοφόρος βοῶν Ἐλθὲ πρὸς ἡμᾶς ὦ φῶς καὶ ἀλήθεια; +ἐπειδὴ δὲ τό Ἐξαπόστειλον λέγει, δῆλος ἂν εἴη λοιπὸν, +ἕτερον μέν τινα τὸν ἀποστέλλοντα εἰδὼς, ἕτερον δὲ τὸν +ἀποστελλόμενον· ὁ δὲ τῆς ἀποστολῆς τρόπος νοείσθω + θεοπρεπῶς.

+

ΑΛΛo. Δι’ Υἱοῦ πεποιῆσθαι τὰ πάντα φασὶν αἱ θεῖαι +γραφαὶ “τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ Coi.i. 16. +“τὰ ἐπὶ τῆς γῆς,” καὶ οὕτω πιστεύοντες ἐν ὀρθότητι a 19 Α. +λογισμῶν, καὶ τῶν τῆς εὐσεβείας δογμάτων εἴσω βεβήκαμεν + οἱ τῆς ἀληθείας προσκυνηταί· οὐκοῦν ἐξετάζωμεν τό Δι’ +Υἱοῦ, καὶ ποίαν ἡμῖν εἰσφέρει τὴν διάνοιαν ἐρευνήσωμεν. +ἀλλ’ ἐστι δῆλον, ὡς ἕτερον μέν τινα νοεῖν ἀναπείθει τὸν +ποιοῦντα καὶ ἐργαζόμενον, ἕτερον δέ τινα τὸν δι’ οὗ τὰ +πάντα ἐργάζεται. δύο γὰρ προσώπων ὡς ἐξ ἀνάγκης παράστασιν + ἔχει τό Δι’ Υἱοῦ. ἢ λεγέτωσαν κατὰ τίνα τρόπον τὸ +ἓν ὡς ἐν ἀριθμῷ καὶ τῆ κατ’ αὐτὸν ποσότητι ἐν τῷ τι ποιεῖν b +λέγεσθαι, τό Δι’ Υἱοῦ κυρίως τε καὶ ἀληθῶς ἐπιδέξεται, +οὐδενὸς ἑτέρου συνεπινοουμένου μένου καὶ συνειστρέχοντος· ἀλλ’ +οἶμαι παντελῶς ἀπορήσειν τὸν δι’ ἐναντίας. ἐπειδὴ δὲ δι’ + Υἱοῦ τὸν Πατέρα τὰ πάντα εἰργάσθαι, καὶ αὐταὶ κηρύττουσιν +1. καὶ alt. assumptum ex Β. 2. τὸν om. Β. 13. τινα om. Euth. +Statim τὸν assumptum ex Β. Ε. Euth, 20. ἐξετάζωμεν Ε. ἐξετάζομεν Β. +ἐξετάσωμεν Ed. δι’ Β. διὰ τοῦ Ed. 21. εἰσφέρει ἡμῖν inverso ordine Β. +20. τὸ pro τῇ Ε. 27. τε assumptum ex Β. ἐπιλέξεται Β. 29. τὸν] τῶν Ε. +τοὺς e SUO Migne. δι’ Υἱοῦ τὸν Πατέρα hoc ordine Β. 30. ἐργάζεσθαι Β. + + +αἱ θεῖαι γραφαὶ καὶ ἡμεῖς πιστεύομεν, οἶμαι δὲ ὅτι κάκεῖνοι· +πῶς οὐκ ἀνάγκη νοεῖν Πατέρα μὲν ἰδίως καὶ καθ’ +ἑαυτὸν ὑφεστάναι, Υἱὸν δὲ πάλιν ὁμοίως, οὐκ ἀνατρέποντος +τούτου τὸ ἐν ταὐτότητι τῆς οὐσίας τὴν ἁγίαν ὁρᾶσθαι +c τριάδα

+1. + κἀκεῖνηι Β. κἀκεῖνο D. κἀκεῖνος Ed. 2. ἀνάγκη] ἀν ἐκεῖνο Β. +καὶ B.D.E. ὡς Ed. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Γ. +

ὅτι καὶ Θεὸς κατὰ φύσιν, καἰ κατ’ οὐδένα τρόπον ἢ ἐλάττων ἢ +ἀνόμοιός ἐστι τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱός.

+

καὶ Θεὸc ἦν ὁ Λόγος.

+

ΟΥΚ ἠγνόησεν ὁ πνευματοφόρος, ὡς ἀναστήσονταί τινες d +ἐν ἐσχάτοις καιροῖς τῆς τοῦ Μονογενοῦς κατηγοροῦντες +οὐσίας “καὶ ’τον ἀγοράσαντα αὐτοὺς Δεσπότην ἀρνούμενοι,” 2 S.Pet ii.1 +διὰ τοῦ κατὰ φύσιν οἴεσθαι μὴ εἶναι Θεὸν τὸν ἐκ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς πεφηνότα Λόγον, ἀλλὰ νόθον ὥσπερ τινὰ καὶ ψευδώνυμον + ἡμῖν ἐπεισφέρεσθαι, τὸ μὲν τῆς υἱότητός τε καὶ +θεότητος ὄνομα περικείμενον, ἔχοντα δὲ οὐχ οὕτω κατὰ +ἀλήθειαv. ὁποῖόν τι ποιοῦσιν, οἱ τὴν Ἀρείου δυσσέβειαν +Ἰουδαικὴν εἰς τὸν ἑαυτῶν εἰσοικίζοντες νοῦν, διὸ δὴ καὶ ἀπὸ +νεκρᾶς προφέρουσι καρδίας, οὐ τὸν ζωοποιὸν τῆς εὐσεβοῦς e + θεωρίας λόγον, ἀλλ’ εἴ τι πρὸς θάνατον ὁρᾷ τε καὶ βλέπει· +“βολὶς ὄντως τιτρώσκουσα ἡ γλῶσσα αὐτῶν, δόλια τὰ Hie. ix. 8. +“ῥήματα τοῦ στόματος αὐτῶν.”

+

Ωσπερ οὖν ἤδη τινὸς τοῖς ἐξ ἀληθείας ἀντιτείνοντος +ῥήμασι, καὶ μονονουχὶ λέγοντος πρὸς τὸν ἅγιον Εὐαγγελιστήν + Ἦν μὲν ὁ Λόγος, ὦ οὗτος, πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ ἐχέτω +τῇδε, πειθόμεθα δὲ τοῖς σοῖς περὶ τούτου συγγράμμασιν· +ἔστω δὲ καὶ ὑπαρχέτω Πατὴρ μὲν ἰδίως, Υἱὸς δὲ πάλιν +ὁμοίως. τίνα δὴ οὖν ὑπάρχειν οἴεσθαι προσήκει κατὰ φύσιν a 20 A. +2. κὼ prius assumptum ex Β. 3. τοῦ Πατρὸς om. Ε. 6. καιροῖς] ἡμέραις +καὶ καιροῖς Β. 12. ὁποῖόν Β. ὅμοιόν Ed. 13. ἑαυτὸν D. 21, πειθόμεθα +δὲ Β. πείθομαι γὰρ Ed. 23. οὖν om. Β. + + +τὸν Λόγον; τὸ γὰρ εἶναι πρὸς Θεὸν, οὐ πάντως ἔχει καὶ +τῆς οὐσίας τὴν δήλωσιv. ἐπειδὴ δὲ Θεὸν ἕνα κηρύττουσιν +αἱ θεῖαι γραφαὶ, ἀναθήσομεν τοῦτο μόνον τῷ Πατρὶ, πρὸς +ὃν ἦν ὁ Λόγος; τί οὖν ἄρα καὶ πρὸς τοῦτό φησι τῆς ἀληθείας +ὁ Κήρυξ; οὐ μόνον ἦν ὁ Λόγος πρὸς Θεὸν, ἀλλ’ ἦν καὶ +Θεὸς, ἵνα διὰ μὲν τοῦ εἶναι πρὸς Θεὸν, ἕτερος ὣν παρὰ τὸν +Πατέρα γνωρίζηται, καὶ Υἱὸς ὑπάρχειν ἰδίᾳ καὶ καθ’ ἑαυτὸν +πιστεύηται· διὰ δὲ τοῦ εἶναι θεός, ὁμοούσιός τε καὶ ἐξ αὐτοῦ +b νοῆται κατὰ φύσιν, ἅτε δὴ καὶ Θεὸς καὶ ἐκ Θεοῦ προελθών. +ἀμήχανον γὰρ, μιᾶς εἶναι παρὰ πᾶσιν ὁμολογουμένης θεότητος, +μὴ πάντως εἰς ταὐτότητα φύσεως τὴν ἁγίαν ἀναβαίνειν +τριάδα, οὕτως τε εἰς τὸν ἕνα τῆς Θεότητος ἀναφέρεσθαι +λόγοv. ἦν οὖν καὶ Θεος· οὐ γέγονεν ὕστερον, ἀλλὰ πάλιν +ἦν, εἰ καὶ ὅτι μάλιστα τῷ εἶναι Θεὸν ἀκολουθήσει πάντως +καὶ τὸ ἀιδίως εἶναι· ἐπεὶ τὸ ἐν χρόνῳ γεγονὸς, ἢ καὶ ὅλως 1 +c ἐκ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρενεχθὲν, οὐκ ἂν εἴη φύσει Θεός. +ἔχοντος τοίνυν τοῦ Θεοῦ Λόγου διὰ μὲν τοῦ ἦν τὸ ἀίδιον, διὰ +δὲ τοῦ εἶναι Θεὸν τὸ πρὸς τὸν Πατέρα ὁμοούσιον, πόσης +οἴεσθαι χρὴ κολάσεως τε καὶ τιμωρίας ἐνόχους εὑρεθήσεσθαι, +τοὺς ἐλάττονα κατά τι γοῦν ἢ καὶ ἀνόμοιον τοῦ γεγεννηκότος +οἷο μένους ὑπάρχειν αὐτὸν, καὶ εἰς τοῦτο προελθεῖν δυσσεβείας +οὐκ ἀποφρίττοντας, ὡς ἤδη τολμᾶν καὶ ἑτέροις τὰ +1 Tim. i. 7. τοιαῦτα προσλαλεῖν, “μὴ νοοῦντας, μήτε ἃ λέγουσι, μήτε +“περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται;"

+d

Ὅτι γὰρ οὐδαμόθεν ἐλάττων ἐστὶν τοῦ Πατρὸς ὁ ἐξ +αὐτοῦ καὶ κατὰ ἀλήθειαν Υἱὸς, ἐκ τῶν συνεζευγμένων μένων ἐννοιῶν +εἰσόμεθα πάλιν.

+

ΑΛΛo. ΠολΛοῖς καὶ διαφόροις ὀνόμασι τὸν Υἱὸν αἱ +θεῖαι καλοῦσι γραφαί. σοφίαν μὲν γὰρ καὶ δύναμιν τοῦ +Πατρὸς εἶναί φασιν αὐτὸν, κατὰ τὸ εἰρημένον παρὰ τῷ +3. μόνον Β. μόνῳ Ed. 7. καὶ alt. om. B. 9. καὶ Θεὸς καὶ] καὶ ὁ Θεὸς B. +10 μιᾶς εἶναι] μαθεῖναι (sic) Β. 11. τριάδα ἀναβαίνειν inverso ordine Β. +13. πάλαι e SUO Migne. 15. εἶναι ἀΐδιος Β. 26. καὶ om. Β. 29. καλοῦσιν +αἱ θεῖαι inverso ordine Β. 30. παρὰ assumptum ex B.D.E. + + +Παύλῳ “Χριστὸς Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία" εἴρηται 1 Cor. 1 24. +δὲ πάλιν καὶ φῶς αὐτοῦ καὶ ἀλήθεια, κατὰ τὸ ἐν ψαλμοῖς +ὑπό του τῶν ἁγίων μελῳδούμενον “Ἐξαπόστειλον τὸ φῶς Ps. xlii. 3. +“σου καὶ τὴν ἀλήθειάν σου.’’ εἴρηται καὶ δικαιοσύνη, κατὰ + τό “’En τῇ δικαιοσύνη σου ζῆσόν με· ζωοποιεῖ γὰρ ὁ e Ps.cxviii. 40 +Πατὴρ ἐν Χριστῷ τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτόν· ὠνόμασται +καὶ βουλὴ τοῦ Πατρὸς, κατὰ τὸ εἰρημένον “Ἐν τῇ βουλῇ Ps. lxxii. 24. +“σου ὡδήγησάς με,’’ καὶ πάλιν “Ἡ δὲ βουλὴ τοῦ Κυρίου Ps. xxxii. 11. +“εἰς τὸν αἰῶνα μένει.’’ ὅτε τοίνυν ταῦτα πάντα ἐστὶν ὁ + Υἱὸς τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ τὴν ’Αρείου +κολακεύοντες πλάνην καὶ τῆς ἐκείνου παρανοίας ἀναπεπλησμένοι. +πῶς ἐστιν ἐλάττων αὐτοῦ. ὥρα γὰρ λέγειν, εἴπερ +οὕτως ἔχοι κατ’ αὐτοὺς, ὅτι περ οὐ τελείως ἐστὶ σοφὸς ὁ a 21 Α. +Πατὴρ, οὐ τελείως δυνατὸς, οὐ τελείως φῶς, οὐ τελείως + ἀλήθεια, οὐ τελείως δίκαιος, ἀλλ’ οὐδὲ τέλειος ἐν βουλῇ, +εἴπερ ὄντως διὰ τὸ ἔλαττον ἔχειν, οὐ φανεῖται τέλειος ὁ +Υἱὸς, ὃς πάντα ταῦτά ἐστιν αὐτῷ. ἀλλὰ μὴν τὸ οὕτω +φρονεῖν ἢ λέγειν δυσσεβές· τέλειος δὲ ὁ Πατὴρ διὰ τὸ +πάντα ἔχειν ἐν ἑαυτῷ τελείως· τέλειος ἄρα δηλονότι καὶ ὁ + Υἱὸς, ἡ σοφία καὶ ἡ δύναμις, τὸ φῶς καὶ ἡ ἀλήθεια, ἡ +δικαιοσύνη καὶ ἡ βουλὴ τοῦ Πατρός. ὁ δὲ τὴν ἐν τῷ οἰκείῳ b +γεννήτορι τελειότητα πληρῶν, πῶς ἂν ἐλάττων νοοῖτο;

+

ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἔλαττον ἔχων ὁ Υἱὸς ὡς πρὸς Θεὸν καὶ +Πατέρα, προσκυνεῖται παρά τε ἡμῶν καὶ τῶν ἁγίων ἀγγέλων, + δύο λατρεύοντες ἁλωσόμεθα θεοὺς, εἴπερ οὐδαμόθεν εἰς +ταὐτότητα φύσεως ἀναβήσεται τῷ τελείῳ τὸ μὴ οὕτως ἔχον· +πολλὴ ’δε τις ἐστὶν ἡ διαφορὰ τὰ μὴ ὡσαύτως ἔχοντα κατὰ +τὸν τῆς φύσεως λόγον εἰς ἀλλοτριότητα διατέμνουσα. ἀλλ’ c +οὐκ εἰς πολύθεον ἀριθμὸν ἡ πίστις, εἷς δὲ Θεὸς καὶ ὁ Πατὴρ, + ἀναβαίνοντος εἰς ἑνότητα τὴν πρὸς αὐτὸν τοῦ Υἱοῦ, δῆλον +δὲ ὅτι καὶ τοῦ Ἀγίου Πνεύματος· οὐδὲν ἄρα τὸ κατηγόρημα +9. ἐστι πάντα inverso ordine Β. 13. ἐστὶ assumptum ex B. 17. μὴν] +μηδὲ (sic) Ε. Statim αὐτῷ atUlit Β. 22. νοοῖτο ἐλάττων inverso ordinc Β. +25. θέοις D. 29. καὶ assmiiptum ex Β. + + +λοιπὸν ἐν Υἱῷ. πῶς γὰρ ἔτι τὸ ἔλαττον ἐπιδέξεται εἰς +ἑνότητα τῷ τελείῳ Πατρὶ, καὶ εἰς οὐσίας ταὐτότητα ἑνούμενος +φυσικῶς;

+Infra ver. 16.

ΑΛΛο. Εἰ πλήρωμά ἐστιν ὁ Υἱός· “Ἀπὸ γὰρ τοῦ +“πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν·’’ κατὰ τίνα +d τρόπον τὸ ἔλαττον ἐπιδέξεται; ἀσύμβατα γὰρ καθ’ ἕν τι τὸ +ὑποκείμενον ἐν ταὐτῷ τὰ ἀλλήλοις ἐναντία.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ἔλαττον ἔχων ὁ Υἱὸς τὰ πάντα πληροῖ, +ποῦ χωρήσει τὸ μεῖζον τοῦ Πατρός; εἰρήσεται γὰρ καὶ +σωματικώτερον, ὡς ἐν παραδείγματος τρόπῳ, νοουμένης ἑτέρως +τῆς ἐν ἀσωμάτοις ὑπεροχῆς τε καὶ ἐλαττώσεως.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομά ἐστιν ὁ Θεὸς, εἶτα τούτου +e κληρονόμος ὑπάρχων ὁ Υἱὸς οὐκ ἔχει τὸ τέλειος εἶναι διὰ τὸ +ἔλαττον, οὐδὲν ἐν τῷ ὑπὲρ πάντα τὸ μέγα· τοῦτο δέ ἐστι +Θεός. ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον ἢ φρονεῖν ἢ λέγειν· τέλειος ἄρα +ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ὡς ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, καὶ Θεός.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ ἡ θεῖα φύσις οὐ πεπόσωται, συμβαίνειν δὲ +οἶδε τὸ ἔλαττον ἐν ποσοῖς, πῶς ἂν ἐλάττων νοοῖτο κατὰ +φύσιν ὑπάρχων Θεὸς ὁ Υἱός; οὐ γὰρ ἔξω τοῦ ποσοῦ κεν +σεται, κἂν ὡς πρὸς Πατέρα τὸ ἔλαττον λέγωσιν ἔχειν +αὐτόν.

+22 Α. a

ΑΛΛO. Ὁ μακάριος Ἰωάννης περὶ τοῦ Υἱοῦ φησιν, ὅτι +Infia iii 34. “οὐκ ἐκ μέτρου δίδωσι τὸ Πνεῦμα,” τοῖς ἀξίοις δηλαδή. +ὅτε τοίνυν μέτρον οὐκ ἔστιν ἐν τῷ Υἱῷ, ἀμέτρητος ἄρα ἐστὶ, +καὶ πᾶσαν ἀναβαίνων κατάληψιν τὴν ἐν ποσῷ νοουμένην ὡς +Θεός. πῶς οὖν ἐλάττων ὁ μὴ μετρούμενος;

+

ΑΛΛΟ. Εἰ ἐλάττων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, μείζων δὲ ὁ Πατὴρ, +διαφόρως δηλονότι καὶ ἀναλογούντως οἷς ἑκάτερος ἔχει +μέτροις ἐνεργήσουσι περὶ τὸν εἰς ἡμᾶς ἁγιασμόv. καὶ +ἁγιάσει μὲν μειζόνως ὁ Πατὴρ ἔλαττον δὲ καὶ καθ’ ἑαυτὸν +1. γὰρ ἔτι] γαρότι Β. 5. ἡμεῖς πάντες lioc ordine Β. cf. in xii Proph. 683 d. +688 c. 13. ὁ Υἱὸς om. B. 14. οὐδὲν B. D mg. Ε. οὐδὲ D. Ed. “nichil +magni est super omnia ” traducit Georgius Trajiezuntius. ἐστι] ἐστιν ὁ Β. +15. ἐστιν ὄρα inverso ordine Β. 20. λέγωσιν ἔχειν Β. Migne. λέγειν ἔχωσιν Ed. +28. ἑκάτερος Β. Euth. ἕκαστος Ed. 30. ἔλαττον Β. Euth. ἐλαττόνως Ed. + + +ὁ Υἱός. ἔσται τοιγαροῦν καὶ τὸ Πνεῦμα διπλοῦν, καὶ μεῖον b +μὲν ἐν Υἱῷ, μεῖζον δὲ ἐν Πατρί. καὶ τελείως μὲν οἱ παρὰ +Πατρὸς ἁγιασθήσονται· οὐ τελείως δὲ πάλιν οἱ δι’ Υἱοῦ. +ἀλλὰ πολλή τις ἐστὶν ἐν τούτοις ἡ τῶν λογισμῶν ἀτοπία. + ἓν γὰρ τὸ νεῦμα τὸ Ἅγιόν ἐστιν, εἷς καὶ τέλειος ὁ ἁγιασμὸς, +παρὰ Πατρὸς δι’ Υἱοῦ φυσικῶς χορηγούμενος· οὐκ +ἄρα ἐλάττων ἐστὶν ὁ τὴν αὐτὴν ἐνέργειαν ἔχων τῷ τελείῳ +Πατρὶ, καὶ τὸ τοῦ γεννήσαντος Πνεῦμα φύσεως ἰδίας ἔχων +ἀγαθὸν, ζῶν, καὶ ἐνυπόστατον, ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ ὁ + Πατήρ.

c +

ΑΛΛΟ. Εἰ ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι τοῦ Πατρὸς ὑπῆρχεν ὁ phil. ii 6. +Υἱὸς κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνὴν, πῶς ἐλάττων αὐτοῦ +ἐστιν; οὐ γὰρ δήπου τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας ὁ λόγος, +καὶ ἡ διὰ τοῦτο λεγομένη ταπείνωσις, τοῦ κατὰ φύσιν + προσόντος ἀξιώματος ἀπογυμνώσει τὸν Υἱὸν, λύσιν ἔχουσα +τὴν δευτέραν ἐξ οὐρανοῦ παρουσίαv. ἥξει γὰρ πάντως, ὡς +ἠκούσαμεν λέγοντος “ἐν τῆ δόξη τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ. πῶς S. Marc. viii. 38. +οὖν ὅλως ἐν τῆ δόξη τοῦ τελείου Πατρὸς ὁ ἐλάττων αὐτοῦ; +ΑΛΛΟ. Εὑρίσκεταί που λέγων δι’ ἑνὸς τῶν προφητῶν ὁ d + Θεὸς καὶ Πατήρ “Τὴν δόξαν μου ἑτέρῳ οὐ δώσω.’’ ἐρωτητέον Es.xiviii. 11. +τοιγαροῦν τοὺς ὅσοι τὸν Υἱὸν ἀτιμάζουσιν ἀσεβῶς, +μᾶλλον δὲ δι’ αὐτοῦ καὶ τὸν Πατέρα· ὁ γὰρ μὴ τιμῶν τὸν Infra v. 23. +Υἱὸν, οὐδὲ τὸν Πατέρα τιμᾷ· πότερόν ποτε, καθάπερ ὑπειλήφασιν +αὐτοὶ, τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐλάττων ὢν ὁ Υἱὸς, + ὁμοούσιός ἐστιν, ὡς πρὸς αὐτὸν, ἢ οὐχί; εἰ μὲν οὖν ἐροῦσιν, +ὡς ἔστιν ὁμοούσιος, τί μάτην τὸ ἔλαττον ἐπιφέρουσιν αὐτῷ; +τὰ γὰρ τῆς αὐτῆς οὐσίας ὄντα καὶ φύσεως, οὐκ ἂν ὅλως ἔχοι e +καθ’ ἑαυτῶν τὸ μεῖζον, κατά γε τὸν τοῦ πῶς εἶναι λόγον· +τοῦτο δὲ πάντως ἐστὶ τὸ ζητούμενον.

+

Ἀλλ' οὐ συνθήσονται τυχὸν, οὐδὲ ὁμοούσιον εἶναι +5 ὁ assumptum ex B.D.E. Euth. 7. ἔχων] + ἐν ἐν Ε. 8. φύσεως +ἴδιος Veccus. Ed. φύσεως ὡς ἰδίας Ε. ἐν ἑαυτῷ Eilth. II. κοὶ] + ἐν ἐν Β. +invito Euth. 14. λεγομένη om. Euth. Statim κένωσις pro ταπείνωσις Euth. +18. τελείου accessit ex B. Euth. 21. τὸν Υἱὸν ἀτιμάζουσιν ἀσεβῶς] ἀσεβῶς +ἀτιμάζουσιν τὸν Χριστὸν Β. 24. ὤη om. Β. + + +σουσι τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, ὡς ἐλάττονα κατ’ αὐτούς· οὐκοῦν +ἕτερος ἔσται παντελῶς καὶ ἀλλότριος τοῦ Πατρός. πῶς οὖν +Dan. vii. 14. ἔχει τὴν δόξαν αὐτοῦ; “Αὐτῷ γὰρ ἐδόθη,’’ καθά φησιν ὁ +μακάριος Δανιὴλ, “ἡ τιμὴ καὶ ἡ βασιλεία·’’ ἢ γὰρ διαψεύ- +23 Α. a σεται λέγων ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ “Τὴν δόξαν μου ἑτέρῳ οὐ +“δώσω·” ἢ εἴπερ ἐστὶν ἀληθὴς, δέδωκε δὲ τὴν ἑαυτοῦ δόξαν +τῷ Υἱῷ, οὐχ ἕτερος ἄρα ἐστὶ παρ’ αὐτὸν, καρπὸς ὑπάρχων +τῆς οὐσίας αὐτοῦ καὶ γνήσιον γέννημα. ὁ δὲ ὡσαύτως ἔχων +τῷ Πατρὶ κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, πῶς ἂν εἴη λοιπὸν +ἐλάττων αὐτοῦ;

+

ΑΛΛΑ ΑΠΛΑ ΚΑΙ ΑΣYΝΔΕTΑ. Εἰ παντοκράτωρ ἐστὶν ὁ Πατὴρ, +b τὴρ, παντοκράτωρ δὲ ὁμοίως καὶ ὁ Υἱὸς, πῶς ἐλάττων +αὐτοῦ ἐστιν; οὐ γὰρ δήπου κατά γε τὸν τῆς ἀκολουθίας +λόγον, εἰς τὸ τοῦ τελείου μέτρον τὸ μὴ τέλειον ἀναβήσεται. +καὶ, εἰ κύριός ἐστιν ὁ Πατὴρ, κύριος δὲ ὁμοίως καὶ ὁ Υἱὸς, +πῶς ἐλάττων αὐτοῦ ἐστιν; ἔσται γὰρ οὐ τελείως ἐλεύθερος, +εἴπερ ἐστὶν ἐλάττων ἐν κυριότητι καὶ οὐ πλῆρες ἔχων ἐν +ἑαυτῷ τὸ ἀξίωμα. καὶ εἰ φῶς ἐστιν ὁ Πατὴρ, φῶς δὲ ὁμοίως +καὶ ὁ Υἱὸς, πῶς ἐλάττων αὐτοῦ ἐστιν; ἔσται γὰρ οὐ τελείως +c φῶς, καταληφθήσεται δὲ ἀπὸ μέρους ὑπὸ τῆς σκοτίας, καὶ +Infra ver. 5. ψεύσεται λέγων ὁ Εὐαγγελιστής “Ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέ- +“λαβε.” καὶ εἰ ζωή ἐστιν ὁ Πατὴρ, ζωὴ δὲ ὁμοίως καὶ ὁ +Υἱὸς, πῶς ἐλάττων αὐτοῦ ἐστιν; οὐ γὰρ ἔσται τελείως ἐν +Eph. iii. iii. 16, 17. ἡμῖν ἡ ζωὴ, κἂν εἰς τὸν ἔσω ἄνθρωπον κατοικήσῃ Χριστός +νεκροὶ δέ πὼς κατά τι μέρος οἱ πιστεύσαντες, εἴπερ ἐστὶν οὐ +τελείως ζωὴ τὸ ἔλαττον ἔχων ὁ Υἱὸς. ἐπειδὴ δὲ χρὴ τὴν ἐν +τούτοις ἀτοπίαν ὡς πορρωτάτω ποιεῖσθαι, τέλειον εἶναί +d φαμεν τὸν Υἱὸν τὸν τῷ τελείῳ Πατρὶ παρισούμενον διὰ τὸ +τῆς οὐσίας ἀπαράλλακτον.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ ἐλάττων ἐστὶ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, διά τε τοῦτο +οὐχ ὁμοούσιος· ἕτερος ἄρα ἐστὶ κατὰ φύσιν καὶ ἀλλότριος +4. διαψεύδεται B. 21. αὐτὸν Ed. repugnantibus B.D.E. Euth. 22. εἰ] +ἡ D.E. 23. οὐ γὰρ] + οὐκ Β. Statim ἔσται B. Euth. ἐστι Ed. 24. κατοικήσῃ +Ε. Euth. κατοικήσει Ed. Statim ὁ add. Euth. + + +παντελῶς· οὐκοῦν οὐχ Υἰὸς, ἀλλ’ οὐδὲ ὅλως Θεός. πῶς γὰρ +ἂν καὶ καλοῖτο Υἱὸς ὁ μὴ ἐκ Πατρὸς, ἢ πῶς ἔτι Θεὸς, ὁ μὴ +ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν; ἐπειδὴ δὲ εἰς Υἱὸν ἡ πίστις, ἔτι κατὰ +τὸ εἰκὸς πλανώμεθα, τὸν ἀληθινὸν οὐκ ἐπεγνωκότες Θεόv. e + ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον· πιστεύοντες δ’ εἰς Υἱὸν, καὶ εἰς τὸν +Πατέρα πιστεύομεν, καὶ εἰς τὸ Ἅγιον Πνεῦμα δηλαδή. οὐκ +ἄρα ἐστὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ὡς ἐλάττων, ἀλλότριος ὁ +Υἱὸς, ἀλλ’ ἓν ὡς πρὸς αὐτὸν, διὰ τό Ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν, +ἴσος τε διὰ τοῦτο καὶ τέλειος.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ μὲν Υἱός ἐστι κατὰ ἀλήθειαν ὁ ἐκ Θεοῦ +Πατρὸς ἀναλάμψας Θεὸς Λόγος, ἀνάγκη πᾶσα καὶ οὐχ +ἑκόντας τοὺς δι’ ἐναντίας ὁμολογεῖν ἐκ τῆς οὐσίας αὐτὸν a 24 A. +ὑπάρχειν τῆς τοῦ Πατρός. τοῦτο γὰρ ἡ κατὰ ἀλήθειαν +υἱότης σημαίνει. εἶτα πῶς ὁ τοιοῦτος ἐλάττων ἐστὶ τοῦ + Πατρὸς, εἴπερ ἐστὶν οὐσίας καρπὸς, οὐδαμόθεν τὸ ἔλαττον +ἐφ’ ἑαυτῇ δεχομένης; πάντα γὰρ τελείως ἐν τῷ Θεῷ. εἰ δὲ +οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, οὐδὲ Υἱὸς ἄρα· νόθος +δὲ ὥσπερ τις καὶ ψευδώνυμος. ἀλλ’ οὐδὲ αὐτὸς ὁ Πατὴρ, +πατὴρ ἂν καλοῖτο δικαίως τε καὶ ἀληθῶς· Υἱοῦ γὰρ οὐκ + ὄντος τοῦ κατὰ φύσιν, δι’ ὅν ἐστι πατὴρ, πῶς ἂν νοοῖτο +πατήρ; ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον· ἔστι δὲ Πατὴρ ἀληθινὸς ὁ b +Θεός· τοῦτο γὰρ δὴ καὶ ὅλαι βοῶσιν αἱ θεῖαι γραφαί· Υἱὸς +ἄρα πάντως ὁ ἐξ αὐτοῦ φυσικῶς. εἰ δὲ τοῦτο, οὐκ ἐλάττων· +ὁμοούσιος γὰρ ὡς Υἱός.

+

ΑΛΛΟ. Τὸ τῆς πατριᾶς ἤτοι πατρότητος ὄνομα οὐκ ἐξ +ἡμῶν κυρίως ἔχει Θεὸς, ἀλλ’ ἡμεῖς μᾶλλον ἐξ αὐτοῦ λαβόντες +ὁρώμεθα. πιστὸς δὲ ὁ λόγος Παύλου βοῶντος ὡδί “Ἐξ οὗ Eph. iii. 15. +πᾶσα πατριὰ ἔν τε οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομάζεται.’’ ἐπειδὴ +1. γὰρ om. Β. 2. καὶ om. Β. ἔτι] ἐστι Β. 3. φύσιν;] + τί +φασιν ἐνταῦθα, οἱ τοὺς μὴ τὴν εἰς τὸν υἱὸν παραδεξαμένους πίστιν, ἀπεκτονότας δὲ +μᾶλλον τοῦτον εἰς τὸν πατέρα πιστεύειν ἰσχυριζόμενοι; Ed. Desiint haec verba in +Β. habent in mg. addita Ε., in mg. tanquain scholion D. Υἱὸν] + ἐστιν Migne. +15. πατρὸς] + υἱὸς D. Ed. invito B. 16. τῶ ἐν inverso ordine B. 22. βοῶσιν +καὶ ὅλαι inverso ordine Β. 25. ὄνομα ἤτοι πατρότητος inverso ordine Β. +26. κυρίως assLimptum ex Β. qui dat κς (= κύριος). Statim ὁ Θεὸς ἔχει Β. +28. πατριὰ ἔν τε οὐρανῷ] πατριὰς ἐν οὐρανοῖς Β. + + +δὲ Θεὸς τὸ πάντων ἐστὶ πρεσβύτατον, κατὰ μίμησιν δηλονότι +c πατέρες ἡμεῖς, οἱ πρὸς τὸ ἐκείνου σχῆμα διὰ τοῦ +πεποιῆσθαι κατ’ εἰκόνα κεκλημένοι. εἶτα πῶς, εἰπέ μοι, +λοιπὸν οἱ καθ’ ὁμοίωσιν γεγονότες αὐτῷ, κατὰ φύσιν ἐσμὲν +τῶν οἰκείων τέκνων πάτερες, εἰ μὴ πρόσεστι τοῦτο τῇ ἀρχετύπῳ +εἰκόνι, πρὸς ἢν καὶ μεμορφώμεθα; πῶς δ’ ἂν ὅλως τὸ +τῆς πατριᾶς ἤτοι πατρότητος ὄνομα καὶ εἰς τοὺς ἄλλους +ἐκβῆναι παρὰ Θεοῦ δοίη τις ἂν, εἴ γε ὄντως οὐκ ἐστι πατήρ; +φαίνεται γὰρ, ἂν οὕτως ἔχη, παντελῶς ἀνεστραμμένη τοῦ +d πράγματος ἡ φύσις, ἡμεῖς δὲ μᾶλλον αὐτῷ καθ’ ὁμοίωσιν +τὴν πρὸς ἡμᾶς τό Πατὴρ καλεῖσθαι δώσομεν, ἤπερ αὐτὸς +ἡμῖv. τοῦτο γὰρ ὁ λόγος συνομολογεῖν ἀναγκάσει καὶ +ἄκοντα τὸν αἱρετικόv. οὐκοῦν ψεύδεται τῆς ἀληθείας ὁ +μάρτυς, ἐξ αὐτοῦ λέγων πᾶσαν εἶναι πατριὰν ἐν τε οὐρανῷ +καὶ ἐπὶ γῆς. ἀλλ’ ἐστι τοῦτο φάναι τῶν ἀτοπωτάτων· +2 Cor. xiii. 3. ἀληθεύει γὰρ ὁ θαρσήσας εἰπεῖν “Εἰ δοκιμὴν ζητεῖτε τοῦ ἐν +“ἐμοὶ λαλοῦντος Χριστοῦ;” καὶ ἐκ Θεοῦ τὸ τῆς πατριᾶς +e ὄνομα καὶ εἰς ἡμᾶς καταρρεῖ. οὐκοῦν ἐστι κατὰ φύσιν τοῦ +Λόγου Πατήρ· τέτοκε δὲ πάντως οὐκ ἀνόμοιον ἑαυτῷ, διὰ +τοῦ τὸ ἔλαττον ἔχειν, ἢ ἐν οἷσπέρ ἐστιν αὐτός· οἱ γὰρ πρὸς +μίμησιν γεγονότες ἡμεῖς τὴν ἐκείνου ἔχομεν οὐχ οὕτω τὰ ἐξ +ἑαυτῶν γεννώμενα, ἴσα δὲ παντελῶς κατά γε τὸν τῆς φύσεως +λόγον.

+

ΑΛΛΟ. Μῆ σοφιζέσθω τὴν ἀλήθειαν ὁ ποικίλος εἰς +25 A. a λόγους αἱρετικὸς, μηδὲ Υἱὸν ὁμολογῶν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, +ψιλὴν αὐτῷ καὶ τὴν ἐν ῥήμασι μόνοις χαριζέσθω τιμὴν, οὐκ +εἶναι λέγων αὐτὸν ἐκ τῆς οὐσίας τῆς τοῦ Πατρός. πῶς γὰρ +ὅλως Υἱὸς, εἰ μὴ οὕτως ἔχοι κατὰ φύσιν; ἢ τοίνυν τὸ τῆς +ὑποκρίσεως περιελόντες προσωπεῖον δυσφημείτωσαν ἀναφανδὸν, +μήτε Θεὸν μήτε Υἱὸν ὁμολογοῦντες· ἢ εἴπερ ἐκ +πάσης ἐλεγχόμενοι τῆς θείας γραφῆς, καὶ τοῖς τῶν ἁγίων +2. διὰ τοῦτο πεποιῆσθαι κατ’ εἰκόνα δὲ κεκλημένοι Β. 4. γεγονότες οὐτῶ +οὕτω γεγονότες B. 5. τούτῳ D. 11. πατρὶ D.E. πατὴρ habet D mg. +12. ἀναγκάσει συνομολογεῖν inverso ordine Β. 21. οὐχ οὕτω τὰ ἐξ ἑαυτῶν] +οὐ τῷ οὕτω τὰ ἐξ αὐτοῦ Β. + + +λόγοις κατασφενδονούμενοι, δυσωποῦνται τὴν ἀλήθειαν, καὶ +Υἱὸν εἶναι λέγουσι καὶ Θεὸν, μὴ φρονείτωσαν ὡς ἔστιν +ἐλάττων τοῦ γεγεννηκότος. πῶς γὰρ ὅλως ἐπιδέξεται τὸ ἔλαττον b +ὡς πρὸς τὸν Πατέρα καὶ Θεὸν, Θεὸς ὢν ὁ Λόγος; καίτοι + καὶ ἄνθρωπος ἀνθρώπου χρηματίζει τε καὶ ἐστιν υἱὸς, ἀλλ’ +οὐκ ἐλάττων ἔσται τοῦ πατρὸς κατά γε τὸ εἶναι ἄνθρωπος· +ἄνθρωπος γὰρ ἀνθρώπου, καθὸ ἄνθρωπος, οὐκ ἂν εἴη μείζων +ἢ ἐλάττων, ἀλλ’ οὐδὲ ἄγγελος ἀγγέλου τυχὸν, καθὸ ἄγγελος, +ἢ ἕτερόν τι τῶν ὄντων πρὸς πᾶν ὁτιοῦν ὁμοφυὲς, καὶ + τὸν τῆς αὐτῆς οὐσίας λόγον ἀποκεκληρωμένοv. οὐκοῦν εἰ +κατὰ ἀλήθειάν ἐστιν Υἱὸς, ἀνάγκη λέγειν, ὡς ἐστιν ἐκ τῆς c +οὐσίας τοῦ Πατρὸς, πάντα τὰ ἐκείνης ἴδια φέρων ἐν ἑαυτῷ +φυσικῶς· καὶ εἰ φύσει Θεὸς ὁ Πατὴρ, Θεὸς δηλονότι κατὰ +φύσιν καὶ ὁ Λόγος ὁ ἐξ αὐτῆς γεννηθείς. πῶς οὖν ἐλάττων + ἔσται Θεὸς Θεοῦ, κατ’ αὐτὸ δὴ τοῦτο τὸ εἶναι Θεός;

+

ΑΛΛΟ. Πόθεν ὑμῖν, ὦ οὗτοι, πάρεστι τολμᾶν τὸ ἐν +ἐλάττοσι κεῖσθαι λέγειν τὸν Υἱὸν, ἢ ἐν οἷς ἐστιν ὁ γεννήσας +αὐτόν; κατὰ τίνα δὲ τρόπον τὸ ἔλαττον ἐπιδέξεται; κατὰ +μὲν οὖν τὸν ἐν τῷ εἶναι χρόνον, οὐκ ἄν τις, οἶμαι, καὶ d + σφόδρα ληρῶν ὑπολάβοι· προαιώνιος γὰρ ὁ Υἱὸς, καὶ αὐτός +ἐστι τῶν αἰώνων ὁ ποιητὴς, καὶ ὅτι οὐκ ἂν ὅλως περιορίζοιτο Heb.i. 2 +χρόνῳ, τὸ χρόνου παντὸς πρεσβυτέραν ἔχον τὴν γέννησιν, +νοηθείη εἰκότως. ἀλλ’ οὐδὲ ἐν ποσῷ τῷ κατὰ μέγεθος +ἐλάττων αὐτοῦ· ἀμεγέθης γὰρ, ἄποσός τε καὶ ἀσώματος ἡ + θεία νοεῖται καὶ ἔστι φύσις. πῶς οὖν ἄρα τὸ ἔλαττον ἐπὶ +τοῦ γεννηθέντος δειχθήσεται; ἐν δόξη λοιπὸν, ἐρεῖ τις τυχὸν, +ἐν δυνάμει, ἐν σοφίᾳ. λεγέτωσαν τοίνυν, πόσος ἐστὶν ἐν e +τούτοις καὶ πηλίκος ὁ Πατὴρ, εἴ γε χρὴ καὶ τοῦτο εἰπεῖν· +ἵνα νοῆται λοιπὸν ἐλάττων ὁ Υἱὸς, ὡς πρὸς ἐκεῖνον ἐκμετρού- +3. ὅλως om. B. 4. καὶ assumptum ex B. Θεὸν ὁ Θεὸς Λόγος Β. 14. ὁ +ἐξ αὐτῆς] ὡς ἐξ αὐτοῦ Ε. 15. κατ’ αὐτὸ B.D ut vid. Ε. καὶ ταὐτὸ Ed. +16. πάρεστι] + τὸ Β. γρ. παρέστη D mg. 21, 22. ὁ et ὅτι et χρόνῳ τὸ +om. Β. 23. νοηθείη δ’ ὂν Β. 25. ἐπὶ] ὑπὸ Β. 29. νοεῖται Ε. +ἐκεῖνον dat Heyse ex Β. qui ἐκείνων scribit. ἐκεῖνο Ed. + + +μένος· ἢ εἴπερ ἐκεῖνός ἐστιν ἐν ἀκαταλήπτοις καὶ ἀνεκμετρήτοις +ὁ Πατὴρ ἀγαθοῖς, καὶ πολὺ τὸ τῆς ἡμετέρας διανοίας +ἀνατρέχουσι μέτρον, πόθεν ἐλάττονα λέγουσι τὸν Υἱὸν οἱ +πάντα τολμῶντες ἑτοίμως ’Αρειανοὶ, πρὸς ἀνατροπὴν τοῦ +προσόντος αὐτῷ κατὰ φύσιν ἀξιώματος; ἐλέγχεται γὰρ +26 A a ἀντιπαραθέσει τῇ πρὸς τὸ μεῖζον τὸ ἔλαττον, οὐκ ἐκμετρουμένης +δὲ τῆς ἀξίας τοῦ Πατρὸς, ποία δεῖξις ἐν Υἱῷ τοῦ +μειονεκτηματος;

+

ΑΛΛΟ. Ἐπὶ τῇ βδελυρίᾳ τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν, ἔξεστιν +Deut. xxxii. 31. ὄντως εἰπεῖν ἀληθεύοντας “Οἱ δὲ ἐχθροὶ ἡμῶν ἀνόητοι.” +πῶς γὰρ οὐκ ἂν εἶεν πάσης ἀμαθίας ἀνάπλεῳ, μὴ εἰδότες +1 Tim. i, 7. “μήτε ἃ λέγουσι, μήτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται,” καθάπερ +ὁ Παῦλός φησιν; ὅτου δὲ δὴ χάριν ἐπισκήπτειν αὐτοῖς +b οἰόμεθα δεῖν, ἐκεῖνό ἐστιv. εἰ κατὰ ἀλήθειαν Θεὸν ἐκ Θεοῦ +τοῦ Πατρὸς γεγεννῆσθαι λέγουσι τὸν Υἱὸν, καὶ οὕτω πιστεύσυσι, +πῶς ἐλάττων ἐστὶ τοῦ Πατρός; πολλὴ γὰρ ἐντεῦθεν +ἀποτεχθήσεται λογισμῶν ἀτοπία, πανταχῆ τὸ δύσφημον +ἔχουσα, καὶ ὅσαπερ ἄν τις καὶ μόνον ἀκοῦσαι παραιτήσεται. +εἰ γὰρ ὅλως Θεὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὁ Υἱὸς ἐπιδέξεται +κατά τι γοῦν ἐφ’ ἑαυτῷ τὸ ἔλαττον, ἀνάγκη λοιπὸν ἐννοεῖν, +ὡς ἔστι τι τὸ μεῖζον Θεοῦ. οὐκοῦν οὐκ ἐν τελειότητι τῆ κατὰ +c πᾶν ὁτιοῦν ἡ τοῦ Πατρὸς οὐσία νοεῖται, κἂν ὑπάρχῃ φύσει +Θεός· προκόψει δέ ποι καὶ αὐτὸς ἐπὶ τὸ μεῖζον, ἐλεγχόμενος, +ὥσπερ ἐν εἰκόνι τῷ Υἱῷ, ὅτι πέρ ἐστι καὶ αὐτὸς τῆς τὸ +ἔλαττον ἐπιδεχομένης οὐσίας. φορέσει δὲ αὐτὸ δυνάμει, καὶ +εἰ μήπω πεφόρεκεν· ἐπεί περ τὰ δεκτικά τινος ὄντα, δέξεται +πάντως καὶ τὰ ὧν ἐστι δεκτικὰ, καὶ καιροῦ καλοῦντος εἰς τὸ +παθεῖν οὐ παραιτήσεται. ἀλλὰ πολλή τις ἐν τούτοις ἡ +δυσφημία φαίνεται. οὔτε γὰρ προβήσεταί ποι πρὸς τὸ +μεῖζον ὁ Πατὴρ, ἀλλ’ οὐδὲ τὸ ἔλαττον ἐπιδέξεται, διὰ τὸ +1. ἑ κεῖνός assumptum ex Β. 2. ἀγαθοῖς ὁ Ποτὴρ inverso ordine Β. +10. ἀληθεύοντας εἰπεῖν mverso onhne Β. 1 1, ἁπάσης Ε. 13. δὲ om. Β. +18. παραιτήσηται Ε. 21. τὸ assumptum ex B.D.E. 24. ἐν assuinptum +ex B. 25. αὐτὸ] αὐτῷ Ε. + + +εἶναι κατὰ φύσιν Θεός. οὐκοῦν τὸ ἔλαττον οὐδὲ ὁ Υἱὸς ἐφ’ d +ἑαυτῷ καταδέξεται, Θεὸς καὶ αὐτὸς ὑπάρχων κατὰ φύσιν, ἵνα +μὴ τῆς ἀνωτάτω πασῶν οὐσίας κατηγόρημα νοοῖτο, τὸ ἐξ +ἀμαθίας τῶν αἱρετικῶν ἐπινοηθὲν ῥημάτιον.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ Υἱὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς ὁ ἐξ αὐτοῦ Λόγος ἐλάττων ἐστὶν αὐτοῦ, ἢ κατὰ τὸν +τῆς θεοπρεποῦς ἀξίας λόγον, ἢ ὡς κατὰ φύσιν οὐκ ἔχων +ἀπαραλλάκτως, ἢ κατά τι γοῦν τῶν ἐν τοῖς μειονεκτήμασι e +τρόπων, οὐκ αὐτοῦ τοσοῦτον ἔσται τὸ κατηγόρημα μᾶλλον, + ὅσον τῆς οὐσίας ἐξ ἧς εἶναι πεπίστευται, εἴπερ ὅλως τὸ +ἔλαττον, ἤτοι τὸ χεῖρον, ὡς πρὸς αὐτὴν ἀπογεννῶσα φαίνεται, +καίτοι τῆς γενητῆς καὶ πεποιημένης κτίσεως οὐκ +ἀνεχομένης τοῦτο παθεῖv. τίκτει γὰρ πάντως τὸ ὅμοιον +ἑαυτῷ πᾶν ὅπερ ἐστὶ καρπογόνοv. εἰ δὲ ἄνω παντὸς κεῖσθαι + πάθους τὴν θείαν τοῦ Πατρὸς ἐροῦσι φύσιν, ἔξω δηλονότι +καὶ τῆς ἐπὶ τοῦτο κατηγορίας κείσεται, ὡς δὲ ἀρχέτυπος +οὖσα τῶν ἐν ἡμῖν ἀγαθῶν, οὐκ ἐλάττονα τὸν Υἱὸν ἀποτέξεται, a 27 Α. +ἀλλ’ ἴσον τε καὶ ὁμοούσιον, ἵνα μὴ καὶ ἡμῶν ἀπολιμπάνηται +Θεὸς ὁ τοσοῦτον ὑπὲρ ἡμᾶς.

+

Ἄλλο διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῆς.

+

Ἶσον ἑαυτὸν ἐπιδεικνύων τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ φησί που +Χριστὸς πρὸς τοὺς οἰκείους μαθητάς “Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ, Infra xiv. 9. +“ἑώρακε τὸν Πατέρα.” εἶτα πῶς ὁ κατὰ φύσιν τοιοῦτος, +οὕτω τε ὑπάρχων ὡς αὐτὸς ἀληθεύων διισχυρίζεται, τὸ + ἔλαττον ἕξει κατὰ τὴν τινῶν ἀβουλίαν; εἰ γὰρ ὑπάρχων b +ἐλάττων ἐν ἑαυτῷ δεικνύει τὸν Πατέρα, μηδεμιᾶς μεσολαβούσης +παραλλαγῆς, ἐπὶ τὸν Πατέρα τὸ ἔλαττον ἀναβήσεται, +ὡς ἐν ἀμεταποιήτῳ φαινόμενον εἰκόνι τῷ Υἱῷ. ἀλλὰ +1. ἀφ’ ἑαυτοῦ Β. 3. νοοῖτο Β. νοῆται Ed. 8. τι] τίνα Β. 9. τρόπον Β. +11. αὐτὴν B.D.E. αὐτὸν Ed. 12, κτίσεως assumptum ex Β. 16. καὶ +τῆς ἐπὶ τοῦτο] τῶν ἐν ἡμῖν ἀγαθῶν καὶ τῆς ἐπὶ τούτῳ Ε. 21. φησί που Euth. +Ed. φησιν (sic) που φησιν ὁ Β. 22. οἰκείους] ἁγίους Β. με Β. 23. Πατέρα +Β. Euth. Πατέρα μου Ed. ut supra 16 init. + + +τοῦτο ἄτοπον· οὐκοῦν οὐκ ἐλάττων ὁ Υἱὸς, ἐν ᾧπερ ἐξεικονίζεται +τέλειος ὣν ὁ Πατήρ.

+

ΑΛΛο. καὶ πῶς ἃν τὸ ἔλαττον, ἢ ἐν οἷσπέρ ἐστιν ὁ +Infra xvi. 15. Πατὴρ, ὣν ὁ Υἱὸς ἐπιδέξηται, λέγων ἀνεγκλήτως “Πάντα +c “ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ ἐμὰ ἐστί·’’ καὶ πάλιν, ὡς πρὸς τὸν Θεὸν +Ib. xvii. 10. καὶ Πατέρα, ὅτι “πάντα τὰ ἐμὰ σά ἐστιν, καὶ τὰ σὰ ἐμά;” +εἰ γὰρ ὄντως ἐστὶ κατὰ τὴν τινῶν ἀβουλίαν ἐλάττων ὁ Υἱὸς, +ἐπειδήπερ ἀληθεύει λέγων πρὸς τὸν Πατέρα “Τὰ ἐμὰ σά +“ἐστι καὶ τὰ σὰ ἐμὰ,’’ χωρήσει καὶ ἐπὶ τὸν Πατέρα τὸ +ἔλαττον, καὶ τὸ μεῖζον ὁμοίως ἐπὶ τὸν Υἱὸν, ἀδιαφορούσης +τῆς τῶν πραγμάτων τάξεως, εἴπερ ἐν ἑκατέρῳ τὰ ἑκατέρῳ +προσόντα φαίνεται, καὶ ὅπερ ἂν εἴη τοῦ Πατρὸς, τοῦτό ἐστι +d καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ πάλιν, ὅπερ ἃν ὑπάρχον ἴδιον φαίνηται τοῦ +Υἱοῦ, τοῦτό ἐστι καὶ τοῦ Πατρός. οὐδὲν οὖν κωλύσει λέγειν +ἐλάττονα τοῦ Υἱοῦ τὸν Πατέρα, καὶ μείζονα τοῦ Πατρὸς τὸν +ἀλλ' ἀλλ’ ἐστι τῶν ἀτοπωτάτων, καὶ μόνον ἐννοεῖν +τοιοῦτον· ἴσος ἄρα καὶ οὐκ ἐλάττων ὁ κοινὰ πρὸς τὸν +Πατέρα τὰ τῆς οὐσίας ἔχων πλεονεκτήματα.

+

Ἄλλο ἐκ τοῦ αὐτοῦ.

+

Εἰ πάντα ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ, ταῦτα πάντως ἐστὶ τοῦ Υἱοῦ, +e ἔστι δὲ ἐν Πατρὶ τὸ τέλειον, τέλειος ἔσται καὶ ὁ Υἱὸς ὁ τοῦ +Πατρὸς ἔχων τὰ ἴδια καὶ ἐξαίρετα. οὐκοῦν οὐκ ἐλάττων, +κατὰ τὴν τῶν αἱρετικῶν δυσσέβειαν.

+

Ἄλλο διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῆς, μετὰ συμπλοκῆς συλλογισμοῦ.

+

Λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ τὴν ἄσβεστον φλόγα τῆς ἑαυτῶν +καταχέοντες κεφαλῆς, καὶ τὴν μὲν ἐν τοῖς θείοις δόγμασιν +ὀρθότητα παραιτούμενοι, στροφὰς δὲ ποικίλων ἐπινοοῦντες +1. ἐξεικονίζεται Β. Euth. εἰκονίζεται Ed. 2. ὁ Ποτὴρ ὢν inverso ordine +Euth. 3. ἢ om. Euth. 4. ὢν assiimptum ex Euth. ἐπιδέξετο (= ἐπιδέξαιτο) +Β. 5. τὸν om. B. 11. τῆς om. Ε. 13. καὶ prius +assumptum ex Β. Euth. 14. καὶ assiimptum ex Euth, 20. πάντως +Β. Ε. πάντα Ed. 23. δυσσέβειαν] δυσβούλειαν Β. 25. τῆς ἑαυτῶν +καταχέοντες hoc ordine Β. + + +συλλογισμῶν πρὸς ἀπάτην τῶν ἀκεραιοτέρων καὶ ἀνατροπὴν, a 28 Α. +πότερόν ποτε κρείττων ἐστὶν ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, τὸ μεῖζον +ὡς πρὸς αὐτὸν ἔχων, εἴπερ ἐλάττων ἐστὶ, καθὼς ἐκεῖνοι ληροῦντές +φασιν, ἢ οὐχί; ἀλλ’ οἶμαι δὴ πάντως, ὅτι Κρείττων + ἐροῦσιv. ἢ λεγέτωσαν τί τὸ περισσὸν ἐν τῷ κεκτῆσθαι τὸ +μεῖζον ὁ Πατὴρ ἔχων φανεῖται, εἰ μὴ κρείττων ἐστίν; εἰ μὲν +γὰρ ὅλως οὐδὲν, λέλυται λοιπὸν ἤδη πᾶν τὸ ἐφ’ Υἱοῦ κατηγόρημα· +εἰ δὲ πολύ τι τὸ διάφορόν ἐστι, κρείττων ἄρα +λοιπὸν, ὡς ἔχων τὸ μεῖζοv. ἀπολογείσθωσαν τοίνυν, καὶ + διδασκέτωσαν ἡμᾶς, εἴπερ εἰσὶν ὄντως σοφοὶ, τοῦ δὴ χάριν b +γεννήσας τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, οὐκ ἴσον ἑαυτῷ γεγέννηκεν, +ἁλλ’ ἐλάττονα. εἰ μὲν γὰρ φαίνοιτο κρεῖττον τὸ ἴσον ἑαυτῷ +κατὰ πάντα γεννῆσαι τὸν Υἱὸν, τίς ὁ κωλύσας τοῦτο ποιεῖν; +εἰ μὲν γάρ τι τὸ κωλῦσαν ὡς ἐξ ἀνάγκης ἐστὶν, ὁμολογήσουσι + καὶ οὐχ ἑκόντες εἶναί τι τὸ μεῖζον τοῦ Πατρός. εἰ δὲ +τὸ κωλῦον ἦν ὅλως οὐδὲν, ἔχων δὲ τὴν ἐξουσίαν, καὶ εἰδὼς, +ὅτι κάλλιόν ἐστι γεννῆσαι τὸν Υἱὸν ἴσον, βεβούληται τὸν +ἐλάττονα, φθόνος ἄρα περὶ αὐτὸν καὶ βασκανία γενομένη c +φαίνεται· οὐ γὰρ ἠθέλησεν ἀποδοῦναι τὸ ἴσον τῷ Υἱῷ. ἢ + τοίνυν ἀδυνατήσει περὶ τὴν γέννησιν ὁ Πατὴρ, ἢ βάσκανος +ἔσται κατὰ τὸ ἐκ τῶν συλλογισμῶν συναγόμενον θεώρημα, +ἂν ἔχη τὸ ἔλαττον ὁ Υἱὸς κατὰ τὸν ἐκείνων λόγοv. ἀλλὰ +τοῦτο ἄτοπον· ἄνω γὰρ πάθους παντὸς ἡ θεία καὶ ἀκήρατος +φύσις. οὐκοῦν οὐκ ἐλάττων ὁ Υἱὸς, ἵνα μὴ τὸ ἴσον ἀπολέσῃ, + κατ’ οὐδένα τρόπον ἀτονήσαντος τοῦ Πατρὸς περὶ τὸ ἴσον +ἑαυτοῦ γεννῆσαι τὸν ἐξ αὐτοῦ, μήτε μὴν ἐκ βασκανίας κεκωλυμένου d +τὸ ἐθελῆσαι τὸ ἄμεινον.

+

ΑΛΛΟ. Αὐτός που φησὶν ὁ Σωτῆρ’, ὡς εἴη μὲν αὐτὸς ἐν infra x. 38. +Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ δὲ ὁμοίως ἐν αὐτῷ. ἀλλ’ ἐστι παντί + που δῆλον, ὡς οὐ προσήκει νοεῖν, καθάπερ σῶμα ἐν σώματι, +5. ἢ λεγέτωσαν Β. λεγέτωσαν τοίνυν Ed. τὸ prius assumptum ex Β. κεκτῆσθαι +B.D.E. κεκλῆσθαι Ed. 17. Υἱὸν assumptum ex Β. 18. φθόνος] ++ γὰρ Β. 21. λογισμῶν Β. 27. θελῆσαι B. 28. Αὐτός] +Οὕτως Euth. + + +ἢ σκεῦος ἐν σκεύει, οὕτως εἶναι χωρητὸν ἐν Υἱῷ τὸν Πατέρα, +ἢ αὖ πάλιν τὸν Υἱὸν ἀντεμβιβάζεσθαι τρόπον τινὰ τῷ +Πατρί· οὗτος δὲ ἐν ἐκείνῳ, κἀκεῖνος ἐν τούτῳ φαίνεται ὡς +e ἐν ταὐτότητι τῆς οὐσίας ἀπαραλλάκτῳ, καὶ τῇ κατὰ φύσιν +ἑνότητί τε καὶ ὁμοιότητι. ὥσπερ ἂν εἴ τις καὶ ἐν εἰκόνι τὴν +οἰκείαν καταθεώμενος μορφὴν λέγοιτο πρός τινας ἀληθεύων, +καὶ τὴν εἰς ἄκρον ἐξησκημένην ἐμφέρειαν τοῦ οἰκείου σχήματος +ἀποθαυμάζοι βοῶν Ἐγὼ ἐν τῇδε τῇ γραφῆ καὶ ἡ +γραφὴ δὲ ἐν ἐμοί. ἢ καὶ καθ’ ἕτερον τρόπον, ὥσπερ ἃν εἰ +καὶ ἡ τοῦ μέλιτος γλυκεῖα ποιότης ἐντεθεῖσα γλώττη περὶ +ἑαυτῆς λέγοι Ἐγὼ ἐν τῷ μέλιτι καὶ τὸ μέλι δὲ ἐν ἐμοί· ἢ +29 A. a καὶ ὥσπερ πάλιν εἰ ἡ ἐκ πυρὸς φυσικῶς προἰ·οῦσα θερμότης +φωνὴν ἀφιεῖσα λέγοι Ἐγὼ ἐν τῷ πυρὶ καὶ τὸ πῦρ δὲ ἐν +ἐμοί. ἐστι μὲν γάρ πὼς τῶν εἰρημένων ἕκαστον ἐπινοίᾳ +μεριστὸν, ἓν δὲ τῆ φύσει, καὶ ἓν ἐξ ἑνὸς, ἀμερίστῳ τινὶ καὶ +ἀδιαστάτῳ προόδῳ προκύπτον, ὥσπερ καὶ χωρίζεσθαι δοκοῦν +τοῦ ἐν ᾧπέρ ἐστιv. ὅμως δ’ οὖν εἰ καὶ τοῦτον ἔχει τὸν τύπον +τῶν ἐπ’ αὐτοῖς νοημάτων ἡ δύναμις, ἀλλ’ ἓν ἐν ἑτέρῳ φαίνεται, +καὶ ταὐτόν εἰσιν ὅσον εἰς οὐσίαν ἀμφότερα. εἴπερ οὖν +b διὰ τὸ τῆς οὐσίας ἀπαράλλακτον καὶ τὸ ἐν τῷ χαρακτῆρι +παντελῶς ἀπαραποίητον, ὁ Πατήρ ἐστιν ἐν Υἱῷ, πῶς ὁ +μείζων ἐν ἐλάττονι κατ’ ἐκείνους ὄντι τῷ Υἱῷ χωρήσει καὶ +ὀφθήσεται; ἐπειδὴ δὲ ὅλος ἐστὶν ἐν αὐτῷ, τέλειος ἄρα +πάντως ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ὁ τοῦ τελείου χωρητικὸς καὶ χαρακτὴρ +τοῦ μεγάλου Πατρός.

+1. εἶναι om. Euth. 2. τὸν Υἱὸν assumptum ex Β. Euth. 3. οὗ. +τος Euth. D.E. Migne. οὕτως Aub. κἀκεῖνος Euth. B.E. Migne. κἀκεῖνο Aub. +4. τῆς assumptum ex Euth. B.E. 9–11. 1. ἢ καὶ—ἐμοί om. Euth. 12. εἰ +assumptum ex Euth. 14. γάρ πὼς hoc ordine B. Euth. 15. καὶ +ἀδιαστάτῳ om. Euth. 18. ἐν assumptum ex Euth, 21. ἐν Υἱῷ ἐστι +inverso ordine Euth. 23. ὅλως Euth. 24. καὶ om. B. habet Euth. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Δ. +

Πρὸς τοὺς τολμῶντας λέγειν, ὅτι ἕτερός ἐστιν ὁ ἐνδιάθετός τε καὶ +φυσικὸς ἐν Θεῷ καὶ Πατρὶ Λόγος, καὶ ἕτερος ὁ παρὰ ταῖς θείαις c +γραφαῖς λεγόμενος Υἱός· ἔστι δὲ τῶν περὶ Εὐνόμιον ἡ τοιαύτη + κακοδοξία.

+

Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν.

+

ἌΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΙΝ μὲν ὥσπερ τινὰ τῶν ἤδη προειρημένων +ἐν τούτοις ὁ Εὐαγγελιστὴς ἐποιήσατο. προσθεὶς δὲ +τό οὗτος, μονονουχὶ βοήσας ὁρᾶται Ὁ ὢν ἐν ἀρχῇ, ὁ παρὰ + τῷ Πατρὶ Λόγος, ὁ ὑπάρχων Θεὸς ἐκ Θεοῦ, οὗτός ἐστι καὶ d +οὐχ ἕτερος, περὶ οὗ τὸ σεμνὸν ἡμῖν πρόκειται σύγγραμμα. +ἔοικε δὲ πάλιν οὐ μάτην τοῖς εἰρημένοις ἐπενεγκεῖν τό Οὗτος +ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόv. ὡς γὰρ ὑπὸ θείου Πνεύματος εἰς +τὴν τῶν ἐσομένων γνῶσιν φωταγωγοῦ μένος οὐκ ἠγνόησεν, + ὥς γε μοι δοκεῖ, καὶ ὡς ἔστιν εἰπεῖν ἀληθεύοντας, ὅτι περ +ἀναφανοῦνταί τινες ἀπωλείας ἐργάται, διαβόλου θήρατρα, +θανάτου παγίδες εἰς ταμεῖα καταφέρουσαι καὶ εἰς πέταυρον e Cf.Prov.vii. 27; ix. 18. +ᾅδου τοὺς ἐξ ἀμαθίας προσέχοντας οἷς ἂν ἐκ καρδίας ἐρεύγωνται ix. 18. +πονηρᾶς. ἐνστήσονται δὲ καὶ κατὰ τῆς ἑαυτῶν + ἀνδριοῦνται κεφαλῆς λέγοντες, ἕτερον μὲν εἶναι τὸν ἐνδιάθετον +ἐν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ Λόγον, ἕτερον ’δε τινα καὶ τῷ +ἐνδιαθέτῳ λίαν ἐμφερέστατόν τε καὶ ὁμοιότατον τὸν Υἱὸν καὶ +2. τε assumptura ex B.D. lO. ὁ om. Migne. 12. ἐπενεγκεῖν] προσθεὶς +Euth. 15. ἐμοὶ γε Euth. –20. εἰς—κεφαλῆς om. Euth. +17. ταμιεῖα Ε. 18. ἐρεύγωνται correxi ex D.E. qui ἐρρεύγωνται exhibent. +ἐρεύγονται Ed. 19. αὐτῶν Β. 21. τῷ et καὶ prius assumpta ex B. Euth. +καὶ τῷ—τὸν Υἱὸν] τὸν τῷ—Υἱὸν Euth. + + +Λόγον, δι’ οὗ Θεὸς τὰ πάντα ἐργάζεται· ἵνα λόγος λόγου +νοῆται, καὶ εἰκὼν εἰκόνος, καὶ ἀπαύγασμα ἀπαυγάσματος. +ὥσπερ οὖν ἤδη δυσφημούντων ἀκούσας αὐτῶν, καὶ πρὸς τὰς +30 A a ἐκτόπους ἀπονοίας τῶν παρ’ αὐτοῖς συγγραμμάτων εὐλόγως +κεκινημένος, ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς, ὁρισάμενος ἤδη καὶ +διὰ πολλῶν, ὡς ἔδει, κατασημήνας τὸν ἕνα καὶ μόνον καὶ +ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ, καὶ ἐν Θεῷ, καὶ πρὸς Θεὸν ὄντα Λόγον, +ἐπιφέρει γοργῶς Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεὸν, ὡς Υἱὸς +δηλαδὴ πρὸς τὸν Πατέρα, ὡς ἔμφυτος, ὡς ἐκ τῆς οὐσίας +αὐτοῦ, ὡς Μονογενής· οὗτος οὐκ ὄντος δευτέρου.

+

Ἐπειδὴ δὲ προσήκειν ἡγοῦμαι τὰ περὶ τῆς τοιαύτης δυσ- +b σεβείας ἐξηγεῖθαι σπουδάζοντας, γυμνοτέραν αὐτῶν καταστῆσαι +τὴν δυσφημίαν, διὰ τὴν τῶν ἀκεραιοτέρων ἀσφά- +Cf. Gen. xlix. 17. λείαν· φυλάξεται γὰρ ὁ μαθὼν, καὶ ὡς ὄφιν ὑπεραλεῖται +κατὰ μέσην λανθάνοντα τὴν ὁδόν· ἀναγκαίως αὐτὴν ἐκθήσομαι +τὴν ἐκείνων δόξαν, ὡς ἐν ἀντιθέσεως σχήματι. λάβοι +γὰρ ἂν ὄντως τὰς λύσεις ἐφεξῆς, καθ’ οὕσπερ ἂν ἐπιδοίη +τρόπους ὁ πάντα σοφῶν Θεός.

+

Εὐνομίου δόξα περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ.

+

„ Ὁ Μονογενὴς, φησὶ, τοῦ Θεοῦ Υἱὸς, οὐκ ἔστιν αὐτο- +c „κυρίως ὁ Λόγος αὐτοῦ· ἀλλ’ ὁ μὲν ἐνδιάθετος λόγος τοῦ +„ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐν αὐτῷ κινεῖται καὶ ἔστιν ἀεί· ὁ δὲ ἐξ +„ αὐτοῦ γεννηθῆναι λεγόμενος Υἱὸς τὸν ἐνδιάθετον αὐτοῦ +„ λόγον δεχόμενος, πάντα τε οἶδεν ἐκμαθὼν, καὶ καθ’ ὁμοιό- +„ τητᾷ τὴν ἐκείνου, λόγος καλεῖται καὶ ἔστιν.’’

+

Εἶτα πρὸς βεβαίωσιν, ὡς οἴεται, τῆς ἑαυτοῦ δυσσεβείας +καὶ τῶν διεστραμμένων ἐννοιῶν τοιούτους τινὰς ἀναπλέκει +Prov. v. 22. συλλογισμοὺς, ἵνα, καθὰ γέγραπται, ταῖς τῶν οἰκείων ἁμαρτημάτων +σειραῖς ὁ δείλαιος κατασφίγγηται.

+1. οὗ] + ὁ Euth, 4. ἀτόπους Euth. 6. κατασημάνας Euth. +9. τὸν om. Β. 16. δόξαν assumptum ex Β. 17. ὄντως Β. οὕτω Ed. +20. αὐτοκυρίως] αὐτοκράτωρ κοὶ αὐτοκύριος Β. 22. ἐν ἑαυτῷ Β. + + +

„Εἰ ὁ Λόγος, φησὶν, ὁ ἐν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ φυσικός τε d +„ καὶ ἐνδιάθετος αὐτός ἐστιν ὁ Υἱὸς, ἐστι δὲ ὁμοούσιος τῷ +„ γεννήσαντι, τὶ τὸ κωλῦον ἔτι Λόγον εἶναί τε καὶ καλεῖσθαι +„ καὶ τὸν Πατέρα, ὡς ὁμοούσιον Λόγῳ;

+

„ΚΑΙ ΠΑΛΙΝ· Εἰ ὁ Λόγος ἐστὶ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ +„ Υἱὸς, καὶ παρ’ αὐτὸν οὐκ ἔστιν ἕτερος· διὰ ποίου λόγου, +„ φησὶν, ὁ Πατὴρ πρὸς αὐτὸν εὑρίσκεται λέγων ‘Υἱός μου Ps. ii. 7. +„ ‘εἶ σύ· ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε.’ πρόδηλον γὰρ ὡς οὐ e +„ δίχα λόγου τὰς πρὸς αὐτὸν διαλέξεις ὁ Πατὴρ ἐποιήσατο, + „ ἐπεὶ πᾶν τὸ λαλούμενον, ἐν λόγῳ πάντως λαλεῖται, καὶ +„ οὐχ ἑτέρως. καὶ αὐτὸς δέ που φησὶν ὁ Σωτῆρ’, ὅτι ‘οἶδα Infra viii 55. Ib. xiv. 24. +„ ‘τὸν Πατέρα, καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ τηρῶ. καὶ πάλιν ‘῾Ο +„ ‘λόγος ὃν ἀκούετε, οὐκ ἐστιν ἐμὸς, ἀλλὰ τοῦ πέμψαντός με +„ ‘Πατρός.’ ὅτε τοίνυν ἐν λόγῳ Πατὴρ μὲν πρὸς αὐτὸν δια- + „ λέγεται, συνομολογεῖ δὲ καὶ αὐτὸς, ποτὲ μὲν ὅτι τηρεῖ τὸν a 31 A. +„ λόγον τοῦ Πατρὸς, ποτὲ δὲ πάλιν, ὡς οὐ τὸν αὐτοῦ λόγον, +„ ἀλλὰ τὸν τοῦ Πατρὸς ἤκουον οἱ Ἰουδαῖοι· πῶς οὐκ ἂν εἴη, +„ φησὶν, ἀνενδοιάστως ὁμολογούμενον, ὡς ἕτερός ἐστιν ὁ +„ Υἱὸς παρὰ τὸν ἐνδιάθετον, ἤτοι τὸν ἐν κινήσει νοηματικῇ + „ λόγον, οὗ μετέχων καὶ ἀναπιμπλάμενος καλεῖται λόγος ὁ +„ προφορικὸς καὶ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ἐκφαντικὸς, του- +„ τεστιν ο Υιος.

+

Τοιαῦτα μὲν οὖν ὁ παράφρων ἑαυτῷ συνείρει κακὰ, καὶ +πάσαις ὁμοῦ ταῖς θείαις γραφαῖς ἀντιφωνῶν οὐκ αἰσχύνεται, + τὸ γεγραμμένον ἐφ’ ἑαυτῷ δεικνύων ἀληθές “Ὁταν ἔλθῃ b Prov.xviii. 3. +“ ἀσεβὴς εἰς βάθος κακῶν καταφρονεῖ.’’ λίαν γὰρ ὄντως +ἐβάθυνεν εἰς κάκωσιν ἐξ ἀνοίας ὁ θεομάχος, τὸ μὲν ἐξ +ἀληθείας ὀρθοῦσθαι παραιτούμενος, τῆ δὲ σαθρότητι τῶν +οἰκείων ὀκλάζων λογισμῶν· ὅτι γὰρ ὁ Μονογενὴς τοῦ Θεοῦ +1. ὁ alt. assumptum ex Β. Ε. 4. καὶ assumptum ex Β. λόγῳ] λόγον +Β. 8. ὡς] ὅτι B. 10. πάντως D.E. Ed. mg. παντὸς Ed. +14. Πατρὸς assumptum ex Β. Πατὴρ μὲν Β. μὲν ὁ Πατὴρ Ed. 17. οἱ +om. Β. 19. πορὰ B.D. Ed. mg. περὶ Ed. κινήσει D.E. κενήσει Aubertus. +γεννήσει correxit silens Migne. 25. ἐφ’ om. B. 29. ὁ assumptum +ex B. + + +καὶ Πατρὸς Υἱὸς αὐτοκυρίως ἐστὶν ὁ Λόγος αὐτοῦ, διὰ τῶν +ὑποτεταγμένων εἰσόμεθα.

+c

Λύσις ἐφεξῆς τῆς Εὐνομίου κακοδοξίας. +Δυσμαθὴς ὁ παράφρων αἱρετικός· πῶς γὰρ ἂν ὅλως εἰς +Sap. i. 4. κακότεχνον ψυχὴν εἰσέλθοι σοφία; ἢ τί τῶν τοιούτων γένοιτ’ +ἂν, εἰπέ μοι, κακοτεχνέστερον, οἵ γε κατὰ τὸ γεγραμμένον, +2 Tim. iv. 4. “ἀπὸ μὲν τῆς ἀληθείας τὴν ἀκοὴν ἀποστρέφουσιν, ἐπὶ δὲ +“τοὺς μύθους’’ τῶν οἰκείων διανοημάτων εὐπετέστερον τρέχουσιν, +ἵνα δὴ καὶ δικαίως ἀκούσειαν, οὐ τὰ ἐκ τῆς θείας +Ezek. xiii.3; Her. xxiii. 16. λαλοῦντες γραφῆς “οὐαὶ οἱ προφητεύοντες ἀπὸ καρδίας +αὐτῶν, καὶ οὐκ ἀπὸ στόματος Κυρίου τίς γὰρ ἄπο +1 Cor. xii. 3. d στόματος κυρίου “λαλῶν, λέγει Ἀνάθεμα Ἰησοῦς;” ὃ δὴ +καὶ ποιοῦσί τινες τῶν τῆς εὐσεβείας δογμάτων ἀνέδην κατασοβαρευόμενοι· +καὶ καθάπερ ἔφη τις τῶν ἁγίων προφητῶν +Mich. iii, 9. “Πάντα τὰ ὀρθὰ διαστρέφοντες·’’ φασὶ γὰρ ἕτερον μὲν +εἶναι τὸν φυσικὸν καὶ ἐνδιάθετον ἐν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ +λόγον, ἕτερον δὲ αὖ πάλιν τὸν ὠνομασμένον Υἱὸν καὶ +Λόγον· καὶ φέρουσι πρὸς ἀπόδειξιν τῆς ἑαυτῶν, ὡς οἴονται, +δόξης, μᾶλλον δὲ ἀχαλίνου δυσσεβείας, λέγοντα τὸν κύριον +ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν Χριστὸν ἐν ταῖς πρὸς Ἰουδαίους ὁμιλίαις, +infra e viii. 55. e ὅτι “οἶδα τὸν Πατέρα καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ τηρῶ· πρὸς δέ +γε τούτῳ καὶ τὸ πρὸς αὐτὸν εἰρημένον παρὰ τοῦ Πατρος +Ps. cix. 3. “Ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐξεγέννησά σε·” εἶτά φασι +τὸν ἐκ τοῦ οἰκείου πατρὸς ἰὸν ἐρευγόμενοι Εἰ ὁ λαλῶν +ἕτερος ὡς πρὸς τὸν ᾧ διαλέγεται· διαλέγεται δὲ διὰ λόγου +πρὸς τὸν Υἱὸν ὁ Πατήρ· ἕτερος ἄρα παρ’ αὐτὸν ὁ ἔμφυτος +ἂν εἴη λόγος, ὁ ἐν ᾧπερ ἐποιεῖτο τὰς διαλέξεις ὁ Πατήρ· +καὶ πάλιν Εἰ αὐτός που, φησὶν, ὁ Υἱὸς τηρεῖν τὸν τοῦ +Πατρὸς λόγον διισχυρίσατο· πῶς οὐκ ἂν ἕτερος εἴη λοιπὸν ὁ +22 Α. a τηρῶν παρὰ τὸν τηρούμενον· πρὸς δέ γε ταῦτα χαλεπὸν μὲν +5. σοφία εἰσέλθοι inverso ordine Β. 1 2. Ἰησοῦν Migne. 15. εἶναί +μὲν inverso ordine Β. 20. τὸν om. Ε. 23. ἐξεγέννησα Β.Ε. cf. infra +33 c, 34 b, 36 a. ἐγέννησα Ed. + + +ἴσως οὐδὲν ἀντιλέγειν· “Δώσει γὰρ ὁ κύριος ῥῆμα τοῖς Ps. lxvii. 12. +α εὐαγγελιζομένοις δυνάμει πολλῆ.” χρῆν δέ γε τοὺς οἵπερ +εἰσὶ τὴν τοιαύτην νοσοῦντες ἀμαθίαν ἀναμιμνήσκεσθαι τοῦ +λέγοντος α 2 οἱ ἐγκαταλιπόντες ὁδοὺς εὐθείας τοῦ πορεύ- Prov. ii. 13. + “ἕσθαι ἐν ὁδοῖς σκότους·” ἡμᾶς δὲ ἀκόλουθον πρὸς τὸν ἐν +τοῖς οὐρανοῖς ἀναφθέγγεσθαι μυσταγωγόν " Ἀπόστρεψον Prov. cxviii, 37. +"τοὺς ὀφθαλμούς μου τοῦ μὴ ἰδεῖν ματαιότητα·” ματαιότης +γὰρ ὄντως, λῆρός τε καὶ ἕτερον οὐδὲν τὰ ἐκ τῆς ἐκείνων b +κενοφωνούμενα ἀπαιδευσίας· οὐ γὰρ ὡς λόγον ἔχων ἕτερον + ἐν ἑαυτῷ τοῦ Πατρὸς, ὁ Υἱὸς τὸν τοῦ Πατρὸς ἔφασκε λόγον +τηρεῖν· ἀλλ’ οὐδ’ ὥσπερ τινὰ παιδαγωγὸν ἐπικομιζόμενος +πρὸς ἡμᾶς ἀφῖχθαι διισχυρίσατό ποτε, ὡς δὲ μόνος ἐνυ- +πάρχων κατὰ φύσιν τῷ Ηατρὶ, ἔχων τε αὖ πάλιν ὁμοίως ἐν +ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, μεσολαβοῦντος ἑτέρου μηδενός· “Ἐγὼ, Infra xiv. ii. + α φησὶν, ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ,” οὐχ ὁ ἔμφυτος, c +ἀλλ’ οὐδὲ ἕτερός τις λόγος· ἀλλ’ ὁ Πατήρ· ἐν ἐμοί. πῶς +οὖν ἄρα νοῆσαι προσήκοι τὸ παρ’ αὐτοῦ πρὸς τοὺς Ἰουδαίους +εἰρημένον, εἴποι τις ἂν ἡμῖν, καὶ μάλα εἰκότως· πρὸς δὴ +τοῦτο ἐροῦμεν ἀληθεύοντες τὰ εἰς νοῦν ἀναβαίνοντα τὸν + ἡμέτερον Ἐδίδασκεν ὁ Σωτῆρ’ τὸν δυσπειθέστατον τῶν +Ἰουδαίων λαὸν, καὶ κατὰ βραχὺ τῆς νομικῆς ἐξέλκων λα- +τρείας τοὺς ἀκροωμένους, ἐπεφώνει πολλάκις " Ἐγώ εἰμι ἡ Ib. 6. +“ ἀλήθεια,” μονονουχὶ λέγων Ἀποσείσασθε τὸν νομικὸν, ὦ +οὗτοι, ζυγόν· καταδέξασθε τὴν ἐν πνεύματι λατρείαν· οἰχέσθω d + λοιπὸν ἡ σκιὰ, χωρείτω μακρὰν ὁ τύπος, ἐπέλαμψεν ἡ ἀλήθεια. ἀλλ’ οὐ πᾶσιν ἐδόκει ποιεῖν ὀρθῶς, ἀνατρέπων τὰ +Μωυσέως, μᾶλλον δὲ ἄγων ἐπὶ τὸ ἀληθέστερον, ὡς καί τινας +ἤδη βοᾶν Εἰ ἦν οὗτος παρὰ Θεοῦ ὁ ἄνθρωπος, οὐκ ἂν ἔλυε Ib. ix. 6. +τὸ σάββατον· ὅπερ ἂν ἦν ἄντικρυς ἁμαρτίαν καταψηφί- +3. νοοῦντες Β. 7. μου assumptum ex D.E. 8. λῆρός τε ὄντως +inverso ordine Β. ρ. κενοφωνούμενα ἀπαιδευσίας hoc ordine Β. μρον Β. +ἕτερον οὐδὲν D.E. ἕτερον οὐδένα Ed. 10. λόγον ἔφασκε inverso ovdine Β. +13. πάλιν αὖ et τὸν Ηατέρα ὁμοίως ἐν ἑαυτῷ inverso ordine Β. ΐ6. οὐδὲ] + ὁ +Ed. invito Β. 2ΐ. λαῶν Ed. quae conjecit λαὸv. 28, ὁ assumptum ex +B.D.E. 29. τὸ σάββατον B.D.E. τὰ σάββατα Ed. δν assumptum ex Β. + + +ζεσθαι τοῦ μὴ εἰδότος αὐτήv. πρὸς οὖν τὰς τοιαύτας τῶν +e Ἰουδαίων ἀπονοίας ἀπολογούμενος, πάντα μὲν ὑφαιρεῖ τὸν ἐν +τοῖς ῥήμασι κόμπον, ὑφειμένως δὲ καὶ οὐ τρανῶς ἐκδιδάσκειν +βούλεται, ὡς οὐκ ἄν τι παρὰ τὸ δοκοῦν ἐργάσαιτο τῷ Θεῷ +καὶ Πατρὶ, ὁ μὴ εἰδὼς ἁμαρτίαν Υἱός· ἵνα δὲ μὴ γυμνότερον +λέγων Ἁμαρτίαν οὐκ οἶδα, παροτρύνῃ πάλιν αὐτοὺς εἰς τὸ +καταλεύειν αὐτόv. ἢ γὰρ ἂν εὐθὺς ἀναζέοντες εἰς ὀργὰς +ἐπεπήδων λέγοντες Θεῷ μόνῳ τὸ μὴ ἁμαρτάνειν οἰκεῖον· σὺ +δὲ ἄνθρωπος ὢν, μὴ λάλει τὰ μόνῳ πρέποντα Θεῷ· ὃ δὴ +καὶ ἑτέρωθί που πεπράχασι, λέγοντες λιθάζειν αὐτὸν εἰκότως, +ὅτιπερ ἄνθρωπος ὢν, ἑαυτὸν ποιεῖ Θεόν· περιεσταλμένως ὁ +33 a. Infra x. 33. a Σωτῆρ’, ἅτε δὴ καὶ ἄνθρωπος γεγονὼς καὶ ὡς ὑπὸ νόμον +μετὰ τῶν ὑπὸ νόμον, τὸν λόγον ἔφη τηρεῖν τοῦ Πατρὸς, +μονονουχὶ λέγων Οὐδαμοῦ τὸ τοῦ Πατρὸς θέλημα παρεκβήσομαι· +ἐν γὰρ τῷ τὸν θεῖον ἐξέρχεσθαι νόμον ἡ ἁμαρτία +γίνεται, ἐγὼ δὲ ἁμαρτίαν οὐκ οἶδα, κατὰ φύσιν ὑπάρχων +Θεός· οὐκοῦν διδάσκων οὐ λυπῶ τὸν Πατέρα. λοιπὸν ἐπιτιμάτω +μηδεὶς τῷ κατὰ φύσιν μὲν νομοθέτῃ, διὰ δὲ τὴν πρὸς +b ἡμᾶς ὁμοίωσιν νομοφύλακι. εἰδέναι δὲ τὸν Πατέρα φησὶν, +οὐχ ἁπλῶς καθάπερ ἡμεῖς, ἀπεριεργότερον δὲ αὐτὸ τοῦτο +μόνον, ὅτιπερ εἴη Θεὸς, ἀλλ’ ἐξ ὧν ἔστιν αὐτὸς τὴν τοῦ +Πατρὸς φύσιν διισχυρίζεται νοεῖv. ἐπειδὴ δὲ οἶδεν ὑπομένειν +οὐκ εἰδότα τροπὴν τὸν γεννήσαντα, οἶδε δηλονότι καὶ ἑαυτὸν +ἄτρεπτον ἐξ ἀτρέπτου Πατρός· τὸ δὲ τροπὴν οὐκ εἰδὸς, πῶς +ἂν λέγοιτό τι καὶ ἁμαρτάνειν, καὶ οὐχὶ μᾶλλον ἀκλονήτως ἐν +τοῖς ἰδίοις ἑστάναι φυσικοῖς πλεονεκτήμασιν;

+c

Εἰκαῖον οὖν ἄρα τῶν Ἰουδαίων τὸ φρόνημα ἤγουν τὸ κατηγόρημα, +παρὰ τὴν τοῦ Πατρὸς βούλησιν ἕτερόν τι φρονεῖν +οἰομένων τὸν Υἱόν· τηρεῖ γὰρ, ὥς φησι, τὸν λόγον αὐτοῦ, καὶ +ἀγνοεῖ τὸ ἁμαρτάνειν φυσικῶς· οἶδε γὰρ τὸν Πατέρα τοῦτο +3. οὐ τρανῶς] πράως Β. 14. θέλημα] βούλημα καὶ θέλημα B. 19. ἡμᾶς] +ὑμᾶς D.E. 20. δὲ αὐτὸ Β. αὐτὸ δὴ Ed. 21. ὅτιπερ Β. ἐπείπερ Ed. +27. Haec τὸ φρόνημα ἤγουν assumpta ex Β. 29. τὸν λόγον αὐτοῦ] τὸν υἱὸν +αὐτοῦ ἤτοι τὸν λόγον Β. + + +παθεῖν οὐ δυνάμενον, ᾧπέρ ἐστιν ὁμοούσιος ὡς Υἱὸς ἀληθινός. +ἐπειδὴ δὲ πρὸς τοῦτό φασι καὶ τὸ συνημμένον τῇ παρ’ +αὐτῶν ἀντιθέσει “Ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐξεγέννησά γ’ Ps. cix. 3. +“σε·” φέρε δὴ πάλιν, καὶ ἐπὶ τούτῳ τὸν περὶ τῆς εὐσεβείας + ἀναπτύξωμεν λόγοv. οὐ γὰρ ἐπειδήπερ τὰ τοιαῦτά φησι d +πρὸς τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, διὰ τοῦτο δὴ πάντως οἴεσθαι χρὴ, +λόγον μὲν ἐνυπάρχειν ἔμφυτον αὐτῷ, ἕτερον ’δε τινα παρ’ +ἐκεῖνον ἐννοεῖν τὸν Υἱόν· ἀλλὰ πρῶτον μὲν ἐκεῖνο καθ’ +ἑαυτοὺς ἐνθυμώμεθα, ὅτι προφήτης ἐν πνεύματι λαλεῖν μελετήσας + μυστήρια, τὸ πρόσωπον ἡμῖν ὑποκρίνεται τοῦ Υἱοῦ, +καὶ δὴ καὶ εἰσφέρει παρὰ τοῦ Πατρὸς ἀκούοντα αὐτόν “Υἱός Ps. ii. 7. +“μου εἶ σὺ,’’ καὶ τὰ τούτοις ἀκόλουθα. καὶ οὐ δήπου πάντως e +ἡ κατὰ τὸ ἀνθρώπινον σχῆμα γενομένη διασκευὴ, δύο λόγους +ἡμᾶς ἀναγκάσει νοεῖν, ἀλλὰ τοῖς ἡμετέροις ἔθεσιν ἀναθέντες + τὴν διὰ τῶν τοιούτων ἀπαραίτητον οἰκονομίαν, αἰτιασόμεθα +μὲν, εἰ γεμὴν πράττοιμεν ὀρθῶς, τῆς ἑαυτῶν φύσεως τὴν +ἀσθένειαν, οὔτε λόγους ἐχούσης οὔτε μὴν τρόπους θεωρημάτων +τοὺς τοῖς ὑπὲρ ἡμᾶς μυστηρίοις ἀκριβῶς διακονουμένους, +ἢ καὶ ἀνεγκλήτως διερμηνεύειν ἰσχύοντας τὰ θεοπρε- a 34 Α. + πέστερα· τὸ νικᾶν δὲ πάλιν ἐπιτρέψομεν τῆ θείᾳ φύσει τὸν +ἐν ἡμῖν νοῦν τε καὶ λόγοv. οὐχ ὡς λέγεται πάντως νοοῦντες +τὰ περὶ αὐτῆς, ἀλλ’ ὡς αὐτῇ πρέπει καὶ βούλεται. ἢ εἴπερ +οὐκ ὀρθῶς τοῖς τοιούτοις ἡμᾶς ἀποκεχρῆσθαι λόγοις οἴονταί +τινες τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν, τὴν δὲ καθ’ ἡμᾶς ἀναβαίνειν + συνήθειαν οὐκ ἐπιτρέπουσι τὸ σχῆμα τοῦ λόγου, δικαίως +ἀκούσονται Νοείσθω καθ’ ἡμᾶς καὶ γεννῶν ὁ Πατὴρ, μὴ +ἀρνείσθω γαστέρα καὶ τὰς ἐπὶ τῷ τίκτειν ὠδῖνας. “Ἐκ b Ps. cix. 3. +“γαστρὸς γὰρ ἐξεγέννησά σε,’’ φησὶ τῷ Υἱῷ. ἀλλ’ ἴσως, +μᾶλλον δὲ πάντως, ἐροῦσιν ἐκ τῆς καθ’ ἡμᾶς ὁμοιότητος τὴν + ἐφ’ Υἱῷ γνησίαν ὠδῖνα σημαίνεσθαι τοῦ Πατρός. οὐκοῦν +4. περὶ assumptum ex Β. 7. ἐνυπάρχειν Β. ὑπάρχειν Ed. 11. δὴ +καὶ om. Β. 16. μὴν] μὴ Β. αὐτῶν Β. 19. καὶ] + τοὺς Ed. invito Β. +21. τε νοῦν inverso ordine Β. 29. μᾶλλον δὲ om. Β. Statim πάντες Ed. +invitis libris. + + +εὐσεβῶς κἀκεῖνο νοείσθω, κἂν ὡς ἐν ἀνθρωπίνῳ λαλῆται +σχήματι, καὶ λέλυται τὸ πικρὸν αὐτῶν καὶ ἀνόσιον +πρόβλημα.

+

Ἐξήρκει μὲν οὖν, ὡς οἶμαι, καὶ ταῦτα· ἐπειδὴ δὲ χρῆναι +δεῖν ὑπειλήφαμεν τὰ ἐκ τῆς ἐκείνων δυστροπίας ἐπινοηθέντα +προβλήματα, καθάπερ τινὰ πολεμίων ἐσμὸν, τῇ τῶν εὐσεβῶν +c δογμάτων ὀρθότητι κατακρούεσθαι, φέρε δὴ παραθέντες αὐτὰ +κατὰ λόγον ἑκάστῳ τὸν δέοντα, τὸ ἀντιστατοῦν ἀντεγείρωμεν, +καὶ θερμοτέροις κατ’ αὐτῶν ἐξοπλίσωμεν θεωρήμασι +τὴν ἀεὶ νικῶσαν ἀλήθειαν· πρόβλημα δὲ πάλιν, ὡς παρ’ +ἐκείνων, τῶν ἐπιλυόντων αὐτὸ συλλογισμῶν προτετάξεται, +τὴν τοῦ λόγου νῆψιν εἰς ἀκριβεστέραν χωρεῖν ἐρεθίζον +βάσανον, καὶ οἱονεί τινος ποταμίου ῥεύματος φορὰν, ἐπὶ τὸ +πρανὲς ἀεὶ καταφέρον τὴν ἐπὶ τὸ βούλεσθαι τὸ ἀντιτεῖνον +μανθάνειν ἀεὶ τῶν ἐντευξομένων ἀγαθὴν προθυμίαν.

+d +

Προβλήματα ἤτοι ἀντιθέσεις ὡς ἐκ τῶν αἱρετικῶν.

+

„ Εἰ μὴ ἕτερος, φησὶν, ἐνυπάρχει τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ +„ λόγος, οὐσιώδης τε καὶ ἐνδιάθετος παρὰ τὸν ἐξ αὐτοῦ +„ μονογενῆ Υἱὸν, ὃς δὴ καὶ κατὰ τὴν ἐκείνου μίμησιν κα- +„ λεῖται λόγος, ἄτοπόν τι τὸ ἐντεῦθεν ἐκβήσεται, καὶ ὁμολο- +„ γεῖν ἡμᾶς ἀναγκαῖον τοὺς ὀρθὰ φρονεῖν οἰομένους, ὅτιπερ +„ εἰ ὁμοούσιός ἐστιν ὁ Λόγος τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ δὲ τῷ +c „ Λόγῳ, οὐδὲν ἔτι τὸ κωλύον ὁρᾶται λόγον εἶναί τε καὶ +„ καλεῖσθαι τὸν Πατέρα, ὡς ὁμοούσιον Λόγῳ.’’

+

Πρὸς τοῦτο λύσις.

+

Οὐδεὶς, ὦ βέλτιστοι, τρόπος ἡμᾶς ἀναγκάσει Λόγον +οἴεσθαι δεῖν τὸν Πατέρα νοεῖν τε καὶ λέγειν, ἢ καὶ εἶναι +1. λαλῆται Ε. λαλεῖται D. Ed. 8. ἀντεγείρομεν D, 9. θερμοτέροις +ροις B.D.E. θερμοτέρως Ed. 13. ποταμίου Β. Ε. [ποταμείου Ε.] +D. Ed. 14. ἀεὶ B. ἐκεῖ Ed. 15. μανθάνον Β. 16. προβλήματα +ἤτοι ἀντιθέσεις Β. πρόβλημα ἤτοι ἀντίθεσις Ed. 17. φασὶν Migne. 20. τι] +δὲ Β. 21. ἡμᾶς] ὑμᾶς D.E. + + +δύνασθαι πιστεύειν, ὅτιπέρ ἐστιν ὁμοούσιος Λόγῳ· οὐ γὰρ +πάντως τὰ τῆς αὐτῆς ὄντα φύσεως, τὴν εἰς ἄλληλα χωρήσει a 35 Α. +μεταβολὴν καὶ ἀνάκρασιν ὥσπερ τινὰ τὴν ἐξ ἑτέρου πρὸς τὸ +ἕτερον ἐπιδέξεται, ὡς ἐκ πλήθους εἰς ἑνάδα δύνασθαι συσταλῆναι + τὰ σημαινόμενα, ἢ καὶ ἐκ δυάδος εἰς μονάδα τυχόν. +οὐ γὰρ ἐπειδήπερ ὁμοούσιος ὑπῆρχεν ὁ προπάτωρ ’Αδάμ πως +τῷ ἐξ αὐτοῦ φύντι παιδὶ, διὰ τοῦτο χωρήσει μὲν ὁ πατὴρ εἰς +υἱὸν, ἀνταναβήσεται δὲ αὖθις ὁ υἱὸς εἰς πατέρα· ἀλλ’ ἓν +ὑπάρχων πρὸς αὐτὸν, ὡς πρὸς τὴν ἑνότητα τῆς οὐσιώδους + ποιότητος, φορέσει τὸ ἴδιον, καὶ υἱὸς μέν τις ὁ ἐκ πατρός τινος b +νοηθήσεται· πατὴρ δὲ πάλιν ὁ γεννήτωρ τινὸς ἀναδεδειγμένος. +εἰ δὲ οἴεσθε σοφὸν ἐπὶ τούτῳ κατασκευάζειν λόγον, +ἓν δὲ εἶναι πάντως ἡ ὁμοουσιότης ἀναγκάσει τὸ ὁμοούσιον +τῷ ὁμοουσίῳ, καὶ διαστολὴν οὐδεμίαν ἐπιτρέψει κρατεῖν, ὡς + ἕκαστον εἶναι καθ’ ἑαυτὸ, καὶ ἐν ᾧπέρ ἐστι· τί τὸ πεπεικὸς +τὸν ἁπάντων κριτὴν πατέρα μὲν μὴ κολάζειν ὑπὲρ υἱοῦ, +υἱὸν δὲ ὑπὲρ πατρὸς μὴ εἰσπράττεσθαι δίκας; “ ψυχὴ γὰρ, Ezek. xviii. 20. +“φησὶν, ἡ ἁμαρτάνουσα, αὐτὴ ἀποθανεῖται, ὁ δὲ υἱὸς οὐ c +“λήψεται τὴν ἁμαρτίαν τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, οὐδὲ ὁ πατὴρ + “λήψεται τὴν ἁμαρτίαν τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ.’’ ἐπειδὴ δὲ ὁμοούσιον +ὄντα τὸν πατέρα τῷ υἱῷ, οὐκ εἰς τὸν τῆς υἱότητος +τόπον ὁ τοῦ τὰ δίκαια κρίνοντος καταφέρει λόγος, οὔτε μὴν +ἀνατίθησι τὸν υἱὸν εἰς τὴν τῆς πατρότητος θέσιν, ἀλλ’ +ἰδιαζόντως ἑκάτερον οἶδεν, οὔτε τοῦτο εἰς ἐκεῖνο χωροῦν, οὔτε + μὴν ἐκεῖνο πρὸς τοῦτο βαδίζον, καίτοι μιᾶς οὔσης ἐπ’ ἀμφοῖν +τῆς οὐσίας· πρόδηλον δήπουθεν, ὡς οὐδεὶς ἀναγκάσει τρόπος d +μεταχωρῆσαι λοιπὸν εἰς τὸ εἶναι Λόγον, τὸν Θεὸν καὶ +Πατέρα, ἐπείπερ ἐστὶν ὁμοούσιος Λόγῳ· μένει γὰρ πάντως +ἐφ’ ἑαυτῷ, τουτέστι Πατὴρ, κἂν ὁ ἐξ αὐτοῦ γεννηθεὶς + νοῆται καὶ ὑπάρχῃ Λόγος, καὶ διὰ τοῦτο Υἱὸς, ἵνα μὴ καὶ ἐν +χείροσι τῶν καθ’ ἡμᾶς φαίνηται τὰ θειότερα.

+2. χωρήσαι Β. 3. τὸ assumptum ex B.D.E. 5. μονάδα Β. ἑνάδα Ed. +6. πως assumptum ex Β. Statim τὸ suprascriptum (pro τῳ] Β. 8. ὁ υἱὸς +αὖθις inverso ordine Β. 9. ὑπάρχον Migne. 14. ἐπιτρέψειν Β. 15. καθ’ +ἑαυτὸ B.D.E. Ed. mg. καθ’ ἑαυτῷ Ed. + + +e

Ἄλλο πρὸς τὸ ἴσον τῆ ἀντιθέσει σχῆμα, διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῆς.

+

Ὡς οὐδεμίαν ἔχων παραλλαγὴν πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα +Heb. i. 3. ὁ Υἱὸς, εἰκὼν δὲ ὑπάρχων ἀκριβεστάτη, “καὶ χαρακτὴρ τῆς +“ὑποστάσεως αὐτοῦ,” πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς εὑρίσκεται +Infra xiv. 9. λέγων “῾Ο ἑωρακὼς ἑ μὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα.” ἀλλ’ εἴπερ +οὕτως ἔχων ὁμοούσιός ἐστι τῷ Πατρὶ, τὴν δὲ εἰς ἄλληλα +πάντως ἀνάχυσιν ἐπιδέξεται τὰ ὁμοούσια, οὐδὲν κωλύσει +κατὰ τὸ εἰκὸς Πατέρα νοεῖσθαι τὸν Υἱὸν, ὡς ὁμοούσιον +36 Α. a Πατρὶ, καὶ μεταχωρεῖν εἰς ἐκεῖνο δυνάμενον, οὐδενὸς πρὸς +τοῦτο παραποδίζοντος, εἴπερ ἐξαρκεῖ πρὸς τὸν τῆς μεταβολῆς +τρόπον, ἤτοι μεταστάσεως, ὁ τῆς ὁμοουσιότητος λόγος. +οὐκοῦν νοείσθω Πατὴρ ὁ Υἱὸς, λεγέτω δὲ, ὡς τοῦτο ὑπάρχων +Ps. cix. 3. ἤδη, πρὸς τὸν ἀληθῶς ὄντα Πατέρα “Ἐκ γαστρὸς πρὸ +“ἑωσφόρου ἐξεγέννησά σε·” ἀναλαμβανέτω δὲ εἰς ἑαυτὸν +καὶ πᾶσαν ἁπλῶς τὴν Πατρὶ πρέπουσαν φωνήv. οὗ δὴ +γεγονότος, τὸ πᾶν ἤδη συγκέχυται, καὶ τὸ ἀεὶ ὡσαύτως ἔχον, +b τουτέστιν ἡ ἁγία καὶ ὁμοούσιος Τριὰς, συσταλήσεται πρὸς +ἑνάδα λοιπὸν, εἴπερ τὸ ἑκάστῳ κυρίως τε καὶ ἰδιαζόντως +προσὸν, τῷ τῆς ὁμοουσιότητος ἀφανισθήσεται λόγῳ, καὶ +ἀνατρέψει τὴν τῶν προσώπων διαστολὴν ἡ τῆς φύσεως +ταὐτότης. ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον· οὐκ ἄρα ἔσται Λόγος ὁ +Πατὴρ, ὡς ὁμοούσιος Λόγῳ, μενεῖ δὲ ἄτρεπτος, τοῦτο +ὑπάρχων ὅπερ ἐστὶ, κἂν ἔχῃ πρὸς τὸν ἴδιον Λόγον τὸ +ὁμοφυὲς, ἤτοι τὸ ὁμοούσιοv. καὶ δέδεικται λοιπὸν εἰκαῖον τὸ +ἐκείνων πρόβλημα.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶς λόγος τινός ἐστι λόγος, τοῦ προσχέοντος +c ἀπὸ γλώττης δηλονότι, ἢ καὶ ἐκ καρδίας ἐρευγομένου καὶ +ἀναφέροντος· ἔσται δὲ Λόγος ὁ Πατὴρ, ἐπείπερ ἐστὶν +ὁμοούσιος Λόγῳ· ἑαυτοῦ λόγος ἔσται λοιπὸν, μᾶλλον δὲ +οὐδενὸς, ἢ καὶ ὅλως οὐχ ὑπάρχει· πῶς γὰρ ἔσται λόγος, +6. ἔχων οὕτως inverso ordine Β. g. ἐκῖνον Β. 10. πρὸς assumptum +ex Β. Ε. deest in D. 20. ἡ om. Β. + + +μὴ ὄντος τινὸς, οὗ λόγος ἐστίν; ἁλλὰ τοῦτο ἄτοπον· οὐ +γὰρ ἔσται ποτὲ τοῦ μὴ εἶναι δεκτικὴ ἡ θεία καὶ ἀκήρατος +φύσις, οὐδὲ μεταχωρήσει ποτὲ εἰς Λόγον ὁ Πατὴρ, κἂν +ὁμοούσιος ὑπάρχῃ Λόγῳ· μενεῖ δὲ Πατὴρ, οὗ καὶ Λόγος + ἐστὶν ὁ Υἱός.

d +

ΑΛΛΟ. Εἰ τροπῆς ἁπάσης καὶ ἀλλοιώσεως τῆς κατὰ τὸν +τῆς οὐσίας λόγον ἡ θεία φύσις ἀνεπίδεκτος εἶναι πιστεύεται· +πῶς τὸν οἰκεῖον ὥσπερ ἀφεὶς τόπον, εἰς τὸ εἶναι Λόγος ὁ +Πατὴρ μεταστήσεται; τροπῆς γὰρ ἔσται δεκτικὸς, ὡς ἐξ + ἀνάγκης τοῦτο παθὼν, ὁ αὐτὸς δὲ οὐκ ἔσται μὴ τηρήσας +ὅπερ ἦν ἐξ ἀρχῆς. εἰ δὲ τοῦτο ἄτοπον· τὸ γὰρ ἀλλοιοῦσθαι +τῆς θείας φύσεως παντελῶς ἀλλότριον· οὐκ ἄρα ἕξει τὴν +μεταβολὴν τὴν εἰς Λόγον ὁ Πατὴρ, ἀλλ’ ἔσται Πατὴρ ἀεὶ, e +τὸ ἄτρεπτον ἔχων καὶ ἀναλλοίωτον ὡς Θεός.

+

Ἄλλο ὡς ἐκ τοῦ αὐτοῦ, διηγηματικῶς.

+

Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ἀληθινοῦ πεφηνότα δεικνύων +ἑαυτὸν ὁ Μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος τε καὶ Υἱὸς, +“Πάντα, φησὶν, ὅσα ἔχει ὁ Πατὴρ ἐμά ἐστιν·’’ ἀλλ’ εἰ καὶ Infra xvi. 15. +πάντων ἐστὶ τῶν ἐνόντων τῳ Πατρὶ φυσικῶς ἰδιωμάτων + κληρονόμος ὁ Υἱὸς, ὡς ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχων· ἀλλά +γε τὸ εἶναι Πατὴρ οὐχ ἕξει ποτέ· καὶ τοῦτο γὰρ ἓν τῶν a 37 Α. +προσόντων τῷ γεννήτορι· μενεῖ δὲ ὁ Υἱὸς οὐδενὸς ἀποστερούμενος +τῶν ἐνόντων τῷ Πατρὶ, κἂν μὴ νοῆται Πατὴρ, +πάντα δὲ ἔχων ἐν ἑαυτῷ τελείως τὰ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας + ἴδια καὶ ἐξαίρετα. τὸν αὐτὸν δὴ τοῦτον τοιγαροῦν καὶ τῷ +προσώπῳ τοῦ Πατρὸς ἐφαρμόσαντες λόγον, πάντα μὲν ἔχειν +αὐτὸν τὰ τοῦ Υἱοῦ φαμεν φυσικῶς, μὴ μὴν δύνασθαί ποτε, +καὶ εἰς υἱότητα καὶ εἰς τὸ εἶναι Λόγος μεταχωρεῖν, ὡς δὲ +3. ποτὲ εἰς λόγον hoc ordine Β. 7. οὐσίας Β. οὐσιώσεως Ed. 8. πῶς] +τί Β. 15. ὡς [οσ Β.] assumptum ex Β. Ε. 17. αὐτὸν Β. 18. ἀλλ’ +εἰ καὶ Β. ἁλλὰ καὶ Vecci Epigr. Ed, εἰ δὲ Const. Meliten. Archidiac. ejus de Proc. +Sp. SS. Orat. ii. 20. ὁ υἱὸς ὡς Veccus. Const. Melit. ὡς υἱὸς καὶ D.E. ὁ υἱὸς +καὶ Ed. 27. φαμὲν τὰ τοῦ Υἱοῦ inverso ordine Β. 28. κοὶ alt.] ἢ Β. +λόγος B.D.E. λόγον Ed. + + +b ἄτρεπτον ὄντα κατὰ φύσιν τοῦτο μένειν ὅπερ ἐστὶν, ἵνα +πρὸς τῷ εἶναι Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὑπάρχῃ καὶ ἀναλλοίωτος, +ἀναλλοίωτον ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν ἐξ αὐτοῦ πεφηνότα Λόγον, +τουτέστι τὸν Υἱόν.

+

ΑΛΛΟ. κατῃτιᾶτό τινας διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν ὁ +Ezek. xxii. 26. Νομοθέτης καὶ Θεὸς λέγων “Ἀνὰ μέσον ἁγίου καὶ βεβήλου +“οὐ διέστελλον· πολλὴ γὰρ ὄντως ἐν τούτοις ὁρᾶται +τρόπων διαφορὰ, ἤτοι ἐναντιότης, παρὰ τοῖς ἐθέλουσι φιλο- +c κρινεῖv. ἀλλ’ εἴπερ ἐνδέχεται τὴν τῶν ὁμοουσίων εἰς ἑαυτὴν +ἀνακιρνᾶσθαι φύσιν, καὶ τὰ ἐν ἰδιαζούσαις τε καὶ ἀτόμοις +ὑποστάσεσιν ὄντα δραπετεύσει πρὸς ὅπερ ἂν βούληται τῶν +ὁμογενῶν, ἢ ὁμοειδῶν· ποῖος ἡμῖν ἄρα διαστέλλει λόγος τῶν +ἁγίων τὸν βέβηλον, εἰ μηδαμόθεν ὁρᾶται τοῦ ἰδίως ὄντος, ἢ +τοῦ τίς ἐστι, διαφορὰ, διὰ δὲ τὴν ταὐτότητα τῆς οὐσίας ἐν +τῷ ἑτέρῳ κεῖται τὸ ἕτερον; ἔστω τοίνυν ἡμῖν, ἀδιαφορούσης +d ἐντεῦθεν τῆς ἐφ’ ἑκάστῳ γνώσεως, συγκεχυμένα τὰ πάντων +εἰς πάντα· καὶ ὁ μὲν προδότης Ἰούδας, ὡς Πέτρος ἢ Παῦλος, +ὡς ὁμοούσιος Πέτρῳ καὶ Παύλῳ· Πέτρος δ’ αὖ πάλιν +ἢ Παῦλος, Ἰούδας, ἅτε δὴ καὶ πρὸς αὐτὸν ὄντες ὁμοούσιοι. +ἀλλ’ ἔστι τὸ οὕτω φρονεῖν ἀλογώτατον, καὶ οὐκ ἀναιρήσει +πάντως τὴν κατά τι τῶν ὁμογενῶν ἢ ὁμοειδῶν πρὸς ἄλληλα +διαφορὰν τὸ εἶναι τῆς αὐτῆς οὐσίας αὐτά. οὐκ ἄρα καὶ τὸ +ἐφ’ ἡμῶν ἀσθενοῦν κατὰ τῆς θείας οὐσίας τοσοῦτον ἐκνεανιεύσεται, +ὡς ἐπαναγκάσαι Λόγον εἶναί τε καὶ καλεῖσθαι τὸν +e Θεὸν καὶ Πατέρα, ἐπειδήπερ ἐστὶν ὁμοούσιος Λόγῳ. μένει +γὰρ ἀεὶ Πατὴρ, τὴν τοῦ τί ἐστι κατὰ τοῦτο διαφορὰν οὐδαμόθεν +ζημιοῦσθαι δυνάμενος, ἀλλ’ οὐδὲ τῆ ταὐτότητι τῆς +οὐσίας τὸ μηδὲν ἰδίως κεκτῆσθαι παραχωρῶν· καὶ πλεονεκτήσει +μὲν οὐδαμῶς κατὰ τοῦτο τὸν Υἱὸν, γνήσιον δὲ μᾶλλον +ἀποδείξει, καὶ ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν ἔχοντα τὸ ἄτρεπτον καὶ +5. διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν ὁ Νομοθέτης lioc ordine B.D. Verba quatuor +priora om Ε., post ὁ Νομοθέτης tr. Ed. 7. οὐ om. B. 13. ἢ correxi. ἡ Ε. +15. ἔστα Β. ἐντεῦθεν ἀδιαφορούσης inverso ordine Β. 19. καὶ assumptum +ex B. 22. τὸ alt. om. B. + + +ἀναλλοίωτον τοῦ γεννήσαντος, καὶ διὰ τοῦ κεκτῆσθαι καὶ +αὐτὸν ἰδίως καὶ μόνον τὴν υἱότητα, καὶ εἰς Πατέρα μὴ μετα- a 38 Α. +βάλλεσθαι, ὥσπερ οὖν οὐδὲ ἐκεῖνος εἰς Υἱόν.

+

Πρόβλημα, ἤτοι ἀντίθεσις ἑτέρα ὡς παρὰ τῶν αἱρετικῶν.

+

„Οὐκ εὐλόγως, φασὶν, ὡς οὐ φρονοῦσιν ὀρθῶς ἐπισκή- +,, πτετε τοῖς ἕτερον εἶναι λέγουσι τὸν ἔμφυτον ἐν τῷ Θεῷ +,, καὶ Πατρὶ Λόγον παρὰ τὸν Υἱόν· καίτοι σαφῶς αὐτοῦ +„ λέγοντος ἀκούοντες ἐν ταῖς εὐαγγελικαῖς ἐξηγήσεσιν, ὅτι +„ οἶδα τὸν Πατέρα καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ τηρῶ. εἰ δὲ, b Infr viii. 55. + „ καθάπερ αὐτὸς διισχυρίσατο, τὸν τοῦ Πατρὸς τηρεῖ λόγον, +„ ἕτερος ἃν εἴη πάντως δήπου καὶ ἀναγκαίως, ὡς πρὸς αὐτὸν, +„ ἐπειδήπερ ἀνάγκη τὴν τῆς ἑτερότητος σώζεσθαι διαφορὰν +„ τῷ τηροῦντι πρὸς τὸ τηρούμενον.’’

+

Λύσεις ἐφεξῆς διάφοροι δεικνύουσαι σαφῶς, ὅτι ὁ Λόγος ἐστὶ τοῦ + Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Υἱός.

+

Εἰ μὴ αὐτός ἐστιν ὁ Μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς ὁ Λόγος αὐτοῦ, ἕτερος δέ τις ἐνυπάρχει τῷ Θεῷ c +παρ᾿ αὐτὸν, ὃν ἐνδιάθετον ὀνομάζουσιν, οἱ τὴν ἐναντίαν +προισχόμενοι δόξαν λεγέτωσαν ἡμῖν, πότερόν ποτε ὁ διὰ τῆς + αὐτῶν ἀμαθίας ἐπινοούμενος λόγος ἐνυπόστατός ἐστιν, ἢ +οὐχί· εἰ μὲν γὰρ ἐροῦσιν ὑφεστάναι καθ’ ἑαυτὸν ἐν ὑπάρξει +νοούμενον ἰδίᾳ, δύο δὴ πάντως ὁμολογήσουσιν εἶναι υἱούς· +εἰ δὲ ἀνυπόστατον ἐροῦσιν αὐτὸν, οὐδενὸς μεσολαβοῦντος ἔτι +καὶ διατειχίζοντος τὸν Υἱὸν, πῶς ἔσται τρίτος ἐκ Πατρὸς, καὶ + οὐχὶ μᾶλλον προσεχῶς, ὡς Υἱὸς πρὸς Πατέρα; d +Ἄλλο διὰ τῶν αὐτῶν θεωρημάτων.

+

Λόγον μὲν ὑπάρχειν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τὸν ἐνδιάθετον οἱ +2. μόνον Β. μόνως Ed. 3. ἐκεῖνος B.D.E. ἐκεῖνο Ed. conjiciens ἐκεῖνον. +5. φησιν D ut vid. Ε. 10. τηρεῖν Β. 12. ἐπείπερ Β. 22. εἶναι +υἱούς hoc ordine B.D.E. 27. Λόγον] λέγω Ε. οἱ] ὃν οἱ Ε. + + +δι’ ἐναντίας ὁρίζονται, δι’ οὗ κατὰ τὴν αὐτῶν ἀκαλλεστάτην +ὑπόνοιαν, τὴν τοῦ Πατρὸς βούλησιν ὁ Υἱὸς ἐκδιδάσκεται· +ἀλλ’ ὅσην ἔχει μωρίαν αὐτοῖς τὸ ἐπὶ τούτῳ δόγμα, θεωρεῖν +ἀναγκαῖοv. ἐννοῆσαι δὲ τοιώσδε προσήκει τὸν ἐπὶ τῷ +πράγματι λογισμόv. τὸ πατὴρ ὄνομα, ὡς πρὸς τὸν υἱὸν +e οὐδὲν ἔχει τὸ μέσον, ὡς ἐξ ἀνάγκης εἰσβαῖνοv. τί γὰρ ἔσται +μέσον πατρὸς πρὸς υἱὸν, ἦ αὖ πάλιν υἱοῦ πρὸς πατέρα; +ἀλλ’ εἴπερ κατὰ τὴν ἐκείνων ἀμαθίαν διατειχίζει τοῦ Πατρὸς +τὸν Υἱὸν μεσολαβοῦσα βούλησις καὶ λόγος ἐνδιάθετος, ὃν +καὶ ταύτης εἶναί φασιν ἑρμηνευτικὸν, οὐκ ἔτ’ ἂν νοοῖτο +πατὴρ ὅλως ὁ Πατὴρ, ἀλλ’ οὐδὲ υἱὸς ὁ Υἱὸς, εἴπερ ἐν ἰδίαις +ὑποστάσεσι κεῖσθαι νοήσομεν τήν τε βούλησιν τοῦ Θεοῦ +39 A. a καὶ τὸν ταύτην διερμηνεύοντα λόγοv. εἰ δὲ ἀνυπόστατα +δώσομεν ὑπάρχειν αὐτὰ, ἀμέσως ἄρα καὶ προσεχῶς ὁ Υἱός +ἐστιν ἐν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί· ποῖ δὴ ἄρα λοιπὸν ὁ ἐνδιάθετος +χωρήσει λόγος, ἢ ποῖον ἕξει τόπον ἡ βούλησις, ἑτέρα νοουμένη +παρὰ τὸν Υἱόν;

+

Ἄλλο διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῆς.

+

‘Oμοούσιον εἶναι πιστεύομεν τὴν ἁγίαν καὶ προσκυνουμένην +Τριάδα, κἂν ἡ τῶν αἱρετικῶν μανία μὴ βούληται· ἀλλ’ +b οἶμαι προσήκειν ἐπὶ τῶν ὁμοουσίων παραδέχεσθαι καὶ τὸ +ἀλλήλοις αὐτὰ κατὰ πάντα προσεοικέναι, κατά γε τὸν τῶν +φυσικῶν ἰδιωμάτων λόγοv. εἴπερ οὖν κατὰ τὴν τινῶν +ἀβουλίαν ἐνυπάρχει τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ λόγος τις ἕτερος +ἐνδιάθετος παρὰ τὸν Υἱὸν, ἕξει πάντως καὶ ὁ Υἱὸς λόγον +ἐνδιάθετον ἐν ἑαυτῷ, ὡς εἰκὼν αὐτοῦ καὶ ἀπαράλλακτος τῆς +Heb.i. 3. ὑποστάσεως χαρακτὴρ, καθὰ γέγραπται· ἕξει δὲ ὁμοίως +αὐτῷ καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, κατὰ τὴν ἴσην τῶν νοη- +c μάτων ἀναλογίαv. γέγονεν οὖν ἡμῖν ἡ τριὰς ἐν διπλῷ, καὶ +10 νοοῖτο—Πατὴρ] ὅλως νοοῖτο πατήρ Β. 14. ὑπάρχει δώσομεν Β. +μέσως Β. 15. τῷ assumptum ex Β. 27. χαρακτὴρ post γέγραπται tr. Β. +καθὰ Β. καθὼς Ed. + + +ἐν συνθέσει λοιπὸν ἡ θεία φαίνεται φύσις. ἀλλὰ τοῦτο +ἄτοπον· ἐν δὲ ταῖς ἁπλαῖς οὐσίαις, οὐδὲν ἕτερόν τι ἐστὶ τὸ +παρ’ αὐτάς· οὐδὲν ἄρα διακωλύσει τὴν ἁγίαν καὶ ὁμοούσιον +τριάδα προσεχῶς συνῆφθαι, μεσολαβοῦντος οὐδενός.

+

Ἄλλο διηγηματικῶς.

+

Ὅτε τὰ ὀνόματα προτατττομένων τῶν ἄρθρων ἡ θεία τίθησι +γραφὴ, τότε καὶ ἕν τι σημαίνει, ὃ μόνον ἐστὶ κυρίως d +καὶ ἀληθινῶς, ὁποῖον εἶναι λέγεται· ἄρθρον δὲ οὐ προθεῖσα, +γενικωτέραν ποιεῖται κατὰ παντὸς τοῦ σημαινομένου τὴν + δήλωσιν, οἷον· ἥξει γὰρ ὁ λόγος καὶ δι’ ἐναργοῦς ἀποδείξεως· +πολλοὶ καλοῦνται θεοί· ἀλλ’ ὅταν μετὰ τοῦ ἄρθρου +λέγηται Ὁ Θεὸς, τὸν μόνον ὄντα καὶ κυρίως σημαίνει· +ἁπλούστερον δὲ, καὶ ἄρθρου χωρὶς, ἕνα τυχὸν τῶν εἰς τοῦτο +κατὰ χάριν κεκλημένωv. καὶ πάλιν ἄνθρωποι πολλοί· ἀλλ’ + ὅτε μετὰ τοῦ ἄρθρου φησὶν ὁ Σωτῆρ’ Ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου, +ὡς ἐκλελοχισμένον ἀπὸ μυριάδων ἑαυτὸν κατασημαίνει. e +τοῦτον ἐχόντων τῶν ὀνομάτων τὸν τύπον παρὰ τῇ θείᾳ +γραφῇ, πῶς ἄρα προσήκει νοῆσαι τό Ἐν ἀρχὴ ἦν ὁ Λόγος; +εἰ μὲν γὰρ πᾶς λόγος τοῦ Θεοῦ διὰ τούτου σημαίνεται, ὡς + ὑπάρχων ἐν ἀρχῇ, δεικνύτωσαν αὐτοὶ, καὶ ληροῦμεν ἡμεῖς· +εἰ δὲ προτάξας τὸ ἄρθρον ὁ εὐαγγελιστὴς, ὡς ἕνα καὶ κυρίως +ὄντα σημαίνει, βοῶν Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος· τί μάτην φιλονεικοῦσιν +ἕτερον ἔπεισ’ φέροντες, ἵνα μόνον ἐκπέμπωσι τῆς a 40 Α. +οὐσίας τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν; ἐννοοῦντας δὲ τὸ ἐπὶ τούτοις + ἄτοπον παραιτεῖσθαι προσήκει τὴν τῶν ἑτεροδοξούντων +ἀβουλίαν.

+

Ἄλλο, δεικνύον ὅτιπερ οὐ κατὰ τὸν ἐνδιάθετον λόγον, ὡς ἐκεῖνοί φασι, +μορφοῦται ὁ Υἱὸς, ἀλλ’ εἰκών ἐστιν αὐτοῦ τοῦ Πατρός.

+

Εἰ διὰ τοῦτο Λόγος ἐστί τε καὶ ὀνομάζεται κατ’ ἐκείνους +2. τι assumptum ex Ε. ἕτερον ἔστι ἕτερον (sic) Β. 7. ἕν τι] ἐν τῷ (sic) Ε. +ὂ μόνον ἐστὶ κυρίως Veccus. Ed. οὐ μόνος ἔσται κύριος Β. 8. προθεῖσα Β. +προσθεῖσα Ed. conjiciens tamen id quod Β. 16. ἐκλελοχισμένων D. +23. ἐκπέμπωσι] ἐκτεμοῦσιν Β. ἐκπέμπουσιν Β suprascr. + + +b ὁ Μονογενὴς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὅτι δὴ τὸν ἐνδιάθετον τοῦ +Πατρὸς δεχόμενος λόγον, οἱονεὶ μορφοῦται πρὸς ἐκεῖνον, τί +μὴ λέγων ὁρᾶται πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς Ἐγὼ καὶ ὁ +λόγος τοῦ πατρὸς ἕν ἐσμεν, ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν +λόγον τοῦ πατρός; ἐπειδὴ δὲ πάντα ὑπερβὰς ἑαυτὸν ἐξομοιοῖ +μόνῳ μόνος τῷ Πατρὶ, οὐδενὸς ἄρα μέσου χωροῦντος +πρὸς τὴν ὁμοίωσιν, αὐτῷ τῷ γεννήτορι καὶ οὐχ ἑτέρῳ τινὶ +παρ’ αὐτὸν προσεοικὼς ὁ Υἱὸς νοηθήσεται.

+c

Ἀντίθεσις, ὡς ἐκ τῶν δι’ ἐναντίας.

+

„Ἕτερον, φασὶν, ὄντα τὸν Υἱὸν παρὰ τὸν ἐνδιάθετον τοῦ +„ Θεοῦ λόγον εὑρίσκομεν, οὐ ταῖς ἑαυτῶν ἐννοίαις εἰς τοῦτο +„ προσέχοντες ἀλλὰ τοῖς ἀπὸ τῆς θείας γραφῆς θεωρήμασι· +„ τί γὰρ ἐροῦμεν ὅταν ἀκούσωμεν τοῦ Υἱοῦ λέγοντος πρὸς +Infra xii. 28. „ ’τον Πατέρα ‘Δόξασόν σου τὸν Υἱόν· τοῦ δὲ Πατρὸς αἰ) +„ πάλιν ἀποκρινομένου καὶ λέγοντός ‘καὶ ἐδόξασα καὶ 1 +„ ‘πάλιν δοξάσω.’ ἆρα οὐχὶ πάντως ἐν λόγῳ δώσομεν +d „ ἀπολογεῖσθαι τῷ Υἱῷ τὸν Πατέρα; πῶς οὖν οὐχ ἕτερος +„ παρὰ τὸν Υἱὸν ὁ δι’ οὗ πρὸς αὐτὸν ὁ Πατὴρ ἀντιφθέγ- +„ γεται;”

+

Πρὸς τοῦτο λύσεις ἐφεξῆς διάφοροι.

+

Αποθαυμάζειν ἄξιον, μᾶλλον δὲ ἤδη καὶ ὀλοφύρεσθαι +τοὺς ἀνοσίους αἱρετικοὺς, καὶ δὴ κἀκεῖνο λέγειν ἐπ’ αὐτοῖς τὸ +Hier. xxii. 10. ἐν προφήταις λαλούμενον “ Μῆ κλαίετε τὸν τεθνηκότα +e “ μηδὲ θρηνεῖτε αὐτόν· κλαύσατε κλαυθμῷ τὸν’’ τοιαῦτα περὶ +τοῦ Μονογενοῦς φρονοῦντα καὶ λέγοντα· τί γὰρ ἂν γένοιτο +τῶν τοιούτων ἀθλιώτερον, εἴ γε κυρίως τε καὶ ἀληθῶς ταύτην +εἶναι τοῦ Πατρὸς ὑπετόπασαν τὴν φωνὴν, ἧς οὐ μόνος +2. Πατρὸς] Θεοῦ Β. 7. πρὸς assumptum ex Β. 10. φασὶν ὄντα +Elith. φησὶν ὄντα Β. ὄντα φησὶ Ed. τοῦ Θεοῦ om. Eiith. 13. τί γὰρ +ἐροῦμεν ὅταν] ὅταν γὰρ Euth. τοῦ υἱοῦ λέγοντος hoc ordine Β. Euth. 14. δὲ +πατρὸς οὖ Eutli. Ed. δ’ ο.ὐ πατρὸς Β. 15. ἀποκριναμένου B. 16. ἆρ’ Euth. +18. ἀντιφθέγγεται] Pergit τί γένοιτ’ ὂν τῶν (20) Elltll. 22. δὴ] γρ. δεῖ D mg. +23. προφήταις Β. προφήτη Ed. 24. τὸν] + τὰ τὰ Ed. invitis Β. Ε. 27. ὑπετόπασαν +Eutli. Ed. ὑπετόπησαν Β. + + +ὑπήκουσεν ὁ Σωτὴρ, ἀλλὰ καὶ αὐτὴ τῶν Ἰουδαίων ἡ περιεστῶσα +πληθὺς, μᾶλλον δὲ τῶν ἁγίων μαθητῶν ὁ χορός; +ἔδει γὰρ μᾶλλον αὐτοὺς τὰ θεοπρεπῆ φαντάζεσθαι πλεονεκτήματα, +καὶ μὴ τοῖς καθ’ ἡμᾶς νόμοις ὑπάγειν πειρᾶσθαι + τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς. τὴν μὲν γὰρ τοῦ σώματος ἀκοὴν σωματικὴ +προσαράσσει φωνὴ, καὶ κτύπος ὁ διὰ χειλέων εἰς ἀέρα a 41 A. +προκύψας, ἢ διά τινος μηχανῆς ἑτέρας ἐπινοηθείς· τὴν δὲ ἐν +ἀῤῥήτοις φωναῖς ἠρέμα καὶ οἱονεὶ κατὰ νοῦν στρεφομένην +βούλησιν τοῦ Πατρὸς, μόνος οἶδεν ἐν αὐτῷ φυσικῶς ὑπάρχων + ὁ Υἱὸς ὡς σοφία αὐτοῦ. φωνῇ δὲ τῇ διὰ κτύπου κεχρῆσθαι +τὸν Θεὸν ὑπολαμβάνειν παντελῶς ἀπίθανον, εἴπερ +οἰόμεθα δεῖν ἀποσώζειν τῇ ὑπὲρ πάντα φύσει τὰ ὑπὲρ τὴν +κτίσιv. ἄλλως τε καὶ αὐτὸς ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ +Χριστὸς οὐκ ἔφη αὐτὴν φωνὴν εἶναι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, b + ἀλλ’ οὐδὲ τῆς παρ’ ἑτέρου δεόμενον ἑρμηνείας πρὸς τὸ δύνασθαι +μαθεῖν τὴν τοῦ Πατρὸς βούλησιν ἑαυτὸν ἐπιδεικνύει +λέγων “Οὐ δι’ ἐμὲ ἡ φωνὴ αὕτη γέγονεν, ἀλλὰ δι’ ὑμᾶς·” Infra xii. 30. +χρῆν δέ γε, ὦ βέλτιστοι, μᾶλλον εἰπεῖν, εἴ γε καλῶς τὰ +τοιαῦτα περὶ αὐτοῦ δοξάζετε Ἠκούσατε μετ’ ἐμοῦ τῆς φωνῆς + τοῦ Πατρός· νυνὶ δὲ εἰς πᾶν τοὐναντίον περιτρέψας τὸ +δηλούμενον, οὔτε φωνῆς ἑαυτὸν δεδεῆσθαι προσομολογεῖ, +γεγενῆσθαι δὲ μᾶλλον αὐτὴν δι’ ἐκείνους διισχυρίζεται, οὐκ c +ἐκπεφωνῆσθαι παρὰ τοῦ Πατρὸς, ἀλλὰ γενέσθαι καὶ δι’ +ἐκείνους. καὶ εἰ πάντα δι’ αὐτοῦ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἐργάζεται, + δι’ αὐτοῦ δὴ πάντως καὶ τοῦτο, μᾶλλον δὲ αὐτὸς ἦν ἡ φωνὴ, +οὐχ ἑαυτῷ τὴν τοῦ γεννήσαντος ἑρμηνεύων διάθεσιν· ἤδει +γὰρ ὡς Υἱός· ἀλλὰ ταῖς τῶν περιεστώτων ἀκοαῖς, ἵνα +πιστεύσωσιν.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ λόγου τινὸς ἐμφύτου δεδεῆσθαί φασι τὸν Υἱὸν, +1. ὑπήκουσεν Euth. ἐπήκ. Ed. ἡ τῶν ’Ιουδ. et ὁ τῶν ἁγ. μ. inverso ordine Euth. +2. καὶ pro μᾶλλον δὲ Euth. 4. πειρᾶσθαι ὑπάγειν inv. ord. Euth. 5. μὲν +om. Euth. τοῦ assumptum ex B. Euth. 9. οἶδ’ Ε. ἐν αὐτῷ φυσικῶς Euth. +Ed. φυσικῶς αὐτῷ Β. 13. ὁ alt. om. Euth. 14. ἔφησεν Euth. φωνὴν et +τῆς ora. Euth. 18. ἐχρῆν Euth. 19. αὐτοῦ Β. Ε. Θεοῦ D. Ed. εἴ γε— +δοξάζετε desunt in Euth. 20. νῦν Euth. 22. αὐτὸν Ed. invitis omnibus. +sed αὐτὴν Ed. mg. μᾶλλον αὐτὴν hoc ordine Euth. [Ed.] inverso ordine B. + + +ἵνα διδάσκηται παρ’ αὐτοῦ τὴν βούλησιν τοῦ Θεοῦ καὶ +1 Cor. i. 24. d Πατρός· ποῖ ποτε ἄρα χωρήσει λέγων ὁ Παῦλος “Χριστὸς +“Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία;” πῶς γάρ ἐστι σοφία τοῦ +Πατρὸς ὁ Υἱὸς, εἰ σοφίας ὑπάρχων ἐπιδεὴς τὸ τέλειον παρ’ +ἑτέρου κομίζεται, διὰ τοῦ μανθάνειν ἅπερ οὐκ οἶδε δηλαδή; +ἢ πῶς οὐκ ἀνάγκη λέγειν, οὐκ εἶναι τελείαν ἐν τῷ Πατρὶ τὴν +σοφίαν αὐτοῦ; καὶ εἰ σοφία τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱὸς, πῶς +ἂν ἑτέρα νοοῖτο παρ’ αὐτὸν ἡ βούλησις; ὥρα γὰρ λέγειν μὴ +ἐν σοφίᾳ τελεῖσθαι τὴν βούλησιν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. +e ἀλλὰ πολλή τις ἐστὶν ἡ ἐν τούτοις ἀσέβεια, καὶ πανταχόθεν +ὁ λόγος τὸ δύσφημον ἔχει. οὐκ ἄρα τῆς παρ’ ἑτέρου μαθητείας +μέτοχος ὢν ὁ Υἱὸς οἶδε τὰ ἐν τῷ ἰδίῳ Πατρὶ, ἁλλ’ +Ib. ii. 10. αὐτὸς ὢν ὁ Λόγος καὶ ἡ σοφία καὶ ἡ βούλησις “πάντα +“ἐρευνᾷ καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ,’’ καθὰ γέγραπταί που καὶ +περὶ τοῦ Πνεύματος.

+Heb.i.3. ΑΛΛΟ.

῾Ως εἰκόνα καὶ χαρακτῆρα τοῦ Πατρὸς ἀπαράλλακτον +εἰσφέρουσιν ἡμῖν τὸν Υἱὸν αἱ θεῖαι γραφαί· καὶ +Infra xiv. 9. αὐτὸς δέ που φησὶν ὁ Σωτῆρ’ “Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν +“Πατέρα.” ἀλλ’ εἴπερ ἔχων οὕτως ὁμοιότητος πρὸς αὐτὸν +οὐκ οἶδεν ἐξ ἑαυτοῦ τὰ ἐν αὐτῷ, δεῖται δὲ ὥσπερ τῶν παρ’ +42 A. a ἑτέρου διηγημάτων εἰς τὸ μαθεῖν· ὥρα καὶ αὐτὸν ἐν τούτοις +εἶναι τὸν Πατέρα νομίζειν, εἴπερ ἐστὶν ἐν ὁμοιότητι τῆ πρὸς +τὸν Υἱὸν, δεήσεται δὲ καὶ αὐτὸς τοῦ διερμηνεύοντος τὰ ἐν τῷ +γεννήματι κατὰ τὸ ἀφανὲς κείμενα. καὶ γέγονεν ἡμῖν πρὸς +τοῖς ἐντεῦθεν ἀτόποις ἢ θεία φύσις καὶ ἀγνοίας δεκτική. +ἐπειδὴ δὲ τὸ οὕτω φρονεῖν ἀσεβὲς, χωρητέον ἐπὶ τὰ πρεπωδέστερα· +τοῦτο γὰρ τὸ σύμφερον ὁρᾶται καὶ χρήσιμον.

+1 Cor. ii. 10. Ib. 11.

ΑΛΛΟ. “ Πάντα,” φησὶν ὁ μακάριος Παῦλος, “ τὸ Πνεῦμα +“ἐρεύνα καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ·’’ πρὸς δέ γε τούτῳ “Τίς +“γὰρ οἶδεν ἀνθρώπων τὰ τοῦ ἀνθρώπου, εἰ μὴ τὸ πνεῦμα +“τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἐν αὐτῷ; οὕτω καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ οὐδεὶς +7. σοφία] σοφίαν Ε. 8. πόρ’ αὐτὴν Ε. 10. ἐν τούτοις ἡ inverso +ordine Β. 13. βούλησις] βουλὴ Ε. 17. αἱ θεῖαι γραφαὶ τὸν Υἱὸν +inverso ordine Β. 32, νομίζειν] ὀνομάζειν Β. τῆ] τῷ Ε. + + +“ἔγνωκεν, εἰ μὴ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ τὸ ἐν αὐτῷ. ὅτε +τοίνυν τὸ πάντα ἐξακριβοῦν Ἅγιον Πνεῦμα, οὐ μόνον τοῦ +Πατρός ἐστιν, ἁλλὰ καὶ τοῦ Υἱοῦ· πῶς ἃν ἔτι λοιπὸν +ἀγνοήσαι τι τῶν ἐν τῷ γεγεννηκότι τὸ Πνεῦμα ἔχων ἐν + ἑαυτῷ φυσικῶς τὸ πάντα εἰδός; οὐκοῦν περιττὸν ἤδη φανεῖται +τὸ δι’ ἑτέρου μανθάνειν οἴεσθαι τὸν Υἱὸν τὴν τοῦ Πατρὸς +θέλησιν, ἀργήσει δὲ πάντως ἡ χρεία τοῦ μάτην μεσιτεύοντος c +λόγου, κατὰ τὴν ἐκείνων ἀπαιδευσίαv. πάντα γὰρ οἶδεν ὁ +Υἱὸς ἐξ ἑαυτοῦ.

+

ΑΛΛΟ Διὰ ΤΗΣ ΕΙΣ ΑΤΟΠΟΝ ΑΠΑΓΩΓΗΣ. Οἱ τῆς τοῦ Μονογενοῦς +κατηγοροῦντες οὐσίας, διὰ τοῦ μὴ εἰδέναι λέγειν +αὐτὸν τὸ τοῦ Πατρὸς θέλημα, διδασκάλῳ δὲ ὥσπερ ἀποκεχρῆσθαι +πρὸς τὸ μαθεῖν, ἑτέρῳ τῷ παρ’ αὐτῶν ἐπινοηθέντι +λόγῳ, ὃν δὴ καὶ ἐνδιάθετον ὀνομάζουσι, λεγέτωσαν ἡμῖν, + εἴπερ οἴονται δεῖν τὴν οἰκείαν ἐπὶ τούτῳ κρατύνειν δόξαν, +πότερόν ποτε κατὰ φύσιν ἴσον ἐροῦσιν ὑπάρχειν τῷ Υἱῷ τὸν d +ἐνδιάθετον λόγον· ὑποκείσθω γὰρ ὡς καὶ ὑφεστὼς ἤδη καθ’ +ἑαυτόν· ἢ οὐκ ἴσον μὲν, χείρονα δέ πὼς, ἢ καὶ ἀμείνω; εἰ +μὲν οὖν ἐλάττονα νομιοῦσιν αὐτὸν, καὶ εἰς αὐτὸν ἀσεβήσουσι + τὸν Πατέρα· ἔσται γάρ τι πάντως ἐν αὐτῷ τὸ χεῖρον +αὐτοῦ, καὶ ἕτερον παρ’ αὐτὸν, τουτέστιν, ὁ ἐνδιάθετος λόγος. +εἰ δὲ χείρονα μὲν οὐκ ἐροῦσιν, ἐπιτρέψουσι δὲ αὐτῷ τὸ ἐν +ἀμείνοσι κεῖσθαι παρὰ τὸν Υἱὸν, διπλοῦν ἔσται πάντως κατὰ +τοῦ Πατρὸς τὸ ἐφ’ Υἱῷ κατηγόρημα. πρῶτον μὲν γὰρ γεννήσας + ἁλώσεται τὸ χεῖρον ἢ ἐν οἷς ἐστιν αὐτός. εἶτα πρὸς e +τούτῳ καὶ αὐτὸς ἕξει κρείττονα τὸν ἐνδιάθετον λόγον, εἴπερ +ἐστὶν ὁ Πατὴρ ὁμοούσιος τῷ Υἱῷ τῷ κατ’ ἐκείνους τὸ +ἔλαττον ἀποφερομένῳ. ἀλλ’ εἰκός γε δήπου τῆς ἐπ’ ἄμφω +δυσφημίας ἀποπηδᾶν τοὺς δι’ ἐναντίας· ἴσον δὲ κατ’ οὐσίαν + ὑπάρχειν ἐροῦσι τῷ Υἱῷ τὸν ἐνδιάθετον τοῦ Πατρὸς λόγον. +3. ἂν assumptum ex B.D.E. 4. ἀγνοήσῃ Ε. 5. ἤδη om. Β. 8. ὁ +Υἱὸς οἶδεν inverso ordine Β. 10. Haec διὰ τῆς εἰς ἄτοπον ἀπαγωγῆς assumpta +ex Β. 15. ἐπὶ τούτῳ assumptum ex Β. 22. ἐπιστρέψουσι Β. 25. καὶ +αὐτὸς πρὸς τοῦτο inverso ordine Β. 28. γε om. Β. + + +οὐκοῦν λέλυται τὸ ζητούμενοv. πῶς γὰρ ὁ εἷς διδάξει τὸν +ἕτερον, ὡς εἰδὼς μὴ γινώσκοντα, εἴπερ ἴσοι κατὰ φύσιν +43 Α. a εἰσὶν ἀμφότεροι; πανταχόθεν τοιγαροῦν ἀσθενοῦντος τοῦ +παρ’ ἐκείνοις λόγου, παρέλκον ἂν εἴη λοιπὸν μεσιτεύεσθαι +παρά τινος ὑπονοεῖν τὸν Υἱὸν, καὶ οὐχὶ μᾶλλον αὐτὸν εἶναι +πιστεύειν τὸν ἐν Θεῷ Πατρὶ Θεὸν Λόγον, ὃς ἦν ἐν ἀρχῇ.

+

ΑΛΛΟ. Ἐν Υἱῷ φησιν ὁ μακάριος Παῦλος τοὺς ἁπάσης

+Col.ii. 3.

σοφίας καὶ πάσης γνώσεως ἀποκεκρύφθαι θησαυρούς· ἀλλ’ +εἴπερ ἐστὶ λέγων τὰ τοιαῦτα ἀληθὴς, πῶς ἂν ἔτι τῆς παρ’ +ἑτέρου δεδεῆσθαι διδασκαλίας ὑπονοήσαιμεν αὐτὸν, ἢ ἐν τίνι +b λοιπὸν τὸ ἐν γνώσει τέλειον ἐπιζητήσομεν, εἴπερ ὁ πᾶσαν +ἔχων αὐτὴν παρ’ ἑτέρου σοφοῦται; πῶς δὲ ὅλως σοφία τὸ +σοφούμενον; ἐπειδὴ δὲ οὐ τοῖς παρ’ ἐκείνων λόγοις, ἀλλὰ +τοῖς διὰ τοῦ Πνεύματος προσέχειν ἡμᾶς ἀναγκαῖον, ἔχει δὲ, +ὡς ὁ Παῦλός φησιν, ὁ Υἱὸς τοὺς τῆς σοφίας καὶ πάσης +γνώσεως ἐν ἑαυτῷ θησαυροὺς, οὐ παρά τινος ἑτέρου τὰ δι’ +ὧν ἐστι σοφία γνώσεται, ἀλλ’ ὑπάρχων ἐν Πατρὶ πάντα +γινώσκει τὰ τοῦ Πατρὸς, ὡς σοφία αὐτοῦ.

+c +3. τοῦ λόγου τοῦ παρ’ ἐκείνοις Β. 4. λοιπὸν om. Β. 9. τὰ τοιαῦτα +λέγων inverso ordme Β. 10. ὑπονοήσωμεν—ἐπιζητησωμεν D. +ἐπιζητήσωμεν Ε. 17. γνώσεται, ἀλλ’ Β. γνώσεως ἀλλὰ Ed. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Ε. +

Ὅτι κατὰ φύσιν δημιουργὸς ὁ Υἱὸς μετὰ Πατρὸς, ὡς ἐκ τῆς οὐσίας +ὑπάρχων αὐτοῦ, καὶ οὐχ ὥσπερ ὑπουργὸς παραλαμβανόμενος.

+

Πάντα δι῾ αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρίς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕv. + ΤΑ πολύπλοκα τῶν ἀνοσίων αἱρετικῶν ἀνατρέψας προβλήματα, +καὶ λεπτὸν ἡμῖν καὶ ἀκριβέστατον περὶ τοῦ Μονογενοῦς d +ἐξυφήνας τὸν λόγον ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς, ἐφ’ +ἑτέραν ἔρχεται τοῦ διαβόλου παγίδα συμπεπηγμένην ἐξ +ἀρχαίας ἀπάτης, καὶ τῆς πολυθέου πλάνης τὸ κέντρον ἡμῖν + ἀνατείνουσαν, ἢ “πολλοὺς μὲν τρώσασα καταβέβληκε,’’ τὴν Prov.vii. 26. +δὲ τῆς ἀπωλείας ὁδὸν ἀνευροῦσα, καὶ τὴν πλατεῖάν τε καὶ +εὐρύχωρον ἐκπετάσασα τοῦ θανάτου πύλην, ἀγεληδὸν μὲν εἰς +ᾅδου τὰς τῶν ἀνθρώπων συνεσώρευσε ψυχὰς, πλουσίαν δὲ +ὥσπερ τῷ διαβόλῳ παρετίθει τροφὴν, καὶ “τὰ βρώματα’’ e Hab. i. 16. + αὐτῷ προσῆγεν “ἐκλεκτά.’’ ἐπειδὴ γὰρ Ἑλλήνων παῖδες +τῆ τοῦ κόσμου σοφίᾳ προσκείμενοι, καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ +ἄρχοντος τοῦ αἰῶνος τούτου πλουσίως ἔχοντες εἰς νοῦν, εἰς +πολύθεον κατεφέροντο πλάνην, καὶ τὸ μὲν τῆς ἀληθείας +κάλλος ἀπεστρέφοντο, τοῖς δὲ ἐν ἀχλύϊ καὶ σκότῳ βαδίζουσι + παραπλήσιοι, πρὸς τὸν ἐκ τῆς οἰκείας ἀμαθίας κατῴχοντο +βόθρον, εἰδώλοις ἀψύχοις λατρεύοντες, καὶ τῷ μὲν ξύλῳ +3. αὐτοῦ ὑπάρχειν inverso ordine Β. ὥπερ Β. ὡς Ed. 8. παγίδαν (sic) Ε. +11. ἀνευροῦσα] οἶμαι ἀνευρύσασα D mg. 13. συνεσώρευσε Β. συνεσώρευε Ed. +17. κόσμου pro αἰῶνος Β. + + +Hier. iii. 27. λέγοντες “Θεός μου εἶ σὺ, τῷ δὲ λίθω Σὺ ἐγέννησάς +44. A. a “με,’’ ἕτεροι δὲ πάλιν πλημμελοῦντες τὰ συγγενῆ μὲν +ἐκείνοις, ἀστειοτέραν δ’ οὖν ὅμως ἐπιτηδεύοντες πλάνην, +Rom. 1. 25. τῇ κτίσει λατρεύειν ᾤοντο χρῆναι παρὰ τὸν κτίσαντα, καὶ +τὴν μόνῃ πρέπουσαν δόξαν τῇ θείᾳ φύσει, τοῖς παρ’ αὐτῆς +γεγενημένοις ἐχαρίζοντο στοιχείοις, ἀναγκαίως ἡμῖν ὁ θεολόγος +ποιητὴν ὄντα καὶ δημιουργὸν κατὰ φύσιν εἰσφέρει τὸν +Μονογενῆ, πάντα λέγων δι’ αὐτοῦ γεγενῆσθαι, καὶ χωρὶς +b αὐτοῦ μηδὲν εἰς τὸ εἶναι παρελθεῖν, ἵνα ταῖς παρ’ ἐκείνων +ἀπάταις ἀποκλείσῃ τὴν εἰς τὸ πρόσω πάροδον, καὶ δείξῃ μὲν +τοῖς οὐκ εἰδόσι τὸν ἁπάντων Γενεσιουργὸν, δι’ ὧν δὲ τὴν +κτίσιν πεποιῆσθαί φησι, διὰ τούτων αὐτῶν ἐκδιδάσκῃ σαφῶς, +ὅτιπερ ἕτερός ἐστι παρ’ ἐκείνην ὁ πρὸς τὸ εἶναι καλῶν, +καὶ ἀρρήτῳ δυνάμει παρενεγκὼν ἐκ μὴ ὄντων τὰ ὄντα πρὸς +Sap. xiii. 5. γένεσιv. ἦν γὰρ οὕτω λοιπὸν ἀπὸ καλλονῆς κτισμάτων +ἀναλόγως τὸν τεχνίτην ὁρᾶν, καὶ τὸν ὄντα κατ’ ἀλήθειαν +c ἐπιγινώσκειν Θεὸν, δι’ οὗ τὰ πάντα γέγονέ τε ἤδη καὶ +γεγονότα σώζεται. ταῖς μὲν οὖν Ἑλλήνων ψευδολατρείαις, +οὕτως ἂν οἶμαι καλῶς τὸν εὐαγγελικὸν ἀντιπαρατάξασθαι +λόγον, ταύτης τε ἕνεκα τῆς αἰτίας ποιητὴν εἰσῆχθαι καὶ +δημιουργὸν διὰ τῆς τοῦ ἁγίου φωνῆς τὸν Μονογενῆ +πιστεύομεν.

+

Ἐπειδὴ δὲ ἀκόλουθον ἐννοεῖν καὶ τὰς τῶν αἱρετικῶν +δυστρόπους εὑρεσιλογίας, προσήκειν ἡγοῦμαι καὶ πρὸς τὰ +ἐκείνων ἀποβλέποντας ἔθη μικρὰ πάλιν εἰπεῖν.

+d +

Πάντα, φησὶ, δι’ αὐτοῦ ἐγένετο καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν.

+

Θεοπρεπὲς καὶ τοῦτο περιτίθησι τὸ ἀξίωμα τῴ Υἱῷ, +πανταχόθεν ὁμοούσιον ὄντα δεικνύων αὐτὸν τῷ γεννήτορι +Θεῷ, καὶ πάντα τὰ ἐκείνῳ προσόντα φυσικῶς ἐνυπάρχειν τῷ +5. παρ’ αὐτῆς γεγενημένοις D. Ed. mg. παρ’ αὐτοῖς γεγεννημένοις Ed. 10. τὸ +om. Β. 12. ἐκδιδάξῃ Ε. 13. παρ’ ἐκείνης Ε. 19. ἀντιπαρατάξασθαι Β. +παρατάξασθαι Ed. 28. πανταχόθεν Β. καὶ πανταχόθεν Ed. 29. +ἐνυπάρχει Ε. + + +γεννήματι λέγων· ἵνα Θεὸς ἐκ Θεοῦ νοῆται κατὰ ἀλήθειαν, +οὐ καθάπερ ἡμεῖς ἐπίκτητον ἔχων τὴν προσηγορίαν, καὶ διὰ +μόνης ἡμῖν προσγενομένην χάριτος, κατὰ τό “Ἐγὼ εἶπα Θεοί e Ps lxxxi. 6. +“ ἐστε καὶ υἱοὶ ὑψίστου πάντες.” εἰ γὰρ πάντα δἰ αὐτοῦ + ἐγένετο, ἕτερος ἂν εἴη τῶν πάντων αὐτός· ἐν γὰρ τῷ πάντα, +οὐδέν ἐστιν ὃ μὴ ἐν τοῖς πᾶσιν ὁρᾶται. ὥσπερ οὖν ἀμέλει +καὶ ὁ μακάριος Παῦλος οὕτω τὸ Πάντα νοήσας εὑρίσκεται· +ἐπειδὴ γὰρ ἐν μιᾷ που τῶν ἐπιστολῶν, τὸν περὶ τοῦ Σωτῆρος +ἡμῶν ἐποιεῖτο λόγον, πάντα τε ἔφασκεν ὑποτετάχθαι ὑπὸ + τοὺς πόδας αὐτοῦ, καλῶς γε σφόδρα ποιῶν ἐπιφέρει “Ἐν Heb. ii. 8. +“γὰρ τῷ εἰπεῖν τὰ πάντα, οὐδὲν ἀφῆκεν αὐτῷ ἀνυπότακτον.” +οὐκοῦν ἐπειδήπερ τὰ πάντα γεγενῆσθαι δι᾿ Υἱοῦ πιστεύομεν, a 45 A. +οὐκ ἂν αὐτὸν ἕνα τῶν πάντων εἶναι νοήσαιμεν, ἀλλ᾿ ἔξω μὲν +κεῖσθαι πάντων λογιούμεθᾳ, τῆς δὲ τῶν γενητῶν ἀποδιορίζοντες + φύσεώς τε καὶ ὁμοειδίας, οὐδὲν ἕτερον εἶναι λοιπὸν, ἢ +Θεὸν ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν ὁμολογήσομεv. τί γὰρ ἄν τις +δοίη τὸ μεταξὺ Θεοῦ καὶ κτίσεως, καὶ οὐ κατὰ λόγον φημὶ +τὸν τῆς οὐσίας· πολὺ γὰρ τὸ μεταξύ· κατὰ μόνην δὲ τὴν +ἑτέρου τινὸς τῶν ὄντων, ὡς ἐν νοήσει, θέσιν ; ἢ ποῖον ἕξει + τόπον ἕτερον ὁ Υἱὸς, τὴν τῶν ποιημάτων φύσιν ὑπερκείμενος, +μᾶλλον δὲ αὐτὸς ὑπάρχων ὁ ποιητής; γέγονε μὲν b +γὰρ τὰ πάντα δι᾿ αὐτοῦ, ὡς διὰ δυνάμεως, ὡς διὰ σοφίας +τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, οὐκ ἐν τῆ φύσει τοῦ γεννήσαντος +κρυπτομένης, ὥσπερ οὖν καί ἐστι καὶ ἐν ἀνθρώπῳ τυχὸν + ἡ ἐνυπάρχουσα αὐτῷ σοφία καὶ δύναμις, ἀλλ᾿ ἰδίως μὲν +καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν ὑφεστώσης, προκυπτούσης δ᾿ οὖν ὅμως +κατὰ τὸν ἄῤῥητον τῆς γεννήσεως τρόπον ἐκ Πατρὸς, ἵνα καὶ +νοῦται κατὰ ἀλήθειαν ὑπάρχων Υἱὸς ἡ σοφία καὶ ἡ δύναμις +τοῦ Πατρός.

+

Ἀλλ’ εἰ καὶ πάντα δἰ αὐτοῦ γεγενῆσθαί φησιν ὁ μακάριος c +Εὐαγγελιστὴς, οὐδὲν οἶμαι τὸ βλάβος τοῖς περὶ αὐτοῦ προ- +5 πάντα] τὰ πάντα Β. 8. που ἐν μιᾷ inverso ordine Β. 13. νοήσαιμεν +Β. νοήσωμεν Ed. 24. καὶ prius assumptum ex Β, 25. ἡ om. Β. +28. ἡ alt. assumptum ex Β. + + +ξενήσειν λόγοις τὸ ῥῆμα. οὐ γὰρ ἐπειδήπερ Αἶ’ αὐτοῦ γενέσθαι +τὰ ὄντα λέγεται, πάντως δήπου καὶ ὑπουργὸς ἡμῖν, ἢ +καὶ ἀλλοτρίων θελημάτων καὶ ὑπηρέτης ὁ Υιὸς εἰσβήσεται, +ἵνα μηκέτι νοῆται κατὰ φύσιν ὑπάρχων δημιουργὸς, ἢ καὶ ἐξ +ἑτέρου τινὸς τὴν ἐπὶ τῷ δύνασθαι κτίζειν χορηγούμενος δύναμιν, +ἀλλὰ μᾶλλον αὐτὸς καὶ μόνος ἡ ἰσχὺς ὑπάρχων τοῦ +d Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ὡς Υἱὸς, ὡς Μονογενὴς τὰ πάντα ἐργάζεται, +συνεργαζομένου δηλονότι καὶ συνόντος αὐτῷ τοῦ +Πατρὸς καὶ τοῦ Ἀγίου Πνεύματος· πάντα γὰρ ἐκ Πατρὸς +δι’ Υἱοῦ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι. συνεῖναι δὲ τῷ Υἱῷ τὸν +Πατέρα νοοῦμεν, οὐχ ὡς ἀτονοῦντι περὶ τὸ ἐργάζεσθαί τι τῶν +ὄντων, ἀλλ’ ὡς ὅλον ὄντα ἐν αὐτῷ διὰ τὸ ἀπαράλλακτον τῆς +οὐσίας, καὶ τὸ ἄκρως προσεχές τε καὶ ἄμεσον αὐτοῦ πρὸς +τὸ ἐξ αὐτοῦ φυσικῶς προελθόν· ὥσπερ ἂν εἴ τις λέγοι +e καὶ τῆ ἐξ ἄνθους εὐωδίᾳ συνεῖναι κατ’ ἐνέργειαν τὴν ἐκ τῆς 1 +εὐοσμίας αὐτὸ δὴ τὸ ἄνθος, ἐπείπερ ἐξ αὐτοῦ πρόεισι φυσικῶς. +ἀλλ’ ὀλίγη μὲν ἐν τούτοις ἡ τοῦ παραδείγματος +δύναμις, ἡ δὲ ὑπὲρ πάντα φύσις καὶ τοῦτο ὑπερκείσεται, +μικροὺς ἐξ αὐτοῦ δεχομένη τῶν θεωρημάτων τοὺς χαρακ- +Infra v. 17. τῆρας. ἐπεὶ πῶς νοήσομεν τό “ Ὁ Πατήρ μου ἕως ἄρτι +“ἐργάζεται κἀγὼ ἐργάζομαι;” οὐ γὰρ ἰδίᾳ μὲν καὶ +ἑαυτὸν ἐνεργεῖν τι περὶ τὰ ὄντα τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα φησὶν +46 Α. a ὁ Υἱὸς, ἑαυτὸν δὲ πάλιν ὁμοίως ἐργάζεσθαι λέγει δίχα τοῦ +Πατρὸς, καὶ ἀτρεμούσης τρόπον τινὰ τῆς ἀφ’ ἧς ἐστιν +οὐσίας· εἶεν γὰρ ἂν οὕτω δύο δὴ πάντως, καὶ οὐχ εἷς ὁ +Δημιουργὸς, εἴπερ ἀνὰ μέρος ἑκάτερος καὶ κεχωρισμένως +ἐργάζεται, ἐπιδέξεται δὲ καὶ ἑτέρως τὸ δύνασθαι μὴ ἔχειν +εἰσαεὶ τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ, καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως οὐκ +ἀεὶ τὸν Πατέρα ἔχων ἐν ἑαυτῷ ὀφθήσεται, εἴπερ ὅλως +περί τι τῶν ὄντων ἐνεργεῖν ἀνὰ μέρος καὶ κεχωρισμένως +b ἑκάτερον, καθάπερ ἤδη προείπομεν, καὶ οὐ πάντως +2. δήπου] που Β. 3. κοὶ alt. assumptum ex Β. 14. λέγοι B.D.E. +λέγει Ed. 23. περὶ] πέρα Β. 28. ὁμοίως ὁ υἱὸς inverso ordine Β. +2), ἐν ἑαυτῷ om. Β. + + +ἀληθεύσει λέγων ὁ Υἱός “ Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ Infra xiv. 10. +“ ἐν ἐμοί.” οὐ γὰρ δήπου κατὰ μόνην τὴν ὁμοιότητα τῆς +οὐσίας, ὡς χαρακτῆρα τὸν Υἱὸν ἐν Πατρὶ θεωρήσομεν, ἢ αὖ +πάλιν ὡς ἀρχέτυπον ἐν Υἱῷ τὸν Πατέρα· ἀλλ’ Υἱὸν μὲν ἐκ + τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας γεννητῶς ἐκλάμποντα, καὶ ἐν αὐτῇ +καὶ ἐξ αὐτῆς ἰδιοσυστάτως ὑπάρχοντα καὶ ὑφεστῶτα Θεὸν +Λόγον παραδεξόμεθα· Πατέρα δὲ πάλιν ἐν Υἱῷ, ὡς ἐν +ὁμοουσίῳ γεννήματι, συμφυῶς μὲν, κατὰ δὲ μόνην τὴν +ἑτερότητα τοῦ εἶναι καὶ νοεῖσθαι τοῦθ’ ὅπερ ἐστὶ μεμερισμένως. c + μένως. μένει γὰρ ὁ Πατὴρ τοῦθ’ ὅπερ ἐστὶ, κἂν ὑπάρχῃ +συμφυῶς ἐν Υἱῷ, καθάπερ εἶναί φαμεν ἐν τῷ ἀπαυγάσματι +τὸν ἥλιον· καὶ πάλιν ὁ Υἱὸς οὐχ ἕτερόν τι παρ’ ὅπερ ἐστὶ +νοηθήσεται, κἂν ὑπάρχῃ συμφυῶς ἐν Πατρὶ, καθάπερ ἐν +ἡλίῳ τὸ ἀπαύγασμα αὐτοῦ. οὕτω γὰρ, Πατρὸς μὲν κατ’ + ἀλήθειαν νοουμένου τε καὶ ὄντος τοῦ Πατρὸς, Υἱοῦ δὲ πάλιν +ὄντος τε καὶ νοουμένου τοῦ Υἱοῦ, συνεισβαίνοντος δηλαδὴ d +τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὁ τῆς ἁγίας τριάδος ἀριθμὸς εἰς +μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀναβαίνει θεότητα.

+

Ἐπεὶ πῶς ἂν ὅλως καὶ εἷς ὑπάρχειν νοοῖτο Θεὸς, εἴπερ + ἕκαστον τῶν σημαινομένων ἀναχωρήσει μὲν εἰς ἰδιότητα +παντελῆ, ὁλοκλήρως δὲ τῆς πρὸς τὸ ἕτερον συμφυίας τε καὶ +σχέσεως οὐσιώδους ἀπενηνεγμένον, ὀνομάζοιτο Θεός; οὐκοῦν +κατὰ μὲν τὸν λόγον τοῦ εἶναι ἰδιοσυστάτως, καὶ τὸν Πατέρα +καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα νοήσαιμεν, οὐκ ἀναμίσγοντες + εἰς τὴν ὅπερ ἐστὶν ἕκαστον θέσιν, τὴν τῶν προσώπων, ἤτοι e +τῶν ὀνομάτων, διαφοράν· ἀλλὰ τηροῦντες μὲν ἰδιαζόντως +ἑκάστῳ τὸ εἶναι καὶ λέγεσθαι τοῦθ’ ὅπερ ἐστὶ, καὶ οὕτω +πιστεύοντες, εἰς μίαν δ’ οὖν ὅμως θεότητα φυσικῶς ἀναφέροντες +αὐτὰ, καὶ τὸ πάντη διενηνεγμένως εἶναι νοεῖν παραιτούμενοι, + διὰ τὸ λόγον καὶ σοφίαν καὶ ἀπαύγασμα καὶ +χαρακτῆρα καὶ δύναμιν τοῦ Πατρὸς ἀποκαλεῖσθαι τὸν Υἱόν. +1. ἀληθεύει Β. 7. παραδεξώμεθα D. 8. γεννήματι Β. Veccus. +Migne. γεννήμασι Ed. 9. τοῦ om. Migne. 13. ἐν alt.] + τῷ Β. +15. τε assumptum ex B.D.E. 25. τὴν prius] πᾶν Β. + + + +λόγος μὲν γὰρ καὶ σοφία, διὰ τὸ ἐκ νοῦ καὶ ἐν νῷ προσεχῶς +47 A. a καὶ ἀδιαστάτως, καὶ τὴν εἰς ἄλληλα τῶν σημαινομένων, ὡς +ἂν εἴποι τις, ἀντεμβολήv. νοῦς γὰρ ἐν λόγῳ καὶ σοφίᾳ, καὶ +λόγος εἰς νοῦν ἀμοιβαδὸν ὀφθήσονται, καὶ τὸ μεσολαβοῦν +οὐδὲν ἢ χωρίζον τοῦ ἑτέρου τὸ ἕτερον· δύναμις δὲ πάλιν, ὡς +ἀδιαστάτως τοῖς ἔχειν αὐτὴν πεφυκόσιν ἐνυπάρχουσα, καὶ +μηδαμόθεν αὐτῶν ὡς ἐν τάξει συμβεβηκότος δυναμένη χωρίζεσθαι +δίχα τῆς τοῦ ὑποκειμένου φθορᾶς· χαρακτὴρ δὲ +b πάλιν, ὡς ἀεὶ συμπεφυκὼς, καὶ χωρίζεσθαι μὴ δυνάμενος τῆς +οὐσίας, ἧς ἐστι χαρακτήρ. οὐκοῦν, ἐπειδήπερ ἑκάτερος ἐν +ἑκατέρῳ φυσικῶς τέ ἐστι καὶ ἀναγκαίως, ἐργαζομένου δηλονότι +τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς ἐργάσεται, ὡς δύναμις φυσική τε +καὶ οὐσιώδης καὶ ἐνυπόστατος αὐτοῦ· ἐργαζομένου δὲ ὁμοίως +τοῦ Υἱοῦ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐργάζεται, ὡς πηγὴ τοῦ δημιουργοῦντος +Λόγου, ἐνυπάρχουσα φυσικῶς τῷ ἰδίῳ γεννήματι, +ὡσπερανεὶ καὶ τὸ πῦρ τῇ ἐξ αὐτοῦ προιούσῃ θερμότητι.

+

ΠρόδηΛον οὖν, ὅτι μάταιον ἀναπέφαται τὸ κατὰ τοῦ +c Μονογενοῦς τῶν δι’ ἐναντίας κατηγόρημα, δημιουργὸν ἐκ +μαθήσεως, μᾶλλον δὲ ἤδη καὶ ὑπουργὸν, εἰσφερόντων ἡμῖν +αὐτὸν, διὰ τὸ φάναι τὸν μακάριον Εὐαγγελιστήν Πάντα δἰ +αὐτοῦ ἐγένετο καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕv. θαυμάζειν δέ +μοι καὶ λίαν ἐπέρχεται τοὺς ἀνοσίους αἱρετικούς. τὰ μὲν +γὰρ, ὅσα παραλύειν δοκεῖ πὼς αὐτοῖς τοῦ Μονογενοῦς τὸ +ἀξίωμα, καὶ δεύτερον αὐτὸν ἀποφαίνειν τοῦ γεννήτορος, κατά +γε τὸν ἐν ἐκείνοις ὄντα σκοπὸν, ταῦτα μετὰ πολλῆς τινος +d θηρῶνται σπουδῆς, καὶ πανταχόθεν τὰ τῆς ἑαυτῶν δυστροπίας +ἐρανίζονται φάρμακα· τὰ δὲ ὅσα πάλιν ἐστὶν ὑγιῶς τε +καὶ ὀρθῶς εἰρημένα, καὶ εἰς τὴν τοῦ Πατρὸς ἀναφέροντα +δόξαν τὸν Υἱὸν, ταῦτα δὴ καὶ μάλα βαθείαις καταχωννύουσι +σιωπαῖς, ὥσπερ ἕνα καὶ μόνον ἔχοντες σκοπὸν τὸ διαλοιδορεῖσθαι +μάτην τῷ παρὰ πάσης δοξολογουμένῳ τῆς κτίσεως. +ἀκούοντες μὲν γὰρ ὅτι πάντα δἰ αὐτοῦ ἐγένετο, τὸ τῆς ὑπουρἐργάσεται +12. Β. ἐργάζεται Ed. 17. ἀπεφάνθη Β. 25 ἐν ἐκείνοις Β. +ἐκείνοις D.E. ἐκείνων Ed. 29. τὸν] τὸ Migne. 30 λοιδορεῖσθαι Β. + + +γίας ὄνομα θερμῶς ἐπιφέρουσι, δοῦλον ἀντ’ ἐλευθεροῦ, καὶ e +θεραπευτὴν ἢ δεσπότην ὀνειροπολοῦντες τὸν Υἱόν· μανθάνοντες +δὲ πάλιν ὅτι χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἓν, ἐπὶ τὸ +φρονεῖν ἐπ’ αὐτῷ μέγα τι καὶ ἀξιάγαστον οὐκ ἀναβαίνουσιν. + ὡς γὰρ ἑτέρως οὐ πεφυκότος δημιουργεῖν τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς, εἰ μὴ διὰ τοῦ ἰδίου γεννήματος, ὅς ἐστιν αὐτὸς +σοφία καὶ δύναμις, οὐδὲν ὅλως χωρὶς αὐτοῦ γεγενῆσθαί φησιν +ὁ Εὐαγγελιστής· διὰ γὰρ τοῦτο καὶ δόξα τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρός ἐστιν ὁ Μονογενής· δοξάζεται γὰρ ὡς δημιουργὸς + δι’ Υἱοῦ· τὰ πάντα γὰρ ἐνεργῶν, καὶ εἰς τὸ εἶναι τὰ μὴ ὄντα +παραφέρων.

+

Νοήσαι δ’ ἄν τις καλῶς τό Χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἓν, τὸ a 48 Α. +εἰρημένον ἐπὶ τῆ τοῦ ἀνθρώπου κατασκευῇ, καθ’ ἑαυτὸν +ἐνθυμούμενος· “ Ποιήσωμεν γὰρ ἄνθρωπον, φησὶν, κατ’ Gen. i. 26. + “εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ’ ὁμοίωσιν.’’ ἔξεστι γὰρ ἐν τούτῳ +δὴ μάλιστα καταθεάσασθαι σαφῶς οὐδὲν ἐν Υἱῷ τὸ ταπεινὸν, +ὡς ἐν ὑπουργῷ τῷ κατὰ τὸν ἐκείνων λόγοv. οὐ γάρ Ποίησον +ἄνθρωπον, ἐπιτάττει τῷ Λόγῳ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ἀλλ’ ὡς +συνόντα κατὰ φύσιν, καὶ ἀδιαστάτως ἐνυπάρχοντα συνεργάτην + ὥσπερ, ἐποιεῖτο καὶ τῆς ἐπ’ ἀνθρώπῳ βουλήσεως h +κοινωνὸν, οὐ προλαμβάνων μὲν τὴν ἐν Υἱῷ γνῶσιν ἐν τῷ τι +νοεῖν, ὡς δὲ νοῦς ἀδιαστάτως τε καὶ ἀχρόνως τῷ ἐγκεχαραγμένῳ +καὶ ἐνυπάρχοντι Λόγῳ φᾶνε ῥοῦ μένος.

+

Ἔστω δὲ πάλιν ὑπὲρ τὴν τοῦ παραδείγματος δύναμιν τὰ + θεοπρεπῆ θεωρήματα· συνεργάζεσθαι ’δε φαμεν αὐτὸν τῷ +Υἱῷ, οὐχ ὡς δύο νοοῦντες διηρημένως, ἵνα μὴ δύο νοῶνται +θεοὶ, οὐδ’ ὡς ἓν τὸ συναμφότερον, ἵνα μήτε εἰς Πατέρα +Υἱὸς, μήτε μὴν ὁ Πατὴρ εἰς Υἱὸν συστέλληται, ἀλλὰ +μᾶλλον ἐκείνως, ὡς ἄν τις δοίη συνεῖναι τῷ ἐκ φωτὸς c +6.αὐτὸς Β. αὐτῶ Ed. [forte leg. αὐτοσοφία.] 10 υἱοῦ B.D.E. οὗ Ed. ἴσως +(i. e. forte) υἱοῦ Ed. mg. γὰρ assumptum ex B. 14. γὰρ assumptum ex B. +16. καταθεάσασθαι Β. καταθεᾶσθαι Ed. τὸ assutnptum ex B.D.E, τὸ ταπεινὸν +ante ἐν υἱῷ tr. B. 17. τῷ assumptum ex B. 19. ἐνυπάρχοντι Ε. 21. κοινωνὸν +Β. κοινωνεῖν Ed. ἐν prius] -f τῷ Ed. invitis B.D.E. 25. αὐτὸν Β. Ed. +rag. αὐτοῦ D. Ed. 27. υἱὸς εἰς πατέρα inverso ordine B. + + +ἀπαυγάσματι, τὸ ἐξ οὗπερ ἐξηστράφθη φῶς· ἐν γὰρ τοῖς +τοιούτοις χωρίζεσθαι μέν πὼς ἐπινοίᾳ δοκεῖ τὸ γεννῶν τοῦ +γεννωμένου καὶ προεκκύπτοντος ἀμερίστως· ἓν δέ ἐστι καὶ +ταὐτὸν τῇ φύσει τὸ συναμφότερον, καὶ δίχα τοῦ ἑτέρου τὸ +ἕτερον οὐδαμῶς· ἔσται δὲ πάλιν καὶ ὑπὲρ τοῦτο Θεὸς, ἅτε δὴ +καὶ ὑπερούσιος ὢν, καὶ τὸ ἄκρως προσεοικὸς οὐκ ἔχων ἐν +γενητοῖς, ἵνα δὴ καὶ εἰς εἰκόνα λαμβάνηταί τι τῆς ἁγίας +τριάδος, οὐδὲν ἔχουσαν τὸ διαλλάττον, ὡς εἰς δογμάτων +d ἀκρίβειαv. εἰ δὲ νομίζουσι δύνασθαι τό Δι’ οὗ, λεγόμενον +ἐφ’ Υἱοῦ, καταφέρειν αὐτοῦ τὴν οὐσίαν τῆς πρὸς τὸν Πατέρα +ἰσότητός τε καὶ φυσικῆς ὁμοιότητος, ὡς ὑπουργὸν εἶναι +μᾶλλον ἢ δημιουργὸν, διασκεπτέσθωσαν οἱ παράφρονες, καὶ +εἰς μέσον ἡμῖν ἡκόντων ἀπολογησόμενοι, τί ποτε ἄρα καὶ +περὶ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς ἐννοήσομεν, τίνα δὲ εἶναι καὶ αὐτὸν +ὑποληψόμεθα, ὅταν φαίνηται δεχόμενος τό Δι’ οὗ παρὰ τῇ +1 Cor. 1. 9. θείᾳ γραφῇ “ Πιστὸς γάρ ἐστιν, φησὶν, ὁ Θεὸς, δι’ οὗ +2 Cor. i e 1; Eph. i. 1. “ἐκλήθητε εἰς κοινωνίαν τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ,’’ καὶ “Παῦλος +“ἀπόστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ δία θελήματος Θεοῦ·’’ καὶ +Gal. iv. 7. πάλιν πρός τινας ὁ Παῦλος ἐπιστέλλει “ Ὥστε οὐκέτι εἶ +“δοῦλος, ἀλλὰ υἱός· εἰ δὲ υἱὸς, καὶ κληρονόμος διὰ Θεοῦ.” +ταῦτα δὴ σύμπαντα τὴν ἀναφορὰν εἰς τὸ τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς ἔχει πρόσωπον, καὶ οὐ δήπου πρὸς τοῦτο μανίας +ἐλάσειέ τις, εἰ μὴ τύχοι τοῖς προειρημένοις τὰ ἴσα φρονῶν, +49 Α. a ὡς τὸ τῆς ὑπουργίας ὄνομά τε καὶ πρᾶγμα καὶ αὐτῆς κατηγορεῖσθαι +τῆς τοῦ Πατρὸς δόξης εὐλόγως εἰπεῖν, ἐπείπερ +ἠνέχθη καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τό Δι’ οὗ. ἀδιαφορεῖ γὰρ ἐσθ’ ὅτε +περὶ τὰς λέξεις ἡ θεία γραφὴ, μηδὲν ἀδικοῦσα τὸ ὑποκείμενον, +κ·αταχρηστικώτερον ’δε πὼς ἐπιφέρουσα τοῖς σημαινομένοις +τά τε ῥήματα καὶ τὰ δι’ ὧν ἂν οἴηται καταδηλοῦσθαι +Prov. xxv. 2. καλῶς. πλὴν ἐκεῖνο συμφέρον ἐπὶ τούτοις εἰπεῖν, ὅτι “Δόξα +“κυρίου κρύπτει λόγον·’’ ὀλίγη γὰρ πᾶσα λόγων ἰσχὺς, ὡς +6. ἄκρος Ε. προσεοικὼς D. 7. τι] τις Β. 13. ἀπολογισάμενοι Β. +14. ἐννοήσωμεν Const. Melit. 16. ἐστιν assumptum ex Β. deest in Vecco +ad Theod. Siigd. lib. i. Const. Melit. Or. ii. 29. δηλοῦσθαι Β. invito Vecco. + + +πρὸς ἐξήγησιν ἀκριβῆ τῆς ἀρρήτου δόξης καὶ θεοπρεποῦς. b +διόπερ οὐ σκανδαλιστέον ἐπὶ τῆ τῶν λαλουμένων σμικροπρεπείᾳ, +παραχωρητέον δὲ μᾶλλον τὸ νικᾶν, καὶ τὴν ἐν +γλώττῃ δύναμιν, καὶ παντὸς ὀξύτητα νοῦ τῇ θείᾳ καὶ + ἀφράστῳ φύσει· καὶ κατὰ τοῦτον γὰρ δὴ τὸν τρόπον οὐ +μικρῶς εὐσεβήσομεν.

+4. ὀξυτάτου Β. 5. τὸν om. Ε. +
+ +
+ +ΕΦΑΛΗ ς. +

ὅτι ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς, καὶ διὰ τοῦτο οὐ γενητὸς, ἀλλ’ +c ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός.

+

4 Γέγονεν, ἑ αὐτῶ̣ ζωὴ

+

Ἔτι τὰς περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου διαλέξεις ποιεῖται πρὸς +ἡμᾶς ὁ μακάριος Εὐαγγελιστής· καί μοι δοκεῖ διὰ πάντων +ἰέναι χρησίμως τῶν ὅσαπέρ ἐστι κατὰ φύσιν αὐτῷ, ἵνα καὶ +τὰς τῶν ἑτεροδοξούντων δυσωπήσῃ παροινίας, καὶ τοὺς ὀρθῇ +d διαπρέπειν ἐθέλοντας πίστει, τοῖς εἰς αὐτὴν ὀχυρώσῃ θεωρήμασιν, +οὐκ ἐκ λόγων σοφίας κοσμικῆς τὸ ἀπίθανον ἐρανιζο- +1 Cor. ii. 4. μένους, ἀλλ’ ἐν ἀποδείξει Πνεύματος τὸ τῆς ἀληθείας +ἀποθαυμάζοντας κάλλος. ὅπερ οὖν βούλεται καὶ διὰ τοῦ +προκειμένου διδάσκειν, ἐκεῖνό ἐστι. ποιητὴν ἡμῖν ἀρτίως +καὶ κατὰ φύσιν ὄντα δημιουργὸν ἀπέδειξε τὸν Υἱὸν, πάντα +δι’ αὐτοῦ γεγενῆσθαι λέγων, καὶ χωρὶς αὐτοῦ μηδὲ ἓν +κεκλῆσθαι πρὸς γένεσιv. ἐπειδὴ δὲ οὐ μόνον τῆ κτίσει τὸ +πρὸς τὸ εἶναι κεκλῆσθαι χαρίζεται, συνέχει δὲ καὶ γεγενη- +e μένην δι’ ἑαυτοῦ, τοῖς τὸ ἀιδίως εἶναι κατὰ φύσιν ἰδίαν οὐκ +ἔχουσιν ἑαυτὸν οἱονείπως ἐγκαταμιγνὺς, καὶ ζωὴ τοῖς οὖσι +γινόμενος, ἵνα μένῃ γεγονότα, καὶ σώζηται κατὰ τὸν οἰκεῖον +ἕκαστον τῆς φύσεως ὅρον, ἀναγκαίως φησίν Ὃ γέγονεν, ἐν +7. ὅσαπέρ ἐστι] ὅσα πρόσεστι Β. 8. παροινίας] παρανοίας Β. 9. οὐ. +τὴν B.D.E. αὐτὸν Ed. 10. λόγου Β. 12. ἀποθαυμάζοντας Β. θαυμάζοντας +Ed. κα assumptum ex Β. 14. καὶ assumptum ex Β. ὄντα] + +κοὶ Ed. invitis B.D.E. οἶμαι: καὶ D mg. + + +αὐτῷ ζωὴ ἦν· οὐ μόνον, φησὶ, δι’ αὐτοῦ τὰ πάντα ἐγένετο, +ἁλλὰ καὶ εἴτι γέγονεν, ἦν ἐν αὐτῷ ἡ ζωὴ, τουτέστιν, ὁ +μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἡ πάντων ἀρχὴ καὶ σύστασις, +ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων, ἐπουρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων. + αὐτὸς γὰρ ὑπάρχων ἡ κατὰ φύσιν ζωὴ, τὸ εἶναι +καὶ ζῆν καὶ κινεῖσθαι πολυτρόπως τοῖς οὖσι χαρίζεται, οὐ a 50 A. +κατὰ μερισμόν τινα καὶ ἀλλοίωσιν εἰς ἕκαστα τῶν τῇ φύσει +διεστηκότων χωρῶν· ἀλλ’ ἢ μὲν κτίσις, ὡς πρὸς ἑαυτὴν, +ἀφάτῳ δυνάμει καὶ σοφίᾳ τοῦ Δημιουργοῦ ποικίλλεται· μία + δὲ ἡ πάντων ζωὴ χωροῦσα πρὸς ἕκαστον, ὡς ἃν αὐτῷ πρέπῃ, +καὶ δύνηται μετασχεῖv. ἐπειδὴ δὲ τὸ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ +εἶναι παρενεχθὲν ἀνάγκη καὶ φθείρεσθαι, καὶ τὸ ἀρχὴν ὅλως +ἔχον εἰς τέλος ἐπείγεται· μόνη γὰρ τῇ θείᾳ καὶ τὰ πάντα b +ὑπερκειμένῃ φύσει, τὸ μήτε ἀπὸ ἀρχῆς ἦρχθαί τινος, καὶ + ἀτελευτήτως εἶναι πρέπει· σοφίζεται τρόπον τινὰ τὴν ἐν +τοῖς πεποιημένοις ἀσθένειαν ὁ Δημιουργὸς, καὶ μηχανᾶταί +πὼς ἐκ τέχνης αὐτοῖς τὸ ἀίδιοv. αἱ γὰρ εἰς ἕκαστον ἀεὶ τῶν +ὁμοίων διαδοχαὶ, καὶ τῶν ὁμογενῶν ἢ ὁμοειδῶν αἱ εἰς +ἄλληλα μεταβάσεις φυσικαὶ πρὸς τὸν ἐφεξῆς ἀεὶ βλέπουσαι + δρόμον, ἀειφανῆ μὲν τὴν κτίσιν ἐργάζονται, ἀεισύστατον δὲ +τῷ πεποιηκότι τηροῦσι Θεῷ. καὶ τοῦτο ἄρα ἐστὶ τὸ τῶν c +ὄντων ἕκαστον ἐν ἑαυτῷ σπείρειν σπέρμα κατὰ γένος καὶ +καθ’ ὁμοίωσιν, κατὰ τὴν ἄφατον τοῦ δημιουργοῦντος ἀπόφασιν. +ἦν οὖν ἐν ἅπασιν ἡ ζωὴ, τοῦτο γὰρ τὸ + προκείμενον.

+

Ἀλλ’ ὦ βέλτιστε· πάλιν ἐρεῖ τις εὐλόγως πρὸς τὸν τῇ +ἀληθείᾳ μαχόμενον αἱρετικόν· τί καὶ πρὸς τοῦτο ἐρεῖς, ὅταν +ἀκούσης τοῦ πνευματοφόρου λέγοντος, ὡς ἐν πᾶσι τοῖς +γεγενημένοις ἦν ἡ ζωὴ, τουτέστιν, ὁ Λόγος ὁ ὣν ἐν ἀρχῇ; + ἆρα καὶ νῦν ἀποτολμήσεις εἰπεῖν, ὡς οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς τοῦ +1. τὰ πάντα δι’ αὐτοῦ inv. ord. Β. 8. διεστώτων Ι. Cord. χορῶν D.E. +ἑαυτὴν B.D.E. Ed. mg. ἑαυτὸν Ed. 9. δυνάμει καὶ δυνάμει hoc ordine Β. +13. κοὶ τὰ Β. κατὰ Ed. 14. ἦχθαι Β. 15. ἀτελεύτητος Β. 19 +φύσει καὶ Β. γρ. (= γράφε) φύσει καὶ D mg. 22. σπείρειν Β. σπεῖρον Ed. +23. ὁμοιότητα Β. 20. εὐλόγως accessit ex Β. Ι. Cord. + + +d Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐσίας ὁ Υἱὸς, ἵνα γενητὸς νοῆται καὶ +πεποιημένος; καὶ πῶς οὐκ ἄν τις τῆς σῆς, ὦ οὗτος, ἀμαθίας +καταβοήσῃ, καὶ μάλα δικαίως; εἰ γὰρ ἐν τοῖς γεγονόσιν +ὁ Λόγος ἦν, ὡς ζωὴ κατὰ φύσιν, διὰ μετοχῆς τοῖς οὖσιν +ἑαυτὸν ἀναμιγνύς· ἕτερος ἄρα ἐστὶ τῶν ἐν οἷς εἶναι πιστεύεται. +ὁ δὲ τὴν φύσιν ἕτερος ὢν, ἢ ὅπερ ἐστὶν ἡ κτίσις, πῶς +οὐκ ἃν εἴη λοιπὸν ὁ ὑπὲρ ταύτην Θεός; εἰ δὲ ἐπιμένεις +e ἀναισχυντῶν, καὶ γενητὸν εἶναι νομίζων οὐ καταλήγεις τὸν +Υἱὸν, τὸν ὄντα ἐν τοῖς γεγονόσιν ὡς ζωήν· πρῶτον μὲν +αὐτό τι ὑπάρχων ἐν ἑαυτῷ νοηθήσεται· εἶτα καὶ πρὸς τούτῳ, +καὶ αὐτὸς ἑαυτοῦ μέτοχος, καὶ ζωὴ, εἴπερ ὣν ἐν τοῖς γενομένοις +εἷς καὶ αὐτὸς ἐξ αὐτῶν ὑπάρχειν ὑποληφθήσεται· +ἀλλ’ ὁρᾷ που πάντως καὶ αὐτὸς ὁ θεομάχος, ὅσην ἔχει τὴν +ἀπαιδευσίαν τὸ οὕτω νοεῖv. οὐκοῦν εἰ μεθεκτὸς ἐν τοῖς +γενητοῖς ἐστιν ὁ ζωογονῶν αὐτὰ Λόγος, οὐκ ἐν τοῖς μετέχουσιν +ἔσται καὶ αὐτὸς, ἀλλ’ ἕτερος δηλονότι παρ’ ἐκεῖνα. +51 Α. a εἰ δὲ τοῦτο, οὐκ ἄρα γενητὸς, ἀλλ’ ὡς ζωὴ κατὰ φύσιν ἐν +αὐτοῖς. διὰ δὲ τῶν ὑπεζευγμένων ἐννοιῶν τοῦτο πάλιν +εἰσόμεθα.

+

Ἔννοιαι, ἤτοι συλλογισμοί.

+

Εἰ μὴ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱὸς, +ἔξωθεν δὲ αὐτὸν κατ’ ἐκείνους ὑπέστησε, γενητὸς ἄρα ἐστὶ +καὶ πεποιημένος. πῶς οὖν ὁ ἐν τοῖς γεγονόσιν ἐστὶ τὰ +πάντα ζωογονῶν; τί δὲ τὸ ἐξαίρετον ἐν τῇ θείᾳ φύσει +λοιπὸν εὑρήσομεν; ἢ πῶς ὁ σοφώτατος Παῦλος, ὡς ἀξιά- +1 Tim. vi. b 13. γαστόν τι φησὶν ἐπὶ τοῦ κατὰ φύσιν ὄντος Θεοῦ “τοῦ +“ζωογονοῦντος τὰ πάντα;” εἰ γὰρ γενητὸς ὑπάρχων ὁ +τὰ πάντα ζωοποιεῖ, ἑαυτὴν ἡ κτίσις ζωοποιεῖ χρῄζουσα +1. καὶ prins assumptum ex B.D.E. deest in I. Cord. οὐσίας ante τοῦ Θεοῦ tr. +Ed. invitis B.I. Cord. 2. ὦ οὗτος τῆς σῆς inverso ordine Β. 3. καταβοήσειεν +Ι. Cord. 6. ὁ δὲ] εἰ δὲ Β. 8. γενητὸν γεννητὸν Cod.] εἶναι νομίζων +Β. νομίζων εἶναι γενητὸν D.E. νομίζων εἶναι νοητὸν Ed. 10. αὐτό edidi. +αὐτῷ Β. αὐτός D. Ed. sed γρ. αὐτό D mg. ὑπάρχον Β. καὶ assumptum ex Β. +14. μεθεκτὸς Β.Ε. μεθεκτῶς Ed. 17. ἁλλ’ ὡς] ἀλλὰ Β. 21. ἐστιν ante +τοῦ transponit Β. 22. ἐστιν ἄρα inverso ordine Β. 23. ὁ om, Β. + + +μηδαμῶς εἰς τοῦτο τοῦ ποιήσαντος Θεοῦ. οὐδὲν οὖν ἄρα +τὸ πλεῖον ἐν Θεῷ παρὰ τὴν κτίσιv. ἐνεργεῖ γὰρ οὐχ +ἧττον, ἢ ὡς ἃν δύνηται Θεός. ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον· οὐκ +ἄρα γενητὸς ὁ Υἱὸς, Θεὸς δὲ μᾶλλον, καὶ διὰ τοῦτο κατὰ + φύσιν καὶ ζωή.

+

ΑΛΛΟ. τὴν θείαν ὑπερθαυμάζει φύσιν, καὶ μάλα εἰκότως, ὁ +ψαλμῳδὸς, καὶ δὴ καὶ ἀξίωμα κάλλιστον ἀνατίθησιν αὐτῇ c +λέγων “ Ὅτι παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς.’’ ἀλλ’ εἴπερ ὑπέστησε Ps. xxxv. 10. +τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, καὶ οὐκ ἐκ τῆς οὐσίας ἔχει τῆς ἑαυτοῦ, + ζωοποιεῖ δὲ καὶ οὕτως ἔχων τὰ γενητὰ καὶ ζωὴ κατὰ φύσιν +ἐστὶν ὡς ζωοποιὸς, τί μάτην ὁ ψαλμῳδὸς διατείνεται παρὰ +μόνῳ τῷ Θεῷ πηγὴν ζωῆς εἶναι λέγων; ἐπιδέχεται γὰρ +αὐτὸ καὶ ἡ τῶν γενητῶν φύσις, εἰ ζωοποιεῖ, καίτοι τῆς θείας +οὐκ ὑπάρχων οὐσίας ὁ Υἱὸς κατὰ τὴν τινῶν ἀβουλίαν. + ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον· οὐκοῦν ζωὴ κατὰ φύσιν ὁ Υἱὸς, ὡς +Θεὸς ἐκ Θεοῦ, καὶ ζωὴ ἐκ ζωῆς.

d +

ΑΛΛΟ. Εἰ ζωὴ κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὁ Υἱὸς γενητός ἐστι +καὶ πεποιημένος, ἅτε δὴ τὸ ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς οὐκ ἔχων κατὰ τὴν ἐκείνων ὑπόνοιαν, ἐπιδέξεται τῶν + γενητῶν ἡ φύσις τὸ εἶναί τε καὶ καλεῖσθαι ζωή· ἔσται δὲ +πάντα ζωὴ κατά γε τὸν ἐν δυνάμει λόγον, καὶ εἰ μήπω τὴν +τοῦ πράγματος ἐνέργειαν ἔχει· τὸ γὰρ ὅλως εἶναί τι πεφυκὸς, +εἴη δήπου πάντως ἃν, καὶ εἰ μήπω γέγονεν· ἔχει γὰρ e +ἐν τῇ φύσει τὸ δύνασθαι. ὅτε τοίνυν κοινὸν μὲν τῇ κτίσει + τὸ εἶναι ζωὴ, ἴδιον δὲ καὶ μόνον οὐδενὸς, τί μάτην ἐφ’ ἑαυτῷ +κομπάζει λέγων ὁ Υἱός “ Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή;” χρῆν γὰρ Infra xiv. 6. +δήπου μᾶλλον εἰπεῖν Ἐγώ εἰμι μεθ’ ὑμῶν ἡ ζωή. τοῦτο δὲ +ἦν πὼς καὶ ἀληθέστερον, εἴπερ ὄντως γενητὸς ὑπάρχων ἐστὶ +καὶ ζωή· ἐπειδὴ δὲ, ὡς ἴδιον ἀγαθὸν ἑαυτῷ περιτίθησι μόνῳ + τὸ εἶναι ζωὴ, δῆλος ἂν εἴη λοιπὸν οὐ τοῖς γενητοῖς ἑαυτὸν, +5. καὶ om. Β. 10. οὗτος D.E. γενητὰ D.E. et sic conjicit Aub. γεννητὰ +Β. νοητὰ Ed. 12. λέγων εἶναι inverso ordine B. 14. οὐσίας +assumptum ex B. 20. Α ζωὴ ad ζωὴ transilit Β. 22. τι om. Β. +23. πάντως που inverso ordine Β. 25. μόνον Β. μόνως Ed. 27. ὑμῶν +B.D.E. Ed. mg. ἡμῶν Ed. 28. ἐστι om. Β. + + +52 Α. a ἀλλὰ τῇ θείᾳ τοῦ Πατρὸς συντάττων οὐσίᾳ, ᾗ καὶ τὸ εἶναι +ζωὴ πρόσεστι φυσικῶς.

+

ΑΛΛΟ. Τὸ ζωῆς μετέχον οὐκ αὐτοκυρίως ἐστὶ ζωὴ, ἕτερον +γάρ τι ὑπάρχον ἐν αὐτῷ φαίνεται· εἰ τοίνυν μεθεκτὸς ὁ Υἱὸς +τοῖς γενητοῖς ὡς ζωὴ, ἕτερος ἃν εἴη παρὰ τὰ μετέχοντα +αὐτοῦ καὶ ζωῆς δεόμενα· οὐκοῦν οὐ γενητὸς, οὔτε μὴν ζωοποιεῖσθαι +ζητῶν παρ’ ἑτέρου· Θεὸς οὖν ἄρα λοιπὸν ὡς +ζωοποιός· εἰ δὲ τοῦτο, καὶ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὁμολογη- +b θήσεται, εἴπερ ἕνα προσκυνοῦμεν Θεὸν, καὶ οὐχ ἑτέρῳ τινὶ +παρὰ τὸν ὄντα λατρεύομεν.

+

ΑΛΛΟ. τὴν τῶν ὄντων ἀκριβῶς ἐξετάζοντες φύσιν, Θεὸν +ὁρῶμεν καὶ κτίσιν, καὶ ἕτερον ἐπὶ τούτοις οὐδέv. ὃ γὰρ ἃν +ἐκπίπτῃ τοῦ εἶναι Θεὸς κατὰ φύσιν, τοῦτο πάντως ἐστὶ +γενητὸν, καὶ ὅπερ ἃν τὸν τοῦ πεποιῆσθαι διαφεύγῃ λόγον, +εἴσω πάντως ἐστὶ τῶν τῆς θεότητος ὅρωv. ὅτε τοίνυν ἄριστά +c πὼς τὰ τοιαῦτα διεσκέμμεθα, λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ τῆς τοῦ +Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐσίας ἐξωθοῦντες τὸν Υἱὸν, πῶς ἃν +δύναιτο ζωογονεῖν ὡς ζωὴ, ἴδιον ἐχούσης αὐτὸ τῆς θείας +φύσεως, ἑτέρῳ δὲ παραχωρούσης οὐδενί. εἰ δὲ γενητὸς +ὑπάρχων εἶναι δύναται καὶ ζωὴ, φθάσει δὴ πάντως ἐπὶ +πάντα τὰ γενητὰ τοῦ πλεονεκτήματος ἡ χάρις, ἔσται δὲ +πάντα κατὰ φύσιν ζωή· τίς οὖν αὐτοῖς ἔσται χρεία τῆς τοῦ +Υἱοῦ μετοχῆς, ἢ τί τὸ πλέον ἐντεῦθεν εὑρήσουσιν; ἔχει γὰρ +καὶ αὐτὰ τὸ εἶναι κατὰ φύσιν ζωή. ἀλλ’ οὐκ ἀληθὴς ὁ +d λόγος, μετέχει δὲ ἀναγκαίως ὡς ζωῆς χρῄζοντα τοῦ Υἱοῦ. +μόνος ἄρα ἐστὶν ὁ Μονογενὴς κατὰ φύσιν ζωὴ, καὶ οὐκ ἐν +τοῖς γενητοῖς διὰ τοῦτο τετάξεται, ἀλλ’ εἰς τὴν τοῦ τεκόντος +αὐτὸν ἀναβήσεται φύσιν· ζωὴ γὰρ κατὰ φύσιν καὶ ὁ +Πατήρ.

+

ΑΛΛΟ. Ζωὴ κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, ἢ ἕτερός ἐστι +3. Τό] + τῆς Ed. invitis B.D.E. μέτοχον Β mg. οὐτοκυρίως edidi. αὐτὸ +κυρίως Β. Ed. ἐστι] + ἡ Ed. invito Β. 4. ἐν αὐτῷ D.E. εἰς αὐτὸ Β. ἐν +ἑαυτῷ Ed. 5. γενητοῖς D. Ed. mg. γεννητοῖς Ed. 7. ὡς Β. ὁ Ed. +13. ἐκπίπτῃ Ε. ἐκπίπτει D. Ed. 14. διαφεύγῃ D.E. διαφεύγει Ed. 23. ἐντεῦθεν +om. Β. 30. ἢ assumptum ex Β. + + +παρὰ τὴν κτίσιν, δῆλον δὲ ὅτι κατὰ τὴν φύσιν, ἢ ὁμοφυὴς +ταύτῃ. εἰ μὲν οὖν ὁμοφυής τε ἐστὶ καὶ ὁμοούσιος, πῶς οὐ +διαψεύσεται λέγων “ Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς ὁ κατα- Infra vi. 48.33. +“βαίνων ἐκ τοῦ οὐρανοῦ, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ;” ἔχει e + γὰρ ἡ κτίσις οἴκοθεν τὸ εἶναι ζωὴ, ζωὴ δὲ ζωῆς ἀμέτοχος, +ἵνα φαίνηται ζωή. εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ὁμοφυὴς, καὶ τὸ εἶναι +γενητὸς διαφεύξεται, συνεξέλκων ἑαυτῷ τῆς κτίσεως καὶ τὸ +ἴδιον ἀγαθόv. οὐ γὰρ ἢ κτίσις ἔσται κατὰ φύσιν ζωὴ, ζωῆς +δὲ μᾶλλον δεομένη καὶ μέτοχος.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ ζωὴ κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, ὁμοφυής ἐστι a 53 A. +τοῖς πεποιημένοις, διὰ τὸ μὴ ὑπάρχειν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ +Θεοῦ καὶ Πατρὸς, κατά γε τὸν παρ’ ἐκείνοις λόγον, ὅτου δὴ +χάριν ὁ μακάριος ψαλμῳδὸς, οὐρανοὺς μὲν ἀπολεῖσθαί φησι, Ps. ci. 27. +καὶ ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσεσθαι· ἴδιον δὲ ὥσπερ ἀνετίθει + γέρας αὐτῷ “Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ, βοῶν, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ Ib. 28. +“ἐκλείψουσιν.’’ ἢ γὰρ ἀπολεῖται καὶ ἐκλείψει σὺν ἡμῖν ὡς +ὁμοφυὴς, καὶ οὐκέτι νοηθήσεται ζωὴ, ἣ καὶ ἡμᾶς εἰς τὸ +ὡσαύτως ἔχειν ἀεὶ καὶ εἰς ἀνέκλειπτον ἐτῶν ἀριθμὸν καὶ εἰς +τὸ εἶναι ζωὴν ἀνελκύσει ἡ πρὸς αὐτὸν συνάφεια φυσική. b + ἀλλὰ μὴν ἕξει μὲν αὐτὸς ὡσαύτως ἀεὶ, ἡμεῖς δὲ ἐκλείψομεν· +οὐκ ἄρα γενητὸς ὡς ἡμεῖς· ἀλλ’ ἐπείπερ ἐστὶν ἐκ τῆς κατὰ +φύσιν ζωῆς, ζωογονήσει καὶ αὐτὸς ὡς ζωὴ τὰ ζωῆς δεόμενα. +ΑΛΛΟ. Εἰ οὐδὲν ἑαυτοῦ μέτοχον, μετέχει δὲ ἡ κτίσις, ὡς +ζωῆς, τοῦ Υἱοῦ· οὐκ ἄρα ἡ κτίσις αὐτὸς, ἀλλ’ οὐδὲ ἡ κτίσις + ζωὴ, ὅπερ ἐστὶν ὁ Υἱός.

c +

AΛΛΟ. Εἰ τὸ ζωοποιεῖν ἕτερόν ἐστι, τὸ δὲ ζωοποιεῖσθαι +ἕτερον, ὡς ἐνεργεία καὶ πάθος, καὶ ζωοποιεῖ μὲν ὁ Υἱὸς, +ζωοποιεῖται δὲ ἡ κτίσις· οὐκ ἄρα ταὐτὸν Υἱὸς καὶ κτίσις, +ἐπεὶ μηδὲ τὸ ἐνεργοῦν τῷ ἐνεργουμένῳ.

+2. οὐτῇ Β. οὖν om. Β. 4. ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς Β. 13. ἀπολεῖσθαι +Β. ἀπολέσθαι Ed. 15. βοῶν om. Β. 17. ζωὴ νοηθήσεται inverso +ordine Β. 18. ἕτερον pro ἐτῶν Β. 19. ἀνελκύσῃ D. 24. Υἱοῦ +Β. Χριστοῦ Ed. +
+ +
+ +ΕΦΑΑΗ Ζ. +

ὅτι φῶς κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς, καὶ διὰ τοῦτο οὐ γενητὸς, ἀλλ’ ἐκ +d τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ὡς φῶς ἀληθινὸν ἐκ φωτὸς +ἀληθινοῦ.

+

κω ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν τῶ ἀνθρώπων.

+

ΚΑΙ διὰ τούτων ἡμῖν ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς Θεὸν +ὄντα κατὰ φύσιν ἐπιδεικνύει τὸν Υἱὸν, καὶ τῶν τοῦ γεννήσαντος +ἀγαθῶν οὐσιωδῶς κληρονόμοv. προδιδάξας γὰρ ὅτι +ζωὴ κατὰ φύσιν ὑπάρχων, αὐτὸς ἦν ἐν πᾶσι τοῖς δι’ αὐτοῦ +e γενομένοις, συνέχων αὐτὰ καὶ ζωογονῶν καὶ ἐκ μὴ ὄντων εἰς +τὸ εἶναι παρελθεῖν ἀφάτῳ δυνάμει δωρούμενος καὶ γεγενημένα +διασώζων, ἐφ’ ἑτέραν ἔρχεται νοημάτων διασκευὴν, +πανταχόθεν ἡμᾶς ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας κατάληψιν χειραγωγεῖν, +ὅτι δὴ καὶ μάλα προσήκοι, διενθυμούμενος. μένος. οὐκοῦν +τοῖς γεγενημένοις ὁ Λόγος ἐνυπῆρχεν, ὡς ζωή· ἐπειδὴ δὲ +ζῷον λογικὸν ἐν αὐτοῖς ὂν ἐπὶ γῆς, νοῦ τε καὶ ἐπιστήμης +δεκτικὸν, ὁ ἄνθρωπος, καὶ τῆς παρὰ Θεοῦ σοφίας μέτοχον, +54 Α. a ἀναγκαίως ἡμῖν ὁ πνευματοφόρος, καὶ τῆς ἐν ἀνθρώποις +σοφίας χορηγὸν ὄντα τὸν Λόγον ἐπειδεικνύει σαφῶς, ἵνα +νοῆται δι’ Υἱοῦ τὰ πάντα ἐν πᾶσιν ὑπάρχων ὁ Θεὸς καὶ +3. φωτὸς Β. Migne. πατρὸς Ed. 5. ἡ assumptum ex Β. Κα Καὶ—ἀνθρώπων +om. Ε. 8. προδιδάξας Β. προδείξας Ed. g. ἐν om. Β. 16. λογικὸν ἐν +αὐτοῖς δν ἐπὶ γῆς B. ἐν αὐτοῖς ἐπὶ γῆς λογικὸν Ed. 20. τὰ assumptum +ex B. + + +Πατὴρ, ζωὴ μὲν ἐν τοῖς δεομένοις ζωῆς· φῶς δὲ πάλιν καὶ +ζωὴ, ἐν τοῖς ζωῆς καὶ φωτὸς δεομένοις. καὶ διὰ τοῦτό φησι +Καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων, τουτέατιν, ὁ τὰ πάντα +ζωογονῶν Θεὸς Λόγος, ἡ ἐν πᾶσι τοῖς οὖσι ζωὴ, καὶ τὸ + λογικὸν φωτίζει ζῷον, καὶ τοῖς συνέσεως δεκτικοῖς τὴν +σύνεσιν ἐπιδαψιλεύεται· ἵνα σώζηται καὶ ἰσχύῃ καλῶς τὸ +ἐπὶ τῇ κτίσει λεγόμενον “ Τί γὰρ ἔχεις ὃ οὐκ ἔλαβες;” b 1 Cor. iv. 7. +πλουτεῖ γὰρ οὐδὲν οἴκοθεν ἡ γενητὴ καὶ πεποιημένη φύσις, +ἀλλ’ ὅπερ ἃν ἔχουσα φαίνοιτο, τοῦτο πάντως ἐστὶ παρὰ + Θεοῦ, τοῦ καὶ τὸ εἶναι, καὶ ὅπως ἕκαστον εἶναι προσήκει +χαριζομένου. εὖ δὲ πάλιν τὸ ἦν ἐπὶ τῆς ζωῆς τέθειται, ἵνα +πανταχῆ τὸ ἀιδίως εἶναι σημαίνῃ τὸν Λόγον, καὶ τὰς τῶν +ἀνοήτων ἀνακόπτῃ φλυαρίας, ἐξ οὐκ ὄντων ἡμῖν εἰσφερούσας +τὸν Υἱὸν, ὅπερ ὅλη μαχόμενον φαίνεται τῆ θείᾳ + γραφῆ.

+

Περὶ μὲν οὖν τῆς τοῦ Λόγου μετὰ Πατρὸς ἀιδιότητος, c +ἀρκούντως ἤδη διειληφότες, ἔν τε τῷ προκειμένῳ βιβλίῳ, +καὶ τῷ κατ’ ἐπίκλην Θησαυρῷ, σιγᾶν ἔχειν οἰησόμεθα δεῖν. +ὃ δὲ δὴ τῶν προκειμένων εἰσφέρει μᾶλλον ἡμῖν ἡ διάνοια, + τοῦτο καὶ μάλα προθύμως ὡς ἔνι μάλιστα βασανίζοντες, +ἑαυτούς τε ὠφελῆσαι σπουδάσομεν καὶ τοὺς ὕστερον ἐντευξομένους, +Θεοῦ πάλιν ἡμῖν καὶ θύραν καὶ στόμα τοῖς λόγοις +ἀνοίγοντος.

+

Τί οὖν ἄρα πάλιν ἡμῖν ὁ χριστομάχος ἐρεῖ, τὸ φῶς τῶν + ἀνθρώπων μανθάνων ὑπάρχειν τὴν ζωὴν, τουτέστι, τὸν ἀεὶ d +ζῶντα Θεὸν Λόγον; ποίοις ἡμᾶς κατασφενδονήσει λογισμοῖς, +ὅταν εἰς μέσον ἥκωμεν λέγοντες Εἰ μὴ Θεὸς κατὰ +φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς, καὶ τῆς τοῦ γεννήσαντος οὐσίας καρπὸς, +εἰ μὴ φῶς ἡμῖν ἀληθινὸν ἐκ φωτὸς ἐξέλαμψεν ἀληθινοῦ, + ἔξωθεν δὲ καὶ αὐτὸς ὑπέστη κατὰ τὴν ὑμῶν ἀμαθίαν· +1. καὶ ζωὴ πόλιν inverso ordine Ε. 2. ζωῆς et φωτὸς inter se transponit +Β. δεομένοις B.D.E. Ed. mg. δεομένης Ed. 3. τὰ assumptum ex B. +13. ἀνακόπτῃ Β. Ε. διακόπτῃ Ed. 16. ἰδιότητος Β. 18. ἔχειν, σιγᾶν Β. +20. καἰ μάλα] καὶ μεγάλα καὶ (sic) Ε. 22. θύραν et στόμα inter se transponit +Β. 27. ἥκωμεν Β. Ε. ἥκομεν Ed. + + +ὁμοφυὴς ἄρα ἐστὶ τοῖς πεποιημένοις, καὶ τὸ εἶναι γενητὸς +οὐδαμόθεν διαφεύξεται; πῶς οὖν, ὦ πάσης μωρίας ἀνάπλεῳ, +e φωτίζει μὲν αὐτὸς, τὰ δὲ ὑπ’ αὐτοῦ φωτίζεται; ἢ γὰρ οὐχ +ἕτερον μὲν τὸ φωτίζον ἐστὶν, ἕτερον δὲ τὸ φωτιζόμενον; +ἀλλ’ ἐστι δῆλον καὶ παντί τῳ σαφές. εἰ γὰρ ταὐτὸν εἶναι +δοίημεν, ὅσον εἰς οὐσίας ποιότητα, καὶ τὸν τοῦ πῶς εἶναι +λόγον, τί τὸ πλέον ἐν τῷ φωτίζειν ἰσχύοντι, τί δὲ τὸ +ἔλαττον αὖθις ἐν τῷ φωτὸς δεομένῳ; ἥξει γὰρ ἐπ’ ἀμφοῖν, +ὅπερ ἂν ἴοι, καὶ ἀνὰ μέρος ἐφ’ ἑκατέρῳ, καὶ φῶς μὲν ἔσται +τὸ ἐν χρείᾳ φωτὸς, τὸ δὲ φῶς ἀδιαφορήσει φωτιζόμενοv. +55 Α. a ἀλλὰ πολλή τις ἐν τούτοις ἡ τῶν θεωρημάτων ὁρᾶται +σύγχυσις, καὶ ἀναγκαῖος ἡμῖν ἀποτέμνει λόγος τῶν ὀνομασθέντων +ἑκάτερον, ἐν ἰδίᾳ τε τίθησι φύσει τὸ χορηγοῦν ἐν +τούτοις παρὰ τὸ χορηγούμενοv. οὐκ ἄρα ὁμοφυὴς τοῖς +πεποιημένοις ὁ Υἱὸς, ἀλλ’ ἐν τῇ τοῦ Πατρὸς οὐσίᾳ κείσεται, +φῶς ἀληθινὸν ἐκ φωτὸς ὑπάρχων ἀληθινοῦ.

+

Χαλεπὸν δὲ οὐδὲν τὸν ἐπὶ τοῖς προλαβοῦσι μεταῤῥυθμίζοντας +λόγον, ὃν ἐπὶ τῷ κατὰ φύσιν ὑπάρχειν ζωὴν τὸν Υἱὸν +b πεποιήμεθα, ἕτερόν τε ὄντα παρὰ τὰ ἐν οἷς ἐστιν ἐδεικνύομεν, +καὶ τὴν ἐν τῷδε τῷ κεφαλαίῳ διευκρινήσασθαι γνῶσιν· +ἐπὶ δὲ τοῦ μὴ ἑτέροις τὸν ἐπὶ τούτοις καταλεῖψαι πόνον, +ἢ καὶ ὄκνῳ κεκρατῆσθαι δοκεῖν, αὐτὸς ἐγὼ πάλιν τὸν ἐν τοῖς +προλαβοῦσι συλλογισμοῖς μεταστοιχειῶσαι τὸν τύπον, ὡς +ἂν οἷός τε ὦ, πειράσομαι. ὡς γὰρ ἐν ἐκείνοις ζωὴ κατὰ +φύσιν ὑπάρχων, ἕτερος ὢν παρὰ τὰ ἐν οἷσπερ ἦν ἀναφαίνεται, +οὕτω κἀν τούτῳ τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων εἶναι λεγό- +c μένος τε καὶ κατ’ ἀλήθειαν ὢν, ἕτερος εὑρεθήσεται παρὰ τὰ +φωτὸς δεόμενα καὶ μετέχοντα αὐτοῦ· ἀπὸ δὲ τῶν ἐφεξῆς +ἀκριβέστερον εἰσόμεθα.

+2. ὦ D.E. Ed. mg. ὁ Ed. Β. ἀοῖ Β. 21. ἐπὶ prius] ὑπὲρ B. +25. οἷσπερ B.D.E. οἷς Ed. + + +

Ἀποδείξεις διὰ συλλογισμῶν, ὅτι κατὰ φύσιν ἕτερος ὁ φωτίζων Υἱὸς +παρὰ τὴν φωτιζομένην κτίσιν.

+

Εἰ ἐν τοῖς λεγομένοις ὁ Λόγος ἦν ὡς φῶς κατὰ φύσιν διὰ +μετοχῆς τοῖς οὖσιν ἑαυτὸν ἀναμιγνὺς, ἕτερος ἄρα ἐστὶ τῶν ἐν d + οἷς εἶναι πιστεύεται. ὁ δὲ τὴν φύσιν ἕτερος ὢν, ἢ ὅπερ ἐστὶν +ἡ μετέχουσα αὐτοῦ καὶ φωτιζομένη κτίσις, πῶς οὐκ ἂν εἴη +λοιπὸν ὁ ὑπὲρ πάντα Θεός;

+

ΑΛΛΟ. Εἰ φῶς κατὰ φύσιν ὄντα τὸν Υἱὸν ἐν τοῖς γενητοῖς +ὡς γενητὸν ὁ θεομάχος εἶναί φησι, τὰ φωτὸς δεδεημένα + φωτίζοντα· πρῶτον μὲν αὐτὸς ὑπάρχων ἐν ἑαυτῷ νοηθήσεται, +εἶτα πρὸς τούτῳ, καὶ αὐτὸς ἑαυτοῦ μέτοχος ἔσται, καὶ +φῶς, εἴπερ ὢν ἐν τοῖς γενητοῖς, εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ἐξ αὐτῶν +ὑπάρχειν ὑποληφθήσεται. ἀλλ’ ὁρᾷ που πάντως ὁ πεπαιδευμένος e +“τὴν καρδίαν ἐν σοφίᾳ,’’ καθὰ γέγραπται, ὅσην ἔχει Ps. lxxxix. 12. + τὴν ἀτοπίαν τὸ οὕτω νοεῖv. οὐκοῦν εἰ μεθεκτῶς ἐν τοῖς +γενητοῖς ἐστιν ὁ φωτίζων αὐτὰ Λόγος, οὐκ ἐν τοῖς μετέχουσι +καὶ φωτιζομένοις ἔσται καὶ αὐτὸς, ἀλλ’ ἕτερος δηλονότι +παρ’ ἐκεῖνα. εἰ δὲ τοῦτο, οὐκ ἄρα γενητὸς, ἀλλ’ ὡς +φῶς κατὰ φύσιν, καὶ Θεὸς ἐν τοῖς φωτὸς δεομένοις.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός ἐστιν ὁ +Υἱὸς, ἔξωθεν δὲ αὐτὸν κατ’ ἐκείνους ὑπέστησε, γενητὸς ἄρα a 56 A. +ἐστὶ καὶ πεποιημένος· πῶς οὖν ἐν τοῖς γεγονόσιν ἐστὶ +φωτίζων αὐτά; τί δὲ τὸ ἐξαίρετον ἐν τῇ θείᾳ φύσει λοιπὸν +εὑρήσομεν; ἢ πῶς ὁ σοφώτατος ψαλμῳδὸς, ὡς ἀξιάγαστόν + τι φησὶν ἐπὶ τοῦ κατὰ φύσιν ὄντος Θεοῦ “ Ἐν τῷ φωτί σου Ps.xxxv. 10. +“ ὀψόμεθα φῶς” εἰ γὰρ γενητὸς ὑπάρχων ὁ Υἱὸς φωτίζει +τὰ πάντα, ἑαυτὴν ἡ κτίσις φωτιεῖ, χρῄζουσα μηδαμῶς πρὸς +τοῦτο τοῦ ποιήσαντος Θεοῦ. οὐδὲν οὖν ἄρα τὸ πλέον ἐν +Θεῷ παρὰ τὴν κτίσιν, ἐνεργεῖ δὲ οὐχ ἧττον ἢ ὡς ἂν δύνηται +8. ὄντα κατὰ φύσιν inverso ordine Β. 12. γενητοῖς Β. γενομένοις Ed. +ὁ assumptum ex Β. 14. καθὰ Β. καθὼς Ed. 15. μεθεκτὸς Ε. +23. φωτίζοντα Β. 24. ὁ assumptum ex B.D.E. + + +b Θεός· ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον· οὐκ ἄρα γενητὸς ὁ Υἱὸς, Θεὸς δὲ +μᾶλλον, καὶ διὰ τοῦτο φῶς κατὰ φύσιν, ὡς ὁ Πατήρ.

+

ΑΛΛΟ ΕΚ ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ. Εἰ φῶς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς +Ps. XXXV. 10. ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, κατὰ τό “Ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς,” +Ps. xlii. 3. καὶ “ Ἐξαπόστειλον τὸ φῶς σου καὶ τὴν ἀλήθειάν σου,’’ +γενητός ἐστι καὶ εἰς ὑπόστασιν ἐνεχθεὶς, οὐδὲν ἔτι διακω- +c λύσει, κατὰ τὴν ἴσην ἀναλογίαν, φῶς καλεῖσθαι τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς πάντα τὰ γενητά. εἰ γὰρ ὅλως ἐπιδέχεται τοῦτο +τῶν πεποιημένων ἡ φύσις, ἔσται τοῖς πᾶσι δυνάμει κοινὸν, +καὶ οὐχ ἑνὸς ἴδιον τοῦ Υἱοῦ· ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον· μόνῳ γὰρ +ἁρμόσει τῷ Υἱῷ τὸ καλεῖσθαί τε καὶ εἶναι φῶς τοῦ Θεοῦ +καὶ Πατρός. οὐκ ἄρα ἐστὶ γενητὸς, ἀλλὰ φῶς, ὡς Θεὸς ἐκ +Θεοῦ φωτίζοντος δι’ αὐτοῦ τὰ φωτὸς δεόμενα.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ φῶς κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὁ Υἱὸς οὐκ ἐκ τῆς +d οὐσίας ἐστὶ τοῦ Πατρὸς, ἀλλ’ ἔξωθεν ὑπέστη κατὰ τὸν +ἀπαίδευτον τῶν θεομάχων λόγον· ὁμοφυὴς ἄρα ἐστὶ τοῖς +πεποιημένοις καὶ ἀδελφὸς, ἅτε δὴ τῆς θείας ἐκπίπτων οὐσίας· +πῶς οὖν ἄρα φῶς μὲν αὐτὸς καλεῖται καὶ ἔστι· περὶ δὲ τοῦ +Infra ver. 8. ἁγίου λέγεται βαπτιστοῦ “ Οὐκ ἦν ἐκεῖνος τὸ φῶς;” καίτοι +δυνάμει φῶς ὁ μακάριος βαπτιστὴς, καὶ οὐ μόνος αὐτὸς, +εἴπερ ὅλως ἐνεχώρει γενητὸν ὄντα τὸν Υἱὸν φῶς εἶναι +δύνασθαι κατὰ φύσιv. τὸ γὰρ ἐν τῇ φύσει κείμενον ἅπαξ, +κοινὸν δήπου παντί τῳ γένοιτ’ ἂν τῷ ταύτης μετεσχηκότι, +e κατά γε τὸν τῆς ἀκολουθίας λόγοv. ἀλλὰ μὴν Ἰωάννης οὐ +φῶς, φῶς δὲ ὁ Υἱός· ὡς ἕτερος ἄρα κατὰ φύσιν, καὶ οὐχὶ +τοῖς γεγονόσιν ὁμοφυής.

+

ΑΛΛΟ ΕΚ ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ. Εἰ φῶς κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὁ Υἱὸς +γενητός ἐστι καὶ πεποιημένος, ἅτε δὴ τὸ ἐκ τῆς οὐσίας εἶναι +τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐκ ἔχων, κατὰ τὴν τινῶν ὑπόνοιαν, +ἐπιδέξεται τῶν γενητῶν ἡ φύσις τὸ εἶναί τε καὶ καλεῖσθαι +1. τοῦτον (sic) Ε. 7. τὴν om. Β. 11. καλεῖσθαι et εἶναι inter se +transp. Β. 14. ἄλλο] + ἐκ τοῦ αὐτοῦ Ε. 15. ὑπάρχει pro ἐστὶ Β. +18. οὖν om. Β. 20. μόνος Β. μόνον Ed. 21. ἐχώρει Β. 24. τῆς] ++ ἐμῆς Β. 25. κατὰ] + τὴν Β. + + +φῶς· ἔσται δὲ κατὰ πάντα φῶς κατὰ τὸν ἐν δυνάμει λόγον. +τὸ γὰρ ὅλως εἶναί τι πεφυκὸς εἴη δήπου πάντως ἃν, καὶ εἰ a 57 Α. +μήπω γέγονεv. ὅτε τοίνυν κοινὸν μὲν τῇ τῶν γενητῶν φύσει +τὸ εἶναι φῶς, ἴδιον δὲ καὶ μόνως οὐδενὸς, τί μάτην ἐφ’ ἑαυτῷ + κομπάζει λέγων ὁ Υἱός Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς· χρῆν γὰρ δήπου +μᾶλλον εἰπεῖν Ἐγώ εἰμι μεθ’ ὑμῶν τὸ φῶς· ἐπειδὴ δὲ ὡς +ἴδιον ἀγαθὸν ἑαυτῷ περιτίθησι μόνῳ τῶν ἄλλων οὐδένα +προσλαβὼν, δῆλος ἃν εἴη λοιπὸν, οὐ τοῖς γενητοῖς ἑαυτὸν, +ἀλλὰ τῇ θείᾳ τοῦ Πατρὸς συντάττων οὐσίᾳ, ᾗ καὶ τὸ εἶναι b + φῶς πρόσεστι φυσικῶς.

+

ΑΛΛΟ. Τὸ φωτὸς μετέχον οὐκ αὐτοκυρίως ἐστὶ τὸ φῶς, +ἕτερον γάρ τι ὑπάρχον ἐν ἑτέρῳ φαίνεται· εἰ τοίνυν μεθεκτὸς +ὁ Υἱὸς τοῖς γενητοῖς ὡς φῶς, ἕτερος ἂν εἴη παρὰ τὰ μετέχοντα +αὐτοῦ καὶ φωτὸς δεόμενα· οὐκοῦν οὐ γενητὸς, οὐδ’ + ὥσπερ τὰ γενητὰ φωτίζεσθαι παρ’ ἑτέρου ζητῶν· Θεὸς δὲ +ἄρα λοιπὸν καὶ φωτίζειν δυνάμενος· εἰ δὲ τοῦτο, καὶ τῆς τοῦ +Πατρὸς οὐσίας ἐκπεφυκὼς νοηθήσεται, εἴπερ ἕνα προσκυνοῦμεν c +Θεὸν, καὶ οὐχ ἑτέρῳ τινὶ παρὰ τὸν ὄντα λατρεύομεν.

+

ΑΛΛΟ. τὴν τῶν ὄντων ἀκριβῶς ἐξετάζοντες φύσιν, Θεὸν + ὁρῶ μὲν καὶ κτίσιν, καὶ ἕτερον ἐπὶ τούτοις οὐδέν· ὃ γὰρ ἂν +ἐκπέσῃ τοῦ εἶναι Θεὸς κατὰ φύσιν, τοῦτο πάντως ἐστὶ +γενητὸν, καὶ ὅπερ ἃν τὸν τοῦ πεποιῆσθαι διαφεύγῃ λόγον, +τοῦτο καὶ εἴσω πάντως ἐστὶ τῶν τῆς Θεότητος ὅρωv. ὅτε +τοίνυν ἄριστά πὼς τὰ τοιαῦτα διεσκέμμεθα, λεγόντων ἡμῖν + οἱ οἱ τῆς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐσίας ἐξωθοῦντες τὸν Υἱὸν, +πῶς ἃν δύναιτο φωτίζειν ὡς φῶς, ἴδιον ἐχούσης αὐτὸ τῆς d +θείας φύσεως, ἑτέρῳ δὲ παραχωρούσης οὐδενί. εἰ δὲ γενητὸς +ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, καὶ φῶς εἶναι δύναται, φθάσει δὲ πάντως +ἐπὶ πάντα τὰ γενητὰ τοῦ πλεονεκτήματος ἡ χάρις, ἔσται δὲ + πάντα φῶς κατὰ φύσιv. τίς οὖν αὐτοῖς ἔτι χρεία τῆς τοῦ +Υἱοῦ μετοχῆς, ἢ τί τὸ πλέον ἐντεῦθεν εὑρήσουσι, κατὰ φύσιν +1. κατὰ prius assumptum ex Β. 2. δή assumptum ex B.D mg. Ε. Ed. mg. +II. φωτὸς μετέχον Β. Ε. Ed. mg. φῶς μετέχων D. Ed. αὐτοκυρίως edidi ut supra +52 a. αὐτὸ κυρίως Ed. τὸ alt. assumptum ex B.E. deest in D. 12. ἑτέρῳ +Β. αὐτῷ Ed. 24. λεγέτωσαν Β. + + +ἔχοντα καὶ αὐτὰ τὸ εἶναι τὸ φῶς, ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ ὁ +e Υἱὸς εἶναι ἐν ἑαυτοῖς; ἀλλὰ χρῄζει τοῦ φωτίζοντος ἡ κτίσις, +οἴκοθεν οὐκ ἔχουσα τοῦτο. Θεὸς ἄρα κατὰ φύσιν ὁ Υἱὸς, +καὶ διὰ τοῦτο φῶς, ὡς τὰ φωτὸς δεόμενα φωτίζειν +δυνάμενος.

+

ΑΛΛΟ. Φῶς κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, ἣ ἕτερός ἐστι +παρὰ τὴν κτίσιν, δῆλον δὲ ὅτι κατὰ τὸν τοῦ πῶς εἶναι +λόγον, ἢ ὁμοφυὴς αὐτῇ. εἰ μὲν οὖν ὁμογενής ἐστι καὶ +Infra xii. 46. ὁμοούσιος, μάτην, ὡς ἔοικεν, ἡμῖν ἐπεφοίτησε λέγων “ Ἐγὼ +“φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα·” ἔχει γὰρ ἡ κτίσις οἴκοθεν +τὸ φῶς εἶναι καὶ αὐτή· φῶς δὲ φωτὸς ἀμέτοχον, ἵνα νοῆται +58 A. a φῶς· εἰ δὲ οὐκ ἐστιν ὁμοφυὴς, δεῖται δὲ φωτὸς ἡ κτίσις +1 Cor. iv. 7. +ἀκούσασα “ Tί γὰρ ἔχεις ὃ οὐκ ἔλαβες, ἀναγκαίως ἤδη τὸ +εἶναι γενητὸς ὁ Υἱὸς διαφεύξεται, συνεξέλκων ἑαυτῷ τῆς +κτίσεως τὸ ἴδιον ἀγαθόν· οὐ γὰρ ἡ κτίσις ἔσται κατὰ φύσιν +τὸ φῶς, φωτὸς δὲ μᾶλλον δεομένη καὶ μέτοχός.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ οὐδὲν ἑαυτοῦ μέτοχον, μετέχει δὲ ἡ κτίσις ὡς +φωτὸς τοῦ Υἱοῦ· οὐκ ἄρα κτίσις αὐτὸς, ἀλλ’ οὐδὲ ἡ κτίσις +τὸ φῶς, ὅπερ ἐστὶν ὁ Υἱός.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ φωτίζειν ἕτερον, ἕτερον δέ ἐστι τὸ φωτί- +b ζεσθαι, ὡς ἐνέργεια καὶ πάθος, καὶ φωτίζει μὲν ὁ Υἱὸς, +φωτίζεται δὲ ἡ κτίσις· οὐκ ἄρα ταὐτὸν Υἱὸς καὶ κτίσις, ἐπεὶ +μηδὲ τὸ ἐνεργοῦν τῷ ἐνεργουμένῳ.

+

κω τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτία φαίνει, καὶ ἡ σκοτία αὐτό οὐ +κατέλαβεν.

+

Ἀναγκαίως ἡμῖν ὁ σοφώτατος Εὐαγγελιστὴς, τὴν ἐν τοῖς +προλαβοῦσι θεωρίαν ἐκπλατύνειν καὶ διὰ τῶν προκειμένων +c ἐπείγεται. οὐ γὰρ δήπου τοῖς ἀκροωμένοις ἀποχρήσειν +1. Assumpta τὸ alt. ex B., ὁ ex B.D.E. 2, εἶναι assumptum ex B. +αὐτοῖς D mg. ἑαυτῷ Ed. mg. 3. τοῦτο] τὸ αὐτό Β. 8. ἢ om. B. +12. δὲ alt. om. Β. ἀκούσασα ἡ φύσις Ε. 17. μετέχον Β. 23. μηδὲ] +δὲ μὴ Ε. 28.—p. 87, 2. Ad ἐπείγεται conjungit verba εἰς τὸ δύνασθαι—Θεοῦ + + +ἐνόμιζεν εἰς τὸ δύνασθαι νοεῖν ἀπλανῶς περὶ τοῦ Θεοῦ +Λόγου, ὅτιπερ ὄντως ἐστὶ τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων αὐτὸς, +διὰ τοῦ φάναι μόνον “καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀν- Supra ver. 4. +“θρώπων·’’ ἦν γὰρ δὴ καὶ εἰκὸς, ἀναδειχθήσεσθαί τινας + ἀβασανίστως τῶν λαλουμένων ἀκούοντας· καὶ δὴ καὶ πρεσβεύειν +ἢ καὶ ἑτέρους διδάσκειν ἐπιχειρεῖν, ὅτι φῶς μέν ἐστιν +ὄντως ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, πλὴν οὐ πᾶσι φωτὸς χορηγὸς, +ἀλλ’ οἷς ἂν αὐτὸς βούληται τὸ τῆς συνέσεως ἐνίησι φῶς, +δοκιμάζων τὸν ὀφείλοντα λαβεῖν καὶ τῆς οὕτω λαμπρᾶς d + ἄξιον ὄντα δωρεᾶς· ἡ δέ γε τῶν ἄλλων λογικῶν κτισμάτων +φύσις, ἢ ἐξ οἰκείων ὥσπερ σπερμάτων, τὴν ἐπὶ τῷ δύνασθαι +φρονεῖν ἐρανίζεται δύναμιν, ἢ ἐντίθησιν αὐτῇ νοῦν καὶ +σύνεσιν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὡς οὐκ ἐξισχύοντος τοῦτο δρᾶν +τοῦ Υἱοῦ. ἵνα τοίνυν φαίνηται σαφῶς αὐτὸς ὁ Θεὸς Λόγος, + ὃς ἦν ἐν Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ ζωὴ καὶ φῶς, οὐ τινῶν μὲν ὢν +ἀνὰ μέρος, ἑτέρων δὲ οὐκέτι, ἀλλὰ κατά τινα μετουσίας +ἄρρητον τρόπον, ὡς σοφία καὶ σύνεσις· ὅπερ ἐστὶν ἐν τοῖς e +λογικοῖς τὸ καλοῦ μένον φῶς· ἑαυτὸν ὅλοις τοῖς οὖσι καταμιγνὺς, +ἵνα λογικεύηται τὰ λογικὰ, καὶ φρόνησιν ἔχη τὰ + φρονήσεως δεκτικὰ, οὐκ ἃν ἑτέρως εἶναι τοῦτο δυνηθέντα +ποτὲ, ἀναγκαίως φησὶν ὅτι Καὶ τὸ φῶς ἐν τῇ σκοτία φαίνει +καὶ ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβεv. μόνον γὰρ οὐχὶ τοιοῦτόν τι +τοῖς ἀκροωμένοις ἐκ πολλῆς ἀκριβείας ἀναβοᾷ Ἔφην, ὦ +οὗτοι, καίτοι σφόδρα διδάσκων τὰ ἀληθῆ, τὴν ζωὴν εἶναι τῶν + ἀνθρώπων τὸ φῶς, οὐχ ἵνα νοῇ τις ἐν γε τοῖς παροῦσι a 59 Α. +μάλιστα λόγοις, ἐξ ἑτέρου πολιτείας κομίζεσθαι γέρας τὸν +παρ’ αὐτοῦ φωτισμὸν, τοὺς ὅσοιπερ ἃν φαίνοντ’ ἂν δίκαιοί +τε καὶ ἀγαθοί· ἀλλ’ ἵνα μανθάνητε πάλιν, ὅτιπερ ὃν τρόπον +ἐστὶν ἐν πᾶσι τοῖς γεγονόσιν ὁ Λόγος ζωὴ, ζωογονῶν δηλονότι + τὰ ζωῆς δεκτικά· οὕτως ἐστὶν ἐν αὐτοῖς καὶ φῶς, τὰ +Λόγου, haec οὐ γὰρ—ἐνόμιζεν post Λόγου transponens, Β. 5. λαλουμένων +B.D mg. λεγομένων Ed. 6. ἢ assumptum ex Β. Ε. ἐστιν ὄντως hoc ordine Β. +8. αὐτὸς ἂν inverso ordine Β. 15. ὃς om. Β. ὣν dat Heyse ex Β, qui ὃν +exhibet. 27. ὂν φαίνοιντ’ ἂν Β. ἂν φαίνοιντο Ed. + + +συνέσεως τε καὶ φρονήσεως δεκτικὰ, τοῦτο δεικνύων ὅπερ +εἰσί· πάντα γὰρ ἐν πᾶσίν ἐστιν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ δι’ Υἱοῦ +ἐν Πνεύματι.

+b

Σκοτίαν δὲ ὀνομάζει τὴν τοῦ φωτίζεσθαι δεομένην φύσιν, +τουτέστι, καθόλου τὴν γενητήv. ἐπειδὴ γὰρ αὐτὸν ὠνόμασε +τὸ φῶς, ἑτέραν οὖσαν ἐπιδεικνύων τὴν ἐπιδεᾶ καὶ ἀμέτοχον +αὐτοῦ κτίσιν λογικὴν, εἰς τὸ ἐναντίον περιτρέπει τοῦ σημαινομένου +τὴν δύναμιν, οὐκ ἀπὸ σκοποῦ, κατά γε τὸν ἡμέτερον +νοῦν, καὶ τοῦτο ποιῶν, ἀλλ’ ἐκεῖνο δὴ πάντως καθ’ ἑαυτὸν +ἐννοήσας, ὅτι τῶν γενητῶν ἡ φύσις, οὐδὲν ὅλως ἐξ ἑαυτῆς +c πηγάζουσα, σύμπαν δὲ τὸ εἶναι καὶ τὸ εὖ εἶναι τοιώσδε +1 Cor. iv. 7. τυχὸν δεχομένη παρὰ τοῦ Δημιουργοῦ, δικαίως ἀκούει “ Tί +γὰρ ἔχεις ὃ οὐκ ἔλαβες; ἐπειδὴ δὲ πρὸς τοῖς ἄλλοις, καὶ +αὐτὸ θεόσδοτον ἔχει τὸ φῶς, οὐκ ἔχουσα δηλονότι λαμβάνει· +τὸ δὲ φῶς οὐκ ἔχον ἐξ ἑαυτοῦ, πῶς οὐκ ἂν εἴη τὸ ἐναντίον; +ἢ πῶς οὐκ ἂν λέγοιτο σκοτία; πιθανὴ γὰρ, μᾶλλον δὲ ἤδη +καὶ ἀναγκαιοτάτη λίαν, ἀπόδειξις, τοῦ τὴν μὲν κτίσιν εἶναι +σκοτίαν, φῶς δὲ πάλιν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, τὸ φαίνειν ἐν +τῇ σκοτία τὸ φῶς. εἰ γὰρ δέχεται τῶν γενητῶν ἡ φύσις τὸν +d τοῦ Θεοῦ Λόγον κατὰ μετουσίαν, ὡς φῶς, ἢ ὡς ἐκ φωτός· +αὕτη μὲν ὡς σκοτία δηλονότι λαμβάνει, φαίνει δὲ ἐν αὐτῇ, +καθάπερ ἐν σκοτία τὸ φῶς, ὁ Υἱὸς, εἰ καὶ οὐκ οἶδε πάντως ἢ +σκοτία τὸ φῶς· τοῦτο γὰρ οἶμαι σημαίνει τό Ἡ σκοτία αὐτὸ +οὐ κατέλαβεv. ἅπασι μὲν γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος ἐκλάμπει +τοῖς ἐλλάμψεως δεκτικοῖς, καὶ φωτίζει καθόλου τὰ φύσιν +ἔχοντα τοῦ φωτίζεσθαι δεκτικήν· ἀγνοεῖται δὲ ὑπὸ τῆς +c σκοτίας· ἡ γὰρ ἐπὶ γῆς τυγχάνουσα λογικὴ φύσις, τουτέστιν +ὁ ἄνθρωπος, ἐλάτρευσε ποτε τῇ κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα· +οὐ κατέλαβε τὸ φῶς· οὐ γὰρ ἔγνω τὸν Δημιουργὸν, τὴν +2. Θεὸς κοὶ assumpta ex Β. faventibus Ι, catenisque aliis quae Θεὸς pro Πατὴρ +exhibent. 5. καθόλου τουτέστι inverso ordine Migne. 6. τὴν +ἐπιδεᾶ ἐπιδεικνύων inverso ordine B. ἀμέτοχον] μέτοχον conjecit D sed male. +10. ἑαυτῆς B.D.E. αὐτῆς Ed. II. εὖ om. B. 15. ἔχει Ε. πῶς] + οὖν Β. +21. αὕτη] ἀυτὴν Β. αὐτὴ D. αὐτὴ Ε. Statim μὲν om. Β. habent D.E. 23. σημαίνειν +Β. 24. ἐκλάμπει Β. ἐλλάμπει Ed. 25. ἐκλάμψεως Β. 20. δὲ +om. Β. τοῦ σκότους Ε. + + +πηγὴν τῆς σοφίας, τῆς συνέσεως τὴν ἀρχὴν, τὴν τῆς +φρονήσεως ῥίζαv. ἔχει δ’ οὖν ὅμως ἐκ φιλανθρωπίας τὸ φῶς, +καὶ συγκαταβεβλημένην ὥσπερ ἐπάγεται τὴν τοῦ φρονεῖν +δύναμιν ταῖς εἰς τὸ εἶναι παρόδοις συντρέχουσαν τὰ γενητά. + Σημειωτέον δὲ πάλιν ἐν τούτοις, ὅτι λόγος οὐδεὶς ἐπιτρέψει +γενητὸν εἶναι νοεῖν ἢ πεποιημένον ὑπάρχειν οἴεσθαι +τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἀλλ’ ἀνεστηκότα πάντη τῶν καθ’ ἡμᾶς, a 60 A. +καὶ τὴν τῶν κτισμάτων ἀναβαίνοντα φύσιν, ἕτερόν τε παντελῶς, +ἢ ὅπερ εἰσὶν αὐτὰ, καὶ πολὺ διεστηκότα κατὰ τὴν + τῆς οὐσίας ποιότητα, ὥσπερ οὖν ἀμέλει τὸ φῶς πρὸς τὴν +σκοτίαν ἐστὶν οὐ ταὐτὸν, ἀλλ’ ἤδη καὶ ἐναντίον καὶ ἀσυγκρίτοις +ταῖς διαφοραῖς εἰς ἀλλοτριότητα φυσικὴν χωριζόμενον. +ἀποχρώντως δὲ ἤδη τὸν περὶ τούτου διαλαβόντες +λόγον ἐν τοῖς προεξητασμένοις, τὰ λοιπὰ τῶν ἐφεξῆς + προσθήσομεν.

+b +

Ἐγένετο ἄνθρωπος ἀπεσταλμένος παρὰ Θεοῦ, ὄνομα αὐτῷ +Ἰωάννης, οὗτος ἦλθεν εἰς μαρτυρίαν ἵνα μαρτυρήσῃ περί +τοῦ φωτός.

+

Πόλλα προεξηγησάμενος περὶ τοῦ Θεοῦ Λόγου, καὶ δι’ + ὧν ἂν φαίνοιτο κατὰ φύσιν ὑπάρχων Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς ἀκριβέστατα διειπὼν, τὴν ἐκ τῶν ἀκροωμένων πίστιν +τοῖς εἰρημένοις ἐκπραγματεύεται· ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸ εἰρημένον +διὰ Μωυσέως ὑπὸ τοῦ Θεοῦ “ Ἐπὶ στόματος δύο καὶ Deut. viv I +“τριῶν μαρτύρων σταθήσεται πᾶν ῥῆμα·’ συνάγει φρονίμως c + ἐφ’ ἑαυτῷ τὸν μακάριον βαπτιστὴν, καὶ ἀξιολογώτατον +ὄντως συνεισφέρει τὸν μάρτυρα. οὐ γὰρ ᾤετο δεῖν, εἰ καὶ +λίαν ὑπάρχοι σεμνὸς, τὴν ὑπὲρ νόμον ἀπαιτῆσαι πίστιν τοὺς +ἐντευξομένους τῇ περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν συγγραφῇ, καὶ +μόνῳ πιστεύειν αὐτῷ τὰ ὑπὲρ νοῦν καὶ φρόνησιν ἐξηγουἀσυγκρίτοις +11. Β. ἀσυγκρίταις D.E. ἀσυγκρίτως Ed. 17. μαρτυρήσει D. +20. ἂν φαίνοιτο Β. ἀναφαίνοιτο Ed, 23. ὑπὸ τοῦ Β. παρὰ Ed, 27. ὑπάρ- +χοι D. ὑπάρχει Ed. + + +μένω τὴν καθ’ ἡμᾶς. οὐκοῦν μαρτυρεῖ μὲν αὐτὸς ὁ μακάριος +Supra ver. 1. 2.Εὐαγγελιστὴς, ὅτιπερ “ Ἦν ὁ Λόγος ἐν ἀρχῇ, καὶ Θεὸς +Ib. 3. “ὁ Λόγος, καὶ ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεὸν,’’ καὶ ὅτι “πάντα +d “ δι’ αὐτοῦ ἐγένετο,’’ καὶ ἦν ἐν τοῖς γενομένοις, ὡς ζωὴ, καὶ +Ib. 4. ὅτι “τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων ἦν ἡ ζωὴ,’’ ἵνα διὰ τούτων +ἁπάντων Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν ἀποδείξῃ τὸν Υἱόv. ἐπιμαρ- +Es. xl. 3. τυρεῖ δὲ αὐτῷ καὶ ὁ θεσπέσιος βαπτιστής “ Ἑτοιμάσατε τὴν +“ὁδὸν τοῦ κυρίου, βοῶν, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους τοῦ +“Θεοῦ ἡμῶν.’’ εἶναι γὰρ δὴ πάντως ἐρεῖ τις Θεὸν ἀληθινὸν, +τὸν ᾧ κατὰ φύσιν ἐνυπάρχει τὸ τῆς κυριότητος ἀξίωμα, καὶ +οὐκ ἐν ἑτέρῳ φαίνοιτο προσὸν κυρίως τε καὶ ἀληθῶς, ἐπείπερ +1 Cor. viii. 6. e “Εἷς μὲν ἡμῖν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, εἷς δὲ κύριος Ἰησοῦς +Ib. 5. “ Xριστὸς” κατὰ τὴν Παύλου φωνήν· καὶ εἰ θεοὶ κατὰ +χάριν καὶ κύριοι καλοῦνται πολλοὶ ἔν τε τῷ οὐρανῷ καὶ ἐπὶ +τῆς γῆς, ἀλλ’ εἷς μετὰ τοῦ Πατρὸς Θεὸς ἀληθινὸς ὁ Υἱός. +οὐκοῦν, ἀξιολογωτάτη μὲν τῶν ἁγίων μαρτύρων ἡ ξυνωρὶς, +πίστις δὲ λοιπὸν οὐδαμόθεν κατηγορουμένη τοῖς λεγομένοις +61 Α. a ὀφείλεται, καὶ τὸ ἐκ νόμου λαβοῦσα πλήρωμα, καὶ τῆ τῶν +προσώπων περιφανείᾳ βεβαιουμένη. τὸ μὲν οὖν περὶ ἑαυτοῦ +τι φάναι τὸν μακάριον Εὐαγγελιστὴν, καὶ τῶν ἰδίων ἐγκωμίων +ἐφάψασθαι, φορτικὸν ἦν ὄντως καὶ ἄλλως ἀπαίδευτον· +Infra viii 1.3 ἤ γὰρ ἂν ἤκουσε δικαίως “Σὺ περὶ σεαυτοῦ μαρτυρεῖς, ἡ +“μαρτυρία σου οὐκ ἐστιν ἀληθής.’’ διά τοι τοῦτο τοῖς εἰδόσιν +αὐτὸν τὰ καθ’ ἑαυτὸν ἐννοεῖν ἐπιτρέπει, ἐπὶ δὲ τὸν ὁμώνυμον +ἔρχεται, καλῶς γε σφόδρα καὶ τοῦτο ποιῶν, καὶ ἀπεστάλθαι +φησὶν αὐτὸν παρὰ Θεοῦ. ἔδει γὰρ οὐκ αὐτόμολον, οὐδὲ αὐτο- +b κλητῷ σπουδῇ, πρὸς τὴν ὑπὲρ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἰόντα +μαρτυρίαν δεικνύειν τὸν ἅγιον βαπτιστὴν, ἁλλὰ τοῖς ἄνωθεν +διατεταγμένοις ὑπείκοντα, καὶ τοῖς θείοις τοῦ Πατρὸς ὑπηρεὁ +7. om. Migne. 8. τοῦ prius assumptum ex Β. 10 ἐνυπάρχει D.E. +ὑπάρχει Β. ἐνυπάρχοι Ed. 11, ἐν Β. ἂν Ed. 13. τὴν] + τοῦ Β. εἰ] +οἱ Ε. 14. χάριν] + καὶ υἱοὶ B. 17. πίστει Β. 24 ἐννοεῖν Β. νοεῖν Ed. +Statim ἐπιτρέπειν Β. γε] δέ γε Β. καὶ prius assumptum ex Β. +ποιεῖω Ε. 26. αὐτόμολον] αὐτομολοῦν αὐτὸν Β. αὐτοκλήτος (= αὐτοκλήτως) +Β. 27. μαρτυρίαν ἰόντα inverso ordine Β. Cord. + + +τοῦντα θελήμασι. διὰ τοῦτό φησιν Ἐγένετο ἄνθρωπος ἀπεσταλμένος +παρὰ Θεοῦ, ὄνομα ὄνομα αὐτῷ Ἰωάννης.

+

Ἐπιτηρητέον δὲ ὅπως ἀσφαλῆ τε καὶ πρέποντα τὸν περὶ +ἑκάστου λόγον ἐποιήσατο, καὶ τῆ τῶν σημαινομένων φύσει + κατάλληλοv. ἐπὶ μὲν γὰρ τοῦ Θεοῦ Λόγου, τὸ ἦν ἀκολούθως +εἰσφέρεται πανταχῆ τὴν ἀιδιότητα σημαῖνον αὐτοῦ, καὶ τὸ c +πάσης ἀρχῆς τῆς ἐν χρόνῳ πρεσβύτερον, καὶ τὸ πεποιῆσθαι +νομίζειν αὐτὸν ἀναιροῦv. τὸ γὰρ ὂν ἀεὶ πῶς ἂν νοοῖτο καὶ +γενητόν; ἐπὶ δὲ τοῦ μακαρίου βαπτιστοῦ, πρεπόντως φησὶ + τό Ἐγένετο ἄνθρωπος ἀπεσταλμενος παρὰ Θεοῦ, ὡς ἐπ’ ἀνθρώπου +γενητὴν ἔχοντος τὴν φύσιv. δοκεῖ δέ μοι καὶ λίαν +ἠσφαλισμένως ἐν τούτοις ὁ Εὐαγγελιστὴς οὐχ ἁπλῶς ὅτι +γέγονεν εἰπεῖν, ἀλλὰ διὰ τοῦ προσθεῖναι καὶ ἄνθρωπος, ἀβουλοτάτην +τινῶν ἀνατρέπειν ὑπόνοιαv. ἤδη γάρ τις παρὰ d + πολλοῖς περιηνέχθη λόγος, οὐκ ἄνθρωπον ὄντως ὑπάρχειν τῇ +φύσει τὸν ἅγιον βαπτιστὴν διαθρυλλῶν, ἀλλ’ ἕνα τῶν ὄντων +ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἁγίων ἀγγέλων, ἀνθρωπίνῳ χρησάμενον +σώματι, καὶ πρὸς τὸ κηρύττειν ἀπεσταλμένον παρὰ Θεοῦ. +ἐξηύρηται δὲ πάλιν αὐτοῖς τῆς ὑπονοίας τῆς ἐπὶ τούτῳ + πρόφασις, τὸ εἰρῆσθαι παρὰ Θεοῦ “Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω S.Matth xi. 10. e +τὸν ἄγγελόν μου πρὸ προσώπου σου, ὃς κατασκευάσει τὴν Mai. iii. I. +“ὁδόν σου ἔμπροσθεν σου.’’ ἀποσφάλλονται δὲ τῆς ἀληθείας e +οἱ τῇδε δοξάζοντες, οὐ νοοῦντες, ὅτι τό Ἄγγελος ὄνομα +λειτουργίας μᾶλλόν ἐστιν, ἤπερ οὐσίας σημαντικὸν, ὥσπερ + οὖν ἀμέλει καὶ ἐν τοῖς κατὰ τὸν μακάριον Ἰὼβ ἄλλος ἐπ’ Heb. i. +ἄλλῳ τρέχουσιν ἄγγελοι τὰ πολύτροπα κηρύττοντες πάθη, +καὶ ταῖς ἀνηκέστοις ἐκείναις διακονοῦ μένοι συμφοραῖς. ὁρίζει +δέ τι τοιοῦτον καὶ ἐπὶ τῶν ἁγίων ἀγγέλων καὶ αὐτὸς ἡμῖν ὁ +σοφώτατος Παῦλος ἐπιστέλλων ὡδί “ Oὐχὶ πάντες εἰσὶ Heb.i. 14. +5. κατάλληλον Β. ἐπάλληλον Ed. 10 τό assumptum ex B.D.E. 11. τὴν +om. Ε. 15. τῇ φύσει] τῆ assumptum ex Cord. τοῦ κόσμου ἢ τι) φύσει Β. +16. διαθρυλλῶν, ἁλλ’ ἕνα] ἀλλὰ τοῖς ἄνωθεν διαθρυλλῶν, ἕνα Β. 18. ἀπεσταλμένῳ +Ε. 19. ἐξηύρηται Ε. ἐξεύρηται Εd. ἐπινοίας Β. 24. ἤπερ] +ἡ πέρι Β. 20. πολύτροπα Β.Ε. Cord. πολύπλοκα Ed. 28. καὶ prius +assumptum ex Β. ἁγίων] οἰκίων Β. + + +“λειτουργικὰ πνεύματα, εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ +52 A. a “τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν;” οὐκοῦν ἄγγελος +μακάριος βαπτιστὴς Ἰωάννης διὰ τῆς τοῦ Δεσπότου κατωνόμασται +φωνῆς, οὐκ αὐτὸ κατὰ φύσιν ἄγγελος ὣν, ἀλλ’ ὡς εἰς +τὸ ἀγγέλλειν ἀπεσταλμένος, καὶ τὴν ὁδὸν τοῦ Τυρίου Κυρίου ἑτοιμάσατε +μάσατε βοῶv. χρησίμως δὲ λίαν καὶ παρὰ Θεοῦ τὸν ἄγγελον +ἀπεστάλθαι διισχυρίσατο, βεβαιοτάτην αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν +ἀποδεικνύωv. οὐδὲ γὰρ ἂν ὁ παρὰ Θεοῦ πρὸς τὸ κηρύττειν +b ἀπεσταλμένος, ἕτερόν τι παρεφθέγξατο διδάσκων, ὃ μὴ +πάντως ἦν κατὰ βούλησιν τοῦ τὴν ἀποστολὴν ἐπιθέντος +αὐτῷ. οὐκοῦν ἀληθὴς ὁ μάρτυς θεοδίδακτος ὤν· τοῦτο γὰρ +οἶμαι σημαίνειν τό Ἀπεσταλμένος παρα Θεοῦ· ἐπεὶ καὶ +Gal. i. 1. Παῦλος ἡμῖν ὁ σοφώτατος ἀπεστάλθαι λέγων διὰ Ἰησοῦ +χριστοῦ, τοῦ μυστηρίου τὴν δύναμιν οὐ παρ’ ἑτέρου τινὸς +Ib. 12. ἐκμαθεῖν, ἀλλὰ “δι’ ἀποκαλύψεως’’ τοῦ πεπομφότος, διεβεβαιώσατο, +συνημμένως ἡμῖν ὥσπερ καὶ ἀδιαστάτως, ἐν τῷ +c ἀπεστάλθαι λέγειν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὴν ἀποκάλυψιν +ὑπεμφαίνωv. οὐκοῦν ἐν τῷ ἀπεστάλθαι παρὰ Θεοῦ, τὸ +θεοδίδακτον εἶναι πάντως ἀκολουθεῖ. τὸ δὲ ἀψευδεῖν ὅτι λίαν +ἐσπούδασται τοῖς τῆς ἀληθείας λειτουργοῖς, οὐκ ἀμφίλογον.

+

Ἦν δὲ καὶ ὄνομα, φησὶ, τῷ ἀνθρώπῳ Ἰωάννης. ἔδει +γνωρίζεσθαι τὸν ἀπεσταλμένον, καὶ τῆ τοῦ ὀνόματος δημασίᾳ, +πολλὴν, ὡς οἶμαι, τῷ λόγῳ τὴν ἀξιοπιστίαν εἰσφέ- +S.Luc. i. 19. ροντος· ἄγγελος γάρ· Γαβριὴλ δὲ οὗτος “ὁ παρεστηκὼς +“ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ,’’ καθά φησιν αὐτός· ὅτε τῷ Ζαχαρίᾳ τὴν +d γέννησιν αὐτοῦ τὴν ἐκ τῆς Ἐλισάβετ εὐηγγελίσατο, πρὸς οἷς +Ib. 13; cf. 63. εὑρίσκεται λέγων, καὶ τοῦτο προστέθεικεν, ὅτι καὶ Ἰωάννης +ἔσται τὸ ὄνομα αὐτοῦ. δῆλον δὲ δήπου, καὶ πᾶσιν ὁμολογούμενον, +ὡς ἄρα κατὰ τὴν θείαν βούλησίν τε καὶ πρόσταξιν +οὕτω παρὰ τοῦ ἀγγέλου κατωνομάζετο. εἶτα πῶς οὐκ +4. αὐτὸ B.D.E. αὐτὸς Cord. Ed. 5. τοῦ assumptum ex Β. 6. βοῶν Β. +Cord. βοᾶν Εd. 16. ἡμῖν correxi post Migne. ὑμῖν Ed. 17. Haec διὰ +Ἰησοῦ Χριστοῦ assumpta ex Β. 18. ὑπεμφαίνον Ε. 19. πάντες +21. φησι τῷ ἀνθρώπῳ hoc ordine Β. 26. εὐηγγελίσατο Β. εὐηγγελίζετο Ed. +27. καὶ alt. om. Β. + + +ἃν νοηθείη λοιπὸν παντὸς ἐπαίνου κρείττων ἅμα καὶ ἀξιολογώτερος +ὁ τοσαύτῃ παρὰ Θεοῦ κατεστεμμένος τιμῇ; διὸ δὴ +καὶ ἡ τοῦ ὀνόματος μνήμη χρησίμως τε καὶ ἀναγκαίως παραλαμβάνεται. e +ἐπειδὴ δὲ προστέθεικεν ὁ Εὐαγγελιστὴς εἰς + μαρτυρίαν ἀπεστάλθαι παρὰ Θεοῦ τὸν ἅγιον βαπτιστὴν, ἵνα +πάντες πιστεύσωσι δἰ αὐτοῦ, πάλιν ἐκεῖνο ἐροῦμεν, ὅταν ἡμῖν +οἱ δι’ ἐναντίας ἀντιπίπτωσι λέγοντες Διατί μὴ πάντες τῷ +θεόθεν ἀπεσταλμένῳ πεπιστεύκασι; πῶς δὲ ἠτόνησεν εἰς τὸ +πεῖσαί τινας ὁ πρὸς τοῦτο διὰ τῆς ἄνωθεν ψήφου προκεχειρισμένος; + Οὐ τῆς Ἰωάννου ῥᾳθυμίας, ὦ οὗτοι, δίκαιον ἡμᾶς +ἐν τούτοις κατηγορεῖν, ἁλλὰ τῆς τῶν ἀπειθούντων δυστροπίας +καταβοᾶv. ὅσον μὲν γὰρ εἰς τὸν τοῦ προκηρύττοντος +σκοπὸν, καὶ τὸν τῆς ἀποστολῆς τῆς ἄνωθεν τρόπον, οὐδεὶς +ἃν ηὑρέθη τῆς διδασκαλίας ἀμέτοχος, οὐδ’ ἃν ἔμεινεν ἀπειθής· a 63 Α. + ἐπειδὴ δὲ διάφορος ἐν τοῖς ἀκροωμένοις ἡ γνώμη, καὶ +τῆς οἰκείας προαιρέσεως ἕκαστος ἔχει τὴν ἐξουσίαν, ἀπεσφάλησάν +τινες τοῦ συμφέροντος οὐ παραδεξάμενοι τὴν πίστιν. +διὸ αὐτοῖς ῥητέον δηλονότι κατὰ τὸ ἐν τῷ προφήτη κείμενον +“Ὁ ἀκούων ἀκουέτω, καὶ ὁ ἀπειθῶν ἀπειθείτω.

Ezek. +iii. 27. +

Οὗτος ἦλθεν εἰς μαρτυρίαν, ἵνα μαρτυρήσῃ τερὶ του φωτός.

b +

Εμφασιν ἀρετῆς καὶ τῆς τοῦ προσώπου περιφανείας +ὠδίνει τό Οὗτος. ὁ γὰρ ἐκ Θεοῦ, φησὶν, ἀπεσταλμένος, ὁ +πᾶσαν εἰκότως καταπλήξας τὴν Ἰουδαίαν, τῆ τε τοῦ βίου +σεμνότητι καὶ ταῖς εἰς ἄσκησιν ὑπερβολαῖς, ὁ διὰ φωνῆς + ἁγίων προκηρυττόμενος προφητῶν· καὶ παρὰ μὲν τῷ Ἡσαΐᾳ +“Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ·’’ παρὰ δὲ τῷ μακαρίῳ Δαυεὶδ Es. xl. 3. Ps. cxxxi. 17. +λύχνος Χριστῷ προητοιμασμένος ὀνομασθείς· οὗτος ἦλθεν εἰς +1. ἄγα] οἶμοι Β. 5. παρὰ] + τοῦ B. 7. διατὶ] διὰ τὸ Β. 9. ὁ +om. Β. προκεχωρισμένους Β. 11. τοῖς pro τῆς Ε. 12. καταβοᾶν] +κατηγορεῖν Ε. 14. μέτοχος Β. ἔμεινεν edidi ex Β., qui ουδανεμινεν (= οὐδ’ +ἀν’ ἔμεινεν) exhibet. ἐνέμεινεν Ed, 18. διὸ αὐτοῖς ῥητέον] δι’ ἑαυτοὺς Β. τῷ +om. Β. 20. μαρτυρίση̣ Ε. 24. σεμνότητι—ὑπερβολαῖς] καὶ τες (= ταῖς) +εἰς ἀσκήσεσιν σεμνοτητη κοὶ ὑπερβολαῖς Β. Cord. habet id quod Ed. + + +μαρτυρίαν ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός· καὶ φῶς μὲν ἐν τούτῳ +τὸν Θεὸν Λόγον ἀποκαλεῖ, ἕνα δὲ ὄντα δεικνύει, καὶ αὐτὸ δὴ +τοῦτο κυρίως ὑπάρχοντα φῶς, μεθ’ οὗ κατὰ φύσιν ἕτερον +οὐδὲν, τὴν τοῦ δύνασθαι φωτίζειν ἐνέργειαν ἔχον, καὶ φωτὸς +οὐ δεηθέv. οὐκοῦν ἔκφυλός τε καὶ, ἵν’ οὕτως εἴπωμεν, ἑτεροφυὴς +ὡς πρὸς τὴν κτίσιν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, εἴπερ ὄντως τε +καὶ ἀληθῶς αὐτὸς μέν ἐστι κυρίως τὸ φῶς, φωτὸς δὲ ἡ κτίσις +d μέτοχος. ὁ δὲ τοῖς πεποιημένοις ἀσύντακτος ἤδη, καὶ ἑτεροφυὴς +διὰ τοῦτο νοούμενος, πῶς ἃν εἴη γενητὸς, μᾶλλον δὲ +πῶς οὐκ ἂν εἴη λοιπὸν εἴσω τῶν τῆς θεότητος ὅρων, καὶ τῆς +τοῦ τεκόντος εὐφυίας ἀνάπλεως;

+

Οὐκ ἦν ἐκεῖνος τὸ φῶς, ἀλλ’ ἵνα μαρτυτήσῃ περὶ τοῦ φωτός.

+

τὰς ἐν τῇ ἐρήμῳ διατριβὰς τῶν ἐν πόλεσιν ἐνδιαιτημάτων +e προτιμήσας ὁ βαπτιστὴς, καὶ ξένην ἐν ἀσκήσει τὴν καρτερίαν +ἐπιδειξάμενος, καὶ εἰς αὐτὸ τῆς ἐν ἀνθρώποις δικαιοσύνης +τὸ ἀκρότατον ἀναδραμὼν, καὶ μάλα δικαίως ἀπεθαυμάζετο, +καὶ δὴ καὶ ὑπείληπτο παρά τισιν εἶναι χριστὸς +αὐτός. καὶ γοῦν οἱ τῶν Ἰουδαϊκῶν ἡγούμενοι ταγμάτων διὰ +τῶν προσόντων αὐτῷ κατὰ ἀρετὴν πλεονεκτημάτων εἰς +Infra ver. 19. τοιαύτην ἐνεχθέντες ὑπόνοιαν, ἀποστέλλουσί τινας πρὸς +αὐτὸν ἀναπυθέσθαι προστάξαντες, εἰ αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός. +οὐκ ἀγνοήσας τοίνυν ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς τὰ παρὰ +64 Α. a πολλοῖς διατεθρυλλημένα περὶ αὐτοῦ, τίθησιν ἀναγκαίως τό +Οὐκ ἦν ἐκεῖνος τὸ φῶς, ἵνα καὶ πλάνην ἀποῤῥιζώσῃ τὴν ἐπὶ +τούτῳ, καὶ πάλιν ἀξιοπιστίαν ἐπισωρεύσῃ τινὰ τῷ πρὸς +μαρτυρίαν ἀπεσταλμένῳ παρὰ Θεοῦ. πῶς γὰρ οὐ λίαν +ὑπερφερὴς, πῶς δὲ οὐχὶ κατὰ πάντα τρόπον ἀξιοθαύμαστος, +ὁ μεγάλην οὕτω κατημφιεσ μένος μένος ἀρετὴν, καὶ διαπρεπὴς εἰς +1. καὶ φῶς μὲν] φῶς μὲν γὰρ Β. 3. οὗ Β. ὃ Ed. 9. πῶς] + οὐκ +Ed. invito Β. πῶς—μᾶλλον μᾶλλον δὲ om, Migne. 17. εἶναι Χριστὸς αὐτός hoc +ordine Β. αὐτὸς εἶναι ὁ Χριστὸς Ed. ὁ non habet Ε. 20. πρὸς αὐτόν τινας +inverso ordine B. 21. ἀναπείθεσθαι Ε. 25. πάλιν] πολλὴν conjecit D. + + +δικαιοσύνην, ὡς αὐτὸν ἀπομιμήσασθαι τὸν χριστὸν, διά τε +τὸ ἐξαίρετον τῆς εὐλαβείας κάλλος, αὐτὸ δὴ λοιπὸν ὑπάρχειν b +ὑπονοεῖσθαι τὸ φῶς; οὐκ ἦν οὖν φησιν εκεῖνος τὸ φῶς ἀλλ +εἰς μαρτυρίαν τὴν περὶ τοῦ φωτὸς ἀπεσταλμένος. τὸ φῶς δὲ + λέγων, μετὰ τῆς τοῦ ἄρθρου προσθήκης, ἓν αὐτὸ δεικνύει +σαφῶς· ἔχει γὰρ οὕτω κατὰ ἀλήθειαv. ὅτι μὲν γὰρ φῶς ἂν +καλοῖτο δικαίως καὶ ὁ μακάριος βαπτιστὴς, ἢ καὶ ἕκαστος +τῶν ἄλλων ἁγίων, οὐκ ἀρνησόμεθα, διὰ τὸ ἐπ’ αὐτοῖς παρὰ +τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν εἰρημένον “Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ S.Matth. v. 14. c cxxxi. 17. Infra v. 35. + “κόσμου.’’ εἴρηται δὲ πάλιν περὶ τοῦ ἁγίου βαπτιστοῦ +“Ἡτοίμασα λύχνον τῷ ριστῷ μου.’’ καὶ “Ἐκεῖνος ἦν ὁ +“λύχνος ὁ καιόμενος καὶ φαίνων· ὑμεῖς δὲ ἠθελήσατε πρὸς +“ὥραν ἀγαλλιαθῆναι ἐν τῷ φωτὶ αὐτοῦ.’’ ἀλλ’ εἰ καὶ φῶς +οἱ ἅγιοι, καὶ λύχνος ὁ βαπτιστὴς, τὴν ἐπ’ αὐτοῖς οὐκ ἀγνοήσομεν + χάριν, καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ φωτὸς χορηγίαv. οὔτε γὰρ +ἴδιον ἐν τῷ λύχνῳ τὸ φῶς, οὔτε μὴν ἐν τοῖς ἁγίοις ὁ +φωτισμὸς, ἀλλὰ τῇ τῆς ἁληθείας ἐλλάμψει φαιδροὶ καὶ +διαφανεῖς ἀνεδείκνυντο, καὶ “φωστῆρές εἰσιν ἐν κόσμῳ λόγον Phil. ii. 15. 16 +“ζωῆς ἐπέχοντες.” καὶ τίς ἡ ζωὴ, ἧς “τὸν λόγον ἐπέχοντες’’ d + ἐχρημάτιζον φῶς, ἢ πάντως αὐτὸς ὁ Μονογενὴς, ὁ λέγων +Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή; οὐκοῦν, ἓν μὲν ὄντως ἐστὶ τὸ κατὰ ἀλήθειαν +φῶς, φωτίζον, οὐ φωτιζόμενον· τῇ δὲ τοῦ ἑνὸς μετοχῇ, πᾶν +εἴ τι λέγεται φῶς, κατὰ μίμησιν τὴν ὡς πρὸς ἐκεῖνον +νοηθήσεται.

+3. φησιν om. Β. 8. ἅλλων assumptum ex Β. Ε. deest in D, 10. πόλιν +om. Β. 12. καιόμενος et φαίνων inter se transp. Ε. 13. ἀγαλλιαθῆναι D.E. +ἀγαλλιασθῆναι Ed. 16. τὸ φῶς] τοῦ φωτὸς Β. 17. τῆ om. Β. 18. ἀνεδεικνύοντο +Β. 20. ὁ Μονογενὴς D.E. Migne. ὁμογενὴς Ed. 23. ἐκεῖνον +Β. ἐκεῖνο Ed. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Η. +e

Ὅτι μόνος ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ φῶς ἐστιν ἀληθινὸν, ἡ δὲ κτίσις οὐκέτι, +φωτὸς οὖσα μέτοχος, ὡς γενητή.

+

Ἦν τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν.

+

ΕΠΕΞΕΡΓΑΖΕΤΑΙ πάλιν χρησίμως τὸ εἰρημένον ὁ +θεσπέσιος Εὐαγγελιστὴς, καὶ ἀποδιορίζει σαφῶς τὸ κατὰ +ἀλήθειαν φῶς, τουτέστι τὸν Μονογενῆ, τῶν μὴ οὕτως +ἐχόντων, τουτέστι τῶν γενητῶν· ἀποδιίστησιν ἐναργῶς τὸ +φύσει τῶν κατὰ χάριν, τῶν ἐν μεθέξει τὸ μετεχόμενον, τῶν +65 Α. a ἐν χορηγίᾳ τὸ τοῖς δεομένοις ἑαυτὸ χορηγοῦv. καὶ εἰ φῶς +ἐστιν ἀληθινὸν ὁ Υἱὸς, οὐδὲν ἄρα παρ’ αὐτὸν κατ’ ἀλήθειαν +φῶς, οὐδὲ οἴκοθεν ἔχει δυνάμει τὸ εἶναι καὶ καλεῖσθαι φῶς· +ἀλλ’ οὐδὲ φύσεως τῆς ἰδίας ἐκδώσει καρπὸν τὰ γενητὰ τὸ +δηλούμενον, ὥσπερ δὲ ἐξ οὐκ ὄντων ἐστὶν, οὕτως ἐκ τοῦ μὴ +εἶναι φῶς, ἐπὶ τὸ εἶναι φῶς ἀναβήσεται, τοῦ φωτὸς τοῦ +ἀληθινοῦ δεξάμενα τὴν αὐγὴν, καὶ τῇ μεθέξει τῆς θείας +καταλαμπρυνόμενα φύσεως, πρὸς τὴν ἐκείνης μίμησιν, χρη- +b ματιεῖ τε ἅμα καὶ ἔσται φῶς. καὶ ὁ μὲν τοῦ Θεοῦ Λόγος +οὐσιωδῶς ἐστι φῶς, οὐ μεθέξει τῇ κατὰ χάριν τοῦτο ὑπάρχων, +οὐδὲ συμβεβηκὸς ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸ ἀξίωμα, ἀλλ’ οὐδὲ 2 +ἐπείσακτον, ὡς χάριν, ἀλλὰ φύσεως ἀπαραποιήτου καρπὸν +2, 3. Ὅτι—γενητή om. E. 5. χρησίμως πόλιν inverso ordine Β. 6. καὶ +assumptum ex Β. 10 ἑαυτῶν Β. 12. ἔχε ἔχει—εἶναι] τὸ εἶναι ἔχειν +δυνάμενον Β. 13. τὸ Β. τὸν Ed, 14. οὐκ ἐξ οὐκ D.E. + + +ἄτρεπτον καὶ ἀναλλοίωτον ἀγαθὸν, ἐκ Πατρὸς διῆκον εἰς τὸν +τῆς οὐσίας αὐτοῦ κληρονόμοv. ἡ δὲ κτίσις οὐχ οὕτω φορέσει +τὸ εἶναι φῶς· ὡς οὐκ ἔχουσα λαμβάνει, ὡς σκοτία φωτίζεται, +ἐπίκτητον ἔχει τὴν χάριν, ἐκ φιλανθρωπίας τῆς τοῦ διδόντος + τὸ ἀξίωμα. οὐκοῦν ὁ μὲν φῶς ἀληθινὸν, ἡ δὲ οὐκέτι. c +τοσαύτης τοιγαροῦν μεταξὺ κειμένης διαφορᾶς, καὶ οὕτω +μακροῦ διατειχίζοντος λόγου τῆς κτίσεως τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, +ὅσον εἰς ταὐτότητα φύσεως, πῶς οὐκ ἄν τις καὶ μάλα +εἰκότως ὑπολάβοι παραληρεῖν, μᾶλλον δὲ πάσης ἔξω γενέσθαι + φρενὸς ἀγαθῆς, τοὺς ὅσοιπερ ἂν γενητὸν εἶναι λέγωσιν +αὐτὸν, καὶ τοῖς πεποιημένοις συντάττωσιν τὸν ἁπάντων +γενεσιουργὸν, οὐχ ὁρῶντες, ὥς γε μοι φαίνεται, πρὸς ὅσην +αὐτοῖς ἀσέβειαν ἀποκινδυνεύσει τὸ τόλμημα, μὴ νοοῦσι “ μήτε d 1 Tim. i. 7. +“ἃ λέγουσι, μήτε περὶ τίνων διαβεβαιοῦνται.” ὅτι γὰρ + ἀκριβέστερον βασανίζειν εἰωθόσι τὴν ἐν τοῖς προκειμένοις +ἀλήθειαν, οὐδαμόθεν ἡμῖν ὁ Μονογενὴς, τουτέστι, τὸ φῶς +τὸ ἀληθινὸν, γενητὸς ἢ πεποιημένος, ἢ καὶ ὅλως τῇ κτίσει +συμφυὴς ὑπάρχων κατά τι γοῦν ἀποδειχθήσεται, πανταχόθεν +μὲν ἄν τις κατίδοι καὶ μάλα ῥᾳδίως, οὐχ ἥκιστα δὲ διὰ τῶν + ἐφεξῆς ὑποτεταγμένων μένων ἐννοιῶν, διὰ τὴν ἐν τοῖς προκειμένοις e +ἡμῖν θεωρίαν συνειλεγμένων.

+

Ἔννοιαι ἤτοι συλλογισμοὶ, δι’ ὧν ἔξεστι μαθεῖν, ὅτι μόνος ὁ Υἱὸς φῶς +ἐστιν ἀληθινὸν, ἢ δὲ κτίσις οὐκέτι, διόπερ οὐδὲ ὁμοφυὴς αὐτῇ.

+

Εἰ ἀπαύγασμα τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὑπάρχων + ὁ Υἱὸς, φῶς ἀληθινὸν διὰ τοῦτό ἐστιν, οὐκ ἔσται τῆ κτίσει +ὁμοφυὴς, ἵνα μὴ καὶ ἡ κτίσις ἀπαύγασμα νοῆται τῆς δόξης +τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἔχουσα δυνάμει τὸ εἶναι τοῦτο κατὰ +φύσιν, ὅπερ ἐστὶν ὁ Υἱός.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ πᾶσα ἡ κτίσις ἀληθινὸν εἶναι δύναται φῶς, διὰ a 66 Α. +1. ἀγαθὸν ἐκ Πατρὸς] ἐκ πατρὸς ἀγαθῶν Β. 9. πόσης δὲ inverso ordine Β. +13. νοοῦντες Β. 14. βεβαιοῦνται Β. 20. ἐννοιῶν om. Β. 21, ἡμῖν +assumptum ex Β. 23. οὐκέτι] οὐκ ἐστι Ε. αὐτῇ Β. αὐτῷ Ed. + + +ποίαν αἰτίαν ἐπὶ μόνου τέθειται τοῦτο τοῦ Υἱοῦ; χρῆν γὰρ +δήπου κατά γε τὸν τῆς ἰσότητος λόγον, καὶ τοῖς πεποιημένοις +ἐπιφημίζεσθαι τὸ ἀληθινὸν εἶναι φῶς. ἀλλ’ οὐδενὶ μὲν +ἁρμόσει τῶν γενητῶν, κατηγορεῖται δὲ μόνης τῆς οὐσίας τοῦ +Υἱοῦ. κυρίως ἄρα καὶ ἀληθῶς κείσεται μὲν ἐπ’ αὐτοῦ, ἐπὶ δὲ +τῶν ποιημάτων οὐκέτι. πῶς οὖν ἔτι τῆ κτίσει συμφυὴς, καὶ +οὐχὶ μᾶλλον τῶν ὑπὲρ τὴν κτίσιν, ὡς ὑπὲρ αὐτὴν ὑπάρχων +μετὰ Πατρός;

+b

ΑΛΛΟ. Εἰ φωτὶ τῷ κατὰ ἀλήθειαν οὐ ταὐτόν ἐστι τὸ μὴ +κατὰ ἀλήθειαν φῶς· ἔχει γάρ τι τὸ ἑτεροῖον ἡ ἑκατεροῦ +δήλωσις· φῶς δὲ ἀληθινὸν ὁ Υἱὸς κατωνόμασται, καὶ τοῦτό +ἐστι κατὰ φύσιν· οὐκ ἄρα ἡ κτίσις ἀληθινὸν ἔσται φῶς. +οὐκοῦν οὐδὲ ἀλλήλοις ὁμοφυῆ τὰ οὕτως ἐξηλλαγμένα.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ μόνος ὁ Μονογενὴς τὸ φῶς ἐστι τὸ ἀληθινὸν, +ἔχει δὲ καὶ ἡ κτίσις τὸ εἶναι φῶς ἀληθινὸν, διὰ ποίαν +c αἰτίαν αὐτὸς “φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν +“κόσμον;” ἐχούσης γὰρ οἴκοθεν τοῦτο καὶ τῆς +οὐσίας, περιττὸν ἦν ἔτι τὸ φωτίζεσθαι δι’ Υἱοῦ· ἀλλὰ μὴν +φωτίζει μὲν αὐτὸς, μέτοχοι δὲ αὐτοῦ πάντες ἡμεῖς· οὐκ ἄρα +ταὐτὸν εἰς οὐσίας ποιότητα Υἱὸς καὶ κτίσις· ὥσπερ οὖν οὐδὲ +τῷ μετέχοντι τὸ μετεχόμενον.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ μόνῳ πρόσεστι κατὰ φύσιν τῷ Υἱῷ τὸ +ὑπάρχειν φῶς ἀληθινὸν, ἔχει δὲ αὐτὸ καὶ ἡ κτίσις, περιττὸς, +Ps xxxiii. 6. ὡς οἶμαι, φανεῖται πρός τινας λέγων ὁ ψαλμῳδός “Προσέλθετε +d “έλθετε πρὸς αὐτὸν καὶ φωτίσθητ·” τὸ γὰρ ὅλως κατ’ +ἀλήθειαν φῶς, οὐκ ἂν γένοιτο μεθέξει τῆ πρὸς ἕτερόν τινα +φῶς, ἀλλ’ οὐδὲ ἐλλάμψει τῆ παρ’ ἑτέρου φαιδρυνθήσεται, +τελείαν δὲ μᾶλλον ἀπὸ τῆς ἰδίας φύσεως τὴν καθαρότητα +χορηγηθήσεται· ἀλλ’ ὁρῶμεν ὅτι φωτὸς ἐπιδεὴς ὁ ἄνθρωπος, +κτιστῆς ὑπάρχων φύσεως· καὶ ἀληθεύει βοῶν ὁ ψαλμῳδὸς, +3. οὐδὲν Β. 4. ἁρμόσει Β. ἁρμόζει Ed. 7. τὴν om. E. 18. τὸ +assumptum ex B.D.E. 25. φωτίσθητε] + ἀλλ’ ὁρῶμεν [i. e. per saltum +ad 29] Β. 27. φῶς] σαφῶς conjecit D. ἐλλάμψει] ἐλλάμψει] (sic) Β. +29. ὅτι] + τὸ Β. + + +ὡς πρὸς τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον “Ὅτι σὺ φωτιεῖς λύχνον μου Ps. xvii. 29. +“Κύριε, ὁ Θεός μου φωτιεῖς τὸ σκότος μου· οὐκ ἄρα φῶς +κατὰ ἀλήθειαν ἡμεῖς, μέτοχοι δὲ μᾶλλον τοῦ φωτίζοντος e +Λόγου, καὶ ἀλλότριοι κατὰ φύσιν τοῦ φωτὸς τοῦ ἀληθινοῦ, + ὅπερ ἐστὶν ὁ Υἱός.

+

ΑΛΛΟ ΕΚ ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ. Εἰ λύχνος ὁ ἀνθρώπινος κατωνόμασται +νοῦς, κατὰ τὸ ἐν ψαλμοῖς ᾀδόμενον “ ὅτι σὺ Ib. +“φωτιεῖς λύχνον μου Κύριε,” πῶς ἐσόμεθα κατὰ ἀλήθειαν +φῶς 5 ἐπείσακτον γὰρ καὶ δοτὸν τῷ λύχνῳ τὸ φῶς. καὶ εἰ + τὸ σκότος τὸ ἐν ἡμῖν φωτίζει μόνος ὁ Μονογενὴς, πῶς οὐχὶ a 67 Α. +μᾶλλον αὐτὸς κατὰ ἀλήθειαν φῶς, ἡμεῖς δὲ οὐκέτι; εἰ δὲ +τοῦτο ἀληθὲς, πῶς ἂν εἴη λοιπὸν ὁμοφυὴς τῆ κτίσει, +τοσοῦτον αὐτῆς ὑπερκείμενος;

+

ΑΛΛΟ. Εἰ προσεῖναι δύναται τῇ κτίσει τὸ εἶναι φῶς ἀληθινὸν, + ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ τῷ Υἱῷ, ἔσται δηλονότι φῶς +ἀληθινὸν ὁ ἄνθρωπος, μέρος ὑπάρχων αὐτῆς. τίσιν οὖν ἄρα +διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν ὁ Θεός καὶ Πατὴρ ἐπηγγέλλετο, +λέγων “Καὶ ἀνατελεῖ ὑμῖν τοῖς φοβουμένοις τὸ ὄνομά μου b Mal. iv. 2. +“ἥλιος δικαιοσύνης;” τί γὰρ ἂν ὅλως ἡλίου τοῦ καταυγάζοντος + ζοντος τὸ κατ’ ἀλήθειαν ἐδεήθη φῶς; ἀλλὰ μὴν ὡς ἐν χρείᾳ +καθεστηκόσιν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἐπηγγέλλετο δώσειν αὐτὸν, +καὶ λαβόντες πεφωτίσμεθα. ἕτερος ἄρα πρός τε ἡμᾶς καὶ +τὴν κτίσιν, ὅσον εἰς ταὐτότητα φυσικὴν, ὁ Μονογενὴς, φῶς +ὑπάρχων ἀληθινὸν, καὶ φωτίζειν πεφυκὸς τὰ φωτὸς δεόμενα. + ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ μόνος ὁ Υἱὸς φῶς ἐστιν ἀληθινὸν, ἔχει δὲ αὐτὸ c +καὶ ἡ κτίσις, ἔσται δηλονότι καὶ ἐν ἡμῖv. ποῖος οὖν ἄρα τοὺς +ἁγίους ἀνέπεισε λόγος πρὸς Θεὸν ἀναβοᾶν “ Ἐξαπόστειλον Ps. xlii. 3. +“τὸ φῶς σου καὶ τὴν ἀλήθειάν δου;” τί δὲ ἡμᾶς +ὠφελήσειν οἰόμενοι τὰς τοιαύτας πολλάκις ἠφίεσαν, εἰπέ μοι, + φωνάς; εἰ μὲν γὰρ ᾔδεσαν ἐν χρείᾳ φωτὸς ὕπαρχε ἱν τὸν +ἄνθρωπον, καὶ τῆς παρ’ ἑτέρου προσθήκης ἐπιδεᾶ, πῶς ἐρεῖ +τις ἀληθεύων, ὅτι φῶς ὑπάρχει καὶ αὐτὸς ἀληθινόν; εἰ δὲ οὐκ +6. νοῦς κατωνόμασται inverso ordine Β. 19. ἄν om. Β. 27. ἔπεισεν Β. +ἀναβοᾶν πρὸς Θεὸν inverso ordine Β. + + +ἐδεῖτο τοῦ φωτίζοντος Λόγου, τί μάτην ἐκάλουν τὸν οὐδὲν +d ὠφελῆσαι δυνάμενον; ἀλλ’ οὐκ ἐστιν εἰπεῖν, ὅτι τῆς ἀληθείας +ἀπεσφάλλετο τῶν ἁγίων ὁ νοῦς, καὶ αὐτὸς δὲ πάλιν ὁ +Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὡς φωτὸς δεομένοις πέμπει τὸν Υἱόν. +ἕτερος ἄρα κατὰ φύσιν, ὡς πρὸς τὴν κτίσιν ὁ Μονογενὴς, ὡς +φωτίζων τὰ φωτὸς δεόμενα.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ φωτὸς ὁρῶμεν τὴν κτίσιν ἐπιδεᾶ, φωτίζει δὲ +αὐτὴν ὁ Μονογενὴς, οὐχ ἑαυτὴν ἡ κτίσις ἄγει πρὸς τὸ φῶς· +e οὐκοῦν οὐδὲ φῶς ἀληθινὸν ὥσπερ ὁ Υἱός.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ τὸ φύσει καὶ κατὰ ἀλήθειαν φῶς οὐ σκοτίζεται, +φῶς δὲ ἀληθινὸν ὁ Μονογενὴς, καὶ φῶς ὁμοίως ἀληθινὸν ἡ +κτίσις, ὅτου δὴ χάριν ἐπὶ μὲν τοῦ Υἱοῦ τίθησιν ἡ γραφὴ τό +Supra ver. 5. 2 Cor. iv. 4. “ Ἡ σκοτία αὐτὸ οὐ κατέλαβεν·’’ ἐφ’ ἡμῶν δὲ ὁ Παῦλος +“ Ἐν οἷς ὁ θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου ἐτύφλωσε τὰ νοήματα +Infra xii. 35. “τῶν ἀπίστων;” καὶ πάλιν αὐτὸς ὁ Σωτῆρ’ “ Ἕως τὸ φῶς +“ἔχετε, περιπατεῖτε ἐν τῷ φωτὶ, ἵνα μὴ ἡ σκοτία ὑμᾶς +68 Α. a “ καταλάβῃ.” πρόδηλον γὰρ δήπου πᾶσίν ἐστιν, ὡς εἰ μή +τινας ὑπὸ τῆς σκοτίας ἐνεχώρει καταλαμβάνεσθαι τῶν καθ’ +ἡμᾶς, οὐδ’ ἂν ἔφη τι τοιοῦτον ὁ Σωτῆρ’. πῶς οὖν ἔτι ταὐτὸν +εἰς φύσιν ὁ Μονογενὴς καὶ ἡ κτίσις, ὁ ἀναλλοίωτος τῇ +ἀλλοιουμένη, ὁ παθεῖν οὐδὲν τῶν ἀδικούντων ἀνεχόμενος τῇ +σκοτιζομένῃ καὶ ἀποκτήσασθαι δυναμένη τὸν φωτισμὸν, ὡς +ἐν προσθήκης μέρει προσόντα δηλονότι, καὶ οὐχὶ κατὰ φύσιν +ἐρριζωμένην ἐν ἑαυτῇ;

+b

ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ μόνος ὁ Μονογενὴς τὸ φῶς ἐστι τὸ ἀληθινὸν, +ἔχει δὲ αὐτὸ καὶ ἡ κτίσις, ὡς ὁμοφυὴς αὐτῷ, κατὰ +τίνα τρόπον ἀναβοῶμεν ἡμεῖς, ὡς πρὸς Θεὸν καὶ Πατέρα +Ps.xxxv. 10. “ Ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς;” εἰ γὰρ φῶς +ἀληθινὸν, πῶς ἐν ἑτέρῳ φωτισθησόμεθα; εἰ δὲ ὡς χρῄζοντες +ἐπεισάκτου φωτὸς, τὰ τοιαῦτά φαμεν, οὐκ ὄντες +1. ἔδει Β. 4. ἔπεμπε Β. 8. αὐτὴν B.D.E. Ed. mg. αὐτὸν Ed. +10. καὶ om. Β. 13. ἡμῶν B.D.E. ἡμῖν Ed. 15. ἕως] ὡς Β. +19. οὐδ’ ἂν Β. οὐδὲν Ed. ἔτι] ἐπὶ Β. 21. ὁ assumptum ex Β. 24. ἑαυτῇ +Β. οὐτῇ Ed. 26. αὐτὸ καὶ hoc ordine B.D.E, + + +δηλονότι κατὰ ἀλήθειαν φῶς ἁλωσόμεθα. οὐκοῦν οὐδὲ +ὁμοφυεῖς τῷ τοσοῦτον κατὰ φύσιν ὑπὲρ ἡμᾶς ὑπάρχοντι +Λόγῳ.

+

ΛΛΟ ΔΙΗΓΗΜΑΤΙΚΩΣ. Ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς c + ἐν τοῖς εὐαγγελίοις εὑρίσκεται λέγων “ Αὕτη δέ ἐστιν ἡ Infra iii. 19, 20. +“κρίσις, ὅτι τὸ φῶς ἐλήλυθεν εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἠγάπησαν +“ οἱ ἄνθρωποι μᾶλλον τὸ σκότος ἢ τὸ φῶς· ἦν γὰρ αὐτῶν +“πονηρὰ τὰ ἔργα. πᾶς γὰρ ὁ τὰ φαῦλα πράσσων μισεῖ τὸ +“φῶς καὶ οὐκ ἔρχεται πρὸς τὸ φῶς.” ἀλλ’ εἴπερ ἐστὶ τὸ + φῶς τὸ ἀληθινὸν ὁ Μονογενὴς, φῶς δὲ ὁμοίως ἀληθινὸν εἶναι +δύναται καὶ ἡ κτίσις· πῶς ὁ μὲν ἔρχεται φωτιῶν αὐτὴν, ἡ δὲ +ἠγάπα τὸ σκότος; πῶς δὲ ὅλως οὐκ ἔρχεται πρὸς τὸ φῶς, d +εἴπερ ἐστὶν αὕτη τὸ φῶς τὸ ἀληθινον; τὰ μὲν γὰρ φύσει +προσόντα τισὶν ἐρριζωμένην ἔχει τὴν κτῆσιν· τὰ δὲ αἱρετὰ + κατὰ θέλησιν, οὐ τοιαύτην ἔχει τὴν στάσιν, οἷον φέρε εἰπεῖν· +οὐκ ἐκ βουλῆς τῆς ἰδίας τὸ ἄνθρωπος εἶναι λογικὸς κεκτήσεταί +τις· ἔχει γὰρ αὐτὸ παρὰ τῆς φύσεως· ἕξει δ’ οὖν ὅμως +κατὰ θέλησιν τὴν ἑαυτοῦ, τὸ εἶναι πονηρὸς ἢ ἀγαθὸς, +ἀγαπήσει τε ὁμοίως ἐπ’ ἐξουσίας τὸ δίκαιον ἢ τὸ ἐναντίον. + εἴπερ οὖν ἐστιν ἡ κτίσις κατὰ φύσιν τὸ φῶς· τοῦτο γὰρ e +σημαίνει τὸ ἀληθινόν· πῶς οὐκ ἔρχεται πρὸς τὸ φῶς; ἢ πῶς +ἀγαπᾷ τὸ σκότος, ὡς οὐκ ἔχουσα δηλονότι κατὰ φύσιν τὸ +εἶναι φῶς ἀληθινὸν, προαιρετικὴν δὲ μᾶλλον ποιουμένη τὴν +ἐπὶ τὸ ἄμεινον ἢ τὰ χείρω ῥοπήν; ἢ τοίνυν ἀποτολμάτωσαν + οἱ δι’ ἐναντίας μὴ φυσικῶς ἐνυπάρχειν τῷ Υἱῷ τὰ ὑπὲρ τὴν +κτίσιν πλεονεκτήματα λέγειν, ἵνα γυμνότερον δυσφημοῦντες +ἐλέγχωνται καὶ παρὰ πάντων ἀκούσωσιν “Ἐξολοθρεύσαι Ps. xi. 4. +“Κύριος πάντα τὰ χείλη τὰ δόλια, γλῶσσαν +ἣ εἴπερ ὁμολογοῦσι σαφῶς οὐσιωδῶς ἐνυπάρχειν a 69 Α. + αὐτῷ τὰ ἀγαθὰ, μὴ συναπτέτωσαν αὐτῷ πρὸς ἑνότητα τὴν +4. ὁ alt. assumptum ex D. 14. κτῆσιν Β. φύσιν Ed. 16. βουλῆς Β. +βουλήσεως Kd. 17. τῆς φύσεως] τῆς θείας φύσεως Β. 20. κατὰ φύσιν +ἡ κτίσις inverso ordine Β. 22. κατὰ φύσιν δηλονότι inverso ordine Β. +24. τὸ] τὸ Β. 27. ἀκούουσιν Β. 28. καὶ γλῶσσαν Β. + + +κατὰ φύσιν, τὴν οὐχ οὕτως ἔχουσαν κτίσιν, ὡς ἀρτίως ἡμῖν +ἀποδέδεικται.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ μόνος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος τὸ φῶς ἐστι τὸ +ἀληθινὸν, ἔχει δὲ καὶ ἡ κτίσις τὸ εἶναι φῶς ἀληθινὸν, καθάπερ +Infra viii. 12. αὐτὸς, διὰ ποίαν αἰτίαν “Ἐγώ εἰμι, φησὶ, τὸ φῶς τοῦ +“κόσμου;” ἢ πῶς ἀνεξόμεθα τοῦ καλλίστου +b μάτος ἀπογυμνοῦντος τὴν φύσιν, εἴπερ ὅλως ἐνδέχεται καὶ +ἡμᾶς ἀληθινὸν εἶναι φῶς, ὡς ἐχούσης αὐτὸ καὶ τῆς γενητῆς +οὐσίας; εἰ δὲ ἀληθεύει λέγων ὁ Μονογενής “Ἐγώ εἰμι τὸ +“φῶς τοῦ κόσμου,” σχέσει δηλονότι τῇ πρὸς αὐτὸν ἡ +κτίσις, καὶ οὐχ ἑτέρως, ἔσται φῶς· εἰ δὲ τοῦτο, οὐχ ὁμοφυὴς +ἀυτῶ.

+

ΑΛΛΟ. Εἰ μὴ μόνος κατὰ ἀλήθειαν φῶς ἐστιν ὁ Υἱὸς, +κεῖται δὲ τοῦτο καὶ ἐν τοῖς γενητοῖς· τί ποτε ἄρα ἐροῦμεν, +18. Pet. ii. 9. ὅταν ἡμῖν ὁ σοφώτατος ἐπιστέλλῃ Πέτρος “Ὑμεῖς δὲ γένος +“ἐκλεκτὸν, βασίλειον ἱεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, λαὸς εἰς περι- +c “ποίησιν, ὅπως τὰς ἀρετὰς ἐξαγγείλητε τοῦ ἐκ σκότους +“ὑμᾶς καλέσαντος εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς;” ποῖον +γὰρ ὅλως ἐν ἡμῖν ἐστι σκότος, ἢ ἐν ποίῳ γεγόναμεν σκότῳ, +καὶ αὐτοὶ κατὰ ἀλήθειαν ὄντες τὸ φῶς; κατὰ τίνα δὲ τρόπον +ἀνακεκλήμεθα πρὸς τὸ φῶς, οἱ μὴ ὄντες ἐν σκότῳ; ἀλλ’ +οὐδὲ ψεύδεται τῆς ἀληθείας ὁ κύρυξ ὁ θαρσήσας εἰπεῖν +2 Cor. xiii. 3. “ Εἰ δοκιμὴν ζητεῖτε τοῦ ἐν ἐμοὶ λαλοῦντος Χριστοῦ;” καὶ +κεκλήμεθα πρὸς “τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς,” ὡς ἀπὸ +ἄρα, καὶ οὐχ ἑτέρως· εἰ δὲ τοῦτο ἀληθὲς, οὐκ ἄρα ἡ κτίσις +κατὰ ἀλήθειαν φῶς, ἀλλὰ μόνος μὲν κυρίως τε καὶ ἀληθῶς +d φῶς ὁ Υἱὸς, κατὰ μέθεξιν δὲ τὴν πρὸς ἐκεῖνον τὰ γενητὰ, +καὶ διὰ τοῦτο οὐχ ὁμοφυῆ.

+4. ἔχει δὲ καὶ ἡ κτίσις τὸ εἶναι φῶς ἀληθινὸν Β. ἀλλὰ κοὶ ἡ κτίσις Ed. 5. φησὶ +post κόσμου transp. Β. 6. ἀνεχόμεθα Β. 7. ἀπογυμνοῦντες Migne. +9. τὸ φῶς εἰμι inverso ordine D.E. 15. Πέτρος] Παῦλος καὶ Πέτρος Β. +17. τὰς ἀρετὰς assumptum ex Β., quod et addit silens Migne. 18. καλοῦντος +D.E. γρ. καλέσαντος D mg. 20. τὸ assumptum ex B. 22. οὐδὲ +B. οὐ Ed. 23. καὶ om. B. 26. μὲν] + κατὰ ἀλήθειαν Β. 27. φῶς +assumptum ex Β. 28. ὁμοφυᾶ Migne. + + +

Ἄλλα μετὰ παραθέσεως ῥητῶν, ἐξ ἁπλουστέρων ἐννοιῶν εἰς ὁμολογίαν +συνάγοντα τοὺς ἐντευξομένους, ὅτι μόνος ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τὸ φῶς +ἐστι τὸ ἀληθινὸν, ἡ δὲ τῶν γενητῶν φύσις ἐκ χορηγίας τῆς παρ’ +αὐτοῦ φωτίζεται, τὸ εἶναι φῶς οὐσιωδῶς οὐκ ἔχουσα, καθάπερ + ἐκεῖνος.

+

Ὁ ψαλμῳδός “ Ἐσημειώθη, φησὶν, ἐφ’ ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ e Ps. iv. 7. +“προσώπου σου Κύριε.” καὶ ποῖον ἄρα ἐστὶ τὸ πρόσωπον +τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, οὗ τὸ φῶς ἐφ’ ἡμᾶς σεσημείωται; ἢ +πάντως ὁ Μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Υἱὸς, ἡ ἀπαράλλακτος εἰκὼν, + καὶ διὰ τοῦτο λέγων “Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα;” Infra xiv. 9. +ἐνεσημάνθη δὲ ἡμῖν, συμμόρφους ἡμᾶς ἀποδείξας ἑαυτῷ, καὶ +τὸν διὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ ἰδίου φωτισμὸν ἐγχαράξας ὡς +θείαν εἰκόνα τοῖς πιστεύουσιν εἰς αὐτὸν, ἵνα καὶ αὐτοὶ a 70 A. +χρηματίζοιεν ἤδη κατ’ αὐτὸν θεοί τε καὶ Θεοῦ υἱοί. ἀλλ’ + εἴπερ ἦν τι τῶν γενητῶν τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, πῶς ἡμῖν +ἐνεσημάνθη; “τὸ γὰρ φῶς ἐν τῆ σκοτίᾳ φαίνει,” κατὰ τὴν Supra ver. 5. +ἀψευδῆ τοῦ πνευματοφόρου φωνήv. φῶς γὰρ ἐν τῷ φωτὶ +πὼς ἃν γένοιτο καταφανές;

+

ΛΛΟ. Ὁ ψαλμῳδός “Φῶς ἀνέτειλε τῷ δικαίῳ,” φησίv. Ps. xcvi. 11. + εἰ μὲν ἔχοντι καὶ μὴ δεομένῳ, περιττόν· εἰ δὲ ὡς οὐχ ἔχοντι b +τὸ φῶς ἀνατέλλει, φῶς ἄρα μόνος ὁ Μονογενὴς, φωτὸς δὲ ἡ +κτίσις μέτοχος, καὶ διὰ τοῦτο ἀλλοφυής.

+

ΛΛΟ. Ὁ ψαλμῳδός φησιν “Οὐ γὰρ ἐν τῇ ῥομφαίᾳ Ps. xliii. 4. +“αὐτῶν ἐκληρονόμησαν γῆν, καὶ ὁ βραχίων αὐτῶν οὐκ + “ἔσωσεν αὐτοὺς, ἀλλ’ ἡ δεξιά σου καὶ ὁ βραχίων σου καὶ ὁ +“φωτισμὸς τοῦ προσώπου σου.’’ φωτισμὸν τοῦ προσώπου +τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὀνομάζει πάλιν ἐν τούτοις, τὴν ἐξ Υἱοῦ +διὰ τοῦ Πνεύματος ἀποκάλυψιν, καὶ τὴν εἰς ἕκαστα τῶν c +ὄντων χειραγωγίαν, ὃ δὴ καὶ μόνον διέσωσε τὸν Ἰσραὴλ, καὶ +6. φησὶν assumptum ex Β. 13. πιστεύουσιν Β. Cat. in Ps. iv. [Maii +Bibl. Nova Patr. iii. 155.] πιστεύσασιν Ed. 17. ἀψευδῆ et τῷ assumpta +ex B. 23. φησιν om. B. 26. τοῦ προσώπου alt. assumptutn +ex B.E. deest in D. 29. ὄντων] δεόντων Β. + + +τῆς Αἰγυπτίων πλεονεξίας ἀπήλλαξεν· εἴπερ οὖν οὐ μόνος +ἐστὶν ὁ Μονογενὴς τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ἐνυπάρχει δὲ καὶ τοῖς +γενητοῖς τὸ ἴσον ἀξίωμα, τί μὴ τῷ οἰκείῳ διεσώζοντο φωτὶ +οἱ περὶ ὧν ὁ λόγος, προσθήκαις δὲ ὥσπερ ἀλλοτρίου καὶ οὐκ +ἀναγκαίου φωτὸς ἐφοδιαζόμενοι φαίνονται; ἀλλ’ ἐστι δῆλον, +ὡς δεομένοις φωτὸς ἐπέλαμψεν ὁ Μονογενής· οὐκοῦν αὐτὸς +d μὲν καὶ μόνος τὸ φῶς ἐστι τὸ ἀληθινὸν, δανείζεται δὲ παρ’ +αὐτοῦ τὴν χάριν ἡ κτίσις. εἰ δὲ τοῦτο, πῶς ἂν εἴη λοιπὸν +καὶ ὁμοφυὴς αὐτῷ;

+Ps. lxxxviii 16.

ΑΛΛΟ. Ὁ ψαλμῳδός “Μακάριος, φησὶν, ὁ λαὸς ὁ γινώ- + “σκων ἀλαλαγμόν· κύριε, ἐν τῷ φωτὶ τοῦ προσώπου σου +“πορεύσονται·” διατί μὴ μᾶλλον ἐν τῷ ἰδίῳ καὶ αὐτοὶ +βαδιοῦνται φωτί; τί δὲ, εἰπέ μοι, τὸν παρ’ ἑτέρου συλλέγοντες +φωτισμὸν, μόλις ἑαυτοῖς κατορθοῦσι τὴν σωτηρίαν, +εἴπερ ὄντως εἰσὶ καὶ αὐτοὶ κατὰ ἀλήθειαν φῶς, ὥσπερ οὖν +e ἀμέλει καὶ τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τουτέστιν ὁ +Υἱός; ἀλλ’ ἔστιν οἶμαι παντί τῳ καὶ διὰ τούτου καταφανὲς, +ὅτι χορηγεῖ μὲν ὁ Λόγος, ὡς δεομένη, τῇ κτίσει τὸν φωτισμὸν, +ἢ δὲ ὅπερ οὐκ ἔχει λαβοῦσα σώζεται. πῶς οὖν ἔτι ταὐτὸν εἰς +οὐσίαν ὁ Μονογενὴς, καὶ τὰ δι’ αὐτοῦ γεγονότα;

+Ps. cxi. 4.

ΑΛΛΟ. Ὁ ψαλμῳδός “Ἐξαπέστειλεν ἐν σκότει φῶς τοῖς +“εὐθέσι’’ φησίv. πῶς γὰρ ὅλως ἢν ὁ εὐθὴς ἐν σκότει, φῶς +ὑπάρχων καὶ αὐτὸς τὸ ἀληθινὸν, εἴπερ ἔχει τοῦτο καὶ τῶν +γενητῶν ἡ φύσις, ὥσπερ ὁ Μονογενής; εἰ δὲ ὡς οὐκ ἔχουσι +71 Α. a τοῖς εὐθέσι τὸ φῶς ἀποστέλλεται, πολλῶν ἡμῖν οὐ δεήσει +λόγων· αὐτὴ γὰρ ἡ τῶν πραγμάτων ἀναβοήσει φύσις, ὡς +οὐκ ἂν εἴη ταὐτὸν εἰς οὐσίαν τῷ τελείῳ τὸ ἐπιδεὲς, τῷ +δεομένῳ τὸ χορηγοῦν ἐκ πλεονασμοῦ.

+Es. lx. 1.

ΛΛΟ. “Φωτίζου, φωτίζου Ἱερουσαλὴμ, ἥκει γάρ σου τὸ +3. διεσώζετο Β. 12. πορεύσεται Ε. ἐν τῷ ἰδίῳ κ,αὶ αὐτοὶ] κα οὗτοι ἐν +τῷ ἰδίῳ Β. 14. κατορθώσουσιν Β. 15. καὶ αὐτοί εἰσι inverso ordine Β. +17. καὶ διὰ τούτου assuniptiim ex Β. 21 ἐξαπέστειλεν, B.E. ἐξανέτειλεν +D. Ed. “misit” Georgius Trapez. 22. φησιν om. Β. εὐθὴς D. εὐθὺς Ed. +23. κοὶ αὐτὸς ὑπάρχων et καὶ τοῦτο inverso ordine B. 24. ὡς assumptum +ex B.D.E. 27. οὐκ ἢν] οὖν κάν (sic) Β. + + +“φῶς, καὶ ἡ δόξα κυρίου ἐπὶ σὲ ἀνατέταλκεν.’ εἰ μὲν +οἴκοθεν ἔχει τὸ φῶς ἡ τῶν γενητῶν φύσις, καὶ τοῦτό ἐστι +κυρίως ὅπερ εἶναί φαμεν τὸν Μονογενῆ κατά γε τὸ εἶναι +φῶς ἀληθινὸν, πῶς ἃν ἐδεήθη τοῦ φωτίζοντος αὐτὴν ἡ Ἱερουσαλήμ; + ἐπειδὴ δὲ ὡς ἐν χάριτος μέρει τὸ φωτίζεσθαι λαμβάνει, b +μόνος ἄρα τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν ὁ Υἱὸς ὁ φωτίζων αὐτὴν +καὶ ὅπερ οὐκ ἔχει διδούς. εἰ δὲ τοῦτο, πῶς οὐ πάντως καὶ +ἕτερος κατὰ φύσιν, ὡς πρὸς αὐτήν;

+

ΑΛΛΟ. “Ἰδοὺ δέδωκά σε εἰς διαθήκην γένους, εἰς φῶς Es. xlii. 6. + “ ἐθνῶν.” πῶς γὰρ ὅλως ἐδεήθη φωτὸς ἡ ἐπὶ γῆς οὖσα +λογικὴ κτίσις, εἴπερ ἔνεστιν αὐτῇ κατὰ φύσιν τὸ εἶναι φῶς τὸ +ἀληθινόν 5 ὡς γὰρ οὐκ ἐχούσῃ ἤδη δίδωσιν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ +τὸν ἴδιον Υἱόν· ἡ δὲ οὕτω λαβοῦσα δι’ αὐτοῦ βοήσει τοῦ c +πράγματος, καὶ τῆς οἰκείας φύσεως τὴν πενίαν καὶ τοῦ + φωτίζοντος Λόγου τὸ πλούσιον ἀξίωμα.

+

ΑΛΛΟ. “Καὶ νῦν ὁ οἶκος τοῦ Ἰακὼβ, δεῦτε πορευθῶμεν Ib. ii. 5. +“τῷ φωτὶ Κυρίου.” διατί οὗτοι μᾶλλον μὴ τῷ οἰκείῳ +πορεύονται φωτὶ, δᾳδουχεῖ δὲ αὐτοῖς ὁ Μονογενὴς τὸ ἴδιον +αὐτοῦ τῆς οὐσίας ἐντιθεὶς ἀγαθόν; ἀλλ’ οὐ τῷ οἰκείῳ θαῤῥσαντες + δανείζονται τὸ ἀλλότριον· ὡς οὐκ ἔχοντες ἄρα, +τοῦτο ποιεῖν ἐγνώκασιν.

+

ΑΛΛΟ. Ὁ Σωτῆρ’ “Ἐγώ εἰμι τὸ φῶς τοῦ κόσμου, φησὶν, d Infra viii. 12. +“ὁ ἀκολουθῶν ἐμοὶ οὐ μὴ περιπατήσῃ ἐν τῇ σκοτίᾳ, ἀλλ’ +“ἕξει τὸ φῶς τῆς ζωῆς.’’ ἀποτολμάτω καὶ ἡ κτίσις τὴν + τοιαύτην ἀναφθέγξασθαι φωνὴν, εἴπερ ἐστὶ καὶ αὐτὴ κατὰ +ἀλήθειαν φῶς· εἰ δὲ ἀποφρίττει τὸ ῥῆμα, καὶ τὸ πρᾶγμα +φεύξεται, τὸ ἀληθινὸν ὁμολογήσασα φῶς, τουτέστι τὸν Υἱόν.

+

ΑΛΛΟ. Ὁ κύριος “Ἕως τὸ φῶς ἔχετε, πιστεύετε εἰς τὸ e Ib. xii. 36. +“φῶς, ἵνα υἱοὶ φωτὸς γένησθε’’ φησίv. ἆρα γὰρ ἔμελλον +4. ἐδεήθη B. δεηθῇ Bd αὐτὴν B.D.E. Ed. mg. αὐτὸν Ed. 8. αὐτήν +B.D.E. αὐτόν Ed. II. ἔνεστιν Β. ἐστὶ Ed. Statim αὐτῇ κατὰ φύσιν hoc +ordine Β. 1 2. ἐχούσῃ ἤδη Β. ἔχουσιν Ed. 17. οὗτοι μᾶλλον Β. κοὶ +οὗτοι Ed. 18. πορεύσονται Β. 19. τῆς οὐσίας αὐτοῦ inverso ordine Β. +22. φησὶν om. B. 27. φεύξεται Β. φθέγξεται Ed. 28. Ὁ κύριος +om. Β. 29. φησίν om. Β. + + +οὐ πιστεύοντες ἀπολέσαι τὸ φῶς, οἱ φῶς κατὰ φύσιν +ὑπάρχοντες; εἴπερ ὅλως ἐνδέχεται τὴν γενητὴν οὐσίαν τὸ +φῶς εἶναι τὸ ἀληθινόv. καὶ πῶς ἃν γένοιτο τοῦτό ποτε; οὐ +γὰρ ἐπὶ τῶν οὐσιωδῶς προσόντων τισὶν αἱ στερήσεις κατὰ +τὸ παντελὲς ἐκ ῥᾳθυμίας συμβαίνουσιν, ἀλλ’ ἐφ’ ὧν ἃν ἡ +θέλησις τὴν κτῆσιν ἐργάζηται, καὶ ἐπὶ τῶν ὅσα δὴ πέφυκε +προσγίνεσθαί τε καὶ ἀπογίνεσθαι χωρὶς τῆς τοῦ ὑποκειμένου +72 A. a φθορᾶς. οἷον λογικὸς μὲν κατὰ φύσιν ὁ ἄνθρωπος, ναυπηγὸς +δὲ κατὰ θέλησιν, ἢ καὶ ἀσθενὴς τὸ σῶμα κατὰ +συμβεβηκός· ἄλογος μὲν οὖν οὐκ ἂν εἴη παντελῶς, τὴν δέ +γε ναυπηγικὴν ἐμπειρίαν ἀπολέσει, ὁ ῥᾳθυμήσας τυχὸν, καὶ +τὸ ἐκ πάθους συμβεβηκὸς ἀποκρούσεται, θεραπείαις τισὶν +Supra 68 d. ἐπὶ τὸ ἄμεινον ἀνατρέχωv. οὐκοῦν τὰ οὐσιωδῶς προσόντα +τισὶν, ἐρριζωμένην ἔχει τὴν στάσιv. εἴπερ οὖν ὅλως ἡ τῶν +γενητῶν φύσις τὸ φῶς εἶναι δύναται τὸ ἀληθινὸν, πῶς ἀπολ- +b λύουσι τὸ φῶς οἱ πιστεύειν οὐκ ἐθέλοντες, ἢ πῶς ἂν υἱοὶ +φωτὸς γένωνται οἱ πιστεύοντες; εἰ γάρ εἰσι καὶ αὐτοὶ κατὰ +φύσιν τὸ φῶς, ἑαυτῶν ἄρα χρηματιοῦσιν υἱοί. καὶ ποῖός ἐστι +τοῖς πιστεύουσιν ὁ μισθός; εἰσὶ γὰρ μᾶλλον ἑαυτῶν υἱοὶ +καὶ τὴν πίστιν οὐ παραδεξάμενοι. ἀπὸ δὴ τῶν τοιούτων +ἐννοιῶν τὸ ἀληθὲς λογιζόμενοι, μόνον ἐροῦμεν εἶναι τὸ φῶς +τὸ ἀληθινὸν τὸν Μονογενῆ, φωτὸς δὲ τὴν κτίσιν ἐπιδεᾶ καὶ +διὰ τοῦτο ἀλλοφυᾶ.

+Infra xii. 35.

ΑΛΛΟ. “Εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ἔτι μικρὸν +c “τὸ φῶς ἐν ὑμῖν ἐστι, περιπατεῖτε ὡς τὸ φῶς ἔχετε, ἵνα μὴ +“ἡ σκοτία ὑμᾶς καταλάβῃ.” καὶ τοῖς προκειμένοις ἐφαρμόσεις +ἐντέχνως τὸν ἐν τοῖς προαποδεδομένοις λόγοv. τὸ γὰρ +φῶς κατὰ φύσιν ὑπάρχον, οὐκ ἂν ὑπὸ σκότους καταληφθείη +ποτε.

+18. Joan. ii. 9.

ΑΛΛΟ. Ὁ Ἰωάννης “Ὁ λέγων μὲν ἐν τῷ φωτὶ, φησὶν, +“εἶναι καὶ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μισῶν ἐν τῆ σκοτίᾳ ἐστὶν ἕως +1. ἀπολέσειν Β. 11. ὁ assumptum ex Β. 14. στάσιν Β. φύσιν Ed. +16. οὐ θέλοντες Β. 26. ἕως Β. 26. ἐφαρμόσει Β. 30 μὲν assumptum +ex Β. φησὶν om. Β. + + +“ἄρτι.’’ προαιρετικὸν ἄρα τὸ φῶς ἐν ἡμῖν, καὶ κατὰ θέλησιν +μᾶλλον ἣ κατ’ οὐσίαν προσπέφυκε τοῖς γενητοῖς, εἴπερ ὁ d +μισῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ ἐν τῇ σκοτίᾳ ἐστί· φῶς δὲ κατ’ +οὐσίαν ὁ Μονογενής· οὐ γὰρ προαιρέσεως ἔχει καρπὸν τὸ + ἀξίωμα. οὐκοῦν, οὐδὲ ὁμοφυὴς τοῖς γενητοῖς ὁ τοσοῦτον +ὑπερκείμενος.

+

ΛΛΟ ΤΟΥΤΩ ΣΥΓΤΕΝΣ. “Ὁ ἀγαπῶν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ 18. Joan. ii. 10. +“ἐν τῷ φωτὶ μένει.” ἡ ἀγάπη τοῖς γενητοῖς ἅπερ οὐκ +ἔχουσι προξενεῖ, τὸ φῶς δηλονότι· φῶς δὲ ὁ Μονογενής· + ἕτερος οὖν ἄρα ἐστὶ παρὰ τὰ ἐν οἷς ἐξ ἀγάπης γίνεται.

e +3. αὐτοῦ assumptum ex Β. 7. τούτῳ συγγενές Ε. babet D. +
+ +
+ +ΕΦΑΛΗ Θ. +

Ὅτι οὐ προυπάρχει τοῦ σώματος ἡ τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴ, οὐδὲ ἐκ +πρεσβυτέρων ἁμαρτημάτων ἢ σωμάτωσις κατά τινας.

+

Ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸ κόσμον.

+

ἈΣΦΑΛΗΣ ὁ θεόλογος· οὐ γὰρ μόνον οἴεται δεῖν, ὅτι δὴ +73 Α. a φῶς ὑπάρχοι τὸ ἀληθινὸν ὁ Μονογενὴς, ἐξειπεῖν, ἀλλ’ ἐπάγει +τοῖς εἰρημένοις παραχρῆμα τὴν ἀπόδειξιν, μονονουχὶ καὶ +συντόνῳ λίαν ἀνακεκραγὼς τῆ φωνῇ Φῶς εἶναί φημι τὸ +ἀληθινὸν ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον. +ἆρ’ οὖν, εἴποι τις ἂν ὅτῳ δὴ φίλον οὐκ ἀβασανίστως τῶν +θείων ἐπακροᾶσθαι δογμάτων, οὐ φωτίζουσιν ἄγγελοι τῶν +Acta SS. Ap. x. 3. ἀνθρώπων τὸν νοῦν; Κορνήλιος δὲ, εἰπέ μοι, διὰ τίνος ἐμάνθανεν, +θάνεν, ὅτι χρὴ βαπτισθέντα διασώζεσθαι παρὰ Θεοῦ Φεοῦ; Μανωὲ +Jud. xiii. 11 sqq. b δὲ τοῦ Σαμψὼν ὁ πατὴρ, οὐ διὰ φωνῆς ἀγγέλου τὰ ἐσόμενα +προεπαιδεύετο; Ζαχαρίας δὲ ὁμοίως ἡμῖν ὁ προφήτης οὐχὶ +Zach, i. 9. σαφῶς ἀναφθέγγεται “Καὶ εἶπεν ὁ ἄγγελος ὁ λαλῶν ἐν +“ἐμοί Ἐγὼ δείξω σοι τί ἐστι ταῦτα·” καὶ πάλιν διὰ τῶν +αὐτῶν ἡμῖν ἐρχόμενος λόγων, οὐκ ἐπιδεικνύει σαφῶς, ὅτι +τῶν κεκρυμμένων τὴν γνῶσιν ἐξεκάλυπτον ἄγγελοι κατὰ +2. τοῦ ἀνθρώπου assumptum ex E. deest in D. 4. In capitum +sequuntur verba ἐν τῷ κόσμῳ ἦν, cf. infra 75 e. 5. Ἀσφαλὴς ὁ Θεολόγος· +οὐ γὰρ Β. Ἀσφαλῶς ὁ Θεόλογος οὐ Ed. δὴ om. Β. 6. ὑπάρχων Β. +14. Σαμψὼν Β. Γεδεὼν Ed. 15. ἡμὶν ὁμοίως inverso ordine Β. 16. ὁ +λαλῶν om. Β. 18. ἡμὶν ἐρχόμενος ἡμῖν (aic) Ed. invitis libris. Statim +λόγων D.E. Ed. mg. λόγον Ed. + + +νοῦν αὐτῷ; “ Kαὶ Καὶ ἰδοὺ γὰρ, φησὶν, ὁ ἄγγελος ὁ λαλῶν ἐν Ζach. ii. 3. 4. +“ἐμοὶ εἱστήκει, καὶ ἄγγελος ἕτερος ἐξεπορεύετο εἰς ἀπάν- +“τησιν αὐτῷ καὶ εἶπε πρὸς αὐτὸν λέγων Δράμε καὶ λάλησον c +“πρὸς τὸν νεανίαν ἐκεῖνον λέγων Κατάκαρπος κατοικηθή- + “σεται Ἱερουσαλὴμ ἀπὸ πλήθους ἀνθρώπων καὶ +“τῶν ἐν μέσῳ αὐτῆς.’ τί δὲ, εἰπέ μοι, καὶ ὁ σοφώτατος +Δανιὴλ ταῖς ἀξιαγάστοις ὀπτασίαις προσβαλὼν, οὐχὶ τῶν +ὁρωμένων τὴν ἀποκάλυψιν διὰ τῆς τῶν ἀγγέλων ἐρανίζεται +φωνῆς; ἄκουε γὰρ λέγοντος “Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ ἰδεῖν με, Dan. viii. 15, 16. + “ἐγὼ Δανιὴλ, τὴν ὅρασιν καὶ ἐζήτουν σύνεσιν, καὶ ἰδοὺ +“ἔστη ἐνώπιόν μου ὡς ὅρασις ἀνδρός· καὶ ἤκουσα φωνὴν +“ἀνδρὸς ἀνὰ μέσον τοῦ Οὐβὰλ, καὶ ἐκάλεσε καὶ εἶπε d +“Γαβριὴλ, συνέτισον ἐκεῖνον τὴν ὅρασιν.’’ οὐκοῦν ἔνεστι τὸ +δύνασθαι φωτίζειν ἀγγέλοις, καὶ οὐ μόνον αὐτοῖς, ἀλλ’ ἤδη + καὶ ἄνθρωπος τὸν ἐξ ἀνθρώπου δανείζεται φωτισμόv. καὶ +γοῦν ὁ φιλομαθὴς ἐκεῖνος εὐνοῦχος τὰς περὶ τοῦ Σωτῆρος +ἡμῶν προφητείας οὐ συνεὶς τῷ Φιλίππῳ φησί “Δέομαί σου Acta SS. Ap. viii. 34. +πέρι τινος ο προφήτης λέγει; περὶ ἑαυτοῦ ἠ’ περὶ ετερου +“τινός;” καὶ οἱ τοῖς κατὰ τὸν βίον διδασκάλοις + χοντες, οὐχ ἑτέρου τινὸς οἶμαι χάριν, τούτου δὲ καὶ μόνου e +προσίασιv. ἀλλὰ τί δὴ τούτοις ἐνδιατρίβομεν, ἐξὸν ἀπαλλάττεσθαι +ῥᾳδίως, ἐκεῖνο παραθέντας εἰς ἀπόδειξιν τὸ παρὰ +τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν πρὸς τοὺς ἁγίους εἰρημένον ἀποστόλους +“Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου;”

S.Matth. v. 14. +

τοιαῦτα μὲν δή τις κατὰ τὸ εἰκὸς ἐπαπορήσας ἐρεῖ, παρὰ +δὲ ἡμῶν ἀντακούσεται Ἐν συνθέσει τὰ κατὰ τὴν κτίσιν +ὁρῶμεν, ὦ οὗτος, καὶ οὐδὲν ἐν αὐτῇ τὸ ἁπλοῦν· οὐκοῦν ὁ +σοφοῦν ἑτέρους δυνάμενος, εἴπερ εἴη γενητὸς, οὐκ αὐτόχρημά +ἐστιν ἡ σοφία, ἀλλὰ τῆς ἐνούσης αὐτῷ σοφίας διάκονος· ἐν + σοφίᾳ γὰρ ὁ σοφός ἐστι σοφός. καὶ ὁ συνετοὺς ἐκδιδάσκων, a 74 A. +4. ἐκεῖνον λέγων] λέγωv. ἐκείνων (sic) Β. κατάκάρπῶς D. κατάκαρπος habet Β. +7. προσβαλὼν (sic) D.E. 8. τῶν om. Migne. 11. Ab ἀνδρὸς ad ἀνδρὸς +transilit Β. 14. μόνοις Β. 19. διδασκάλοις D. διδάσκαλοι Ed. 21. δὴ +τι inverso ordine Β. 23. ἀποστόλους εἰρημένον inverso ordine Β. 28. δυνάμενος] ++ ὃς Β. 29. ἐνούσης] + ἐν Ed. invito Β. + + +οὐκ αὐτόχρημά ἐστιν ἡ σύνεσις, ἀλλὰ τῆς ἐνυπαρχούσης +αὐτῷ συνέσεως ὑπουργός· ἐν συνέσει γάρ εἰσι καὶ οὗτοι +συνετοί. καὶ ὁ φωτίζειν αὖ πάλιν ἑτέρους εἰδὼς, οὐκ αὐτοκυρίως +ἂν νοοῖτο τὸ φῶς, ἀλλὰ φωτὸς τοῦ ἐν αὐτῷ δανειστὴς, +καὶ εἰς ἑτέρους αὐτὸ παραπέμπων διδακτῶς, καὶ κοινοποιούμενος +τοῖς ἄλλοις ὅπερ εἴληφεν ἀγαθόv. διά τοι τοῦτο +S.Matth. x, 8. καὶ πρὸς τοὺς ἁγίους ἀποστόλους ἐλέγετο “Δωρεὰν ἐλάβετε, +b “δωρεὰν δότε·’’ ὅσα γὰρ ἦν ἐν αὐτοῖς ἀγαθὰ, ταῦτα δὴ +πάντως ἐστὶ καὶ θεόσδοτα, καὶ οὐκ ἂν ὅλως ἰδίοις ἀγαθοῖς +ἡ τῶν ἀνθρώπων ἐναγλαίζοιτο φύσις, ἀλλ’ οὐδὲ ἡ τῶν ἁγίων +ἀγγέλωv. μετὰ γὰρ τοῦ κεκλῆσθαι πρὸς γένεσιν, καὶ τὸν +τοῦ πῶς εἶναι λόγον ἕκαστον τῶν ὄντων παρὰ Θεοῦ ἔχει, καὶ +οὐδὲν ἐν αὐτοῖς οὐσιωδῶς ἐνυπάρχειν διακεισόμεθα, ὃ μὴ +δῶρόν ἐστι τῆς τοῦ κτίσαντος φιλοτιμίας, καὶ ῥίζαν ἔχει τὴν +c δημιουργήσαντος χάριv. οὐκοῦν ἐπειδήπερ ἐν συνθέσει +τὰ γενητὰ, φῶς μὲν ἐν αὐτοῖς οὐδὲν ἔσται κυρίως τε καὶ +ἁπλῶς, ἤτοι ἀσυνθέτως, μεθεκτῶς δὲ καὶ τοῦτο φορέσει μετὰ +τῶν ἄλλων καὶ λαβόντα παρὰ Θεοῦ· φῶς δὲ αὖ τὸ ἀληθινὸν, +τὸ φωτίζον ἐστὶν, οὐ τὸ παρ’ ἑτέρου φωτιζόμενον, +ὅπερ ἐστὶν ὁ Μονογενὴς ἐν ἁπλῆ καὶ ἀσυνθέτῳ νοούμενος +φύσει, διπλόης γὰρ ἁπάσης τὸ θεῖον ἀποφοιτᾷ.

+

καὶ ταῦτα μὲν τῇδε· πάλιν δὲ ἡμῖν ἐρεῖ τυχὸν ὁ δι’ +ἐναντίας Εἰ μὴ φῶς ὑπῆρχον κατὰ φύσιν οἱ ἅγιοι, διὰ ποίαν +d αἰτίαν αὐτοὺς οὐχὶ φωτὸς ἀπεκάλει μετόχους, ἀλλὰ φῶς +ὠνόμαζεν ὁ Σωτήρ; πῶς δὲ ἑτεροφυὴς ἡ κτίσις ὡς πρὸς +αὐτὸν, εἰ καθάπερ αὐτὸς ὠνόμασται φῶς, οὕτω καὶ τὰ +Ib. v. 14. λογικά; “Ὑμεῖς γάρ ἐστε τοῦ κόσμου τὸ φῶς,” ἤκουον οἱ +μαθηταί. Τί οὖν, ὦ βέλτιστε; πάλιν ἐροῦμεν αὐτῷ· Θεοῦ +υἱοὶ καὶ θεοὶ παρὰ ταῖς θείαις κεκλήμεθα γραφαῖς, κατὰ τό +Ps.ixxxi. 6. “ Eγῶ εἶπα Θεοί ἐστε καὶ υἱοὶ ὑψίστου πάντες; ἀρ’ οὑν +ἀφέντες τὸ εἶναι κατὰ φύσιν, ὅπερ ἐσμὲν, ἐπὶ τὴν θείαν τε +3. αὐτοκυρίως edidi. αὐτὸ κυρίως Ed. 5. καὶ prius assumptum ex Β. +8. ἐν om. Migne. 9. ἐστὶ] εἶναι B. 12. παρὰ Θεοῦ ὦι hoc ordine B. +18. καὶ assumptum ex B. αὖ τὸ] αὐτὸ D mg. Ε. αὖ deest in B. 25. ὀνομάζων +Β. 28. Θεοῦ υἱοὶ et θεοὶ inter se transponunt Ed. invito B. + + +καὶ ἄρρητον οὐσίαν ἀναβησόμεθα, καὶ τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον e +τῆς κατ’ ἀλήθειαν ἐκβάλλοντες υἱότητος, ἀντ’ ἐκείνου τῷ +Πατρὶ συνεδρεύσομεν, καὶ ὑπόθεσιν ἀσεβείας τὴν τοῦ τιμῶντος +ποιησόμεθα χάριν ; μὴ γένοιτο· ἀλλ’ ἔσται μὲν ἐν + οἷσπέρ ἐστιν ἀπαραποιήτως ὁ Υἱός· θετοὶ δὲ ἡμεῖς εἰς +υἱότητα, καὶ θεοὶ κατὰ χάριν, οὐκ ἀγνοοῦντες ὅπερ ἐσμέν· +οὕτω δὲ εἶναι καὶ φῶς τοὺς ἁγίους πιστεύομεv. χρῆναι δὲ +οἶμαι κἀκεῖνο διασκεπτομένους ὁρᾶv. τὰ μὲν γὰρ λογικὰ +τῶν κτισμάτων φωτιζόμενα φωτίζει, κατὰ μετάδοσιν θεωρημάτων a 75 A. + τῶν ἐκ νοῦ πρὸς ἑτέραν εἰσχεομένων διάνοιαν, καὶ +διδασκαλία μᾶλλον, ἤτοι ἀποκάλυψις, ὁ τοιοῦτος ἂν δικαίως +καλοῖτο φωτισμός· ὁ δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγος φωτίζει πάνταἄνθρωπον +ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον οὐ διδασκαλικῶς, καθάπερ +ἄγγελοι τυχὸν, ἢ καὶ ἄνθρωποι, ἀλλὰ μᾶλλον ὡς Θεὸς + δημιουργικῶς ἑκάστῳ τῶν εἰς τὸ εἶναι καλουμένων σπέρμα +σοφίας, ἤτοι θεογνωσίας, ἐντίθησι, καὶ ῥίζαν ἐμφυτεύει συνεσεως, +λογικόν τε οὕτως ἀποτελεῖ τὸ ζῷον τῆς οἰκείας φύσεως +μέτοχον ἀποδεικνύων, καὶ τῆς ἀφράστου λαμπρότητος ὥσπερ b +τινὰς ἀτμοὺς φωτοειδεῖς ἐνιεὶς τῷ νῷ, καθ’ ὃν αὐτὸς οἶδε + τρόπον τε καὶ λόγον· δεῖ γὰρ, οἶμαι, λέγειν ἐν τούτοις οὐ +περιττά. διά τοι τοῦτο καὶ ὁ προπάτωρ Ἀδὰμ, οὐκ ἐν χρόνῳ, +καθάπερ ἡμεῖς, τὸ εἶναι σοφὸς ἀποκερδάνας ὁρᾶται, ἀλλ’ ἐκ +πρώτων εὐθὺς τῶν τῆς γενέσεως χρόνων τέλειος ἐν συνέσει +φαίνεται, τὸν δοθέντα τῇ φύσει παρὰ Θεοῦ φωτισμὸν ἀθόλωτον + ἔτι καὶ καθ’ ἆρόν διασώζων ἐν ἑαυτῷ, καὶ ἀκαπήλευτον + ἔχων τῆς φύσεως τὸ ἀξίωμα. φωτίζει τοιγαροῦν δημιουργικῶς c +μὲν ὁ Υἱὸς, ἅτε δὴ τὸ φῶς ὑπάρχων αὐτὸς τὸ +ἀληθινὸν, κατὰ μετοχὴν δὲ ἡ κτίσις τὴν πρὸς τὸ φῶς +ἐκλαμπρύνεται, καὶ καλεῖται διὰ τοῦτο καὶ γίνεται φῶς, εἰς + τὰ ὑπὲρ φύσιν ἀναβαίνουσα διὰ τὴν τοῦ δοξάσαντος χάριν, +καὶ διαφόροις αὐτὴν στεφανοῦντος τιμαῖς, ὡς ἥκειν εὐλόγως +2. ἐκβάλοντες (sic) D. ἐκβαλλόντες (sic) Ε. 5. οἷσπέρ] οἷς Β. 7. καὶ] +κατὰ Β. 17. τὸ om. Β. habent a. Cord. Cr. 23. τέλειος om. B. +27. αὐτὸς Β. Cord. Cr. αὐτὸ Ed. 31. στεφανοῦντος Β. στέφοντος Ed. +εὐλόγως εἰς μέσον hoc ordine Β. + + +εἰς μέσον τῶν τετιμημένων ἕκαστον, καὶ δὴ καὶ χαριστηρίους +ἀνατείνοντα προσευχὰς, μεγάλη λοιπὸν ἀναμελῳδεῖν τῆ +Ps. cii. 2-5. φωνῇ “Εὐλόγει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον, καὶ μὴ ἐπιλαν- +d “θάνου πάσας τὰς ἀνταποδόσεις αὐτοῦ, τὸν εὐιλατεύοντα +“πάσαις ταῖς ἀνομίαις σου, τὸν ἰώμενον πάσας τὰς νόσους +“σου· τὸν λυτρούμενον ἐκ φθορᾶς τὴν ζωήν σου, τὸν +“στεφανοῦντά σε ἐν ἐλέει καὶ οἰκτιρμοῖς, τὸν ἐμπιπλῶντα +Ib. 6. “ἐν ἀγαθοῖς τὴν ἐπιθυμίαν σου·’’ ποιεῖ γὰρ ὄντως “ἐλεημο- +“σύνας ὁ κύριος, ” τὰ μικρὰ καὶ ἐξουθενημένα, κατά γε τὸν +τῆς οἰκείας φύσεως λόγον, μεγάλα καὶ ἀξιοθαύμαστα διὰ +τῆς εἰς αὐτὰ χρηστότητος ἀποδεικνύων, ὥσπερ οὖν ἀμέλει +e καὶ ἡμᾶς τοῖς ἰδίοις αὐτοῦ κατασεμνύνειν ἀγαθοῖς χρῆναι +δεῖν ἀφθόνως ἐδοκίμασεν ὡς ὁ Θεὸς, καὶ διὰ τοῦτο θεούς τε +καὶ φῶς καὶ τί γὰρ οὐχὶ τῶν ἀγαθῶν ἀποκαλεῖ.

+

Εἶτα τί πρὸς τούτῳ φησίν ; ὅτι καὶ ἐν τῷ κόσμῳ ἦv. +ἐπάγει καὶ τοῦτο χρησίμως ὁ θεόλογος, ἀναγκαιοτάτην ἡμῖν +δι’ αὐτοῦ τὴν θεωρίαν εἰσφέρων· ἐπειδὴ γὰρ ἔφη Ἦν τὸ φῶς +τὸ ἀληθινὸν ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον, +76 A. a ἦν δὲ οὐ σφόδρα τοῖς ἀκροωμένοις συμφανὲς, πότερόν ποτε +τὸν ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον φωτίζει τὸ φῶς, ἢ αὐτὸ +τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, ὡς ἀπό τινος ἑτέρου τόπου μεταχωροῦν +εἰς τὸν κόσμον, τὸν εἰς πάντας ἀνθρώπους ποιεῖται φωτισ +ἀναγκαίως ἡμῖν ὁ πνευματοφόρος ἐκκαλύπτει τὸ +ἀληθὲς, καὶ τῶν οἰκείων ῥημάτων διερμηνεύει τὴν δύναμιν, +λέγων εὐθὺς περὶ τοῦ φωτὸς, ὅτι ἐν τῷ κόσμῳ ἦν· ἵνα λοιπὸν +b τὸ ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον κατὰ τοῦ ἀνθρώπου νοῇς, καὶ +μᾶλλον τῆς φωτιζομένης κατηγορῆται φύσεως, ὡς ἐκ τοῦ μὴ +ὄντος εἰς τὸ εἶναι καλουμένης· τόπος γὰρ ὥσπερ τις ἐστὶ +τοῖς γενητοῖς ἐπινοίᾳ θεωρούμενος τὸ μὴ εἶναί ποτε, ἀφ’ οὗ +δὴ τρόπον τινὰ πρὸς τὸ εἶναι βαδίζοντα, τόπον ἕτερον ἤδη +1. κοὶ alt. assumptum ex Β. 2. ἀνατείνοντας Ε. 5. πάσας τὰς +ἀνομίας Β. (21. al.) sed cf. in xii Proph. 783 b. 7. ἐλέῳ B. (cf. 143. 190.) +15. τί assumptum ex B. τοῦτο Β. 17. εἰσφέρων B. et sic conjecit Migne, +εἰσφέρει Ed. 22. ποιοῦντας Β. + + +τὸν ἐν ὑπάρξει λαμβάνει. οὐκοῦν οἰκειότερόν τε καὶ πρεπωδέστερον +ἡ τῶν ἀνθρώπων ἐπιδέξεται φύσις τὸ ἐκ πρώτων +εὐθὺς φωτίζεσθαι χρόνων, σύνδρομόν τε καὶ συγκατεσκευασμένην +τῷ εἶναι λαμβάνειν τὴν σύνεσιν παρὰ τοῦ ὄντος ἐν c + τῷ κόσμῳ φωτὸς, τουτέστι τοῦ Μονογενοῦς, ὃς δὴ καὶ +ἀρρήτῳ τῇ τῆς θεότητος δυνάμει τὰ πάντα πληροῖ, καὶ +συμπάρεστι μὲν ἀγγέλοις ἐν οὐρανῷ, σύνεστι δὲ τοῖς ἐπὶ +τῆς γῆς, κενὸν δὲ τῆς ἑαυτοῦ θεότητος οὐδὲ αὐτὸν ἀφίησι +τὸν ᾅδην, καὶ πανταχῆ τοῖς πᾶσιν ἐπιδημῶν οὐδενὸς ἀπανίσταται, + ὡς ἐπὶ τούτῳ καὶ λίαν εἰκότως ἀποθαυμάζοντα τὸν +σοφώτατον λέγειν μελῳδόν “Ποῦ πορευθῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματος Ps. cxxxviii. 7-10. +σου, καὶ ἄπο του προσώπου σου που φύγω ; ἔαν d +“ἀναβῶ εἰς τὸν· οὐρανὸν, σὺ εἶ ἐκεῖ· ἐὰν καταβῶ εἰς τὸν +“ᾅδην, πάρει· ἐὰν ἀναλάβω τὰς πτέρυγάς μου κατ’ ὄρθρον + “καὶ κατασκηνώσω εἰς τὰ ἔσχατα τῆς θαλάσσης, καὶ γὰρ +“ἐκεῖ ἡ χείρ σου ὁδηγήσει με, καὶ καθέξει με ἢ δεξιά σου.’’ +παντὸς γὰρ τόπου καὶ πάσης κτίσεως ἡ θεία περιδράττεται +χεὶρ, συνέχουσα πρὸς τὸ εἶναι τὰ πεποιημένα, καὶ περισφίγγουσα +πρὸς ζωὴν τὰ ζωῆς δεόμενα, καὶ τοῖς συνέσεως + δεκτικοῖς τὸ νοητὸν ἐνσπείρουσα φῶς, ἔστι δὲ οὐκ ἐν τόπῳ, e +καθάπερ ἤδη προείπομεν, οὐδὲ τὴν μεταβατικὴν ὑπομένει +κίνησιν· σωμάτων γὰρ ἴδιον τοῦτό γε· πληροῖ δὲ μᾶλλον τὰ +πάντα ὡς Θεός.

+

Αλλ᾿ ἐρεῖ τις πρὸς ταῦτα τυχόν Τί οὖν ἄρα φαμὲν, ὦ + γενναῖε, ὅταν τις ἡμῖν εἰς μέσον ἄγῃ λέγοντα τὸν Χριστόν +“Ἐγὼ φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα;” τί δὲ ὅταν ὁ ψαλμῳδὸς Infra xii. 46. +ἀναφθέγγηται “Ἐξαπόστειλον τὸ φῶς σου καὶ τὴν Ps. xlii. 3. +“ἀλήθειάν σου ” ἰδοὺ γὰρ ἐνθάδε σαφῶς αὐτὸς μὲν ἐληλυθέναι +φησὶν εἰς τὸν κόσμον, ὡς οὐκ ὢν ἐν αὐτῷ δηλονότι· + πέμπεσθαι δὲ πάλιν ὁ μελῳδὸς ἐλιπάρει τὸν οὔπω παρόντα, +1. πρεπωδέστερον Β. Ε. πρεπωδέστατον D. Ed. 3. κατεσκευασμένην Β. +6. τῇ om. Β. 10 τὸν σοφώτατον λέγειν hoc ordine Β. 20. ἐνσπείρουσα] +εἰσφέρουσα Β. sed ἐνσπείρουσα Β mg. 22. μᾶλλον post Θεὸς transponit +Β. 24. ὄρα assumptum ex Β. Ε. 25. ἡμῖν om. Β. + + +77 Α. a κατά γε τὸ ἐν τῷ λόγῳ σχῆμα καὶ τῆς ὡς ἡμᾶς ἀποστολῆς +τὴν ἔμφασιv. πρὸς δὴ τὰ τοιαῦτά φαμεν, ὅτι τῷ Μονογενεῖ +θεοπρεπὲς ἀξίωμα περιτιθεὶς ὁ θεόλογος, ἐν τῷ κόσμῳ φησὶν +ἀεὶ καὶ διὰ παντὸς ὑπάρχειν αὐτὸν, ὡς ζωὴν κατὰ φύσιν, ὡς +φῶς κατ’ οὐσίαν, πληροῦντα τὴν κτίσιν, ὡς Θεὸν, οὐ τόπῳ +περιγραπτὸν, οὐ διαστήμασι μετρητὸν, οὐ ποσότητι καταληπτὸν, +οὐδὲ ὑπό τινος ὅλως ἐμπεριεχόμενον, οὐδὲ μεταβάσεως +b τῆς εἰς τόπον ἐκ τόπου δεόμενον, ἀλλ’ ἐνδημεῖν μὲν +ἅπασιν, ἀπολιμπάνεσθαι δὲ μηδενός· ἐληλυθέναι δὲ αὐτὸν +ἐν κόσμῳ διισχυρίσατο, καίτοι παρὼν ἐν αὐτῷ, κατὰ τὸν τῆς +Bar. iii. 38. ἐνανθρωπήσεως τρόποv. “Ὤφθη γὰρ ἐπὶ τῆς γῆς καὶ τοῖς +“ἀνθρώποις συνανεστράφη” μετὰ σαρκὸς, ἐμφανεστέραν +ἑαυτοῦ τὴν ἐν κόσμῳ παρουσίαν διὰ τούτου τιθεὶς, καὶ ὁ +πάλαι νοήσει καταληπτὸς, καὶ αὐτοῖς ἤδη τοῖς τοῦ σώματος +ὁρώμενος ὀφθαλμοῖς, παχυτέραν, ἵνα οὕτως εἴπω, τῆς θεογνωσίας +ἡμῖν ἐνετίθει τὴν αἴσθησιν, διὰ θαυμάτων καὶ μεγα- +c λουργίας ἐπιγινωσκόμενος. ἀποστέλλεσθαι δὲ ὡς ἡμᾶς +φωτιοῦντα τὸν κόσμον τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, ὁ μελῳδὸς οὐ +καθ’ ἕτερον δέ τινα τρόπον, ὥς γε μοι φαίνεται, κατὰ δὲ +τοῦτον αὐτὸν παρακαλεῖ. χρῆναι δὲ οἶμαι πρὸς τούτῳ +κἀκεῖνο διενθυμεῖσθαι τὸν φιλομαθῆ, ὅτι παντὸς μὲν λόγου +τομώτερος νοῦς, ὀξυτέρα δὲ γλώττης τῆς διανοίας ἢ κίνησις. +οὐκοῦν ὅσον ἧκεν εἰς λεπτότητα νοῦ καὶ τὴν ὀξεῖαν ἐν αὐτῷ +κίνησιν, τὸ ποικίλον τῆς θείας φύσεως καταθεώμεθα κάλλος· +d λαλοῦμεν δὲ τὰ περὶ αὐτῆς ἀνθρωπινότερον καὶ λόγῳ τῷ +καθ’ ἡμᾶς, οὐκ ἐχούσης τῆς γλώττης πρὸς τὸ τῆς ἀληθείας +ἐκτείνεσθαι μέτροv. διὸ δὴ καὶ ὁ Παῦλος ὁ τῶν τοῦ Σωτῆρος +Eph. vi. 19. μυστηρίων ταμίας, λόγον ἀπῄτει παρὰ Θεοῦ τὸν “ἐν +“ἀνοίξει τοῦ στόματος’’ αὐτοῦ. οὐδὲν οὖν ἄρα λυμανεῖται +1. σχήματι Β. ἀποστολῆς om. Β. 9. αὐτὸν Β. Ε. ἑαυτὸν Ed. 10. πορὼν] ++ ὁ σωτὴρ Ε. 11. ἐνανθρωπήσεως] + οὕτων (sic) Β. 12. ἀνθρώποις] ++ καὶ Β. 15. ὀφθαλμοῖς ὁρώμενος inverso ordine Β. 16. ἡμῶν Β. +19. δέ prius assumptum ex Β. Statim τρόπον τινὰ inverso ordine Β. 20. παρακαλεῖ +Β. παρεκάλει Ed. 24. καταθεώμεθα B.D.E. κατεθεώμεθα Ed. 25. τὰ +assumptum ex Β. 27. ὁ prius om. Β. + + +τοῖς φυσικοῖς τοῦ Μονογενοῦς ἀξιώμασιν ἡ τῶν παρ᾿ ἡμῖν +λόγων πενία, ἀλλὰ νοηθήσεται μὲν θεοπρεπῶς τὰ περὶ +αὐτοῦ, λαληθήσεται δὲ διὰ τὴν χρείαν ἀνθρωπινώτερον, +παρά τε αὐτοῦ δι᾿ ἡμᾶς, καὶ παρὰ τῶν ἁγίων περὶ αὐτοῦ e + κατὰ τὸ τῆς φύσεως μέτρον.

+

Ἦν μὲν οὖν, ὡς ἔοικε, τοῖς εἰρημένοις ἀρκεῖσθαι καλὸν +εἰς τὴν τῶν προκειμένων ἐξήγησιν· ἐπειδὴ δὲ οἶμαι προσήκειν +ὄκνου φέρεσθαι κρείττονα τὸν τοῖς θείοις δόγμασιν +ὑπηρετοῦντα κάλαμον, φέρε πάλιν αὐτὸ παραθέντες τὸ + ἀνάγνωσμα βασανίσωμεν ἀκριβέστερον, πῶς ἂν νοοῖτο κατὰ +τὸν πρέποντα λόγον τοῦ ἀνθρώπου κατηγορούμενον, τό +ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον· ἦν γὰρ ἐν αὐτῷ τὸ φῶς, καθάπερ a 78 Α. +οὖν καὶ αὐτὸς ἡμῖν ὁ Εὐαγγελιστὴς διεμαρτύρατο, καὶ οὐ τὸ +φῶς εἰς τὸν κόσμον ἔρχεσθαι μᾶλλον, ἀλλὰ τὸν φωτιζόμενον + ἄνθρωπον διαβεβαιούμεθα. φασὶ τοιγαροῦν τινες, τὰ ἐκ καρδίας Hier. xxiii. 16. +αὐτῶν ἐρευγόμενοι καὶ οὐκ ἀπὸ στόματος Κυρίου, καθὰ +γέγραπται, ὅτι πρὸ τῆς τῶν σωμάτων κατασκευῆς προὐπῆρχον +μὲν κατὰ τὸν οὐρανὸν αἱ τῶν ἀνθρώπων ψυχαὶ , +μακρὸν ἐν ἀσωμάτῳ μακαριότητι τρίβουσαι χρόνον, καὶ + καθαρώτερον ἀπολαύουσαι τοῦ ὄντως ἀγαθοῦ· ἐπειδὴ δὲ +αὐτὰς ὁ τῶν ἀμεινόνων εἰσῄει κόρος, καὶ πρὸς τὰ χείρω b +λοιπὸν ἀποκλίνουσαι, πρὸς ἐκτόπους κατέβαινον ἐννοίας τε +καὶ ἐπιθυμίας, ἀγανακτήσας εἰκότως ὁ Δημιουργὸς ἀποστέλλει +μὲν αὐτὰς εἰς τὸν κόσμον, τοῖς δὲ ἀπὸ γῆς ἐνέπλεξε + σώμασιν ἀχθοφορεῖν ἀναγκάσας, καὶ μονονουχὶ σπηλαίῳ +τινὶ τῶν ἐκτόπων ἐγκατακλείσας ἡδονῶν, παιδεύειν αὐτὰς ἐξ +αὐτῆς ἐδοκίμασε τῆς πείρας αὐτῶν, πικρὸν ὅπως ἐστὶ τὸ ἐπὶ +τὰ χείρω φέρεσθαι, καὶ ποιεῖσθαι λόγον τῶν ἀγαθῶν οὐδένα. c +ἁρπάζουσι δὲ εἰς ἀπόδειξιν τῆς οὕτω γελοιοτάτης ἑαυτῶν + μυθολογίας, καὶ αὐτὸ δὴ πρῶτον τὸ νῦν ἡμῖν ἐν χερσίν Ἢν τὸ +3. διὰ Β. τὰ περὶ Ed. II. πρέποντα] ἀκριβέστερον Β. 15. διαβεβαιούμεθα +Β, διεβεβαιούμεθα Ed. 16. καθὰ Β. καθὼς Ed. 22. ἀποκλίνασαι +Β. ἐκτόπου κατοβαίνονταις [= καταβαίνοντες] Β. 23. εἰκότως om. Β. +24 δὲ om. E. ἐνεπέλεξε D. 27. αὐτῶν assumptum ex Β. 28. τὸ] τὸ Β. +29 τὴν pro τῆς Migne. 3 ἡμν assumptum ex Β. + + +φῶς τὸ ἀληθινὸν ὃ φωτίζει πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν +κόσμον· πρὸς ’δε γε τούτῳ, καὶ ἕτερά τινα τῶν ἀπὸ τῆς θείας +Ps. cxviii. 67. γραφῆς, οἷον τό “Πρὸ τοῦ με ταπεινωθῆναι ἐγὼ ἐπλημ- +“μέλησα·’’ καὶ δὴ καί φασι παραληρεῖν οὐκ αἰδούμενοι Ἴδου +πρὸ τῆς ταπεινώσεως, τουτέστι τῆς ἐνσωματώσεως, πεπλημμεληκέναι +φησὶν ἡ ψυχὴ, διά τε τοῦτο τεταπεινῶσθαι +d δικαίως ἐνδεθεῖσαν θανάτῳ καὶ φθορᾷ, καθάπερ οὖν καὶ ὁ +Rom. vii, 24. Παῦλος οὕτως ὀνομάζει τὸ σῶμα λέγων “Ταλαίπωρος ἐγώ +“εἰμι ἄνθρωπος, τίς με ῥύσεται ἐκ τοῦ σώματος τοῦ θανάτου +“τούτου ” εἰ δὲ πλημμελεῖ, φησὶv. πρὸ τῆς ταπεινώσεως ἡ +ψυχὴ, καὶ ἔρχεται εἰς τὸν κόσμον, ὡς προυπάρχουσα δηλονότι· +πῶς γὰρ ἂν ὅλως ἁμάρτοι τὸ μήπω ὑφεστηκός ; +ἔρχεται δὲ εἰς τὸν κόσμον ἀπό τινων δηλονότι τόπων +κινουμένη. τοιαῦτά τινα τῶν τῆς Ἐκκλησίας καταῤῥαψῳδοῦντες +δογμάτων, καὶ ὕθλους εἰκαίων διηγημάτων ταῖς τῶν +e ἁπλουστέρων ἐπισωρεύοντες ἀκοαῖς, δικαίως ἀκούσονται +Ezek. xiii. 3. “Οὐαὶ τοῖς προφητεύουσιν ἀπὸ καρδίας αὐτῶν, καὶ τὸ +“καθόλου μὴ βλέπουσιν.’ ὁράσεις γὰρ ὄντως καὶ οἰωνίσματα +καὶ προφητείας καρδίας αὐτῶν τοῖς διὰ τοῦ Πνεύματος +ἀντιπαραθέντες λόγοις, οὐκ αἰσθάνονται πρὸς ὅσην +αὐτοῖς ἀτοπίαν δραμεῖται τὸ ἐπιχείρημα, λέγοντος τοῦ ψαλμῳδοῦ +Ps. lxxv. 8. μῳδοῦ πρὸς Θεόν “Σὺ φοβερὸς εἶ, καὶ τίς ἀντιστήσεταί σοι +“ἀπὸ τῆς ὀργῆς σου;” ὅτι δὲ λίαν ἐστὶν ἀτοπώτατον +προυπάρχειν μὲν οἴεσθαι τὴν ψυχὴν, ἐκ προγενεστέρων δὲ +79 Α. a ἁμαρτημάτων εἰς τὰ ἐκ γῆς καταπέμπεσθαι σώματα νομίζειν +αὐτὴν, διὰ τῶν ὑπεζευγμένων ἐννοιῶν κατὰ τὸ ἐγχωροῦν +Prov. ix. 9. ἡμῖν ἀποδεῖξαι πειρασόμεθα, τὸ γεγραμμένον εἰδότες “Δίδου +“σοφῷ ἀφορμὴν, καὶ σοφώτερος ἔσταν γνώριζε δὲ δικαίῳ, +“καὶ προσθήσει τοῦ δέχεσθαι.’’

+6. τε] τοι Β. 7. φθορὰν Β. 8. ταλαίπωρος ἐγώ εἰμι ἄνθρωπος +assumpta ex Β. 9. τούτου τοῦ θανάτου inverso ordine Β. 12. ἂν +assumptum ex Β. [suprascriptum Β.] 21. δραμεῖται τὸ ἐπιχείρημα] ὁ λόγος +δραμεῖται τὸ ἐπιχείρημα Β. 24. προυπάρχειν Β. ὑπάρχειν Ed. 26. αὐτὴν +B.D.E. Ed. mg. αὐτὸν Ed. 28. δὲ assumptum ex Β. (Alex.) +Ezek. + + +

Ἔννοιαι ἤτοι θεωρήματα συμπεπλεγμένου καὶ σχήματος συλλογιστικοῦ.

+

α. Εἰ τῆς τῶν σωμάτων κατασκευῆς ἡ τοῦ ἀνθρώπου b +προυφεστήκει ψυχὴ, ἀποκλίνασα δὲ πρὸς τὸ φαῦλον, κατὰ +τὰς τινῶν ὑπονοίας, κόλασιν ἔχει τοῦ πλημμελήματος τὴν + εἰς σάρκα κάθοδον, πῶς εἰπέ μοι φωτίζεσθαί φησιν ἐρχομένην +αὐτὴν εἰς τὸν κόσμον ὁ Εὐαγγελιστής; τιμὴ γὰρ +οἶμαι τὸ πρᾶγμά ἐστι καὶ χαρισμάτων προσθήκη λαμπρῶν· +κολάζεται δέ τις οὐ τιμώμενος, οὐδὲ τιμωρεῖται μέτοχος +θείων ἀναδεικνύμενος μένος ἀγαθῶν, ἁλλὰ τοῖς ἐξ ὀργῆς τῆς τοῦ + κολάζοντος ὁμιλῶv. ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἐν τούτοις ἐρχόμενος εἰς c +τὸν κόσμον ὁ ἄνθρωπος, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐναντίων καὶ φωτίζεται, +πρόδηλον δήπου λοιπὸν, ὅτιπερ οὐ κόλασιν ἔχει τὴν σάρκωσιν +ὁ μετὰ σαρκὸς τιμώμενος.

+

β. ΑΛΛΟ. Εἰ πρὸ τοῦ σώματος ἡ ψυχὴ νοῦς ἦν ἔτι καθαρὸς + ἐν μακαριότητι διατελῶν, ἀποκλίνας δὲ πρὸς τὸ +φαῦλον ὑπέβη, καὶ διὰ τοῦτο ἐν σαρκὶ γέγονε, πῶς εἰσερχόμενος +εἰς τὸν κόσμον φωτίζεται; ἀνάγκη γὰρ λέγειν ἔρημον +εἶναι φωτὸς πρὶν ἐλθεῖν αὐτόν· εἰ δὲ τοῦτο, πῶς ἦν ἔτι νοῦς +καθαρὸς ὁ τότε μόλις ἔχων τοῦ φωτίζεσθαι τὴν ἀρχὴν, ὅτε d + καὶ εἰς τὸν κόσμον ἔρχεται, καὶ οὐ δίχα σαρκός;

+

γ. ΑΛΛΟ. Εἰ προυφεστήκει τοῦ σώματος ἡ τοῦ ἀνθρώπου +ψυχὴ, καὶ νοῦς ὑπῆρχεν ἔτι διὰ τοῦτο καθαρὸς, οἰκειότερον +τῆ τῶν ἀγαθῶν ἐφέσει προσκείμενος, ἐκ παρατροπῆς δὲ τῆς +ἐπὶ τὸ χεῖρον εἰς τὸ γεῶδες πέμπεται σῶμα, καὶ γεγονὼς ἐν + αὐτῷ τὸ μηκέτι βούλεσθαι πλημμελεῖν ἀπαιτεῖται, πῶς οὐκ +ἀδικεῖται μὴ τότε μάλιστα τοῦτο ποιεῖν ἐπιτετραμμένος, ὅτε e +δὴ καὶ μᾶλλον ὑπῆρχεν ἑτοιμότερος εἰς ἀρετὴν, οὔπω τοῖς +ἀπὸ τοῦ σώματος ἐνδεδεμένος κακοῖς, ἀλλ’ ὅτε γέγονεν ἐν +θολώσει τῆς ἁμαρτίας, τότε τοῦτο ποιεῖν οὐκ εὐκαίρως ἀναγσχήμαος +1. ante συμπεπλεγμένου transp. Migne. 9. τῆς τοῦ κολάζοντος] +κολάζοντος ταῖς τούτου Β. 10. ὁ ἄνθρωπος εἰς τὸν κόσμον inverso ordine Β. +11. καὶ assumptum ex Β. 16. ἐν σαρκὶ διὰ τοῦτο inverso ordine Β. εἰσερχόμενος +Β. ἐρχόμενος Ed. 21. τοῦ ἀνθρώπου ἡ inverso ordine Β. +22. καθαρότερος Β. 26. μὴ τότε] μήποτε Β. 28. ἐνδεδεμένος Β. Ε. +“alligata” Georgius Trapezuntius. ἐνδεδυμένος D. Ed. + + +κάζεται; καιροῦ δὲ τοῦ πρέποντος οὐκ ἃν ἁμάρτοι τὸ θεῖον, +ἀλλ’ οὐδ’ ἃν ἀδικήσαι ποτὲ τὸ ἀδικεῖν οὐ πεφυκός. εὐκαίρως +ἄρα καὶ δικαίως μετὰ σαρκὸς τὸ μὴ ἁμαρτάνειν ἀπαιτούμεθα, +μόνον ἔχοντες τοῦτον τοῦ εἶναι τὸν καιρὸν, καθ’ ὃν μετὰ +σώματος εἰς τὸν κόσμον ἐρχόμεθα, τὸ μὴ εἶναι πρότερον, +80 A. a ὥσπερ τινὰ τόπον καταλιμπάνοντες, καὶ ἐξ αὐτοῦ πρὸς +ὑπάρξεως ἀρχὴν μεθιστάμενοι.

+

δ. ΑΛΛΟ. Ποῖον ἔχει λόγον, ἐροίμην ἂν ἡδέως αὐτοὺς, τὸ +ἁμαρτήσασαν πρὸ σωμάτων εἰς σῶμα πέμπεσθαι τὴν ψυχὴν, +ἵνα δὴ μάθοι τῆ πείρᾳ τῶν οἰκείων ἐπιθυμιῶν τὴν αἰσχρότητα; +καὶ ταῦτα γὰρ οὐκ ἐρυθριῶσιν ἐξηγούμενοι, καίτοι +μᾶλλον ἐχρῆν καὶ αὐτῆς τῆς τῶν κακῶν ἐξέλκεσθαι φαντασίας +αὐτὴν, καὶ οὐκ εἰς αὐτὸν κατωθεῖσθαι τῶν ἐκτόπων +ἡδονῶν τὸν πυθμένα· τρόπος γὰρ ἦν θεραπείας ἐκεῖνο +b μᾶλλον ἢ τοῦτο. εἰ μὲν οὖν ἵνα ταῖς τοῦ σώματος ἡδοναῖς +ἐντρυφήσῃ προσθήκην ἔχει νοσημάτων τὴν σάρκωσιν, οὐκ ἄν +τις ἐπαινέσαι τὸν σωφρονιστὴν, δι’ ὧν ὠφελεῖν ὑπετόπησεν +ἀδικοῦντα τὸ νενοσηκός· εἰ δὲ ἵνα παύσηται τῶν παθῶν, +πῶς εἰς αὐτὸ πεσοῦσα τῆς ἐπιθυμίας τὸ βάθος ἀνακύπτειν +ἐδύνατο, καὶ οὐχὶ μᾶλλον καὶ αὐτὴν ἀποπτύσασα τοῦ νοσήματος +τὴν ἀρχὴν, ὅτε καὶ γυμνὴ τοῦ καθέλκοντος εἰς ἁμαρτίαν +ἐφαίνετο;

+c

ε. ΑΛΛΟ. Εἰ προοῦσα πεπλημμέληκεν ἡ ψυχὴ, διά τε +τοῦτο συνεπλάκη σαρκὶ καὶ αἵματι, εἰς τιμωρίας τρόπον +λαβοῦσα τὸ πρᾶγμα, πῶς οὐκ ἔδει τοὺς πιστεύοντας εἰς +Χριστὸν, καὶ κομισαμένους διὰ τούτου τῆς ἁμαρτίας τὴν +ἄφεσιν, παραχρῆμα σωμάτων ἐξέρχεσθαι, καὶ τὸ λόγῳ +τιμωρίας περιτεθὲν ἀποβάλλειν; ἐπεὶ πῶς, εἶπε μοι, τελείαν +ἔχει τὴν ἄφεσιν ἡ τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴ, ἔτι περικειμένη τὸν +4. ἔχοντες B.D.E. ἔχοντος Ed. τὸν assumptum ex Β. 6. πρὸς ὑπάρξεως +B.D.E. προϋπάρξεως Ed. 9. πρὸ σωμάτων] πρόσωπα τον Β. 12. ἐξέλκεσθαι +τῆς τῶν κακῶν inverso ordine Β. 13. Haec τῶν ἐκτόπων assumpta ex +B.D. 16. οὐκ] καὶ οὐκ Β. 24. αἵματος Ε. 27 — p. 119, 2. ἐξέρχεσθαι +— θέλειν prius omissa in mg. adscriptum habet Ε. 27. τῷ pro τὸ Ε. +28. ἀποβάλλει Ε. εἰπέ μοι assumptum ex B.D.E. + + +τῆς κολάσεως τρόπον; ἁλλ’ ὁρῶμεν ὅτι τοσοῦτον ἀφεστήκασι +τοῦ σωμάτων ἀπαλλάττεσθαι θέλειν οἱ πιστεύοντες, d +ὡς ταῖς εἰς Χριστὸν ὁμολογίαις συνεπιφθέγγεσθαι τῆς +σαρκὸς τὴν ἀνάστασιv. οὐκ ἄρα κολάσεως ἔσται τρόπος, + τὸ καὶ πίστεως ὁμολογίᾳ τετιμημένον, ὡς τῆ θείᾳ τοῦ +Σωτῆρος δυνάμει τὸ πάντα δύνασθαι ῥᾳδίως ἐπιμαρτυροῦν, +διὰ τοῦ παλινδρομῆσαι πρὸς ζωήν.

+

ς. ΑΛΛΟ. Εἰ προοῦσα κατ’ ἐκείνους ἐξήμαρτεν ἡ ψυχὴ, +διά τε τοῦτο συνεπλάκη σαρκὶ, διὰ ποίαν αἰτίαν ὁ νόμος + τὰ μὲν τῶν ἐγκλημάτων βαρύτερα τιμᾶσθαι θανάτῳ, τὸν e +δὲ οὐδὲν ἡμαρτηκότα διαζῆν ἐπιτρέπει; χρῆν γὰρ δήπου +μᾶλλον, τοὺς μὲν ἐπὶ τοῖς αἰσχίστοις ἁλόντας κακοῖς ἐπιτρέπειν +ἐγχρονίζειν σώμασιν, ἵνα δὴ καὶ μειζόνως κολάζοιντο, +τοὺς δὲ οὐδὲν ἡμαρτηκότας σωμάτων ἀνεῖσθαι, εἴπερ ἐν τάξει + τιμωρίας ἡ ἐνσωμάτωσις. ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐναντίων, θανάτῳ +μὲν ὁ φονευτὴς καταδικάζεται, πάσχει δὲ οὐδὲν ὁ δίκαιος εἰς +τὸ σῶμα· οὐκ ἄρα τιμωρίας τρόπος ἡ σάρκωσις.

+

ζ. ΑΛΛΟ. Εἰ ἐκ πρεσβυτέρων ἁμαρτημάτων ἐσαρκώθησαν a 81 A. +αἱ ψυχαὶ, καὶ τρόπος αὐταῖς τιμωρίας ἡ τοῦ σώματος + ἐπενοήθη φύσις, πῶς ἡμᾶς ὠφέλησε καταργήσας τὸν θάνατον +ὁ Σωτήρ; πῶς δὲ οὐχὶ μᾶλλον ἠλέησεν ἡ φθορὰ, τὸ κολάζον +ἡμᾶς ἀφανίζουσα, καὶ πέρας ἐπιτιθεῖσα τῆ καθ’ ἡμῶν ὀργῇ; +διὸ δὴ καὶ μᾶλλον εἴποι τις ἃν εὐχαριστεῖν ἀκολουθότερον +τῇ φθορᾷ ἤπερ ἐκ τῶν ἐναντίων τῷ διηνεκὲς ἡμῖν ἐπιτιθέντι + τὸ κολαστήριον, διὰ τῆς ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως· ἀλλὰ μὴν b +εὐχαρίστου μὲν, ὡς ἀπηλλαγμένοι θανάτου καὶ φθορᾶς διὰ +χριστοῦ· οὐκ ἄρα τιμωρίας τρόπος ἡ σάρκωσις τῇ τοῦ +ἀνθρώπου ψυχῇ.

+

η. ΑΛΛΟ ΩΣ ΕΚ ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΘΕΩΡΗΜΑΤΟΣ. Εἰ προγενεστέρων + ἁμαρτημάτων ἀπαιτούμεναι δίκας αἱ τῶν ἀνθρώπων ψυχαὶ +τοῖς ἀπὸ τῆς γῆς ἐνεπλάκησαν σώμασι, ποίαν, εἰπέ μοι, +2. τοῦ] του Ε. 3. συνεπιφθέγγεσθαι Β. συνεπισφίγγεσθαι Ed. 9. τοι B. +σαρκὶ] τῇ σαρκὶ Ε. 10. τιμᾶται Β. 27. τοῦ ἀνθρώπου assumplum +ex B. + + +χάριν ὁμολογήσομεν τῷ τὴν ἀξστασιν ἡμῖν ἐπαγγελλομένῳ +c Θεῷ; ἀνανέωσις γὰρ τιμωρία(??) πρᾶγμα φαίνεται καὶ τοῦ +λυποῦντος ἀνασκευὴ, καὶ εῖ ρὸν παντί τῳ φανεΐται τὸ +κοΛάζεσθαι μακρά· χαλιπὀν θα ἐστὶ τὸ ἀνίστασθαι σώματα +τιμωρίας τάξιν ἐπέχοντοταΐς ἀθλίαις ψυχαῖς. ἀλλὰ +μὴν ὡς δῶρον ἡ φύσις ἀνανεο εἶς εὐθυμίαν τὴν ἀνάστασιν +ἔχει παρὰ Χριστοῦ. οὐκ ἄρα τυωρίας τρόπος ἡ σωμάτωσις.

+

θ. ΑΛΛΟ. Ὡς μεγάλην ἠμ(??)καὶ τριπόθητον ἑορτὴν προφητικός +Es. xxvi. 19. d που λόγος εὐαγγελιζοενος φαίνεται· “Ἀναστή- +“σονται γὰρ οἱ νεκροὶ, καὶ ρθήσονται οἱ ἐν τοῖς μνη- +“μείοις” φησίv. ἀλλ᾿ εἶπερ ἶν ὅντως κοΛάσεως τρόπος +τὸ σωματωθῆναι τὰς ἀθλίας ῶν ἀνθρώπων ψυχὰς, πῶς +οὐχὶ μᾶλλον ἐλύπει τὰ τοιαῦκ βοών ὁ προφήτης ὡς ἐκ +Θεοῦ; πῶς δὲ ὅλως ἀγαθὸν σται τὸ κήρυγμα, τῶν λυπούντων +ἡμᾶς εὶσφέρον τὴν ταμονήν; ἔδει γὰρ μᾶλλον +εἰπεῖν, εἴπερ ἐβούλετο τοὺς ἐξ κμαρτίας σωματωθέντας εὐ- +e φραίνειν Οὐκ ἀναστήσονται (??) νεκροὶ, ἀπολεῖται δὲ καὶ ἡ +τῆς σαρκὸς φύσις, ἀλλ᾿ ἐκ τώ ἐναντίων εὐφραίνει τὴν τῶν +σωμάτων ἀνάστασιν εσεσβαι έγων κατὰ βούλησιν Θεοῦ· +καὶ πῶς ἂν εἴη λοιπὸν ἐν κολὦοως τάξει τὸ σῶμα κατὰ τὴν +τινῶν ἀβουλίαν, ἐφ᾿ ᾧ καὶ μεῖς ἡδόμεθα καὶ ὁ Θεὸς +εὐδοκεῖ;

+

ι. ΑΛΛΟ. Ἐπηγγείλατὸ πουΘεὸς τὸν μακάριον εὐλογῶν +Ἀβραὰμ, ὅτι κατὰ τῖ’ ἀναρίθμητον τῶν ἀστέρων πληθὺν +Gen. xv. 5. ἔσται τὸ σπέρμα αὐτοῦ. εἰ δοἀληθὴς ὁ λόγος, ὅτι πλημμελήσασα +82 Α. a πρὸ σώματος ἧ ψυx. καὶ εἰς γῆν καὶ εἰς σάρακ +κολασθησομένη πέμπεται, κατοίκων ὄχλον οὐκ εὐγενῆ, δραπετευόντων +τοῦ ἀγαθοΰ, τῷ αίῳ Θεὸς ἐπηγγείλατο, καὶ +οὺχὶ μᾶλλον εὐλογίας μ(??)τοχο σπέρμα. ἀΛλὰ μὴν εὐλογήσων +τὸν Ἁβραὰμ τοῦτο λέγ(??) ὁ Θεός· ἁπάσης ἄρα κατηγορίας +γορίας ἡ τῶν σωμάτων ἀπήλλ(??)ται γένεσις.

+1. ἡμῶν B. 6. ὡς] εἰς D mg. +tr. Β. ὄντως ἦν inverso ordine Ε. +Ed. invito Β. 29. μετέχ(??) Β. + + +

ια. ΑΛΛΟ. Εἰς πλῆθος μέγα καὶ ἀναρίθμητον τὸ τῶν +Ισραηλιτῶν ἐξετείνετο γένος· καὶ δὴ καὶ τοῦτο δικαίως +ὑπερθαυμάσας ὁ ἱεροφάντης Μωυσῆς ἐπεύχεται λέγων αὐτοῖς b +“Καὶ ἰδού ἐστε σήμερον ὡσεὶ τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ τῷ Deut. i. 10. 11. + “πλήθει· κύριος ὁ Θεὸς τῶν πατέρων ὑμῶν προσθείη ὑμῖν +“ὡς ἐστὲ χιλιοπλασίως.’’ ἀλλ’ εἴπερ ἦν κόλασις ταῖς ἀνθρώπων +ψυχαῖς τὸ εἶναι μετὰ σωμάτων ἐν κόσμω, ἔσει δὲ +εἶναι καὶ οὐ γυμνὰς, ἀρὰ μᾶλλον εἴη περ ἀληθῶς, οὐκ ἐπ’ +εὐχῇ καὶ ὁ τοῦ Μωυσέως εὑρίσκεται λόγος. ἔχει δὲ οὐχ + οὕτως, ἀλλ’ ἐν εὐλογίας τάξει πεποίηται· οὐκ ἄρα τιμωρίας +ἐπέχει λόγον ἡ σάρκωσις.

c +

ιβ. ΑΛΛΟ. τοῖς αἰτεῖν ἐπιχειροῦσι κακῶς ἐπινεύειν Θεὸς +οὐκ ἀνέχεται. καὶ τούτου μάρτυς ἡμῖν ἀψευδὴς ὁ τοῦ +Σωτῆρος γενήσεται μαθητής “Αἰτεῖτε, λέγων, καὶ οὐ λαμ- S. Jac. iv. 3. + “βάνετε, ὅτι κακῶς αἰτεῖσθε.’’ εἴπερ οὖν ἐστι κόλασις τὸ +σωματωθῆναι ψυχὴν, Ἄννα τοῦ Ἑλικανὰ ἡ γυνὴ, πῶς οὐκ +εὐλόγως ἐρεῖ τις, ὅτι τοῦ πρέποντος ἀπεσφάλλετο μακρὰν, +οὕτω πρὸς Θεὸν ἀνατείνουσα τὴν εὐχὴν, καὶ αἰτοῦσα +“σπέρμα ἀνδρός ” ψυχῆς γὰρ ᾔτει κατάπτωσιν καὶ τὴν 1 Reg. i. 11. + εἰς σῶμα κάθοδον· πὼς δὲ ὅλως καὶ υἱὸν αὐτῇ ἐδίδου Θεὸς d +τὸν ἅγιον Σαμουὴλ, εἴπερ ἔδει πάντως ἁμαρτῆσαι ψυχὴν, +ἵνα δὴ καὶ ἐμπλακεῖσα σώματι τῆ γυναικὶ πληρώσῃ τὴν +αἴτησιν; ἀλλὰ μὴν καὶ Θεὸς ἐδίδου, μόνα πεφυκὼς διδόναι +τὰ ἀγαθὰ, καὶ προχείρως ἐπινεύσας αὐτῇ λοιδορίας ἁπάσης + ἐλευθεροῖ τὴν αἴτησιv. οὐκ ἄρα ἐξ ἁμαρτίας ἢ σάρκωσις, +ἀλλ’ οὐδὲ κολάσεως τρόπος κατά τινας.

+

ιγ. ΑΛΛΟ. Εἰ ἐν τάξει τιμωρίας δέδοται τὸ σῶμα τῇ τοῦ e +ἀνθρώπου ψυχῇ, τί τὸ πεπεικὸς Ἑζεκίαν τὸν τῆς Ἱερουσαλὴμ +βασιλέα, καίτοι σοφὸν ὄντα καὶ ἀγαθὸν, δακρύων οὐ Es. xxxviii. 3. +2. δικαίως] ὁ δίκαιος B. 4. ὡσεὶ Β, ὡς Ed. 6. ἐστὲ Β. ἦτε Ed. +8. εἴηπερ] εἴπερ B. ἐπευχὴ conjecit Heyse. 9. εὑρίσκεται Β. εὐρίσκοιται +(Sic) Ε. εὑρίσκοιτο Ed. 11. ἐπέχει Β. ἔχει Ed. 12. ἐπίνευσιν Β. +14. λέγων] γ‘οῦν Β. λαμβάνεται D. 16. Ἑλικονὰ Ἐλἠκανὰ cod.] ἡ γυνὴ +Β. φανουὴλ ἡ θυγάτηρ Ed. “Phanuelis ” Georgius Trapez. 17. ἀπεσφάλετο +B. 20. ὁλως] ὁδῶς Β. 27. τοῦ assumptum ex Β. +VOL. Ι. B. + + +δίχα πικρῶν παραιτεῖσθαι μὲν τὸν τῆς σαρκὸς θάνατον, καὶ +ἀποδύσασθαι τὸ κολάζον ὀκνεῖν, ἐτῶν δὲ προσθήκῃ τιμᾶσθαι +παρακαλεῖν, καίτοι λίαν ἐχρῆν, εἴπερ ἦν ὄντως ἀγαθὸς, οὐ +τὸ τεθνάναι παραιτεῖσθαι μᾶλλον, ἡγεῖσθαι δὲ φορτικὸν τὸ +συμπεπλέχθαι σώματι, καὶ ἐπὶ τούτῳ χάριν ἤπερ ἐπὶ τοῖς +83 A. a ἐναντίοις ὁμολογεῖv. πῶς δὲ ὡς ἐν χάριτος μέρει Θεὸς +Es. xxxviii. 5. ἐπηγγέλλετο λέγων αὐτῷ “Ἰδοὺ προστίθημι εἰς τὸν χρόνον +“σου ἔτη δεκαπέντε,’’ καίτοι προσθήκη κολάσεως, οὐκ εὐποιΐας +τρόπος, ἡ ὑπόσχεσις ἦν, εἴπερ ἐκεῖνοι πρεσβεύουσιν +ἀληθῆ; ἀλλὰ μὴν δῶρον ἄνωθεν ἡ ὑπόσχεσις ἦν, καὶ ἡ +προσθήκη χάρις· οὐκ ἄρα κόλασις ταῖς ψυχαῖς ἡ +σωματωσις.

+

ιδ. ΑΛΛΟ. Εἰ ἐν τάξει κολάσεως δέδοται τὸ σῶμα τῇ τοῦ +ἀνθρώπου ψυχῇ, ποίαν ἀντεδίδου χάριν τῷ εὐνούχῳ Θεὸς τῷ +Hier. xlvi. 18. b ἀνενεγκόντι τὸν Ἱερεμίαν ἐκ τοῦ λάκκου, λέγων καὶ δώσω +τὴν ψυχήν σου εἰς εὕρεμα, καὶ διασώσω σε ἐκ τῶν Χαλδαίων. +ἔδει γὰρ μᾶλλον ἀποθνήσκειν ἐᾶν, ἵνα καὶ τιμήσῃ, +δεσμοῦ καὶ κολάσεως ἀπολύων αὐτόv. τί δὲ, εἰπέ μοι, τοῖς +Dan. iii. ἐξ Ἰσραὴλ νεανίαις ἐχαρίζετο, διασώζων αὐτοὺς ἐκ φλογὸς, +καὶ τῆς τῶν Βαβυλωνίων ἀπανθρωπίας; ὅτου δὲ χάριν τῆς +Ib. vi. τῶν λεόντων ὠμότητος τὸν σοφὸν ἐξήρπαζε Δανιήλ; ἀλλὰ +μὴν ταῦτα πράττων εὐεργετεῖ, καὶ δι’ αὐτὰ δοξάζεται. οὐκ +c ἄρα τρόπος τιμωρίας ἐστὶ τὸ ἐνοικεῖν τῇ σαρκὶ, ἵνα μὴ +ταὐτὸν εἴη παρὰ Θεῷ τιμὴ καὶ κόλασις.

+

ιε. ΑΛΛΟ. Ὅτι τῶν ἑκάστῳ βεβιωμένων ἐξέτασις ἔσται +κατὰ καιρὸν ἐπὶ τοῦ θείου βήματος ἐκδιδάσκων ὁ Παῦλός +2 Cor. v. 10. φησι “Τοὺς γὰρ πάντας ἡμᾶς φανερωθῆναι δεῖ ἔμπροσθεν +“τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ, ἵνα κομίσηται ἕκαστος τὰ διὰ +“τοῦ σώματος, πρὸς ἃ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθὸν εἴτε φαῦλον·’’ +εἰ δὲ ἐπὶ μόνοις τοῖς διὰ τοῦ σώματος ἢ κολάζεταί τις παρὰ +τοῦ κρίνοντος, ἤγουν τῆς δεούσης ἀξιοῦται τιμῆς, μνήμη δὲ +1. τὸ pro θάνατον καὶ Β. 3. παρακαλεῖ Β. ἀγαθὸς assumptum ex B.D.E. +4. τὸ prius assumptum ex Β. 10. ἡ alt.] εἴη B. 19. Ἰσραὴλ] Ἱερουσαλὴμ Β. +22, δι’ αὐτὸ Β. διὰ ταῦτα Ed. 30 παρὰ τοῦ κρίνοντος assumpta ex Β. + + +οὐδεμία προγενεστέρων ἁμαρτημάτων, ἀλλ’ οὐδὲ πρεσβύτερον d +τῆς γενέσεως ἔγκλημα ζητηθήσεται· πῶς ἄρα προῆν ἢ +ψυχὴ, ἢ πῶς ἐξ ἁμαρτίας ἐταπεινώθη κατά τινας, ᾗ καἲ +μόνος ὁρίζεται χρόνος ὁ μετὰ σαρκὸς, διὰ τοῦ μόνα ζητεῖσθαι + τὰ δι’ αὐτῆς;

+

ις. ΑΛΛΟ. Εἰ ἐκ πρεσβυτέρων ἁμαρτημάτων ἐσωματώθησαν +αἱ ψυχαὶ, πῶς ὁ Παῦλος ἡμῖν ἐπιστέλλει “Ηαρα- Rom. xii. 1. +“στήσατε λέγων τὰ σώματα ὑμῶν θυσίαν ζῶσαν, ἁγίαν, +“εὐάρεστον τῷ Θεῷ·’’ εἰ γὰρ ἐν τάξει τιμωρίας δέδοται e + ταῖς ἀθλίαις ψυχαῖς, πῶς εἰς ὀσμὴν εὐωδίας παραστήσω μὲν +αὐτὰ τῷ Θεῷ; κατὰ τίνα δὲ τρόπον εὐάρεστον ἔσται τὸ δι’ +οὗ κατακεκρίμεθα; ἢ ποῖον ὅλως ἀρετῆς ἐπιδέξεται τρόπον +τὸ κολάζειν πεφυκὸς, καὶ ῥίζαν ἔχον τὴν ἁμαρτίαν;

+

ιζ. ΑΛΛΟ. κατὰ πάσης ἐκτεινομένην τῆς ἀνθρώπου φύσεως + τὴν φθορὰν, διὰ τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν ἐπιδεικνύων a 84 A. +ὁ Παῦλός φησιν· “Ἀλλ᾿ ἐβασίλευσεν ὁ θάνατος ἀπὸ Ἀδὰμ Ib. v. 14. +“μέχρι Μωυσέως καὶ ἐπὶ τοὺς μὴ ἁμαρτήσαντας ἐπὶ τῷ +“ὁμοιώματι τῆς παραβάσεως Ἀδάμ.” πῶς οὖν ἄρα φησὶ +καὶ ἐπὶ τοὺς μὴ ἁμαρτήσαντας βασιλεύειν τὸν θάνατον, + εἴπερ ἐκ πρεσβυτέρων ἁμαρτημάτων τὸ ἀποθνῆσκον ἡμῖν +δέδοται σῶμα; ποῦ γὰρ ὅλως οἱ μὴ ἁμαρτήσαντες, εἰ δίκη +πταισμάτων ἡ σάρκωσις καὶ τὸ ἐν τῷδε τῷ βίῳ γενέσθαι +μετὰ σώματος, προανατέλλον ἔχει τὸ ἔγκλημά; ἀμαθὲς οὖν b +ἄρα τῶν δι’ ἐναντίας τὸ πρόβλημα.

+

ιη. ΑΛΛΟ. Προσήγαγόν ποτε τῷ Σωτήρι’ πεῦσιν οἱ μαθηται +περί τινος τῶν ἐκ γενετῆς τυφλῶν, καὶ δὴ καὶ ἔφασκον +“Ῥαββὶ, τίς ἥμαρτεν, οὗτος ἣ οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἵνα τυφλὸς Infra ix 2. +“γεννηθῇ;” ἐπειδὴ γὰρ ἐν προφητικοῖς ἀναγέγραπται λόγοις +περὶ Θεοῦ, ὡς ἔστιν “ἀποδιδοὺς ἁμαρτίας πατέρων ἐπὶ Exod. xx. 5. + “τέκνα,” τοῦτο πεπονθέναι τὸν ἄνθρωπον ὑπενόουν οἱ μαεὐάρεστον, +8. ἁγίαν inverso ordine Β. 10. παραστήσωμεν B.D. παραστήσομεν +Ed. αὐτὰ παραστήσωμεν inverso ordine Β. 12. τί pro ἢ (sic) B. +ἐπιδείξεται Ε. 18. παραβάσεως] + τοῦ Ed. invito Β. 24. τῶν δι’ ἐναντίας +ὄρα inverso ordine Β. 26. τυφλοῦ Β. 28. περὶ pro ἐν Β. λόγοις +ἀναγέγραπται inverso ordine Β. + + +infra ix. 3. c θῆταί. τί οὖν πρὸς ταῦτα Χριστός; “Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, +“οὔτε οὗτος ἥμαρτεν οὔτε οἱ γονεῖς αὐτοῦ, ἁλλ’ ἵνα φανε- +“ρωθῇ τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ ἐν αὐτῷ.’’ πῶς οὖν ἔξω τίθησιν +ἁμαρτίας αὐτοὺς, καίτοι μὴ ὄντας ἀνεγκλήτους κατὰ τὸν +βίον; ἄνθρωποι γὰρ ὄντες, ἔνοχοι που πάντως ἦσαν καὶ +πταίσμασιv. ἀλλ’ ἐστι πρόδηλόν τε καὶ συμφανὲς, ὅτιπερ +ὁ λόγος εἰς τὸν πρὸ τῆς γενέσεως ἀναβαίνει καιρὸν, καθ’ ὃν +d οὔπω γεγονότες, οὐδὲ ἡμάρτανον, ἵνα καὶ ἀληθεύῃ Χριστος.

+

ιθ. ΑΛΛΟ. Ὁ μακάριος προφήτης Ἡσαΐας, τὴν αἰτίαν τοῦ +Es. xlv. 18. πεποιῆσθαι τὴν γῆν ἐξηγούμενος “Οὐκ εἰς κενὸν, φησὶν, +“ἐποίησεν αὐτὴν, ἀλλὰ κατοικεῖσθαι·’’ ἔδει δὲ πάντως +κατοικεῖσθαι τὴν γῆν, οὐ πνεύμασι πληρουμένην γυμνοῖς, +ἀλλ’ οὐδὲ ἀσάρκοις καὶ ἀναμφιέστοις ψυχαῖς, ἀλλὰ τοῖς +καταλλήλοις αὐτῇ κεχρημέναις σώμασιv. ἦν οὖν ἆρα βούλημα +μὰ θεῖον τὸ ἐνεργοῦν εἰς τὸ ἁμαρτάνειν ψυχὰς, ἵνα καὶ ἡ +e τῶν σωμάτων γένηται φύσις, οὕτω τε λοιπὸν ἡ γῆ μὴ εἰς +κενὸν φαίνηται γεγενημένη; ἀλλὰ τοῦτο ἄτοπον, κρεῖττον +οὖν ἄρα τὸ ἕτερον.

+

κ. ΑΛΛΟ. Ἡ πάντων τεχνῖτις σοφία περὶ ἑαυτῆς που +Prov. viii. 30, 31. φησὶν ἐν βίβλῳ παροιμιῶν “Ἐγὼ ἤμην ἧ προσέχαιρεν·’’ ὁ + πάντων δηλονότι Δημιουργός· “καθ’ ἡμέραν δὲ εὐφραινόμην +“ἐν προσώπῳ αὐτοῦ ἐν παντὶ καιρῷ, ὅτε εὐφραίνετο τὴν +“οἰκουμένην συντελέσας, καὶ ἐνευφραίνετο ἐν υἱοῖς ἀνθρώ- +“πων.” ὅτε τοίνυν συντελέσας τὴν οἰκουμένην τῇ τοῦ +ἀνθρώπου κατασκευῇ λίαν ἐφήδεται Θεὸς, πῶς οὐχὶ πάσης +85 A. a ἔξω κείσεται φρενὸς, ὁ προγενεστέροις ἁμαρτήμασιν ὑποτιθεὶς +τὴν ψυχὴν, διά τε τοῦτο σεσωματῶσθαι λέγων αὐτὴν, +καὶ κατὰ τοῦτον τετιμωρῆσθαι τὸν τρόπον; ἢ γὰρ οὐχὶ +δεσμωτηρίου μᾶλλον, ἤπερ οἰκουμένης, ἐργάτης ἔσται Θεός· +εὐφρανθήσεται δὲ παραλόγως ἐπὶ τοῖς ὑπέχουσι δίκας; καὶ +πῶς ἂν εἴη λοιπὸν ἀγαθὸς ἐπ’ ἀτόποις οὕτω γανύμενος; +8. οὐδὲ om. Β. 14. οὖν om. Ε. 15. ἁμαρτάνειν Β. ἁμαρτόν Ed. +21. πάντων] πάντων ὅλων Β. 23. εὐφραίνετο Β. (106. al.) 25. οὐχὶ +πάσης] οὐχ ὁπόσης Β. 30. δὲ om. Ε. ὑπερέχουσι Β. +Prov. + + +ἀλλὰ μήν ἐστιν ἀγαθὸς, διά τοι τοῦτο ποιητὴς ἀγαθῶν· οὐκ +ἄρα τιμωρίας ἐᾶται τρόπος η σάρκωσις.

+

κα. ΑΛΛΟ. Εἰ πλημμελημάτων τῆς ἐν κόσμῳ γενέσεως +ἀρχαιοτέρων εἰσπράττεται δίκας ἡ τοῦ ἀνθρώπου ψυχὴ διὰ b + τῆς εἰς σάρκα συμπλοκῆς, καὶ τιμωρίας ἐπέχει λόγον αὐτῇ +τὸ σῶμα, διὰ ποίαν αἰτίαν, κόσμῳ μὲν ἀσεβῶν κατακλυσμὸς +ἐπενήνεκται, διεσώθη δὲ δίκαιος ὣν ὁ Νῶε, καὶ ταύτην ἔχει Gen. vii. 1. +παρὰ Θεοῦ τῆς πίστεως τὴν ἀντίδοσιν; ἢ γὰρ οὐχὶ μᾶλλον +ἐχρῆν τοὺς μὲν ἀφόρητα δυσσεβήσαντας, μακροτέρους ἐν + σώμασι κατατρίβειν χρόνους, ἵνα καὶ μειζόνως κολάζωνται, +δεσμῶν δὲ τῶν ἀπὸ σαρκὸς ἀνίεσθαι τοὺς ἀγαθοὺς, καὶ τῆς +πρὸς Θεὸν εὐσεβείας ἀντικομίζεσθαι γέρας τὴν ἐκ σώματος c +ἀποφοίτησιν; ἀλλ’ οἶμαι δίκαιον ὄντα τὸν ἁπάντων Δημιουργὸν, +τὴν ἑκάστῳ χρεωστουμένην τάγματι ψῆφον ἐπενεγκεῖν. + ἐπειδὴ δὲ δίκαιος ὣν θανάτῳ μὲν τῷ τῆς σαρκὸς +κολάζει τὸν παράνομον, ζωῇ δὲ πάλιν τῇ μετὰ σώματος +εὐφραίνει τὸν δίκαιον· οὐ κόλασις ἄρα τὰ σώματα ταῖς +ἀνθρώπων ψυχαῖς, ἵνα μὴ ἄδικος φαίνηται Θεὸς, χάριτι μὲν +κολάζων τὸν ἀσεβῆ, τιμῶν δὲ πάλιν κολάσει τὸν δίκαιον.

+

κβ. ΑΛΛΟ. Εἰ προγενεστέρων πταισμάτων ἐκτίσουσα δίκας d +εἰς σάρκα καὶ σῶμα καταβέβηκεν ἡ ψυχὴ, πῶς “ἐφίλει’’ τὸν Infra xi 36. +Λάζαρον ἀναστήσας αὐτὸν ὁ Σωτῆρ’ καὶ τὸν ἅπαξ δεσμῶν +ἀνεθέντα παλινδρομεῖν εἰς αὐτοὺς ἀναγκάσας; ἀλλ’ ἔπραττεν +ὠφελῶν, καὶ ὡς φίλον ἐτίμα τὸν τεθνεῶτα χριστὸς διανιστὰς + ἐκ νεκρῶv. εἰκαῖον οὖν ἄρα τῶν δι’ ἐναντίων τὸ +πρόβλημα.

+

κγ. ΑΛΛΟ. Εἰ, καθάπερ ἐκεῖνοι ληροῦντές φασιν, ὡς ἐν e +τάξει τιμωρίας δέδοται τὸ σῶμα τῇ ψυχῇ, διὰ πρεσβυτέραν +αὐτῆς ἁμαρτίαν ἐπινοηθὲν, ἁμαρτία τὴν τῶν ἀνθρωπίνων + σωμάτων παρεισήνεγκε φύσιν· ἀλλὰ καὶ πάλιν “εἰσῆλθε +Rom. v. 12. +1. τοι] τε D.E. 2. ἔσται om. Β. 3. γενέσεως] σγυνέξεως Β. Statim +ἀρχαιότερον Ε. 5. λόγον αὐτὴ τὸ σῶμα hoc ordine Β. τὸ σῶμα ante λόγον +tr. Ed. 10. σώμασι Β. σώματι Ed. καὶ assumptum ex Β. 17. ταῖς] ++ τῶν Ed. invito Β. 23. ἀνεθέντα Β. ἀνέντα Ed. 25. εἰκαῖον] εἰ καὶ Ε. +Statim οὖν om. Β. + + +“διὰ τῆς ἁμαρτίας ὁ θάνατος·’’ αὐτὴ τοιγαροῦν καθ’ ἑαυτῆς ἡ +ἁμαρτία λοιπὸν ἐξοπλίζουσα φαίνεται, λύουσα τοῖς ὑστέροις +τὰ ἐν ἀρχῇ, καὶ ὁ σατανᾶς ἐφ’ ἑαυτῷ μεμέρισται διὰ τοῦτο· +8. Luc. xi. 18. “Πῶς οὖν σταθήσεται ἡ βασιλεία αὐτοῦ,’’ κατὰ τὴν τοῦ +86 A. a Σωτῆρος φωνήν; ἀλλὰ μὴν τὸ οὕτω νοεῖν ἀπίθανον· ἀληθὲς +οὖν ἄρα τὸ ἐναντίον.

+

κδ. ΑΛΛΟ. Ἔκτισε Θεὸς ἐν ἀφθαρσίᾳ τὰ πάντα· καὶ +Sap. 1. 13. Ib. ii. 24. “θάνατον μὲν οὐκ ἐποίησεν’’ αὐτὸς, “φθόνῳ δὲ διαβόλου +“θάνατος εἰσῆλθεν εἰς τὸν κόσμον.’’ ἀλλ’ εἴπερ ἐστὶν +ἀληθὲς, ὡς ἐν τάξει τιμωρίας δέδοται τὸ σῶμα τῆ τοῦ +ἀνθρώπου ψυχῇ, διὰ ποίαν αἰτίαν, ὦ οὗτοι, τὸν τοῦ διαβόλου +φθόνον αἰτιασόμεθα, τὸ πέρας ἡμῖν τῶν ἀνιαρῶν εἰσφέροντα, +b καὶ τὸ κολάζον ἡμᾶς ἀφανίζοντα σῶμα; ἐπὶ τισι δὲ ὅλως +ἀναθήσομεν τῷ Σωτήρι’ τὰ χαριστήρια, προσδεσμοῦντι πάλιν +ἡμᾶς τῆ σαρκὶ διὰ τῆς ἀναστάσεως; ἀλλὰ μὴν εὐχαριστοῦμεν, +καὶ λελύπηκε τὴν φύσιν ὁ τοῦ διαβόλου φθόνος, +προξενήσας τοῖς σώμασι τὴν φθοράv. οὐ τρόπος ἄρα +τιμωρίας τὸ σῶμά ἐστιν, ἀλλ’ οὐδὲ ἀρχαίας ἡμῶν ἁμαρτίας +ὀψώνιον.

+

κω ὁ κόσμος δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο.

+c

Διὰ τοῦ φωτὸς τοῦ ἀληθινοῦ, τουτέστι τοῦ Μονογενοῦς +πεποιῆσθαι τὸν κόσμον, ἀναγκαίως ἐν τούτοις ὁ Εὐαγγελιστὴς +ἐπισημαίνεται. εἰ γὰρ καὶ ὅτι μάλιστα Λόγον αὐτὸν +Supra ver. 1-3. ἀποκαλέσας κάτα τὴν ἄρχην, πάντα δί αὐτοῦ γενέσθαι, καὶ +χωρὶς αὐτοῦ παρῆχθαι μηδὲν πρὸς γένεσιν διεβεβαιώσατο, +ποιητήν τε διὰ τούτων ἀπέδειξε καὶ δημιουργόν· ἀλλ’ ἦν +ἀναγκαῖον νυνὶ δὴ μάλιστα τοῦτο καὶ εἰσαῦθις ἀναλαβόντα +εἰπεῖν, ἵνα μὴ τοῖς παρατρέπειν εἰωθόσι τὴν τῶν θείων +d δογμάτων ὀρθότητα, πλάνης τε καὶ ἀπωλείας περιλιμπάνηται +1. ὁ θάνατος διὰ τῆς ἁμαρτίας inverso ordine Β. 2. ἐξοπλίζουσα φαίνεται] +ἐξοπλίζεται B. 5. τὸ οὕτω] τὸ εἶναι τὸ οὕτω Β. 12. ἀνιαρῶν B.D.E. ἀνθρωπίνων +Ed. 18. ἡμῶν om. Β. 25. πρὸς Β. εἰς Ed. 27. νυνὶ +δὴ edidi. νυνὴ δὲ Β. νῦν ἤδη Ed. + + +τόπος. ἐπειδὴ γὰρ ἔφη περὶ τοῦ φωτὸς, ὅτι ἐν τῷ κόσμῳ ἦν, +ἵνα μήτις εἰς ἐκτόπους ἐννοίας περιέλκων τὸ εἰρημένον, τοῖς +κατ’ εἶδος τοῦ κόσμου μέρεσιν ἐναρίθμιον ποιοῖτο τὸ φῶς, +ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ ἥλιος καὶ σελήνη καὶ ἀστέρες τυχὸν, + ἐν τῷ κόσμῳ μέν εἰσι, πλὴν ὡς μέρη τοῦ κόσμου, καὶ +καθάπερ ἑνὸς μέλη σώματος, χρησίμως τε καὶ ἀναγκαίως ὁ +Εὐαγγελιστὴς γενεσιουργὸν εὐθὺς, καὶ παντὸς τοῦ κόσμου +τεχνίτην εἰσφέρει τὸν Μονογενῆ, καὶ διὰ τούτου πάλιν ἡμᾶς +ἐξασφαλιζόμενος, καὶ χειραγωγῶν εἰς ἀπλανῆ καὶ εὐθεῖαν e + τῆς ἀληθείας κατάληψιv. τίς γὰρ οὕτως ἀμαθὴς, ἢ τοσαύτην +ἕξει τὴν ἠλιθιότητα κατὰ τὸν νοῦν, ὡς μὴ πάντως ἕτερον +εἶναι παρὰ τὸν κόσμον ὑποτοπῆσαι τὸν δι’ οὗ γεγενῆσθαι λέγεται, +καὶ τιθέναι μὲν ἐν ἰδίῳ μέρει τὴν κτίσιν, ἀποδιελεῖν δὲ +τῷ λόγῳ τὸν Δημιουργὸν, καὶ τὴν θείαν αὐτοῦ φαντάζεσθαι + φύσιν; δεῖ γὰρ ἕτερον εἶναι τῆ φύσει τὸ ποιηθὲν παρὰ τὸν +ποιητὴν, ἵνα μὴ φαίνηται ταὐτὸν τὸ ποιοῦν καὶ τὸ ποιούμενοv. a 87 A. +εἰ γὰρ νοοῖτο ταὐτὸν, οὐδὲ μιᾶς ἐνούσης κατὰ τὸν +τοῦ πῶς εἶναι λόγον ἐξαλλαγῆς, ἀναβήσεται μὲν τὸ ποιηθὲν +εἰς τὴν τοῦ ποιοῦντος φύσιν, καταβήσεται δὲ καὶ εἰς τὴν τῶν + κτισμάτων ὁ Δημιουργὸς, οὐκέτι δὲ μόνος ἕξει τὸ δύνασθαι +γενεσιουργεῖν, ἀλλ’ ἐνυπάρχον τοῦτο δυνάμει καὶ τοῖς ποιήμασιν +εὑρεθήσεται, εἴπερ ὅλως οὐδεὶς αὐτὰ τῆς πρὸς Θεὸν +ὁμοουσιότητος ἀποδιελεῖ τρόπος· οὕτω τε λοιπὸν ἑαυτῆς ἡ +κτίσις ἔσται δημιουργὸς, καὶ ψιλὸν περιθήσει τῷ Μονογενεῖ + τὸ ἀξίωμα λέγων ὁ Εὐαγγελιστὴς, ὅτι καὶ “ἐν τῷ κόσμῳ b +“ἦν’’ καὶ ὁ κόσμος δι᾿ αὐτοῦ ἐγένετο. ἀλλ’ οἶδεν ἕνα κατὰ +φύσιν ὄντα τῶν ἁπάντων Δημιουργόv. οὐκ ἄρα ταὐτὸν ἂν +νοοῖτό ποτε παρά γε τοῖς εἰδόσι πιστεύειν ὀρθῶς, ποίημα καὶ +ποιητὴς, Θεὸς καὶ κτίσις, ἀλλ’ ἡ μὲν ὑποκείσεται δουλοπρεπῶς, + τὸν τῆς οἰκείας φύσεως ὅρον ἐπιγινώσκουσα· +4. ἔτυχον Β. 7. γενεσιουργὸν — κόσμου] εὐθὺς καὶ παντὸς τοῦ κόσμου +γενεσιουργὸν, τοῦ κόσμου Ε. 16. ταὐτὸν Β. ταὐτὸ Ed. 22, οὐδεὶς ὅλως +inverso ordine Β. 24. ψιλὸν περιτίθησιν τὸν μονογενῆ τὸ ἀξίωμα B. +25. λέγων et καὶ om. Β. 27. ὄντα] εἶναι Β. ταὐτὸν] τοῦτον Β. 29. κτίσις +Β. κτίστης Ed. + + +βασιλεύσει δὲ ἐπ’ αὐτὴν ὁ Υἱὸς, μόνος ἔχων μετὰ τοῦ Πατρὸς +c τὸ δύνασθαι καὶ ὡς ὄντα τὰ μὴ ὄντα καλεῖν, καὶ τὸ μήπω +ὑπάρχον ἀρρήτῳ δυνάμει παράγειν εἰς γένεσιv. ὅτι δὲ +ὑπάρχων κατὰ φύσιν Θεὸς ὁ Υἱὸς, ἕτερος δήπου πάντως +ἐστὶ παρὰ τὴν κτίσιν, ἀρκούντως ἤδη διειληφότες ἐν τῷ περὶ +τῆς ἁγίας τριάδος λόγῳ, περιττὸν ἐν τούτοις ἐροῦμεν οὐδέν· +πλὴν ἐκεῖνο χρησίμως προσθήσομεν, ὅτι δι’ αὐτοῦ τὸν +κόσμον πεποιῆσθαι λέγων, εἰς ἔννοιαν ἡμᾶς ἀναφέρει τὴν +περὶ Πατρὸς, καὶ συνεισφέρει τῷ δι’ οὗ τὸν ἐξ οὗ. πάντα +γὰρ παρὰ Πατρὸς δι’ Υἱοῦ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι.

+d +

Καὶ ὁ κόσμος αu̓τὸι οὐκ ἔγνω.

+

Νήφει πάλιν ὁ πνευματοφόρος, καὶ φθάνειν ἐπείγεται τὰς +παρά τινων εὑρεσιλογίας· θαυμάσεις δὲ πάλιν τὸν ἐν τοῖς +θεωρήμασι λογισμόv. φῶς ἀληθινὸν ἀπεκάλεσε τὸν Υἱὸν, +Supra ver 9. διισχυρίσατό τε φωτίζειν αὐτὸν πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον +εἰς τὸν κόσμον· πρὸς δέ γε τούτῳ, ὅτι καὶ “ἦν ἐν τῷ κόσμω +“φησὶν καὶ ὁ κόσμος δι’ αὐτοῦ ἐγένετο.’’ ἁλλ’ εἶπεν ἄν τις +e εὐθὺς ἡμῖν τῶν δι’ ἐναντίας Εἰ φῶς ἦν ὁ Λόγος, ὦ οὗτοι, +καὶ εἰ φωτίζει παντὸς ἀνθρώπου καρδίαν, εἰς θεογνωσίαν +δηλονότι καὶ εἰς σύνεσιν ἀνθρωποπρεπῆ, καὶ εἴπερ ἦν ἀεὶ ἐν +τῷ κόσμῳ, καὶ αὐτὸς ἦν ἐργάτης αὐτοῦ, πῶς ἠγνοήθη καὶ +εἰς χρόνους οὕτω μακρούς· οὐκοῦν οὐκ ἐφώτιζεν, ἀλλ’ οὐδὲ +ὅλως ὑπῆρχε τὸ φῶς αὐτός. πρὸς δὴ τὰ τοιαῦτα θερμότερον +ὁ θεόλογος ὑπαντιάζει λέγων Ὁ κόσμος αὐτὸν οὐκ ἔγνω· οὐκ +αὐτὸς δι’ ἑαυτὸν ἠγνοήθη, φησίν· αἰτιάσθω δὲ ὁ κόσμος τὴν +88 A. a οἰκείαν ἀσθένειαv. φωτίζει μὲν γὰρ ὁ Υἱὸς, ἀπαμβλύνει δὲ +τὴν χάριν ἡ κτίσις. ἐδανείζετο τὸ βλέπειν ἵνα τὸν κατὰ +φύσιν νοήσῃ Θεὸν, καὶ δεδαπάνηκεν ἀσώτως τὸ δοθὲν, μέχρι +τῶν ποιημάτων ἔστησε τῆς θεωρίας τὸ μέτρον· ἐνάρκησε τὸν +1. βασιλεύει Β. 12. κοὶ assumptum ex Β. 13. πόλιν Β. λίαν Ed. +16. τούτοις Β. 20. εἴπερ ἦν ἀεὶ ἐν τῳ] ηπαρεὶν ἢν ἀεὶ τὸ Β. id quod Ed. +habent a. Cord. 27. ἐδανείσατο B. Statim τὸ om. B. + + +ἐπέκεινα δρόμον, κατέχωσε ῥᾳθυμίαις τὸν φωτισμὸν, ἠμέλησε 1 Tim. iv. 14. +τοῦ χαρίσματος, ὅπερ ἵνα μὴ πάθοι, νήφειν ὁ Παῦλος 2 Tim. iv. 5. +κελεύει τῷ οἰκείῳ μαθητῇ· οὐδὲν οὖν ἄρα πρὸς τὸ φῶς ἡ +τῶν φωτισθέντων φαυλότης· ὅνπερ γὰρ τρόπον ἀνίσχει μὲν b + ἅπασι τοῦ ἡλίου τὸ φῶς, ὠφελεῖται δὲ οὐδὲν ὁ τυφλὸς, ἀλλ’ +οὐ διὰ τοῦτο τῆς ἡλιακῆς ἂν εὐλόγως κατηγορήσαιμεν αὐγῆς, +αἰτιασώμεθα δὲ μᾶλλον τὸ τῆς ὄψεως πάθος· ἡ μὲν γὰρ +ἐφώτιζεν, ἡ δὲ τὸν φωτισμὸν οὐκ ἐδέχετο· οὕτως οἶμαι δεῖν +καὶ ἐπὶ τοῦ Μονογενοῦς ἐννοεῖν, ὅτι φῶς μέν ἐστι τὸ + ἀληθινόν “Ὁ δὲ θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου,’’ καθὰ καὶ ὁ 2 Cor. iv 4. +Παῦλός φησιν, “ἐτύφλωσε τὰ νοήματα τῶν ἀπίστων εἰς +“τὸ μὴ αὐγάσαι τὸν φωτισμὸν’’ ἐν αὐτοῖς τῆς γνώσεως c +τοῦ Θεοῦ. τύφλωσιν δέ φαμεν τὴν ἐν τούτοις ὑποστῆναι +τὸν ἄνθρωπον, οὐκ εἰς ὁλόκληρον τοῦ φωτὸς ἐρημίαν ἐρχότὸν· + σώζεται γὰρ ἐν τῆ φύσει πάντως ἡ θεόσδοτος +σύνεσις· ἀλλ’ εἰς ἕξιν ἀμαθεστέραν κατασβεννύμενον, καὶ +ταῖς ἐπὶ τὰ χείρω παρατροπαῖς καταμαραίνοντά πὼς καὶ +κατατήκοντα τὸ τῆς χάριτος μέτρον· διά τοι τοῦτο καὶ ὁ +σοφώτατος μελῳδὸς, ὅτε τὸν τοιοῦτον ἡμῖν ἄνθρωπον ὑποκρίνεται, + τότε δὴ καὶ δικαίως καταφωτίζεσθαι παρακαλεῖ, +λέγων ὡς πρὸς Θεόν “Ἀποκάλυψον τοὺς ὀφθαλμούς μου, d Ps. cxviii. 18. +“καὶ κατανοήσω τὰ θαυμάσιά σου ἐκ τοῦ νόμου σου·’’ +“Νόμον γὰρ εἰς βοήθειαν ἔδωκε,’’ τὸ θεῖον ἐν ἡμῖν ἀναζωπυρήσαντα Es. viii. 20. +φῶς, καὶ ὥσπερ τινὰ λήμην τῶν τῆς καρδίας + ὀφθαλμῶν ἐκκαθαίροντα τὸν ἐξ ἀρχαίας ἀμαθίας ἐπισκήψαντα +σκοτισμόv. ἀχαριστίας οὖν ἅμα καὶ ἀναισθησίας ὁ +κόσμος ἐν τούτοις ὑπομένει γραφὴν, καὶ τὸν οἰκεῖον ἀγνοήσας +γενεσιουργὸν, καὶ τὸν ἐκ τοῦ πεφωτίσθαι καρπὸν οὐκ ἀγαθὸν +ἐπιδείξας, ἵνα φανῆται λοιπὸν ἐπ’ αὐτῷ κἀκεῖνο πάλιν e + ἀληθὲς, τὸ ἐφ’ υἱοῖς Ἰσραὴλ διὰ προφητικῆς ᾀδόμενον φωνῆς +1. ῥᾳθυμίᾳ Β. 3. τὸ φῶς ἡ τῶν] τὸ φωτίσιτον (sic) Β. 11. τῶν +ἀνθρώπων τῶν ἀπίστων Ε. 12. αὐγάσαι Β. διαυγάσαι Ed. 17. τὰ] τὸ Β. +18. τοι assumptum ex Β. 19. ἄνθρωπον ἡμῖν inverso ordine Β. 32. κατανόησον +(sic) Ε. 27. τὸν om. Β. + + +Es. v. 4. “Ἔμεινα τοῦ ποιῆσαι σταφυλὴν, ἐποίησε δὲ ἀκάνθας. ἦν +γὰρ ὄντως ὁ τοῦ πεφωτίσθαι καρπὸς, ἡ ἀληθὴς περὶ τοῦ +Μονογενοῦς διάληψις, σταφυλή τις ὥσπερ κληματίδος ἐξηρτημένη, +τῆς ἀνθρώπου διανοίας φημὶ, καὶ οὐχὶ τὸ ἐναντίον, ἡ +εἰς πολύθεον ἕλκουσα πλάνην ἀβουλία, ὀξείας ἀκάνθης +δίκην, ἐν ἡμῖν ἀνατέλλουσα καὶ πλήττουσα πρὸς θάνατον +ταῖς ἀπάταις τὸν νοῦν.

+89 Α. a. +11

Εἰς τὰ ἴδια ἦλθε, καὶ οἱ ἴδιοι αὐτὸ οὐ παρέλαβον.

+

Ἐπιτείνει τὴν ἀπολογίαν ὁ Εὐαγγελιστὴς τοῦ μὴ ἐγνωκέναι +τὸν κόσμον τὸν φωτίζοντα αὐτὸν, τουτέστι τὸν Μονογενῆ, +καὶ ἀπὸ τῆς χείρονος τῶν ἐξ Ἰσραὴλ ἁμαρτίας, καὶ τὰ +τῶν ἐθνῶν ἐγκλήματα κρατύνειν ἐπείγεται, καὶ τὴν ἐπισκήψασαν +τῷ κόσμῳ παντὶ δυσμαθείας τε ὁμοῦ καὶ ἀπειθείας +ἐπιδεικνύει νόσοv. εὐαφόρμως δὲ λίαν εἰς τὸν περὶ τῆς +b ἐνανθρωπήσεως εἰσελαύνει λόγον, καὶ καθέρπει λοιπὸν ἐξ +ἀκράτου θεολογίας, εἰς ἐξήγησιν οἰκονομίας τῆς μετὰ σαρκὸς, +ἢν ἐποιήσατο δι’ ἡμᾶς ὁ Υἱός. θαυμαστὸν γὰρ οὐδὲν, εἰ μὴ +ἔγνω, φησὶν, ὁ κόσμος τὸν Μονογενῆ, τῆς μὲν ἀνθρώπῳ +Ps. xlviii. 13. πρεπούσης συνέσεως ἐκδεδραμηκὼς, καὶ ὅτι μὲν ἐν τιμῇ τέ +ἐστι καὶ γέγονεν οὐκ εἰδὼς, παραβληθείς τε τοῖς κτήνεσι +τοῖς ἀνοήτοις, καθάπερ οὖν καὶ ὁ θεῖος ἔφασκε μελῳδὸς, +ὅπου καὶ αὐτὸς ὁ προσήκειν ἰδίως αὐτῷ παρὰ πᾶσιν ὑπονοηθεὶς +c λαὸς ἀπεσείσατο παρόντα μετὰ σαρκὸς, καὶ ἐπὶ +σωτηρίᾳ τῇ ἐπὶ πάντων ἐπιδημήσαντα λαβεῖν οὐκ ἠθέλησε, +τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν τῆς πίστεως ἀντιδιδόντα. ἐπιτήρει +δὲ ὅπως γέγονεν ἀσφαλὴς ὁ περὶ τούτων λόγος. τοῦ +μὲν γὰρ κόσμου τὸ μηδόλως ἐγνωκέναι τὸν φωτίζοντα +2. ὄντως om. Β. 3. Μονογενοῦς] μόνου Β. 13. παντὶ assumptum +ex B. 14. ἐπιδεικνύειν ὅσον εὐαφόρμως Β. 16. σαρκὸς B.D.E. σαρκώσεως +Ed. 18. ἀνθρώπων Β. 22. ὑπονοηθεὶς Β. νοηθεὶς Ed. Lacuna +inter παρὰ et λαὸς D. 24. τῇ ἐπὶ assumtum ex Β. 25. τὴν πίστιν +ἀντιδιδοὺς Β. ἀντιδιδοῦντα Ε. + + +κατηγορεῖ, συγγνώμην ὥσπερ αὐτῷ δικαίαν διὰ τούτου +πραγματευόμενος, καὶ τῆς δοθείσης αὐτῷ χάριτος ἀφορμὰς +εὐλόγους προδιοικούμενος· ἐπὶ δέ γε τῶν ἐξ Ἰσραὴλ, οἳ καὶ +ἐν μέρει τῶν ἰδίως αὐτῷ προσηκόντων ἐτετάχαντο, τό Οὐ + παρέλαβον τίθησιν· οὐ γὰρ ἦν ἀληθεύοντα λέγειν Οὐκ ἔγνωνσαν, +νόμου μὲν ἀρχαιοτέρου κηρύττοντος, προφητῶν δὲ d +τῶν μετ’ ἐκεῖνον παιδαγωγούντων αὐτοὺς ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας +κατάληψιv. δίκαιον οὖν ἄρα καὶ ἐπ’ αὐτοῖς τῆς +ἀποτομίας τὸ κρῖμα, καθάπερ ἀμέλει καὶ ἐπὶ τῶν ἐθνῶν η Cf. Rom. xi. 22. + χρηστότης. ὁ μὲν γὰρ κόσμος, ἤτοι τὰ ἔθνη, τὴν πρὸς Θεὸν +οἰκείωσιν ἀπολέσαντα διὰ τῆς εἰς φαυλότητα καταδρομῆς, +καὶ τὸ εἰδέναι προσεζημιώθη τὸν φωτίζοντα αὐτά· οἱ δὲ διὰ +νόμου τὴν γνῶσιν καταπλουτήσαντες, καὶ εἰς τὴν θυμήρη τῷ +Θεῷ πολιτείαν ἀνακεκλημένοι, λοιπὸν ἑκόντες ἐσφάλλοντο, e + τὸν ἤδη γνωσθέντα καὶ ὡς ἐν ἰδίοις ἐπιδημήσαντα τοῦ Θεοῦ +Λόγον οὐ παραδεξάμενοι. ἴδιος μὲν γὰρ σύμπας ὁ κόσμος +ἐστὶ τῷ Θεῷ, κατά γε τὸν τοῦ πεποιῆσθαι λόγον, καὶ τὸ ἐξ +αὐτοῦ καὶ δι’ αὐτοῦ παρῆχθαι πρὸς γένεσιν· πρεπωδέστερον +δέ πὼς ὁ Ἰσραὴλ τῷ τῆς ἰδιότητος ἀποκεκλήσεται λόγῳ, καὶ + τὴν ἐπὶ τούτῳ δόξαν ἀποκληρώσεται, διά τε τὴν τῶν ἁγίων a 90 Α. +πατέρων ἐκλογὴν, καὶ διὰ τὸ ἀρχὴ καὶ πρωτότοκος ὠνομάσθαι +τῶν τοῦ Θεοῦ τέκνων· “Υἱὸς γὰρ πρωτότοκός μου Exod. iv. 1. +“Ἰσραὴλ,’’ φησί που πρὸς Μωυσέα Θεὸς, ὃν δὴ καὶ ὡς ἕνα +καὶ ἐξαίρετον ἑαυτῷ πάλιν ἀνατιθεὶς, ἴδιον ὠνόμαζε λαόν + “Ἐξαπόστειλον τὸν λαόν μου,’’ πρὸς Φαραὼ τὸν Αἰγύπτου Ib. viii. (??) +τύραννον εἰπώv. δεικνύει γεμὴν ἰδίως ἀνήκοντα τῷ Θεῷ +τὸν Ἰσραὴλ, καὶ ἐκ Μωυσαϊκῶν βιβλίων λόγος ἀληθής. +“Ὅτε γὰρ, φησὶ, διεμέριζεν ὁ Ὕψιστος ἔθνη, ὡς διέσπειρεν b Deut. xxxii. 8, 9. +“υἱοὺς Ἀδὰμ, ἔστησεν ὅρια ἐθνῶν κατὰ ἀριθμὸν ἀγγέλων +1. δικαίαν B.D.E. δικαίως Ed. 3. οἳ] ὁ B. 11. φαυλότητα] φηλουτώτητα +(= φιλαυτότητα Β. “nequitie ” Georgius Trapez. 17. γε Β. +τε Ed. 23. δὴ καὶ ὡς] δικαίως Β. 20. γεμὴν] μὲν Β. 27. τὸν +B.D.E. Ed. mg. τῶν Ed. 28. φησὶ om. Β. ἔθνη] + καὶ Ε. Statim οὓς +Β. (VII. XI. XIII.) cf. in Es. 236 d. + + +“Θεοῦ, καὶ ἐγενήθη μερὶς κυρίου λαὸς αὐτοῦ Ἰακὼβ, +“σχοίνισμα κληρονομίας αὐτοῦ Ἰσραήλ·’’ ᾧ καὶ ἐπεφοίτησεν, +ὡς ἐν ἰδίῳ κλήρῳ καὶ οἰκείῳ σχοινίσματι, λέγων +S. Matth. xv. 24. “Οὐκ ἀπεστάλην εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα τὰ ἀπολωλότα +“οἴκου Ἰσραήλ.’’ ἐπειδὴ δὲ οὐ παρεδέχθη, τὴν χάριν εἰς τὰ +ἔθνη μεθίστησι, καὶ φωτίζεται μὲν ὁ κόσμος διὰ μετανοίας +καὶ πίστεως ἀγνοήσας αὐτὸν ἐν ἀρχῇ, παλινδρομεῖ δὲ ὁ +c Ἰσραὴλ εἰς τὸν ὅθεν ἐκβέβληκε σκότον· διὸ δὴ καὶ ἔφασκεν +Infra ix. 39. ὁ Σωτῆρ’ “Εἰς κρῖμα ἐγὼ εἰς τὸν κόσμον τοῦτον ἦλθον, +“ἵνα οἱ μὴ βλέποντες βλέπωσι καὶ οἱ βλέποντες τυφλοὶ +γένωνται,

+

Ὅσοι δὲ ἔλαβον αὐτὸν, ἔδωκεν αὐτοῖς ἐξουσίαν τέκω Θεοῦ +γενέσθαι, τοῖς πιστεύουσιν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ.

+

Κρῖμα δίκαιον ὄντως καὶ θεοπρεπές. ὁ πρωτότοκος Ἰσραὴλ +d ἐκρίπτεται· οὐ γὰρ ἠθέλησεν ἐν οἰκειότητι διαμεῖναι +τῆ πρὸς Θεὸν, οὐδὲ προσήκατο τὸν Υἱὸν, ὡς ἐν ἰδίοις +ἐπιδημήσαντα, τὸν τῆς εὐγενείας ἀπεδοκίμασε χορηγὸν, τὸν +δοτῆρα τῆς χάριτος ἀπεώσατο, προσεδέξατο δὲ τὰ ἔθνη διὰ +τῆς πίστεως. οὐκοῦν ἕξει μὲν εἰκότως ὁ Ἰσραὴλ τὰ τῆς +ἀπονοίας ὀψώνια· θρηνήσει τῶν ἀγαθῶν τὴν ζημίαν, πικρὸν +ἀπολήψεται τὸν τῆς ἑαυτοῦ δυσβουλίας καρπὸν, τῆς υἱοθεσίας +ἀπογυμνοῦ μένος· ἐντρυφήσει δὲ τὰ ἔθνη τοῖς ἐκ +e πίστεως ἀγαθοῖς, λαμπρὰ τῆς ὑπακοῆς εὑρήσει τὰ γέρα, καὶ +πρὸς τὸν ἐκείνου μεταμοσχευθήσεται τόπον· ἐκκοπήσεται μὲν +Rom. xi. 24. γὰρ ἐκ τῆς κατὰ φύσιν ἀγριελαίου, καλλιελαίῳ δὲ τῆ παρὰ +Es. i. 4. φύσιν ἐγκεντρισθήσεται, καὶ ἀκούσεται μὲν ὁ Ἰσραήλ “Οὐαὶ +1. λαὸς et μερὶς inter se transp. Β. cf. in Es. 579 c. Hom. Pasch, xxi. 276 c. +ab Holmesio cit. 3. οἰκείῳ Β. ἐν ἰδίῳ Ed. 4. εἰς τὰ ἀπολωλότα +πρόβατα Β. 5. Ἰσραὴλ] + ᾧτ’ καὶ ἐπεφοίτησεν (e supra) Β. 8. Ἰσραὴλ Β. +τῆς . . . . . . . . . Ed. ἐκβέβληκε Β. ἐκβέβηκε Ed. 9. ἐλήλυθα B. 10. βλέπωσι +Β. βλέψωσι Ed. cf. in xii Proph. 528 d. 679 b. 14. κρῖμα] + δὲ Β. +16. πρὸς] + τὸν Ed. invito Β. 18. ἀπεώσατο Β. ἀπώσατο Ed. 20. καὶ +θρηνήσει Β. κοὶ πικρὸν Β. 23. καὶ λαμπρὰ Β. + + +“ἔθνος ἁμαρτωλὸν, λαὸς πλήρης ἁμαρτιῶν, σπέρμα πονηρὸν, +“υἱοὶ ἄνομοι· ἐγκατελίπετε τὸν κύριον καὶ παρωργίσατε τὸν +“ἅγιον τοῦ Ἰσραήλ·’’ ἐρεῖ δέ τις πρὸς τὰ ἔθνη τῶν Χριστοῦ +μαθητῶν “Ὑμεῖς δὲ γένος ἐκλεκτὸν, βασίλειον ἱεράτευμα, 18. Pet. ii 9. + “ἔθνος ἅγιον, λαὸς εἰς περιποίησιν, ἵνα τὰς ἀρετὰς ἐξαγγεί- a 91 A. +“λητε τοῦ ἐκ σκότους ὑμᾶς καλοῦντος εἰς τὸ θαυμαστὸν +“αὐτοῦ φῶς·” ἐπειδὴ γὰρ παρεδέξαντο διὰ τῆς πίστεως τὸν +Υἱὸν, δέχονται τὴν ἐξουσίαν τοῦ ἐν τέκνοις τετάχθαι Θεοῦ· +δίδωσι γεμὴν ὁ Υἱὸς τὸ μόνῳ καὶ ἰδίως αὐτῷ καὶ κατὰ + φύσιν ὑπάρχον ἐξουσιαστικῶς, εἰς κοινότητα προθεὶς, ὥσπερ +εἰκόνα φιλανθρωπίας τῆς ἐνούσης αὐτῷ καὶ τῆς εἰς τὸν +κόσμον ἀγάπης τὸ πρᾶγμα ποιούμενος. οὐ γὰρ ἢν ἑτέρως +διαφυγεῖν τὴν φθορὰν, τὴν εἰκόνα τοῦ χοικοῦ τοὺς φορέσαντας, 1 Cor. xv. 49. +εἰ μὴ τῆς εἰκόνος τοῦ ἐπουρανίου, διὰ τοῦ κεκλῆσθαι b + πρὸς υἱοθεσίαν, τὸ κάλλος ἡμῖν ἐνεσημάνθη. μέτοχοι γὰρ +αὐτοῦ γεγονότες διὰ τοῦ Πνεύματος, κατεσφραγίσθημεν εἰς +ὁμοιότητα τὴν πρὸς αὐτὸν, καὶ εἰς τὸ ἀρχέτυπον τῆς εἰκόνος +ἀναβαίνομεν σχῆμα, καθ’ ἥνπερ ἡμᾶς καὶ πεποιῆσθαί φησιν +ἡ θεία γραφή. μόγις γὰρ οὕτω τὸ ἀρχαῖον τῆς φύσεως + ἀνακομισάμενοι κάλλος, καὶ πρὸς τὴν θείαν ἐκείνην ἀναμορφωθέντες +φύσιν, κρείττους ἐσόμεθα τῶν ἐκ παραβάσεως +ἡμῖν συμβεβηκότων κακῶv. οὐκοῦν ἀναβαίνομεν εἰς τὸ ὑπὲρ c +φύσιν ἀξίωμα διὰ Χριστὸν, ἀλλ’ οὐ κατ’ ἐκεῖνον ἀπαραλλάκτως +ἐσόμεθα καὶ ἡμεῖς υἱοὶ Θεοῦ, ἀλλ’ ὡς πρὸς ἐκεῖνον + διὰ τῆς κατὰ μίμησιν χάριτος· ὁ μὲν γάρ ἐστιν Υἱὸς ἐκ +Πατρὸς ὑπάρχων ἀληθινὸς, θετοὶ δὲ ἡμεῖς ὡς ἐκ φιλανθρωπίας, +ὡς ἐν χάριτος μοίρᾳ λαμβάνοντες τό “Ἐγὼ εἶπα Ps. lxxxi. 6. +Θεοί ἐστε καὶ υἱοὶ ὑψίστου πάντες. ἡ μὲν γὰρ πεποιημένη +καὶ δούλη κτίσις καλεῖται πρὸς τὰ ὑπὲρ φύσιν νεύματι + γυμνῷ καὶ θελήσει τοῦ Πατρός· ὁ δὲ Υἱὸς καὶ Θεὸς καὶ d +2. ἐγκατελίπετε — Ἰσραήλ om. Β. 3. πρὸς] εἰς Β. 14. τοῦ prius +D.E. τῆς Ed. 16. αὐτοῦ γεγονότες hoc ordine Β. 18. ἀναβαίνομεν Β. +. . . . . νομεν D.E . . . . . νόμον Ed. “conscendimus” translator uterque. γὰρ +pro περ B. 19. μόγις Β. μόλις Ed. 26. ὡς assumptum ex B. + + +Κύριος, οὐκ ἐν τοῖς θελήμασι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, οὐδὲ +ὅσον εἰς τὸ βεβουλῆσθαι μόνον, αὐτὸ τὸ εἶναι Θεὸς καὶ +Υἱὸς κεκτήσεται, ἀλλ’ ἐξ αὐτῆς τῆς οὐσίας ἀναλάμψας τοῦ +Πατρὸς, τὸ ἴδιον αὐτῆς ἀγαθὸν κατὰ φύσιν ἐπάγεται· ὁρᾶται +δὲ πάλιν Υἱὸς ὑπάρχων Υἱὸς ἀληθινὸς, καὶ τῆ πρὸς ἡμᾶς +ἀντιπαραθέσει δοκιμαζόμενος. ἐπειδὴ γὰρ τὸ φύσει λόγον +ἕτερον ἔχει τῷ κατ’ ἁ θέσιν, καὶ τῷ κατὰ μίμησιν τὸ κατ’ +e ἀλήθειαν, υἱοὶ δὲ ἡμεῖς κεκλήμεθα κατὰ θέσιν καὶ κατὰ +μίμησιν· κατὰ φύσιν ἄρα καὶ κατὰ ἀλήθειαν αὐτὸς, ᾧ καὶ +ταῦτα γεγονότες ἀντιπαρακείμεθα, τὸ ἐκ χάριτος ἀγαθὸν ἀντὶ +φυσικῶν ἀξιωμάτων ἀποκερδαίνοντες.

+

Οἳ οὐκ ἐξ αἱμάτων, οὐδὲ ἐκ θελήματος σαρκός, οὐδὲ ἐκ +θελήματος ἀνδρὸς, ἀλλ’ ἐκ Θεοῦ ἐγεννήθησαν.

+

Οἱ διὰ πίστεως, φησὶ, τῆς εἰς Χριστὸν εἰς υἱοθεσίαν +92. A. a κεκλημένοι Θεοῦ, τῆς μὲν οἰκείας φύσεως τὴν εὐτέλειαν +ἀπεδύσαντο, κατηγλαισμένοι δὲ ὥσπερ ἀμφίῳ Λαμπρῷ τῇ +τοῦ τιμῶντος χάριτι, πρὸς τὸ ὑπὲρ φύσιν ἀναβαίνουσιν +ἀξίωμα· οὐ γὰρ ἔτι χρηματίζουσι τέκνα σαρκὸς, Θεοῦ δὲ +μᾶλλον κατὰ θέσιν γεννήματα. ἐπιτήρει δὲ ὅσην ὁ μακάριος +Εὐαγγελιστὴς ἐν τοῖς ἑαυτοῦ λόγοις ἐποιήσατο τὴν ἀσφάλειαv. +ἐπειδὴ γὰρ ἔμελλεν ἐρεῖν ἐκ Θεοῦ γεγεννῆσθαι τοὺς +b πεπιστευκότας, ἵνα μήτις οἴηται τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς ἐκπεφυκέναι κατὰ ἀλήθειαν αὐτοὺς, καὶ εἰς ἀπαράλλακτον +ὁμοιότητα τρέχειν τῷ Μονογενεῖ, ἢ καὶ κατ’ ἐκείνου +Ps. cix. 3. καταχρηστικώτερον λέγεσθαι τὸ “ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου +“ἐξεγέννησά σε,’’ οὕτω τε λοιπὸν εἰς τὴν τῶν ποιημάτων +καὶ αὐτὸς καταφέροιτο φύσιν, καὶ εἰ λέγοιτο γεγεννῆσθαι +παρὰ Θεοῦ, ἀναγκαίως ἡμῖν προσεπινοεῖ τὴν ἀσφάλειαν. +2. αὐτὸ Β. αὐτὸν Ed. 5. Υἱὸς alt. assumptum ex Β. 6. δοκιμαζόμενος +Β. δοξαζόμενος Ed. 7. τῷ] τὸν B. τῷ alt.] τὸ B. Statim υἱοῦ +addit Ε. 8. κεκλήμεθα] + Θεοῦ Ed. invito Β. καὶ κατὰ μίμησιν om. Ε. +19. γεννήματος Ε. 21. ἐρεῖν om. Β. γεγενῆσθαι Aub. correxi ex Ε. +24. κατ’ ἐκείνους Β. 28. προσεπινοεῖ Β. προεπινοεῖ Ed. + + +δεδόσθαι γὰρ αὐτοῖς ἐξουσίαν εἰπὼν παρὰ τοῦ κατὰ φύσιν +Υἱοῦ πρὸς τὸ γενέσθαι τέκνα Θεοῦ, καὶ τὸ θέσει καὶ χάριτι Supra ver. 12. +διὰ τούτου προεισενεγκὼν, ἀκινδύνως ἐπάγει λοιπὸν τό Ἐκ c +Θεοῦ ἐγεννήθησαν· ἵνα καὶ τῆς ἐπ’ αὐτοῖς χάριτος ἐπιδείξῃ τὸ + μέγεθος, ὥσπερ εἰς οἰκειότητα φυσικὴν συλλέγοντος τὸ +ἀλλότριον τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ τὸ δοῦλον εἰς δεσποτικὴν +εὐγένειαν ἀναβιβάζοντος, διὰ τὴν εἰς αὐτὸ θερμὴν +ἀγάπησιν.

+

Τί οὖν ἄρα τὸ πλέον, ἐρεῖ τις τυχὸν, ἢ τί τὸ ἐξαίρετον ἐν + τοῖς πιστεύουσιν εἰς Χριστὸν παρὰ τὸν Ἰσραὴλ, ἐπεὶ καὶ +αὐτὸς γεγεννῆσθαι λέγεται παρὰ Θεοῦ κατὰ τό “Υἱοὺς Es. i. 2. +“ἐγέννησα καὶ ὕψωσα, αὐτοὶ ’δε με ἠθέτησαν;” πρὸς δὴ τὰ d +τοιαῦτα λέγειν οἶμαι δεῖν, πρῶτον μὲν ὅτι “Σκιὰν ἔχων ὁ Heb. x. 1. +“νόμος τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, οὐκ αὐτὴν τὴν εἰκόνα τῶν + “πραγμάτων,’’ οὐδὲ τοῦτο κατ’ ἀλήθειαν ἔχειν ἐδίδου τοῖς +ἐξ Ἰσραὴλ, ἀλλ’ ὡς ἐν τύπῳ καὶ σχήματι γραφόμενον ἐν +αὐτοῖς “ἄχρι καιροῦ διορθώσεως,’’ καθὰ γέγραπται, καθ’ ὃν Ib. ix. 10. +ἔμελλον ἀναδειχθήσεσθαι λοιπὸν, οἱ πρεπωδέστερόν τε καὶ +ἀληθέστερον ἀποκαλοῦντες Πατέρα τὸν Θεὸν, διὰ τὸ ἐνοικῆσαι + αὐτοῖς τὸ Πνεῦμα τοῦ Μονογενοῦς· οἱ μὲν γὰρ εἶχον e +“πνεῦμα δουλείας εἰς φόβον,’’ οἱ δὲ “πνεῦμα υἱοθεσίας,’’ εἰς Rom. xiii. 15. +ἐλευθερίαν, “ἐν ᾧ κράζομεν Ἀββᾶ ὁ Πατήρ.” οὐκοῦν ὁ διὰ +πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν ἀναβήσεσθαι μέλλων εἰς υἱοθεσίαν +λαὸς, καθάπερ ἐν σκιαῖς ἐν ἐκείνῳ προκατεγράφετο, ὥσπερ + οὖν ἀμέλει καὶ τὴν ἐν πνεύματι νοοῦμεν περιτομὴν ἐν τῇ +ἐκείνων πάλαι προανατυποῦσθαι σαρκί· καὶ συλλήβδην +εἰπεῖν, πάντα ἦν ἐν ἐκείνοις τὰ ἡμέτερα τυπικῶς. πρὸς δέ γε +τοῖς εἰρημένοις, κἀκεῖνο φαμὲν, ὅτι κέκληται τυπικῶς εἰς +υἱοθεσίαν ὁ Ἰσραὴλ διὰ μεσίτου Μωυσέως· διὸ καὶ εἰς a 93 A. +7. αὐτὸ Β. αὐτὸν Ed. 9. ἐν om. B. habent Cord. Cr. 13. λέγειν +οἶμαι hoc ordine B. 16. σχῆμα Β. 19. ἐνοικῆσαι Cord. Cr. ἐνοικῆσαν +Ed, Desunt haec in a. 20. τὸ assumptum ex B. γὰρ εἶχον] παρεῖχον +22. κράζομεν] καὶ κράζουσιν Β. κράζουσιν a. Cr. οὐ pro ὁ alt. Β. 24. λαὸς +om. Catenae. 25. οὖν om. Β. habet a. 26. πάλαι a. Cr. πάλιν Ed. Cord. +27, 28. Α τυπικῶς ad τυπικῶς transilit Β. + + +1 Cor. x. 2. αὐτὸν ἐβαπτίζοντο, καθάπερ ὁ Παῦλός φησιν, “ἐν τῇ νεφέλῃ +“καὶ ἐν τῇ θαλάσσῃ,’’ καὶ εἰς νόμον δουλείας ἐξ εἰδωλολατρείας +ἀνεσκευάζοντο διακονουμένης αὐτοῖς τῆς ἐν γράμμασιν +Gal. iii. 19. ἐντολῆς δι’ ἀγγέλων· οἱ δὲ πίστει τῇ εἰς Χριστὸν εἰς +υἱοθεσίαν ἀναβαίνοντες Θεοῦ, οὐκ εἰς ἕν τι τῶν γενητῶν, +ἀλλ’ εἰς αὐτὴν τὴν ἁγίαν βαπτίζονται τριάδα, διὰ μεσίτου +τοῦ Λόγου, συνάπτοντος μὲν ἑαυτῷ τὰ ἀνθρώπινα διὰ τῆς +b ἑνωθείσης σαρκὸς, συναπτομένου δὲ φυσικῶς τῷ γεννήσαντι, +καθὸ φύσει Θεός· οὕτω γὰρ ἀνατρέχει τὸ δοῦλον εἰς υἱότητα, +διὰ μετοχῆς τοῦ κατ’ ἀλήθειαν Υἱοῦ, πρὸς τὸ ὑπάρχον αὐτῷ +κατὰ φύσιν ἀξίωμα καλούμενόν τε καὶ οἷον ἀναβιβαζόμενον. +διά τοι τοῦτο γεννητοὶ λεγόμεθα καί ἐσμεν τοῦ Θεοῦ, οἱ +τὴν διὰ τοῦ Πνεύματος ἀναγέννησιν διὰ πίστεως +παραδεξάμενοι.

+

Ἐπειδὴ δὲ ῥιψοκινδύνως ἀποτολμῶσί τινες, ὥσπερ τοῦ +Μονογενοῦς, οὕτω καὶ τοῦ Ἀγίου καταψεύδεσθαι Πνεύματος, +γενητὸν αὐτὸ καὶ κτιστὸν εἶναι φάσκοντες, καὶ ὅλως τῆς τοῦ +c Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐξέλκειν ὁμοουσιότητος, ’φερε δὴ πάλιν +ταῖς ἐκείνων ἀθυρογλωσσίαις τὸν τῆς ὀρθῆς πίστεως ἀντεξάγοντες +λόγον, ἑαυτοῖς τε καὶ τοῖς ἐντευξομένοις ὠφελείας +γεννήσωμεν ἀφορμάς. εἰ γὰρ μήτε Θεὸς κατὰ φύσιν, ὦ +οὗτοι, μήτε μὴν ἐκ Θεοῦ τὸ Πνεῦμά ἐστιν ἴδιον αὐτοῦ, καὶ +διὰ τοῦτο οὐσιωδῶς ἐνυπάρχον αὐτῷ· ἕτερον δέ τι παρ’ +αὐτὸν, καὶ τῆς τῶν πεποιημένων ὁμοφυίας οὐκ ἀπῳκισμένον, +πῶς οἱ δι’ αὐτοῦ γεννηθέντες ἡμεῖς ἐκ Θεοῦ γεγεννῆσθαι +d λεγόμεθα; ἢ γὰρ ὅτι ψεύδεται πάντως ἐροῦμεν ὁ Εὐαγγελιστὴς, +ἢ εἴπερ ἐστὶν ἀληθὴς, ἔχει δὲ οὕτω, καὶ οὐχ ἑτέρως, +Θεὸς ἔσται καὶ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν τὸ Πνεῦμα, οὗ δὴ καὶ +μετίσχειν διὰ πίστεως τῆς εἰς Χριστὸν ἀξιούμενοι, θείας τε +φύσεως ἀποτελούμεθα κοινωνοὶ, καὶ ἐκ Θεοῦ γεγεννῆσθαι +λεγόμεθα, καὶ θεοὶ διὰ τοῦτο χρηματίζομεν, οὐ χάριτι μόνον +οἱ +3. αὐτῆς τῆς D. αὐτῆς τοῖς Ε. Ed. αὐτοῖς τῆς Ed. mg. 16. καταψεύδεσθαι +Β. κατὰ ψεύδους Ε. καταψεύδονται Ed. Statim Πνεύματος om. Ε. lacuna facta. +18. Πατρὸς et Θεοῦ inter se transponunt Β. 23. τι om. Β. 24. αὐτὸ Β. + + +εἰς τὴν ὑπὲρ ἡμᾶς ἀνιπτάμενοι δόξαν, ἀλλ’ ὡς ἤδη καὶ Θεὸν +ἔχοντες ἐν ἑαυτοῖς ἐνοικοῦντα καὶ ἐναυλιζόμενον, κατὰ τὸ ἐν +τῷ προφήτη κείμενον “Ὅτι ὅτι ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπερι- e 2corvi.16 Lev. xxvi. 12. +“πατήσω·” ἐπεὶ κατὰ τίνα τρόπον λεγόντων ἡμῖν οἱ τῆς + τοσαύτης ἀμαθίας ἀνάπλεῳ, ναοὶ Θεοῦ κατὰ Παῦλόν ἐσμεν 1 Cor. iii. 16. +τὸ Πνεῦμα ἔχοντες κατοικοῦν ἐν ἡμῖν, εἰ μὴ Θεὸς κατὰ +φύσιν ἐστίν; εἰ γὰρ κτίσμα ἐστὶ καὶ γενητὸν, διὰ ποίαν +αἰτίαν ἡμᾶς καταφθείρει Θεὸς, ὡς Θεοῦ καταφθείροντας Ib. 17. +ναὸν, ὅταν τὸ σῶμα καταμολύνωμεν, ἐν ᾧ τὸ Πνεῦμα ἐνοικεῖ, + ὃλην ἔχον τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὴν φυσικὴν ἰδιότητα, καὶ +ὁμοίως τοῦ Μονογενοῦς; ἐπεὶ πῶς ἀληθεύσει λέγων ὁ a 94 A. +Σωτῆρ’ “Ἐάν τις ἀγαπᾷ με, τὸν λόγον μου τηρήσει, καὶ ὁ Infra xiv. 23. +Πατηρ μου ἀγαπήσει αὐτὸν, καὶ πρὸς αὐτὸν ἐλευσόμεθα +καὶ μονὴν παρ’ αὐτῷ ποιησόμεθα,’’ καὶ ἐν αὐτῶ καταλύσομεν. + καίτοι τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ κατοικοῦν ἐν ἡμῖν, καὶ δι’ +αὐτοῦ πιστεύομεν ἔχειν ἅμα τὸν Πατέρα καὶ τὸν τῖόν, +καθάπερ οὖν ἔφη καὶ αὐτός που πάλιν ὁ Ἰωάννης ἐν +ἐπιστολαῖς “Ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι ἐν αὐτῷ μένομεν καὶ 18. Joan. iv. 13. +αὐτὸς ἐν ἥμιν, ὅτι ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ ἔδωκεν ἡμῖν. + πῶς δὲ ὅλως καὶ Θεοῦ κεκλήσεται Πνεῦμα, εἰ μὴ ἐξ αὐτοῦ b +καὶ ἐν αὐτῷ κατὰ φύσιν ἐστὶ, καὶ διὰ τοῦτο Θεός; εἰ γὰρ +ὑπάρχον, ὡς ἐκεῖνοί φασι, γενητὸν, Πνεῦμά ἐστι τοῦ Θεοῦ, +τὸ κωλῦον οὐδὲν πνεύματα Θεοῦ καὶ τὰ ἄλλα καλεῖσθαι +ποιήματα· φθάσει γὰρ καὶ ἐπ’ αὐτὰ δυνάμει τὸ πρᾶγμα, εἴγε + ὅλως ἐνδέχεται γενητὴν οὐσίαν Πνεῦμα ὑπάρχειν τοῦ Θεοῦ. +καὶ ἢν μὲν ὄντως ἀκόλουθον μακρὸν ἐπὶ τούτοις ἀναπτύξαι +λόγον, καὶ διὰ πλειόνων ἀδολεσχῆσαι, τὰς τῶν ἀνοσίων c +αἱρετικῶν ἀνατρέποντας ἀβουλίας· ἀρκούντως δὲ ἤδη διειληφότες +περὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἐν τῷ περὶ τῆς ἁγίας De Trinitate ad Herm, dial, 7. pp. 631 sqq. +ad +2. ἐναυλιζόμενον Β. αὐλιζόμενον Ed. 4. λεγέτωσαν Β. 5. ναοὶ κατὰ Herm. +Παῦλόν ἐσμεν τοῦ Θεοῦ Β. ναοὶ Θεοῦ ἐσμεν (omittens κατὰ Π.) Veccus Epigr. viii. dial. 7. +9. ἐνοικεῖ B. οἰκεῖ Ed. 11 ἀληθεύει Β. 13. αὐτὸν alt.] ἑαυτὸν Β. pp. 631 +14. Haec καὶ μόνην παρ’ αὐτῷ ποιησόμεθα assumpta ex Β. 17. οὖν om. Β. sqq. +20. κέκλησται (sic) Β. 22. ὑπαρχουν η Β. 23. καλεῖσθαι] κωλύεσθαι Β. +24. εἴγε B. εἴπερ Ed. 26. μακρὸν B.D. μακρὰν Ed. 29. περὶ prius +Β. δία Ed. + + +τριάδος βιβλίῳ, τὸ πολλὰ λέγειν ἔτι διά τοι τοῦτο παρήσομεν.

+

κω ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο.

+

Εἰσβέβηκεν ἤδη καθαρῶς διὰ τούτου εἰς τὸν περὶ τῆς +ἐνανθρωπήσεως λόγοv. ὅτι γὰρ υἱὸς ἀνθρώπου γέγονέ τε +καὶ κεχρημάτικεν ὁ Μονογενὴς, ἐξηγεῖται σαφῶς· σημαίνει +d γὰρ τοῦτο, καὶ ἕτερον οὐδὲν, τὸ σάρκα γενέσθαι τὸν Λόγον +εἰπεῖν· ὅμοιον γὰρ ὡς εἰ καὶ γυμνότερον ἔφασκεν Ὁ Λόγος +ἄνθρωπος ἐγένετο. ξένον δὲ πάΛιν ἡμῖν ἢ ἀσύνηθες οὐδὲν +οὕτω λέγων εἰσφέρει, πολλάκις τῆς θείας γραφῆς καὶ ἀπὸ +μόνης τῆς σαρκὸς ὅλον ἀποκαλούσης τὸ ζῷον, κατὰ τὸ ἐν +Joel ii. 28. τῷ προφήτῃ κείμενον Ἰωήλ “Ἐκχεῶ ἀπὸ τοῦ Πνεύματός +“μου ἐπὶ πᾶσαν σάρκα·’ καὶ οὐ δήπου νομιοῦμεν ἀψύχῳ +καὶ μόνῃ τῆ ἀνθρωπείᾳ σαρκὶ τὸ θεῖον χορηγηθήσεσθαι +Πνεῦμα τὸν προφήτην εἰπεῖν· ἀμοιρήσει γὰρ οὕτω γελοιότητος +e οὐδαμῶς τὸ δηλούμενον, ἀλλ’ ἐκ μέρους τὸ ὅλον +συλλαβὼν, ἀπὸ τῆς σαρκὸς ὀνομάζει τὸν ἄνθρωπον, ἔδει δὲ +μᾶλλον οὕτω καὶ οὐχ ἑτέρως· καὶ διὰ ποίαν αἰτίαν, ἀναγκαῖον, +ὡς ἔοικεν, εἰπεῖv. ἔστι τοίνυν λογικὸν μὲν, σύνθετον δὲ +ὅμως ζῷον ὁ ἄνθρωπος, ἐκ ψυχῆς δηλονότι καὶ τῆς ἐπικήρου +ταυτησὶ καὶ γηίνης σαρκός. ἐπειδὴ δὲ ἐπεποίητο παρὰ Θεοῦ, +καὶ παρήχθη πρὸς γένεσιν, οὐκ ἔχων ἐξ οἰκείας φύσεως τό +τε ἄφθαρτον καὶ ἀνώλεθρον· μόνῳ γὰρ ταῦτα πρόσεστιν +95 A. a οὐσιωδῶς τῷ Θεῷ· κατεσφραγίζετο τῷ πνεύματι τῆς ζωῆς, +σχέσει τῆ πρὸς τὸ θεῖον τὸ ὑπὲρ τὴν φύσιν ἀποκερδαίνων +Gen. ii. 7. ἀγαθόν “Ἐνεφύσησε γὰρ, φησὶν, εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ +“πνοὴν ζωῆς, καὶ ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχὴν ζῶσαν·’’ +1. τοι om. Β. 4. διὰ τοῦτο καθαρὸς Β. 5. τε] + ἤδη Ed. invito Β. +7. γεγενῆσθαι Β. 14. χορηγηθήσεσθαι D.E. χορηγήσεσθαι Ed. 19. τὸ +λογικὸν Β. 20. ὅμως assumptum ex Β. Cord. 21. ταυτησὶ edidi e Cod. +Mosquensi scholia super Evangelia continenti, in S. Synodi Bibliotheca conservato +[41 (olim 42) signato sec. circ. x quem tanquam ex endem fonte ac Cord. +haustum sed multo minus plenum, rarius citans b signavi.] ταύτης ἢ Β. ταύτης +Ed. ἐπεποίητο Β. Cord. πεποίητο Ed. 22. ἕλον Β. 2,5. πρὸς τὸ +θεῖον Β. Cord. πρὸς Θεὸν Ed. Statim τὸ ὑπὲρ τὴν φύσιν post ἀποκερδαίνων tr. +Ed. invitis Β. Cord. 26. φησὶν om. Β. Cord. + + +ἐπειδὴ δὲ διὰ τὴν παράβασιν ἐκολάζετο, τό “Γῆ εἶ καὶ εἰς Gen. iii. 19. +“γῆν ἀπελεύσῃ,’’ τότε δικαίως ἀκούων ἀπεγυμνώθη τῆς +χάριτος· ἀπανίστατο δὲ τῆς γηίνης σαρκὸς ἢ πνοὴ τῆς ζωῆς, +τουτέστι, τὸ Πνεῦμα τοῦ λέγοντος ’γώ εἰμι ἡ ζωὴ, καὶ + πίπτει τὸ ζῷον εἰς θάνατον διὰ μόνης τῆς σαρκὸς, σωζομένης b +ἐν ἀθανασίᾳ τῆς ψυχῆς, ἐπεὶ καὶ πρὸς μόνην εἴρητο τὴν +σάρκα “Γῆ εἶ καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ.” ἔδει τοίνυν τὸ Ib. +μάλιστα κινδυνεῦσαν ἐν ἡμῖν, γοργότερον ἀνασώζεσθαι, καὶ +συμπλοκῇ πάλιν τῆ πρὸς ζωὴν τὴν κατὰ φύσιν ἀνακαλεῖσθαι + πρὸς ἀφθαρσίαv. ἔδει τὸ πεπονθὸς λύσιν εὕρασθαι τοῦ +κακοῦ. ἔδει λοιπὸν ἀτονῆσαι τό “Γῆ εἶ καὶ εἰς γῆν +“ἀπελεύσῃ,’’ ἑνωθέντος ἀφράστως τοῦ πεσόντος σώματος +τῷ τὰ πάντα ζωογονοῦντι Λόγῳ.

c +

Σάρκα γὰρ ἔδει γενομένην αὐτοῦ, τῆς ἀπ’ αὐτοῦ μετασχεῖν + ἀθανασίας· καὶ γὰρ ἃν εἴη τῶν ἀτοπωτάτων τὸ μὲν +πῦρ ἐντιθέναι δύνασθαι ταῖς ὕλαις τῆς κατὰ φύσιν αὐτῷ +προσούσης ἐνεργείας τὴν ἐν αἰσθήσει ποιότητα, καὶ μονονουχὶ +μετασκευάζειν εἰς ἑαυτὸ τὰ ἐν οἷς ἂν γένοιτο μεθεκτῶς· τὸν +δὲ ὑπὲρ πάντα τοῦ Θεοῦ Λόγον, μὴ πάντως οἴεσθαι τὸ ἴδιον + ἀγαθὸν ἐνεργάσασθαι τῇ σαρκὶ, τουτέστι τὴν ζωήv. ταύτης +οὖν οἶμαι μάλιστα τῆς αἰτίας ἕνεκα τὸν ἅγιον Εὐαγγελιστὴν, +ἀπὸ τοῦ παθόντος μάλιστα τὸ ζῷον σημαίνοντα, σάρκα d +γενέσθαι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον εἰπεῖν· ἵνα θεωρῇ τις ὁμοῦ τὸ +τραῦμα καὶ τὸ φάρμακον, τὸ νοσοῦν καὶ τὸν ἰατρὸν, τὸ + κεκλιμένον εἰς θάνατον καὶ τὸν ἐγείραντα πρὸς ζωὴν, τὸ +φθορᾷ νενικημένον καὶ τὸν ἐλαύνοντα τὴν φθορὰν, τὸ θανάτῳ +κρατηθὲν καὶ τοῦ θανάτου τὸν κρείττονα, τὸ ζωῆς ἐστερη- +1. τό om. Β. 4—7. καὶ πίπτει — ἀπελεύσῃ] Haec verba citantur in Cat. +Genesin ad loc. in Bibl. S. Synodi Mosquensi conserv. (cod. 380, olim partis +secundae folio 5.) 7. σάρκα] + τὸ Cord. ἔδει om. Ε lacuna facta. +9. τὴν] τῇ B. invito Cord. 10. εὕρασθαι Β. εὑρέσθαι Ed. 12. πεσόντος +B. Cord. προσπεσόντος Ed. 13. τὰ assumptum ex Β. Cord. 14. μετασχεῖν +D. Cord. Ed. μετίσχειν D mg. μετήσχεν Β. 16. καὶ pro τῆς +18. ἑαυτὸν Β. 20. ἐνεργάσασθαι edidi. Verba quaedam pro more bis describens +B., ἐργάσασθαι prima vice, ἐνεργάσασθαι secunda vice exhibet. ἐνεργάζεσθαι +D. Ed. ἐνεργάσθαι (sic) D mg. 23. γενέσθαι Cord. Ed. γεγενῆσθαι Β. +25. κεκλημένον Β. 27. τὸ Β. τὸν Ed. + + +μένον καὶ τὸν χορηγὸν τῆς ζωῆς. οὐκ εἰς σάρκα δὲ τὸν +Λόγον ἐλθεῖν, ἀλλὰ σάρκα γενεσθαι φησὶν, ἵνα μὴ καθάπερ +ἐν προφήταις τυχὸν, ἢ καὶ ἑτέροις τῶν ἁγίων τισὶν ἐπιφοιτῆσαι +e σχετικῶς ὑπολάβοις αὐτν, ἀλλ᾿ αὐτὸ κατὰ ἀλήθειαν +γενέσθαι σάκρα, τουτέστιν ἄνθρωπον· τοῦτο γὰρ ἀρτίως +ἐλέγομεν. διὰ τοῦτο καὶ Θεός ἐστι κατὰ φύσιν ἐν σακρὶ. καὶ +μετὰ σακρὸς, ὡς ἰδίαν ἔχων αὐτὴν, καὶ ὡς ἕτερόν τι παρ᾿ +αὐτὴν νοούμενος, καὶ ἐν αὐτῇ καὶ σὺν αὐτῇ προσκυνούμενος, +Es. xlv. 14. κατὰ τὸ ἐν τῷ προφήτῃ γεγραμμένον Ἡσαΐᾳ “Ἄνδρες +“ὑψηλοὶ ἐπὶ σὲ διαβήσονται, καὶ σοὶ ἔσονται δοῦλοι καὶ +96 A. a “ὀπίσω σου ἀκολουθήσουσι δεδεμένοι χειροπέδαις, καὶ προσ- +“κυνήσουσί σοι, καὶ ἐν σοὶ προσεύξονται, ὅτι ἐν σοὶ ὁ Θεός +“ἐστι, καὶ οὐκ ἔστι Θεὸς πλὴν σοῦ.” ἰδοὺ καὶ ἐν αὐτῷ +Θεὸν εἶναί φασι, μὴ ἀποδιελόντες τοῦ Λόγου τὴν σάκρα· +καὶ πάλιν οὐκ εἶναι ἕτερον Θεὸν πλὴν αὐτοῦ διισχυρίσαντο, +ἑνοῦντες τῷ Λόγῳ τὸ φορούμενον, ὡς ἴδιον αὐτοῦ, τουτέστι +τὸν ἐκ παρθένου ναόν· εἷς γὰρ ἐξ ἀμφοῖν ὁ Χριστός.

+ +b Καὶ ἐσκύνωσεν ἐν ἡμῖν. + +

Ἐπεξεργάζεται χρηςίμως τὸ εἰρημένον ὁ Εὐαγγελιστὴς, +καὶ εἰς ἐμφανεστέραν ἄγει διάνοαν τὴν τοῦ θεωρήματος +δύναμιν· ἐπειδὴ γὰρ ἔφη σάρκα γεγενῆσθαι τὸν τοῦ Θεοῦ +Λόγον, ἵνα μήτις ἐκ πολλῆς ἀμαθίας τῆς μὲν ἰδίας αὐτὸν +ὑπλάβοι φύσεως ἐκδραμεῖν, μεταπεποιῆσθαι δὲ ὄντως εἰς +σάκρα, καὶ παθεῖν, ὅπερ ἦν ἀδύνατον· ἀλλοιώσεως γὰρ +ἁπάσης καὶ μεταβολῆς τῆς ἐφ᾿ ἕτερόν τι, κατὰ τὸν τοῦ πῶς +εἶναι λόγον, τὸ θεῖον ἀπῴκισται· καλῶς γε σφόδρα ποιῶν ὁ +c θεολόγος ἐπήνεγκεν εὐθὺς, ὅτι Καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, ἵνα δύο +νοήσας τὰ σημαινόμενα, τόν τε σκηνοῦντα καὶ τὸ ἐν ᾧ ἡ +σκήνωσις, μὴ εἰς σάρκα παρατετράφθαι νομίσῃς αὐτὸν, +4. ὑπολάβοις B.D.E. ὑπολάβῃς Cord. Ed. 7. Παρ᾿ αὐτὴν Cord. Ed. παρ᾿ +αὐτοῦ B. 9. γεγραμμένον B. κείμενον Ed. 15. Θεὸν ἕτερον inverso +ordine B. 25. πάσης B. 27. καὶ om. B. 28. νοἥσις B. + + +σκηνῶσαι δὲ μᾶλλον ἐν σαρκὶ, ὡς ἰδίῳ προσχρησάμενον +σώματι, τῷ ἐκ τῆς ἁγίας παρθένου ναῷ. “Ἐν αὐτῷ γὰρ Col. ii. 9. +“κατῴκησε πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς,’ ὡς +ὁ Παῦλός φησιν· ἐσκηνωκέναι γεμὴν τὸν Λόγον ἐν ἡμῖν + χρησίμως διισχυρίζεται, βαθὺ καὶ τοῦτο λίαν ἡμῖν ἐκκαλύπτων +τὸ μυστήριον· πάντες γὰρ ἦμεν ἐν Χριστῷ, καὶ τὸ d +κοινὸν τῆς ἀνθρωπότητος εἰς τὸ αὐτοῦ ἀναβαίνει πρόσωπον, +ἐπεὶ καὶ ἔσχατος Ἀδὰμ διὰ τοῦτο κατωνόμασται, τῆ κοινότητι 1 Cor. xv. 45. +τῆς φύσεως πάντα πλουτῶν τὰ εἰς εὐθυμίαν καὶ + δόξαν, ὥσπερ οὖν καὶ ὁ πρῶτος Ἀδὰμ τὰ εἰς φθορὰν καὶ +κατήφειαv. ἐν πᾶσι τοιγαροῦν ὁ Λόγος ἐσκήνωσε δι’ ἑνὸς, ἵνα +τοῦ ἑνὸς “ὁρισθέντος υἱοῦ Θεοῦ ἐν δυνάμει κατὰ πνεῦμα Rom. i. 4. +“ἁγιωσύνης,’’ εἰς ὅλην ἔρχηται τὴν ἀνθρωπότητα τὸ ἀξίωμα, +οὕτω τε φθάσῃ καὶ ἐφ’ ἡμᾶς δι’ ἕνα τῶν ἐξ ἡμῶν τό “Ἐγὼ e Ps. lxxxi. 6. + “εἶπα Θεοί ἐστε καὶ υἱοὶ ὑψίστου πάντες.’’ οὐκοῦν ἐν +Χριστῷ μὲν ἀληθινῶς ἐλευθεροῦται τὸ δοῦλον, ἀναβαῖνον εἰς +ἑνότητα τὴν μυστικὴν τῷ φορέσαντι τὴν τοῦ δούλου μορφὴν, +ἐν ἡμῖν δὲ κατὰ μίμησιν τὴν πρὸς τὸν ἕνα διὰ τὴν κατὰ +σάρκα συγγένειαv. ἐπεὶ διὰ ποίαν αἰτίαν “οὐκ ἀγγέλων Heb. ii. 16. 17. + “ἐπιλαμβάνεται, ἀλλὰ σπέρματος Ἀβραὰμ, ὅθεν ὤφειλε +“κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι, καὶ γενέσθαι κατὰ +ἀλήθειαν ἄνθρωπος; ἆρ’ οὐχὶ πᾶσίν ἐστι καταφανὲς, ὅτι +καταβέβηκεν εἰς τὸ δοῦλον, αὐτὸς οὐχ ἑαυτῷ τοῦτό τι διά a 97 A. +τούτου προξενῶν, ἀλλ’ ἡμῖν ἑαυτὸν χαριζόμενος “ἵνα ἡμεῖς 2 Cor. viii. 9. + “τῇ αὐτοῦ πτωχείᾳ πλουτήσωμεν, ἀνατρέχοντες διὰ τῆς +πρὸς αὐτὸν ὁμοιότητος εἰς τὸ ἴδιον αὐτοῦ καὶ ἐξαίρετον +ἀγαθὸν, θεοί τε καὶ Θεοῦ τέκνα διὰ τῆς πίστεως ἀναφαινώμεθα; +ἐσκήνωσε γὰρ ἐν ἡμῖν ὁ κατὰ φύσιν Υἱὸς καὶ Θεός· +1. προσχρησάμενος B. 5. καὶ τοῦτο] κἀν τούτῳ conjicit D. 6. τὸ +prius assumptum ex Β. κυρίῳ pro χριστῷ Β. invito Cord. 7. τὸ αὐτοῦ +Cord. αὐτὸν Ed. Statim ἀναβαίνει B. Cord. ἀναβιοῖ Ed. Has duo Corderii +lectiones notat Aubertus quoque inter varias lectiones in capite voluminis. +9. πλουτῶν Β. Cord. πλουτίζων Ed. 10. τὰ assumptum ex Β. Cord. +13. εἰς om. B. habet Cord. 14. τῶν] τὸν D.E. 16. ἀληθινῶς Β. ἀληθῶς +Ed. 18. τὴν κότα μίμησιν τὴν Β. 20. ἀλλὰ om. Β. 23. τοῦτό +assumptum ex Β. 27. ἀνοφαινώμεθα Β. Ε. Migne. ἀναφαινόμεθα D. Ed. + + +Rom. iii. 15. διὸ καὶ ἐν τῶ Πνεύματι αὐτοῦ “κράζομεν Ἀββᾶ ὁ πατήρ· +σκηνοῖ δὲ ὁ λόγος ὡς ἐν πᾶσιν, ἐν ἔνι τῳ δι’ ἧμας καὶ ἐξ +Eph. ii. 16. 18. b ἡμῶν ληφθέντι ναῷ, ἵνα πάντας ἔχων ἐν ἑαυτῷ, “ἀποκαταλ- +“λάξῃ πάντας ἐν ἑνὶ σώματι πρὸς τὸν Πατέρα,” καθάπερ ὁ +Παῦλός φησι.

+

Καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενοῦς παρὰ +Πατρὸς, πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας.

+

Σάρκα γεγενῆσθαι τὸν Λόγον εἰπὼν, τουτέστιν ἄνθρωπον, +c καὶ, εἰς ἀδελφότητα καταγαγὼν τὴν πρὸς τὰ δοῦλα καὶ +ποιήματα, φυλάττει καὶ οὕτως ἀκέραιον αὐτῷ τὸ θεοπρεπὲς +ἀξίωμα, καὶ τῆς ἐνούσης αὐτῷ πατρικῆς ἰδιότητος ἀναπλέω +πάλιν ὄντα δεικνύει. πέπηγε γὰρ ὄντως ἡ θεία φύσις ἐφ’ +ἑαυτῇ, τὴν ἐφ’ ἕτερόν τι παρατροπὴν οὐκ ἀνεχομένη παθεῖν, +ἔχουσα δὲ μᾶλλον ὡσαύτως ἀεὶ, καὶ ἐν τοῖς ἰδίοις ἑστῶσα +πλεονεκτήμασιv. οὐκοῦν εἰ καὶ σάρκα φησὶ γεγενῆσθαι τὸν +Λόγον ὁ Εὐαγγελιστὴς, ἀλλ’ οὐ ταῖς τῆς σαρκὸς ἀσθενείαις +αὐτὸν νενικῆσθαι διισχυρίζεται, οὐδὲ τῆς ἀρχαιοτάτης ἰσχύος +d τε καὶ δόξης ἀποπεσεῖν, ἐπειδήπερ τὸ ἀσθενὲς ἡμῶν καὶ ἀδο- +ξότατον περιεβάλετο σῶμα. εἴδομεν γὰρ αὐτοῦ τὴν δόξαν, φησὶ, +παρὰ τὴν τῶν ἄλλων ἐξαίρετον, καὶ ὁποίαν ἄν τις ὁμολογήσοι +πρέπειν τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Υἱῷ Μονογενεῖ. πλήρης γὰρ ἦν +χάριτός τε καὶ ἀληθείας. ἀφορῶν μὲν γάρ τις εἰς τὸν τῶν +ἁγίων χορὸν, καὶ τὰ δι’ ἑκάστου γεγενημένα παραδόξως +ἀναμετρούμενος, θαυμάσει μὲν κατὰ τὸ εἰκὸς, καὶ τοῖς ἑκάστω +e προσοῦσιν ἀγαθοῖς ἐφησθήσεται, δόξης τε αὐτοὺς ἀναπεπλῆσθαι +πάντως ἐρεῖ τῆς παρὰ Θεοῦ· τὴν δέ γε τοῦ Μονογενοῦς +2. ὡς edidi ex Β. ος Β. τῷ δι’ ἡμᾶς] τὸ διήγημα Β. ἐξ ἡμῶν] ἐξ ἡμᾶς (sic) +D.E. 9. εἰς ἀδελφότητα καταγαγὼν] ἰσαδελφότητα κατάγων Β. 11. ἀναπλέω +Β. ἀνάπλεον Ed. Statim πόλιν ὄντα hoc ordine Β. 15. γεγενῆσθαι +φησὶ inverso ordine Β. invitis a. Cord. 16. αὐτὸν ἀσθενείαις inverso +ordine Β. invitis Catt. 19. περιεβάλλετο Ε. ἴδωμεν Cord. 20. ὄν +τις] αὐτῆς Β. ὁμολογήσοι a. ὁμολογήση Cord. ὡμολόγησε Ed. + + +δοξαν τε καὶ χάριν, οὐ ταῖς τῶν ἄλλων ἁμιλλωμένην τεθεᾶσθαί +φασιν οἱ θεόλογοι καὶ μάρτυρες, ἀλλὰ πολὺ λίαν +ὑπερτενῆ, καὶ ἀσυγκρίτοις ὑπεροχαῖς ἀναβαίνουσαν, οὐ μεμετρημένην +ἔχουσαν, ὡς ἑτέρου διδόντος, τὴν χάριν, ἀλλ᾿ ὡς ἐν + τελείω τελείαν καὶ ἀληθῆ, τουτέστιν, οὐκ ἐπείσακτον, οὐδὲ +ἔξωθεν ὡς ἐν προσθήκης μέρει προσπεπορισμένην, ἀλλ᾿ +οὐσιωδῶς ἐνυπάρχουσαν, καὶ πατρῴου καρπὸν ἰδιώματος a 96 b Α. +φυσικῶς ἐπὶ τὸν ἐξ αὐτοῦ διήκοντος Υἱόν.

+

Εἰ δέ τῳ δοκεῖ πλατυτέροις θεωρήμασι βασανίζειν τὸ + εἰρημένον, ἀποσκοπείτω καθ᾿ ἑαυτὸν καὶ τὰ δι᾿ ἑκάστου τῶν +ἀγίων παραδόξως γεγενημένα καὶ τὰ διὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν +Χριστοῦ, καὶ τοσαύτην οὖσαν εὑρήσει τὴν διαφορὰν, ὅσην +ἤδη προλαβόντες εἰρήκαμεν· πρὸς δέ γε τούτῳ κἀκεῖνο· οἱ +μὲν γὰρ ὡς οἰκέται γνήσιοι πέρι τον οἶκον εἰσιν, ὁ δὲ “ὡς Heb, iii. 6. + “ υἱὸς ἐπὶ τὸν οἶκον αὐτοῦ·” καὶ περὶ μὲν τοῦ Μονογενοῦς ἡ b +θεία λέγει γραφή “ Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Ps. cxvii. Hier. vii. 25. +“ Κυρίου·” περὶ δὲ τῶν ἁγίων ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ “ Καὶ +“ ἀπέστειλα πρὸς ὑμᾶς πάντας τοὺς δούλους μου τοὺς προ- +“ φήτας.” καὶ οἱ μὲν τὴν ἄνωθεν ἐδανείζοντο δύναμιν, ὁ δὲ + ὡς τῶν δυνάμεων κύριος “ Εἰ οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ Πατρός Infra x. 37, 38. +“ μου, φησὶ, μὴ πιστεύετέ μοι· εἰ δὲ ποιῶ, κἂν ἐμοὶ μὴ +“ πιστεύητε, τοῖς ἔργοις μου πιστεύετε.” οὐκοῦν εἰ τοσοῦτος +εἰς δύναμιν ὁ Μονογενὴς, ὅσοσπερ ἂν εἴη καὶ ὁ Πατὴρ, δι᾿ c +αὐτῶν ὁρᾶται τῶν ἔργων, ἰσοστάθμοις ἀναλόγως μεγαλυν- + θήσεται δόξαις, ἅτε δὴ καὶ τῶν ἴσων ἐργάτης· ὑπερέξει δὲ +πάντως τοσοῦτον, καὶ ἐν σαρκὶ γεγονὼς, τοὺς εἰς ἀδελφότητα +κεκλημένους, ὅσον ἀνθρώπους ὁ κατὰ φύσιν Θεὸς, καὶ υἱοὺς +τοὺς κατὰ θέσιν ὁ κατὰ ἀλήθειαν ἐξάλλεται. ἐπειδὴ δὲ +γέγραπται παρὰ τῷ μακαρίῳ Λουκᾳ “ Ἰησοῦς δὲ προέκοπτεν S. Luc. ii. 52. + “ ἐν σοφίᾳ καὶ χάριτι·” σημειωτέον ἐν τούτοις, ὅτι πλήρη +Ι. ἄλλων B.a. Cord. πόντων Ed. 4. ἑτέρου Cord. Ed. ἄλλου a. 5. γρ. οὐκ +ἐπακτὸν D mg 7. πατρῴου καρπὸν hoc ordine Β. Cord. κάρπου D. (sed +καρπὸν suprascriptum D.) καρποῦ Ε. 8. διήκοντος Β. Cord. διήκουσαν Ed. +21. εἰ] οἱ (sic) Ε. 22. τοσοῦτον Β. 2). κατὰ φύσιν] κατὰ ἀλήθειον +φύσιν Ε. 30. πλήρη Β. πλήρεις Ε. πλήρης Ed. + + +χάριτος ἔχειν τὴν δόξαν ἔφη τὸν Υἱὸν ὁ πνευματοφόρος· εἶτα +d ποῖ ποτε προκόψει τὸ πλῆρες, ἢ ποίαν ὅλως ἐπιδέξεται +προσθήκην, οὗ ἐπέκεινα μηδέν ; οὐκοῦν, οὐχ ᾗ Λόγος ἐστὶ +καὶ Θεὸς προκόπτειν εἴρηται, ἀλλ’ ὅτι μειζόνως ἀεὶ θαυμαζόμενος, +χαριέστερος παρὰ τοῖς ὁρῶσι διὰ τῶν ἀποτελεσμάτων +ἀνεδείκνυτο, προκοπτούσης, ὡς ἔστι μᾶλλον εἰπεῖν ἀληθέστερον, +τῆς τῶν θαυμαζόντων ἕξεως, ἤπερ αὐτοῦ τοῦ τελείου, +πρὸς χάριν, ὡς Θεοῦ. εἰρήσθω δὲ ταῦτα χρησίμως, εἰ καὶ +ἐστι παρεκβατικὸς ὁ λόγος.

+e +

ἸωάννηΗς μαρτυρεῖ περί αὐτοῦ, κω κέκραΓε.

+

Ἀκολουθεῖ πάλιν ταῖς ἰδίαις ἐννοίαις ὁ σοφώτατος Εὐαγγελιστὴς, +καὶ ὡς τοῖς ὀπίσω χρεωστούμενον τὸν ἐφεξῆς +εὐρύθμως ποιεῖται λόγοv. ἐπειδὴ γὰρ ἔφη περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ +Supra ver. 14. Θεοῦ “ Ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς +“ παρὰ Πατρὸς,” ἵνα μὴ μόνος τοῦτο φαίνηται λέγων, οὐχ +ἑνὶ προσώπῳ τοῦ Ἐθεασάμεθα πρέποντος, τὸν ὁμώνυμον +συνάπτει μάρτυρα, μίαν ἔχοντα πρὸς αὐτὸν καὶ τὴν αὐτὴν +εὐσέβειαv. μαρτυρῶ, φησὶ, τοιγαροῦν ἐγώ· τεθέαμαι γὰρ +97 b A. a ὅπερ εἶπον· μαρτυρεῖ δὲ ὁμοίως καὶ ὁ βαπτιστής· ἀξιολογωτάτη +τῶν πνευματοφόρων δυὰς καὶ ἀξιόχρεως ξυνωρὶς +ἀνδρῶν ἀληθείᾳ συντεθραμμένων, καὶ οὐκ εἰδότων τὸ ψεύδεσθαι. +θέα δὲ ὅπως ἐμφαντικωτάτην ἡμῖν ἐποιήσατο τὴν +ἐξήγησιν· οὐ γὰρ μόνον ὅτι μαρτυρεῖ φησιν ὁ Ἰωάννης περὶ +αὐτοῦ, προστίθησι δὲ χρησίμως ὅτι καὶ κέκραγεν, ἀπὸ τοῦ +Es. xl. 3. “ Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ” λαμβάνων τοῦ λόγου τὴν +ἀπόδειξιν· καλῶς δὲ καὶ τοῦτο λίαv. ἐνεχώρει γάρ τινας +b τῶν δι’ ἐναντίας εἰπεῖν Πότε τῷ Μονογενεῖ μεμαρτύρηκεν ὁ +βαπτιστὴς, ἢ καὶ τίσιν ἐκεῖνος περὶ τούτων ἀνεκοινώσατο ; +2. πο]ι ὀποὶ Β. πλήρης Β. 4. μεῖζον, ὡς Β. 6. ἀπεδείκνυτο Cat. +in S. Luc. ii. 52. invito Cord. 8. δὲ Β. Ε. καὶ Ed. 12. χρεωστουμένοις +τῶν Β. 15. παρὰ Πατρὸς assumpta ex Β. τοῦτο φαίνηται hoc ordine B.D.E. +19. καὶ om. Β. 2 1. ἀνδρῶν accessit ex Β. Lacuna in D.E. 22. ἐμφατικωτατην +D. 27. τῳ] τὸ τῷ Β. 28. ἐκεῖνος περὶ τούτων] ἑνὸς περὶ τούτου Β. + + +κέκραγεν οὖν, φησὶν, τουτέστιν, οὐκ ἐν παραβύστῳ λαλεῖ, +οὐκ ἠρέμα καὶ ψιθυρίζων μαρτυρεῖ, σάλπιγγος ἀκούσῃ +βοῶντος εὐηχέστεροv. οὐ μόνος ἀκούσας τὰ τοιαῦτά φημι, +πλατὺς καὶ εἰς πάντας ὁ λόγος, λαμπρὸς ὁ κήρυξ, ἐπίσημος + ἡ φωνὴ, μέγας καὶ οὐκ ἄγνωστος ὁ πρόδρομος.

+

Οὗτος ἦν ὃν εἷπον Ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος, ἔμπροσθέν μου +γέγονεν, ὅτι πρῶτός μου ἦν.

c +

Ὀνομάσας τὸν μάρτυρα τὸν ὁμογνώμονα καὶ ὁμώνυμον +αὐτῷ, καὶ μεγάλῃ δείξας ἀποχρησάμενον τῇ φωνῇ πρὸς τὴν + τοῦ κηρύγματος διακονίαν, ἐπάγει χρησίμως καὶ τῆς μαρτυρίας +τὸν τρόπον· ἐν τούτῳ γὰρ μάλιστα σύμπαν ἦν τὸ +ζητούμενοv. τί οὖν ἄρα τὸν τοιοῦτον Ἰωάννην ἀνακεκραγότα +περὶ τοῦ Μονογενοῦς εὑρήσομεν; Ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος +ἐμπροσθέν μου γέγονεν ὅτι πρῶτός μου ἦν ; βαθὺς ὁ λόγος, καὶ + πολλὴν ἐφ᾿ ἑαυτῷ τὴν βάσανον ἀπαιτῶν· ἡ μὲν γὰρ πρόχειρος d +τοῖς πολλοῖς καὶ τετριμμένη διάνοια, τοιαύτη τις οὖσα +τυγχάνει· ὅσον γὰρ ἧκεν εἰς τὸν τῆς γεννήσεως χρόνον τῆς +μετὰ σαρκὸς, προεβάδιζε τοῦ Σωτῆρος ὁ βαπτιστὴς, ἠκολούθει +δε πὼς καὶ ὀπίσω τρέχων ἐφαίνετο μησὶν ἓξ ὑστερίζων + ὅλοις ὁ Ἐμμανουὴλ, ὡς ὁ μακάριος ἱστόρησε Λουκᾶς. +τοῦτο λέγειν οἴονται τὸν Ἰωάννην τινὲς, ἵνα νοῆται τοιώσδε +῾Ο ὀπίσω μου ἐρχόμενος κατὰ τὸν τῆς ἡλικίας χρόνον, ἔμπροσθέν +μου γέγονεv. ἀλλ᾿ ἔστιν ἰδεῖν τὸν ὀξυωπέστερον τοῖς θείοις e +ἐνατενίζοντα θεωρήμασι, πρῶτον μὲν, ὅπως εἰς ἐξιτήλους + ἐννοίας ὁ λόγος ἡμῖν εἰσφέρεται, καὶ μακράν που τῶν +ἀναγκαίως ζητουμένων ἀποδημεῖ. παρελήφθη γὰρ μάρτυς +ὁ ἅγιος βαπτιστὴς, οὐχ ἵνα τῷ τῆς γεννήσεως χρόνῳ, +ποτὲ μὲν ὑστερίζοντα, ποτὲ δὲ αὖ πάλιν προτερεύοντα +14. Haec ὅτι πρῶτός μου ἦν assumpta ex Β. e suo addidit Migne. 16. τετριμμένη] +τετρομένη (sic) Β. 20. Λοῦκας ἱστορήσας Β. 22. κατὰ τὸν +τῆς ἡλικίας χρόνον ante ὁ transponit Ed. edidi ex Β. 24. ὅπως om. Β. +25. ἐννοίας—εἰσφέρεται] ἡμῖν ἐννοίας ὁ λόγος ἐκφέρεται Β. + + +Supra ver. 14. δείξη χριστὸν, ἀλλ’ ὡς συντεθεαμένος “ τὴν δόξαν αὐτοῦ, +“ δόξαν ὡς Μονογενοῦς παρὰ Πατρὸς πλήρης χάριτος καὶ +“ ἀληθείας.”

+98 Α. a

Ποῖον οὖν ἄν τις ἐφαρμόσαι λόγον τοῖς οὕτως ἀκαίρως +εἰσβεβηκόσι διηγήμασιν; ἢ πῶς ἄν τις ἡμῖν ἑρμηνεύσοι +σαφῶς, εἰς ποσότητα χρόνου λαβὼν τὸ ζητούμενον, τουτέστιν +Ὀ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἔμπροσθέν μου γέγονε ; κείσθω +γὰρ δὴ καὶ ὁμολογουμένως τὸ κατόπιν ἔρχεσθαι τοῦ βαπτιστοῦ +τὸν κύριον, ἅτε δὴ γεγονότα τῷ χρόνῳ τῷ κατὰ τὴν +σάρκα δεύτερον· κατὰ τίνα τρόπον καὶ ἔμπροσθεν αὐτοῦ γενή- +σεται, κατὰ χρόνον δὲ δηλονότι; καλεῖ γὰρ εἰς τοῦτον ἡμᾶς +b τὸν νοῦν ἡ τοῖς προλαβοῦσιν ἀναλόγως ὀφειλομένη τάξις τε +καὶ ἀκολουθία. ἀλλ’ οἶμαι τοῦτο παντί τῳ γενέσθαι σαφὲς, +ὡς οὐκ ἃν εἴη τῶν ἐνδεχομένωv. τὸ γὰρ ὑστερίζον τινὸς +κατὰ χρόνον, οὐκ ἄν ποτε φθάσαι τὸ ἡγούμενοv. οὐκοῦν +ἀμαθὲς κομιδῇ, καὶ παντελῶς ἀπίθανον, περὶ χρόνου τοῦ +κατὰ τὴν σάρκα τὸν ἅγιον εἰπεῖν οἴεσθαι βαπτιστήν Ὀ +ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἔμπροσθέν μου γέγονεν· ἀκολούθως δὲ +μᾶλλον τῷ ἡμῖν προτεθέντι σκοπῷ νοοῦντες αὐτὸ, τοιώσδε +c πὼς εἰρῆσθαι πιστεύσομεv. χαριέντως ὁ μακάριος βαπτιστὴς 20 +ἀπὸ τοῦ κατὰ συνήθειαν σχήματος ἀναφέρει τὸν +λόγον, ἐπὶ ποιότητα πραγμάτων πνευματικὴν, καὶ ὥσπερ +ἀπό τινος εἰκόνος τῶν καθ’ ἡμᾶς εἰς ἐξήγησιν ἔρχεται +νοημάτων λεπτομερεστέρων.

+

Φιλεῖ μὲν γάρ πὼς ἀεὶ τὸ ἡγεῖσθαι πεφυκὸς, τῶν ἕπεσθαι +λεγομένων ὑπάρχειν ἐπιδοξότερον, παραχωρεῖ δὲ τοῖς ἡγου- +μένοις τὰ ἑπόμενα· οἷον ὁ χαλκευτικὴν ἀκριβώσας τέχνην, +d ἢ τεκτονικὴν τυχὸν, ἢ ὑφαντικὴν, ἡγεῖται πὼς, καὶ τὸ ἄμεινον +ἔχει τοῦ κατὰ μαθητείαν ἕπεσθαι νοουμένου, καὶ εἰς τὸ +τελείως εἰδέναι βαδίζοντος· ἀλλ’ ὅταν ὁ τοιοῦτος τὴν τοῦ +Ι. συντεθεμένος Β. 5. ἡμῖν om. Β. 6. σαφῶς Β. σοφῶς Ed. +8. δὴ om. Β; an hic aut lin. sq. nescio. 10-12 ἔμπροσθεν — ἡ ora. Ε. +10 γενήσεται] γενέσθαι Β. 15. καττὰ ]+ τὸν Ed. invito Β. 20. πιστεύομεν +Β. 28. πὼς καὶ τὸ ἄμεινον ἔχει οm. Β. + + +διδάσκοντος ὑπεραναβαίνῃ τέχνην, καὶ κατόπιν ἐάσας αὐτὴν +ἐργάζηται τὸ ἄμεινον, οὐκ ἀκόμψως ἐρεῖν τὸν νενικημένον +ὑπολαμβάνω περὶ τοῦ νικήσαντος μαθητοῦ Ὀ ὀπίσω μου +ἐρχόμενος, ἔμπροσθέν μου γέγονε. κατὰ τοῦτο τοίνυν + μετακομίζων τὸ σχῆμα τὴν τοῦ θεωρήματος δύναμιν, ἐπί τε +τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ καὶ τοῦ ἁγίου βαπτιστοῦ, +νοήσεις ὀρθῶς· δέχου δὲ τὰ καθ’ ἕκαστον ἐξ ἀρχῆς. ἐθαυμάζετο e +μάζετο παρὰ πάντων ὁ βαπτιστὴς, πολλοὺς ἐποίει τοὺς +μαθητὰς, ὄχλος αὐτὸν περιέθει τῶν βαπτιζομένων πολὺς, + ἠγνοεῖτο δὲ καίτοι κρείττων ὢν ὁ Χριστὸς ἐλάνθανεν ὅτι +Θεὸς ὑπῆρχεν ἀληθινός· ἐπειδὴ δὲ ἠγνοεῖτο, θαυμαζομένου +τοῦ βαπτιστοῦ, ἐδόκει πὼς καὶ ὑστερίζειν αὐτοῦ· ἐβάδιζεν +ὀπίσω βραχὺ τὸ μεῖζον ἔχοντος ἔτι κατὰ τιμὴν καὶ δόξαν +τὴν ἐν ἀνθρώποις ἐκείνου· ἁλλ’ ὁ ἐρχόμενος ὀπίσω γέγονεν + ἔμπροσθεν, μείζων Ἰωάννου καὶ κρείττων ἀναδεικνύνενος. μένος. ὁ a 99 A. +μὲν γὰρ ἤδη Θεὸς ὑπάρχων διὰ τῶν ἔργων ἀπεκαλύπτετο, ὁ +δὲ τῆς ἀνθρωπότητος οὐκ ἀναβαίνων τὸ μέτρον, ὀπίσω λοιπὸν +γεγονὼς εὑρίσκεται. οὐκοῦν αἰνιγματωδῶς ὁ μακάριος ἔφασκε +βαπτιστής Ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος ἔμπροσθέν μου γέγονεν, ἀντὶ + τοῦ Ὁ ποτὲ κατόπιν τῆς ἐμῆς ὑπάρχων τιμῆς, ἐπιδοξότερος +ὤφθη, καὶ ἀσυγκρίτοις ὑπεροχαῖς τὸ ἐμοὶ πρέπον τε καὶ +προσὸν ὑπερεκτρέχει μέτροv. οὕτω νοοῦντες τὸ εἰρημένον, +μάρτυρα τῆς δόξης τοῦ Μονογενοῦς εὑρήσομεν αὐτὸν, καὶ b +οὐκ εἰκαίων πραγμάτων ἄκαιρον ἐξηγητήv. τὸ γὰρ μείζονα + λέγειν ἑαυτοῦ τὸν Χριστὸν, μεγάλην ἔχοντος ἐπὶ ἁγιότητι +τὴν ὑπόληψιν, τί ἃν ἕτερον εἴη λοιπὸν, ἢ δόξαν αὐτῷ τὴν +ἐξαίρετον ἐπιμαρτυρεῖν; ὅτι πρῶτός μου ἦv. ἔμπροσθεν μου +γέγονεν εἰπὼν, ἀναγκαίως ἐπιφέρει τό Ὄτι πρῶτός μου ἢν, +πρεσβυτάτην αὐτῷ τὴν δόξαν ἀνατιθεὶς, καὶ τὸ προὔχειν +11. θαυμαζομένου Β. τὸ θαυμαζόμενον Ed. Ad ἠγνοεῖτο, D mg. noat σχ ( = +σχόλιον) ἤτοι ὁ θεότης; et ad αὐτοῦ, ἤγουν τοῦ βαπτιστοῦ αὐτοῦ. 15 Ἰωάννου +μείζων inverso ordine Β, 17. λοιπὸν] + καὶ Ed. invito Β. 18 εὑρίσκεται +om. lacuna facta. 22. ὑπερεκτρέχει correxi ex Cord. post Migne. ὐπερεκτρέχοι +Ed. 24. εἰκαίων] οἰκείων Cord. ` ὅτι πρῶτός μου ἦν] ὅτι ὁ +ὀπίσω μου ἐρχόμενος e suo Migne. 28. ὃ pro ὅτι Β. 29. ἀντιτιθεὶς Β. +repugnantibus a. Cord. qui ἀνατίθησι exhibent. προέχειν a. + + +ἁπάντων οὐκ ἐν χρόνῳ προσγεγονὸς, ἀλλ’ ἐνυπάρχον ἄνωθεν +c ὡς Θεῷ κατὰ φύσιν, διαβεβαιούμενος. ἦν γάρ μου πρῶτος, +φησὶν, ἀντὶ τοῦ ἀεὶ καὶ διὰ παντὸς ἀμείνων καὶ ἐπιδοξότερος· +διὰ δὲ τῆς πρὸς ἕνα τῶν γενητῶν συγκρίσεως, ἡ κατὰ +πάντων ψῆφος τῷ ὑπὲρ πάντας συνάγεται. οὐ γὰρ ἐν τούτῳ +καὶ μόνον τὸ μέγα καὶ ἀξιάγαστον τοῦ Υἱοῦ θεωρήσομεν +ἀξίωμα, ἐν τῷ τὴν Ἰωάννου δόξαν ὑπερδραμεῖν, ἀλλ’ ἐν τῷ +πάσης ὑπερκεῖσθαι γενητῆς οὐσίας.

+

“Οτι ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν.

+d +

Ἀποδέχεται διὰ τούτων τὴν ἀληθῆ τοῦ βάπτ’ ἱστοῦ μαρτυρίαν +ὁ Εὐαγγελιστὴς, καὶ σαφῆ ποιεῖται τὴν ἀπόδειξιν τῆς +τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ὑπεροχῆς, καὶ τοῦ κεκτῆσθαι τὸ πλέον +οὐσιωδῶς κατὰ παντὸς γενητοῦ, κατά τε τὴν δόξαν αὐτὴν, +περὶ ἧς ὁ λόγος μάλιστα νῦν, καὶ τὸν ἐπὶ τοῖς ἄλλοις ἅπασιν +ἀγαθοῖς εὐκλεᾶ κατάλογοv. ἄριστα γάρ μοι, φησὶ, καὶ ἀληθέστατα +λέγων ὁ βαπτιστὴς ἀναφαίνεται περὶ τοῦ Μονο- +e γένους “ Ὅτι πρῶτός μου ἦν,” τουτέστι, πολὺ δὴ κρείττων +καὶ ἀμείνωv. ἐπεὶ καὶ παντες ἡμεῖς οἱ εἰς ’τον τῶν ἀγίων κατατεταγμένοι +χορὸν, τὸ ἴδιον αὐτοῦ καταπεπλουτήκαμεν ἀγαθὸν, +καὶ τοῖς ἐκείνου μᾶλλον ἤπερ τοῖς ἑαυτῆς ἐπισεμνύνεται +πλεονεκτήμασιν ἡ ἀνθρώπου φύσις, ὅταν ὅταν τι τῶν +ἀξιαγάστων εὑρίσκηται· ἀπὸ γὰρ τοῦ πληρώματος τοῦ Υἱοῦ, +καθάπερ ἐξ ἀεννάου πηγῆς, ἡ τῶν θείων χαρισμάτων ἀναβλύζουσα +δόσις εἰς ἑκάστην ἔρχεται ψυχὴν, ἥπερ ἃν φαίνοιτο +100 Α. a τοῦ λαβεῖν ἀξία. εἰ δὲ χορηγεῖ μὲν ὡς ἐκ φυσικοῦ πληρώματος +ὁ Υἱὸς, χορηγεῖται δὲ ἡ κτίσις· πῶς οὐκ ἂν νοοῖτο +λοιπὸν οὐχ ὁμοίαν ἔχων τοῖς ἄλλοις τὴν δόξαν, ἀλλ’ ἥπερ +2. μου om. a. 6. κοὶ prius om. a. Statim μόνον B.a. μόνῳ Cord. Ed. +Υἱοῦ] Θεοῦ Cord. 14. μάλιστα νῦν Β. μάλα νυνὶ Ed. 17. δὴ et καὶ +ἀμείνωv. ἐπεὶ καὶ πάντες om. Β., invitis Cord. et (iit vid.) a. 18. ἁγίων] +πιστῶν a. 19. τὸ ἴδιον — ἀγαθὸν] ἐκ τῶν ἰδίων αὐτοῦ πεπλουτήκαμεν ἀγαθῶν a. +καταπεπλουτήκαμεν Β. πεπλουτήκαμεν a. Cord. Ed. 20. ἑαυτῆς ἔπι om. Β. +Haec clausula deest in Catenis. 24. εἴπερ Cord. 27. τοῖς ἄλλοις ἔχων +inverso ordine B., invitis Catenis. + + +ἃν πρέποι τῷ ἐκ Θεοῦ Μονογενεῖ, φύσεως οἰκείας ἔχοντι +καρπὸν τὰ κατὰ πάντων πλεονεκτήματα, καὶ τῆς πατρικῆς +ἰδιότητος ἀξίωμα τὴν ὑπεροχήν; οἶμαι δὲ ἔγωγε καὶ τὸν +σοφώτατον Παῦλον περὶ τῆς τῶν ὅλων διαλαβόντα φύσεως, + κεκινῆσθαι διὰ τούτων εἰς ἐννοίας ἀληθεῖς, οὕτω τε λοιπὸν +ὡς πρὸς τὴν κτίσιν εἰπεῖν 1 ἴ’ γὰρ ἔχεις ὁ οὐκ ἔλαβες; b 1 Cor. iv. 7. +μετὰ γὰρ τοῦ εἶναι, καὶ τὸ εὖ εἶναι τοιώσδε τυχὸν τῆ κτίσει +θεόσδοτον, ἔχει δὲ οἴκοθεν οὐδὲν, πλουτεῖ δὲ μόνον τὴν τοῦ +διδόντος φιλοτιμίαv. σημειωτέον δὲ πάλιν, ὅτι πλήρη, + τουτέστιν, ἐν πᾶσι παντέλειον εἶναί φησι τὸν Υἱὸν, καὶ +τοσοῦτον ἀφεστῶτα τοῦ κατά τι γοῦν ἐπιδεᾶ καθεστάναι, ὡς +καὶ πᾶσι δύνασθαι χορηγεῖν, τὸ ἐλαττοῦσθαι παραιτούμενον +καὶ τῆς οἰκείας ὑπεροχῆς ἀεὶ τὸ μέγεθος ἐν ταὐτότητι +διασώζοντα.

+c +

Καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος, ὅτι ὁ νόμος Μᾶ Μωυσέως ἐδόθη, ἡ +χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ χριστοῦ ἐγἐετο.

+

Λαμπροτέραν τῆς ἐν ἅπασιν ἀνθρώποις εὐκλείας τὴν τοῦ +Μονογενοῦς ἀναπεφάνθαι δόξαν εἰπὼν, καὶ τὸ ἐν ἁγιότητι +μέγεθος ἀσύγκριτον αὐτῷ πρὸς τοὺς ἁγίους εἰσφέρων, ἀπὸ + τῶν εἰς ἄκρον ἀναβεβηκότων ἀρετῆς ποιεῖσθαι σπουδάζει +τοῦ προτεθέντος σκοποῦ τὴν ἀπόδειξιv. περὶ μὲν οὖν Ἰωάννου +φησὶν ὁ Σωτῆρ’ “ Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐκ ἐγήγερται ἐν d S. Matth. xi, 11. +“ γεννητοῖς γυναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. +ἀλλὰ τὸν οὕτω μέγαν καὶ ἀξιοζήλωτον παρέστησεν ἤδη, + καθάπερ αὐτός φησιν, ἀνακεκραγότα καὶ μεγάλῃ λέγοντα τῆ +φωνῇ “ Ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος, ἐμπροσθέν μου γέγονεν, Supra ver. 15. +“ ὅτι ὅτι πρῶτός μου ἦν.’’ ἡττωμένης δὲ τῆς Ἰωάννου δόξης, +καὶ παραχωρούσης τῷ Μονογενεῖ, πῶς οὐκ ἀνάγκη λοιπὸν +ἐννοεῖν μηδένα τῶν ἄλλων ἁγίων εἰς τὸ ἴσον ἀναφέρεσθαι +2. κατὰ om. Β. invitis Catenis. τῆς assumptum ex a. Cord. 8. μόνον +Β. μόνην Ed. Statim τὴν posl διδόντος transponit Β. 10. φησι om. Β. +19. εἰσφέρων B.D.E. Migne. εἰσφέρον Ed. 21. οὖν assumptum ex Ε. + + +e μέτρον τῷ Σωτήρι’ χριστῷ, κατά γε τὸν τῆς εὐκλείας λόγον, +ὃς ἐν τῇ τῶν ἔργων θεωρεῖται λαμπρότητι; οἱ μὲν οὖν κατὰ +τοὺς τῆς ἐπιδημίας καιροὺς γεγονότες ἅγιοι, τὴν Ἰωάννου +πλεονεκτεῖν οὐκ ἃν ἔχοντες ἀρετὴν, οὐδὲ τὸ ἐκείνῳ προσὸν +ἀναβαίνοντες μέτρον, παραχωρήσουσι σὺν αὐτῷ τὸ νικᾶν τῷ +Χριστῷ, εἴπερ ἔχων ἐν ἀγαθοῖς τὸ ἀκρότατον ὁ μακάριος +βαπτιστὴς, καὶ τρόπον ὑπερβολῆς καταλελοιπὼς οὐδένα, τὴν +ἐπ’ ἐλάττοσι ψῆφον οὐ διὰ τῆς ἑτέρου λαμβάνει φωνῆς, ἀλλ’ +101 Α. a αὐτὸς ἑαυτοῦ κατεσφράγισε τὸ πρᾶγμα, λέγων, ὡς ἅγιος +ἀληθῶς. ἐπειδὴ δὲ καὶ τῶν ἀρχαιοτέρων ἁγίων ἐχρῆν ἄνα. +φαίνεσθαι κρείττονά τε καὶ μείζονα τὸν Ἐμμανουὴλ, ἀναγκαίως +ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς ἐπὶ πρῶτον ἔρχεται τὸν +Exod. xxxiii. 12. ἱεροφάντην Μωυσέα, πρὸς ὃν εἴρητο παρὰ Θεοῦ “ Οἶδά σε +“ παρὰ πάντας, καὶ χάριν εὗρες παρ’ ἐμοί.’ ὅτι γὰρ ἐγινώσκετο +παρὰ πάντας τῷ Θεῷ, καὶ διὰ τούτου πάλιν ἡμεῖς +Num.xii. 6-8. τισόμεθα “ Ἐὰν γένηται, φησὶ, προφήτης ὑμῶν Κυρίῳ, ἐν +b “ ὁράματι ὁράματι αὐτῷ γνωσθήσομαι καὶ ἐν ὕπνῳ λαλήσω αὐτῷ. +“ οὐχ οὐχ οὕτως ὡς ὁ θεράπων μου Μωυσῆς, ἐν ὅλῳ τῷ οἴκῳ +“ μου μου πιστός ἐστι· στόμα κατὰ στόμα λαλήσω αὐτῷ, ἐν +“ εἴδει εἴδει καὶ οὐ δι’ αἰνιγμάτων.” ἔχοντος τοίνυν καὶ τοῦ πανσόφου +σοφοῦ Μωυσέως κατὰ τῶν ἀρχαιοτέρων ἁγίων τὴν οὕτω +μεγάλην ὑπεροχὴν, κρείττονά τε καὶ εὐκλεέστερον κατὰ +Col. i. 18. πάντα τρόπον ἐπιδεικνύει τὸν Μονογενῆ, ἵνα φαίνηται “ ἐν +“ πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων,” ὡς ὁ Παῦλός φησι· καὶ διὰ τοῦτο +λέγει Καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος, ὅτι ὁ νόμος διὰ Μωυσεως ὲδόθη, +c ἡ χάρις καὶ ἡ ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο· οἶμαι γὰρ +ἔγωγε τοιοῦτόν τι βούλεσθαι δηλοῦν τὸν μακάριον Εὐαγγελιστήν. +ἀληθῆ, φησὶ, τὴν ὁμολογίαν ὁ μέγας ἐποιήσατο +βαπτιστὴς περὶ τοῦ Μονογενοῦς διαρρήδην ἀπαγγέλλων +Ι. γε] τε Β. Ε. 2. κατὰ τὸν τῆς ἐπιδημίας καιροῦ Β. 4. ὂν assumptum +ex Β. 9. ἑαυτοῦ] αὐτοῦ Β. τὸ om. Β. 12. Εὐαγγελιστὴς] βαπτιστὴς Β. +13. ἱεροφάντα Ε. 14. ὅτι γὰρ Β. ὃ cum lacuna Ε. lacuna D. Ed. 15. ἡμεῖς +om. Β. 1 6. προφήτης. φησὶν inverso ordine Β. Κυρίῳ accessit ex Β. +IQ. στόμα κατὰ στόμα λαλήσω αὐτῷ om. Β. 23. ἐπιδεικνύει Β. ἄπο· +δεικνύει Ed. + + +“ Ὁ ὀπίσω μου ἐρχόμενος, ἔμπροσθεν μου γέγονεν, ὅτι Supra ver. 15. Ib. 16. +“ πρῶτός πρῶτός μου ἦν·’’ καὶ γὰρ “ ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ +“ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν.” καὶ νομιζέτω μηδεὶς, Ἰωάννου +μὲν ἢ καὶ τῶν ἄλλων ἁγίων οἳ κατὰ τοὺς τῆς ἐπιδημίας + γεγόνασι καιροὺς, ὑπερανίσχειν τὸν Μονογενῆ· ἡττᾶσθαι +γεμὴν κατὰ τὴν δόξαν τῶν ἀρχαιοτέρων, οἵπερ ἦσαν ἐν d +ἁγιασμῷ διαλάμποντες; κατὰ τοὺς ἄνωθεν τῆς ἐπιδημίας +χρόνους· θεωρήσει γὰρ αὐτὸν πολὺ τὸ Μωυσέως, φησὶν, +ἀναβαίνοντα μέτρον, καίτοι τὸ μεῖζον, ὡς πρὸς ἐκείνους, ἐν + ἁγιασμῷ κεκτημένου· παρὰ πάντας γὰρ αὐτὸν ἐγνωκέναι +σαφῶς ὁ νομοθέτης διεβεβαιώσατο. Ἰωάννης μὲν οὖν ἐξ +ἰδίας ἠλέγχετο φωνῆς, ὡς ὀπίσω δόξης ἐβάδιζε τοῦ Χριστοῦ· +ἔρχεται δὲ κατόπιν τῆς λαμπρότητος αὐτοῦ, καὶ οὐδὲν ὅλως +ἐπ’ ἐκείνῳ τὸ ζητούμενον, ἢ καὶ ἀποτραχῦνον τῆς ἀληθείας e + τὴν εὕρεσιν.

+

πόθεν οὖν ἄρα καὶ αὐτὸν εὑρήσομεν τὸν ἱεροφάντην +Μωυσέα τῆς τοῦ κυρίου δόξης ἡττώμενον; ἐξεταζέτω, +φησὶν, ὁ φιλομαθὴς τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν διὰ τοῦ Σωτῆρος +χάριν εὐαγγελικὴν, ἀντὶ χάριτος τῆς νομικῆς τῆς διὰ Μωυσέως· + τότε γὰρ δὴ θεωρήσει τοσούτῳ κρείττονα τὸν Υἱὸν, +ὅσῳπερ ἃν φαίνοιτο τῆς κατὰ νόμον πολιτείας τὰ ἀμείνω +νομοθετῶν, καὶ πάντων ὁμοῦ τῶν διὰ Μωυσέως εἰσφέρων τὰ +βελτίονα. ὁ μὲν γὰρ νόμος φησὶ διὰ Μωυσέως ἐδόθη, ἡ χάρις a 102 Α. +καὶ ἡ ἀλήθεια διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐγένετο. τίς οὖν ἄρα τοῦ + νόμου πρὸς τὴν διὰ τοῦ Σωτῆρος χάριν ἡ διαφορὰ, θεωρήσει +πάλιν ὁ φιλοζητητὴς καὶ ἑταῖρος ἱδρώτων ἀγαθῶν· ὀλίγα δὲ +ἡμεῖς ἐροῦμεν ἀντὶ πολλῶν, ἀμήρυτόν τινα καὶ μακρὸν τῶν +ἐπὶ τούτοις θεωρημάτων τὸν ἀριθμὸν ὄντα πιστεύοντες. +οὐκοῦν ὁ μὲν νόμος κατέκρινε τὸν κόσμον Συνέκλεισε γὰρ “ Συνεκλεισε γαρ Gal. iii. 22. + ὁ Θεὸς δι’ αὐτοῦ “ τὰ πάντα ὑπὸ ἁμαρτίαν,” ὡς ὁ Παῦλός +3. ἐλάβομεν] + καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος Β. 5. καιροὺς γεγόνασιν inverso +ordine Β. Statim ὑπερανίσχειν Β. ὑπερανέχειν Ed. 12. ἰδίας] οἰκείας Β. +χριστοῦ Β. Υἱοῦ Ed. 17. Κυρίου Β. χριστοῦ Ed. 20. τοσοῦτον a. +27. Ad ἀμήρυτον adnotat Ε mg.: ἐκ τοῦ λεξικοῦ τοῦ ἁγίου Κυρίλλου: ἀτελεύτητος, +ἄφθαρτος. μακρὸν D.E. Migne. μακρὰν Ed. κοὶ μακρὸν μακρὸν Β. + + +b φησι· καὶ κολάσεσιν ἡμᾶς ἐνόχους ὄντας ἐδείκνυεν, ἐλευθεροῖ +Infra xii. 47. δὲ μᾶλλον αὐτὸν ὁ Σωτῆρ’· οὐ γὰρ ἦλθεν ἴκα κρίνῃ τὸν +“κόσμον, ἀλλ’ ἵνα σώσῃ τὸν κόσμον.” καὶ χάριν μὲν +καὶ ὁ νόμος ἐδίδου, καλῶν ὅλως εἰς θεογνωσίαν, καὶ +τῆς τῶν εἰδώλων λατρείας ἐξέλκων τοὺς πεπλανημένους, καὶ +προσέτι τούτῳ καὶ τὸ φαῦλον ὑποδεικνὺς, καὶ διδάσκων τὸ +ἀγαθὸν, εἰ καὶ μὴ τελείως, ἀλλὰ παιδαγωγικῶς καὶ χρησίμως· +ἡ δὲ διὰ τοῦ Μονογενοῦς ἀλήθεια τε καὶ χάρις, οὐκ +c ἐν τύποις ἡμῖν εἰσφέρει τὸ ἀγαθὸν, οὐδὲ ὡς ἐν σκιᾷ χαράττει +τὰ συμφέροντα· ἀλλ’ ἐν λαμπροῖς καὶ καθαρωτάτοις διατάγμασι +καὶ πρὸς τελείαν τῆς πίστεως γνῶσιν χειραγωγεῖ· +Rom. viii. 15. καὶ ὁ μὲν νόμος πνεῦμα δουλείας ἐδίδου πρὸς φόβον, τὸ δὲ +πνεῦμα τῆς υἱοθεσίας ὁ χριστὸς εἰς ἐλευθερίαv. ὁ νόμος +1 Cor. vii. 19. ὁμοίως τὴν ἐν σαρκὶ περιτομὴν οὐδὲν οὖσαν εἰσφέρει· “H +“ περιτομὴ γὰρ οὐδέν ἐστιν,” ὥσπερ οὖν ὁ Παῦλος ἐπι- +στέλλει τισίν· ὁ δὲ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς χριστὸς τὴν ἐν +Rom.ii. 29. πνεύματι καὶ καρδίᾳ περιτομὴν διὰ τῆς πίστεως προξενεῖ. +d ὁ νόμος ὕδατι βαπτίζει γυμνῷ τοὺς μεμολυσμένους, μένους, ὁ Σωτῆρ’ +S.Matth. iii. 11. ”ἐν Πνευματι Ἁγίῳ καὶ πυρὶ. ὁ νόμος εἰς τὴν ἀντίτυπον +Heb. ix. τῶν ἀληθινῶν εἰσφέρει σκηνὴν, ὁ Σωτῆρ’ εἰς αὐτὸν ἀναΦέρει +lb. viii. 2. τὸν οὐρανὸν, καὶ εἰς τὴν ἀληθεστέραν εἰσάγει σκηνὴν, “ἣν +“ἔπηξεν ὁ Κύριος καὶ οὐκ ἄνθρωπος.’’ καὶ χαλεπὸν μὲν +οὐδὲν ἀποδείξεις τοῖς εἰρημένοις ἐπισωρεύειν ἑτέρας, τιμητέον +δ’ οὖν ὅμως τὸ μέτροv. πλὴν ἐκεῖνο χρησίμως τε καὶ ἀναγκαίως +e ἐροῦμεν· ὅτιπερ ὁ μακάριος Παῦλος ἐν ὀλίγοις ἔλυσε +τὸ ζητούμενον, περί τε τοῦ νόμου καὶ τῆς τοῦ Σωτῆρος +2 Cor. iii. 9. χάριτος εἰπών “ Εἰ γὰρ τῇ διακονίᾳ τῆς κατακρίσεως δόξα, +“ πολλῷ μᾶλλον περισσεύει ἡ διακονία τῆς δικαιοσύνης ἐν +“ δόζη.’’ διακονίαν μὲν γὰρ κατακρίσεως τὴν διὰ Μωυσέως +φησὶν ἐντολὴν, διακονίαν δὲ δικαιοσύνης, τὴν παρὰ τοῦ +2. αὐτὸν Β. E. αὐτὸς D. Ed. 3 σώσῃ τὸν κόσμον Β. σωθῇ ὁ κόσμος Ed. +8. Assumpta δὲ ex Β. Ε., τε ex Β. 9 σκιά Β. σκιαῖς Ed. 12. πνεῦμα +δουλείας] πνεύμονα νόμου δούλου Ε. 17. καρδίαν Ε. τῆς assumptum ex Β. +22. καὶ prius assumptum ex Β. Ε. 24. τε om. Β. 28. ἐν assumptum +ex Β. + + +Σωτῆρος ὀνομάζει χάριν, ᾗ καὶ τὸ πλέον ἐν δόξη κεκτῆσθαι +χαρίζεται, τὴν τῶν πραγμάτων ἄριστα δοκιμάζων φύσιν, ὡς +πνευματοφόρος.

+

Οὐκοῦν ἐπειδήπερ ὁ μὲν κατακρίνων νόμος ἐδόθη διὰ + γέγονε δὲ διὰ τοῦ Μονογενοῦς ἡ δικαιοῦσα δικαιοῦσα πῶς πῶς a 103 A. +οὖν οὐκ ἀμείνων ἐν δόξῃ, φησὶν, ὁ δι’ οὗ τὰ κρείττω νενομο- +θέτηται; ἀληθεύσει δὴ οὖν καὶ ὁ μελῳδὸς ἐν Πνεύματι τὸν +κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν τὸν χριστὸν πάσης ὁμοῦ τῆς λαμπρᾶς +τῶν ἁγίων πληθύος ὑπερκεῖσθαι βοῶν “τίς γὰρ, φησὶν, ἐν Ps. lxxxviii. 7. + “ νεφέλαις ἰσωθήσεται τῷ κυρίῳ, ἢ τίς ὁμοιωθήσεται τῷ +κυρίῳ ἐν υἱοῖς Θεοῦ;" νεφέλαι μὲν γὰρ αἱ νοηταὶ, τουτεστιν, +οἱ ἅγιοι προφήται παραχωρήσουσι τὸ νικᾶν τῷ +χριστῷ, οἰήσονται δὲ δεῖν οὐδαμῶς ἰσομέτρῳ πρὸς αὐτὸν +ἁμιλλᾶσθαι τιμῇ, τὴν δευτέραν ἀποφερομένου τάξιν τοῦ b + παρὰ πάντας ἐγνωσμένου παρὰ Θεοῦ, τουτέστι Μωυσέως· +υἱοὶ δὲ οἱ χρηματίσαντες τοῦ Θεοῦ κατὰ τὸν τῆς ἐπιδημίας +καιρὸν, οὐκ ἀπαραλλάκτως ὁμοιωθήσονται τῷ κατὰ φύσιν +γἱῷ, ἀλλὰ τὸ οἰκεῖον ἐπιγνώσονται μέτρον, ὀπίσω μάλιστα +τεθεῖσθαι λέγοντος ἑαυτὸν τοῦ ἁγίου βαπτιστοῦ, περὶ οὗ + φησιν ὁ καρδίας εἰδώς “Οὐκ ἐγήγερται ἐν γεννητοῖς γυ- S. Matth. xi. 11. +ναικῶν μείζων Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. ἀληθεύει δὴ οὖν +ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς, τεθεᾶσθαι λέγων “τὴν δόξαν Supra ver 14. +‘ αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενοῦς παρὰ Πατρὸς,” τουτέστιν c +ἥπερ ἂν πρέποι τῷ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Υἱῷ Μονογενεῖ, καὶ + οὐχὶ μᾶλλον τοῖς εἰς ἀδελφότητα κεκλημένοις αὐτοῦ, ὧν ἐστι +πρωτότοκος.

+1. χαρίζεται κεκτῆσθαι inverso ordine B. 4. ἐπειδήπερ] ὅπερ ἐπειδὴ Β. +ὁ. οὐν et ἀμείνων assumpta ex Β. 7. ἀληθεύει δὲ Β. 10 Α Κυρίῳ ad +κυρίῳ transilit Β. 12. οἱ om. Β. 13. δὲ om. Β. 15. Θεῶ Β. +16. χρηματίσαντες Β. χρηματήσαντες Cod.] χρι . . . τίσαντες D. χρι Ἐd. +Lacuna in Ε. 1 8. ὀπίσω—ἑαυτὸν] ὀπίσω μᾶλλον προστεθήσεσθαι λέγοντος +αὐτὸν Β. 22. λέγων om. Β. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Ι. +

Ότι μόνος κατὰ φύσιν Υἱὸς ἐκ Πατρὸς ὁ Μονογενὴς, ὡς ἐξ +αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ.

+

Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε· ὁ Μονογενὴς Θεὸνς ὁ ὢν εἰς +κόλπον τοῦ Πατρός, ἐκεῖνος ἐξηγήστο.

+d +

θΕΑ δὴ πάλιν ἐν τούτοις τοῦ πνευματοφόρου τὴν νῆψιν. +οὐκ ἠγνόησεν ὅτι πάντως ἐροῦσί τινες τὰ περὶ τοῦ γενοῦς +εἰρημένα πικρότερον βασανίζοντες Ἔφης, ὦ οὗτος, +Supra ver. 14. τεθεᾶσθαι “τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενοῦς παρὰ +“ Πατρός· εἶτα δέον ἀπολεπτύνειν ἡμῖν τὴν ἐπὶ τούτοις +ἐξήγησιν, καὶ θεοπρεπές τι πρᾶγμα καὶ ἐξαίσιον εἰπεῖν, ἀπὸ +τῆς κατὰ Μωυσέως ὑπεροχῆς καὶ τῶν Ἰωάννου μέτρων +e ἐποιήσω τὴν ἀπόδειξιν, ὡς οὐκ ἐνὸν ἑτέρως ὁρᾶσθαι τὴν +δόξαν αὐτοῦ, καίτοι τοῦ μὲν μακαρίου προφήτου λέγοντος +Es. vi. 1—3. Ἡσαΐου “ Εἶδον τὸν κύριον σαβαὼθ καθήμενον ἐπὶ θρόνου +“ὑψηλοῦ καὶ ἐπηρμένου, καὶ πλήρης ὁ οἶκος τῆς δόξης +“αὐτοῦ, καὶ Σεραφὶμ εἱστήκεισαν κύκλῳ αὐτοῦ, ἓξ πτέρυγες +“ τῷ ἑνὶ, καὶ ἓξ πτέρυγες τῷ ἐνὶ, καὶ ταῖς μὲν δυσὶ κατεκά 104 A. +104 A. a “λυπτον τὸ πρόσωπον, καὶ ταῖς δυσὶ κατεκάλυπτον τοὺς +“πόδας, καὶ ταῖς δυσὶν ἐπέτοντο· καὶ ἐκέκραγον ἕτερος πρὸς +2. ὁ om. Β. 4. Θεὸς Β. υἱὸς D. Ed. Adnotat D rng. ὡς ἀπὸ τῆς ἑρμηνείας +στοχάζομαι, θεὸς γράφει ἀντὶ τοῦ υἱὸς ὁ ὃγιος. “ ” Georgius Trapezuntius, +qui affinitatem cum Ε arctam semper exhibet. 13. ἐνῆν B. 20. ἐπέτοντο +B. (309.) cf. Hom. Pasch. xi. 167 b. ἐπέταντο Ed. + + +“τὸν ἕτερον καὶ ἔλεγον Ἅγιος ἅγιος ἅγιος κύριος σαβαὼθ, +“πλήρης πᾶσα ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ.” Ἰεζεκιὴλ δὲ πάλιν +διαρρήδην ἡμῖν ἀνακεκραγότος, ὅτι καὶ θεάσοιτο τὰ Χερουβὶμ, +στερέωμα μὲν ὡς ἐν εἴδει σαπφείρου ταῖς οἰκείαις + ἐπηρτημένον ἔχοντα κεφαλαῖς, ἐπὶ θρόνου δὲ ὁμοίως τὸν +κύριον σαβαώθ· λέγει γὰρ ἐπ’ αὐτῆς οὕτω τῆς λέξεως “Καὶ Εzek. i. 25-28. +“ἰδοὺ, φησὶ, φωνὴ ὑπεράνωθεν τοῦ στερεώματος τοῦ ὄντος +“ὑπὲρ κεφαλῆς αὐτῶν, καὶ ὑπεράνωθεν τοῦ στερεώματος τοῦ b +“ὑπὲρ κεφαλῆς αὐτῶν ὡς ὅρασις λίθου σαπφείρου, ὁμοίωμα + “θρόνου ἐπ’ αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ τοῦ ὁμοιώματος τοῦ θρόνου +“ὁμοίωμα ὡς εἶδος ἀνθρώπου ἄνωθεν· καὶ εἶδον ὡς ὄψιν +“ἠλέκτρου ἀπὸ ὁράσεως ὀσφύος καὶ ἐπάνω, καὶ ἀπὸ ὁρά- +“σεως ὀσφύος καὶ ἕως κάτω, καὶ εἶδον ὡς ὅρασιν πυρὸς, +“καὶ τὸ φέγγος αὐτοῦ κύκλῳ ὡς ὅρασις τόξου, ὅταν ἦ ἐν + “τῇ νεφέλη ἐν ἡμέραις ὑετοῦ, οὕτως ἡ ὅρασις τοῦ φέγγους +“κυκλόθεν, αὕτη ἡ ὅρασις ὁμοιώματος δόξης Κυρίου.” +οὐκοῦν ἐπειδήπερ ἐλπίδος ἦν οὐ μακρὰν, τοιαῦτά τινα πρὸς c +ἡμᾶς ἐρεῖν οὐκ ὀλίγους τῶν ἀμαθεστέρων, ἀναγκαίως ὁ +μακάριος Εὐαγγελιστὴς ἀνακόπτειν αὐτῶν τὰς ἐπιχειρήσεις + ἐπείγεται λέγων Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε· αὐτὸς γὰρ Θεὸς +ὢν ὁ Μονογενὴς, ὁ ἐν κόλποις ὢν τού Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ταύτην +πρὸς ἡμᾶς ἐποιήσατο τὴν ἐξήγησιν, πρὸς μὲν τὸν ἱεροφάντην +Μωυσέα σαφέστατα δὴ λίαν εἰπὼν, ὅτι οὐδεὶς ὄψεται “τὸ Exod. xxxiii. 20. +“πρόσωπόν μου, καὶ ζήσεται·” πρὸς δέ γε τοὺς οἰκείους + κατὰ καιρὸν μαθητάς “Οὐχ ὅτι τὸν Πατέρα ἑώρακέ τις, εἰ Infra vi. 46. +“μὴ ὁ ὣν παρὰ τοῦ Θεοῦ, οὗτος ἑώρακε τὸν Πατέρα.” μόνῳ +γὰρ Υἱῷ τῷ κατὰ φύσιν ὁρατὸς ὁ Πατὴρ καὶ οὕτως, ὡς ἄν d +τις εἰκάσαι θεοπρεπῶς τὴν θείαν ὁρᾶν τε καὶ ὁρᾶσθαι φύσιν, +ἑτέρῳ δὲ τῶν ὄντων οὐδενί· διαψεύσεται γεμὴν οὐδαμῶς τῶν + ἁγίων προφητῶν ὁ λόγος, ἑωρακέναι βοώντων τὸν κύριον Es. vi. 1. +7. φησὶ om. Β. 8. Haec καὶ ὑπεράνωθεν τοῦ στερεώματος τοῦ ὑπὲρ κεφαλῆς +αὐτῶν assumpta ex Ε. Georgio Trapezuntio. (ὑπεράνω pro ὑπεράνωθεν +Alex. XII sub aster.) 17. τινα om. B. 18. οὐκ ὀλίγους assumpta +ex B.D.E. 20. Θεὸς ὢν hoc ordine D.E. ὢν om. B, 21. ὁ alt. assumptum +ex B. 23. δὴ et μου assumpta ex B. + + +σαβαώθ· οὐ γὰρ αὐτὸ κατ’ οὐσίαν τοῦθ’ ὅπερ ἐστὶν ἡ τοῦ +Θεοῦ φύσις τεθεᾶσθαι διισχυρίζονται, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ διαῤ- +Ezek. i. 28. ῥήδην ἀναβοῶσι λέγοντες “Αὕτη ἡ ὅρασις ὁμοιώματος δόξης +e “Κυρίου.” οὐκοῦν ἀπὸ τῶν καθ’ ἡμᾶς πραγμάτων αἰνιγματωδῶς +τὸ τῆς θείας δόξης ἀνεπλάττετο σχῆμα, καὶ μᾶλλον +ὁμοίωσις ἦν, ὡς ἐν πίνακι φέρουσα τὰ θεοπρεπῆ, τῆς ἐπὶ +τούτοις ἀληθείας εἰς τὴν ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον ἀναβαινούσης +Supra ver. 14. ὑπεροχήv. ἄριστα δὴ οὖν ὁ σοφώτατος Εὐαγγελιστής “Καὶ +“ἐθεασάμεθα λέγων τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς Μονογενοῦς +“παρὰ Πατρὸς, πλήρης χάριτος καὶ ἀληθείας, ἀπὸ τῆς +κατὰ πάντων ὑπεροχῆς εἰσφέρει τοῦ λόγου τὴν ἀπόδειξιν. +Sap. xiii. 5. ὅνπερ γὰρ τρόπον “ἀπὸ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως” ἡ +105 Α. a τοῦ πάντων γενεσιουργοῦ θεωρεῖται δύναμις· καὶ “διη- +Ps. xviii. 7. “γοῦνται μὲν ἀφώνως οἱ οὐρανοὶ δόξαν Θεοῦ, ποίησιν δὲ +“χειρῶν αὐτοῦ ἀναγγέλλει τὸ στερέωμα·” οὕτω πάλιν +ἀμείνων ἐν δόξῃ καὶ λαμπρότερος ὁ Μονογενὴς ἀναδειχθήσεται, +τὴν μὲν, ὅσον ἧκεν εἰς ὀφθαλμοῦ δύναμιν, κατάληψιν +ἀναβαίνων, ὡς Θεὸς, ἀφ’ ὧν δὲ τὴν κτίσιν νικᾷ, διὰ τούτων +ὡς ὑπάρχων ὑπὲρ αὐτὴν, νοούμενός τε καὶ δοξαζόμενος. +ταύτην μὲν οὖν οἶμαι, καὶ οὐχ ἑτέραν τὴν θεωρίαν ὠδίνειν +τοῦ προκειμένου τὴν δύναμιν· ἐπιτηρητέον δὲ πάλιν, ὅτι καὶ +b Μονογενὴ Θεὸν ἀποκαλεῖ τὸν Υϊὸv. καὶ ἐν κόλποις εἶναί φησι +τού Πατρὸς, ἵνα φαίνηται πάλιν τῆς πρὸς τὴν κτίσιν ὁμοφυΐας +ἔξω κείμενος, καὶ ἰδιάζουσαν ἔχων ἐκ Πατρὸς καὶ ἐν +Πατρὶ τὴν ὕπαρξιv. εἰ γὰρ ὄντως Θεός ἐστι Μονογενὴς, πῶς +οὐκ ἔστι κατὰ φύσιν ἕτερος, ὡς πρὸς ἐκείνους, οἵπερ εἰσὶ +κατὰ θέσιν θεοὶ καὶ υἱοί; νοηθήσεται γὰρ οὐκ ἐν πολλοῖς +ἀδελφοῖς ὁ Μονογενὴς, ἀλλ’ ὡς μόνος ὣν ἐκ Πατρός. ἐπειδὴ +δὲ κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνὴν πολλῶν ὄντων, ἢ καὶ +2. αὐτοὶ Β. αὐτὸ Ed, 6. τὰ θεοπρεπῆ Β. θεοπρεπεῖ Ed. 9. λέγων om. Β, +10. Haec πλήρης x. κ. ἀλ. ass. ex Β. 12. τρόπον om. Β. 20. μὲν om. Β. +21. δύναμιν Β. ἔννοιαν Ed. 22. μονογενῆ Θεὸν ἀποκαλεῖ τὸν υἱὸν b. Ed. μονογενῆ +Θεὸν ἀποκαλεῖ τὸν μονογενῆ υἱὸν Β. Ε catenis, μονογενῆ ἀποκαλεῖ τὸν υἱὸν a. μόνω +γενὴ Θεοῦ ἀποκαλεῖ τὸν υἱὸν Cord. τοῦ Πατρός φησι inv. ord. Β. 24. ἔξω κείμενος +B.a. ἐξοκείμενος Β.] ἐξῳκισμένος Cord. Ed. 26. ὡς om. a. 28. ὡς +pro ὁ Ε. invito Cord. 29. τοῦ assumptum ex B.a. Cord. ἢ om. B. habet a. + + +ὀνομαζομένων, ἔν τε οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς τῶν θεῶν, c +Θεός ἐστι Μονογενὴς ὁ Υϊὸς, ἔξω δηλονότι τῶν ἄλλων +κείσεται, καὶ οὐκ ἐν τοῖς κατὰ χάριν τετάξεται θεοῖς· ἔσται +δὲ μᾶλλον μετὰ Πατρὸς ἀληθινός· οὕτω γὰρ ἡμῖν ὁ Παῦλος + συναρμόττει λέγων “Ἡμῖν δὲ εἷς Θεὸς ὁ Πατὴρ, ἐξ οὗ τὰ 1 Cor. viii. 6. +“πάντα, καὶ εἷς κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς, δι’ οὗ τὰ πάντα· +ἑνὸς γὰρ ὄντος κατὰ φύσιν Θεοῦ τοῦ Πατρὸς, οὐκ ἔξω τοῦ +εἷναι Θεὸς ὁ ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ μενεῖ Λόγος, τῇ τοῦ +γεννήσαντος ἰδιότητι διαπρέπων, καὶ οὐσιωδῶς πρὸς τὸ ἴσον + ἀναβαίνων ἀξίωμα, κατά γε τὸ εἶναι κατὰ φύσιν Θεός.

d +

Διά τοι τοῦτο καὶ ἐν κόλποις αὐτὸν εἶναί φησι τοῦ Πατρὸς, +ἵνα πάλιν ἐννοῇς τὸ ἐν αὐτῷ καὶ ἐξ αὐτοῦ κατὰ τὸ ἐν +ψαλμοῖς εἰρημένον “Ἐκ γαστρὸς πρὸ ἑωσφόρου ἐξεγέννησά Ps. cix. 3. +“σε.” ὥσπερ γὰρ ἐν τούτῳ, τό Ἐκ γαστρὸς, διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ + καὶ γνησίως τίθησιν, ὡς ἐξ ὁμοιότητος πάλιν τῆς καθ’ ἡμᾶς· +πρόεισι γὰρ ἐκ γαστρὸς τὰ ἐξ ἀνθρώπων γεννώμενα· οὕτω +καὶ ὅτε τό Ἐν κόλπῳ φησὶ, μονονουχὶ βούλεται δηλοῦν ἐν τῇ +τοῦ Πατρὸς νηδύι· γεννώσῃ μὲν τὸν Υϊὸν ἐκφαντικῶς, ὡς ἐν e +ἐκλάμψει θεοπρεπεῖ καὶ ἀρρήτῳ τινὶ προόδῳ τῆ πρὸς ἰδίαν + ὑπόστασιν, ἐχούσῃ δὲ πάλιν αὐτὸν, ἐπεὶ μὴ κατὰ ἀποκοπὴν, +ἤτοι μερισμὸν τὸν κατὰ σῶμα, τὸ θεῖον ἐκ Πατρὸς προέκυψε +γέννημα. καὶ γοῦν ὁ Υϊός που φησὶν, ὡς εἴη μὲν αὐτὸς ἐν +Πατρὶ, ἔχοι δὲ αὖ πάλιν ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα. τὸ γὰρ ἴδιον +αὐτὸ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας φυσικῶς διῆκον εἰς τὸν Υϊὸν, + ἐν αὐτῷ δείκνυσι τὸν Πατέρα· ἔχει δὲ αὖ πάλιν ὁ Πατὴρ ἐν +ἑαυτῷ τὸν Υϊὸν τῇ ἀπαραλλάκτῳ τῆς οὐσίας ταὐτότητι a 106 Α. +ῥιζούμενον, καὶ ἐκπεφυκότα μὲν ὡς ἐξ αὐτοῦ, πλὴν οὐ κατὰ +μερισμὸν ἣ διάστασιν τοπικὴν, ἀλλ’ ἐνυπάρχοντά τε καὶ ἀεὶ +συνυπάρχοντα· οὕτω δὴ μᾶλλον εὐσεβῶς τὸ ἐν κόλποις εἶναι + τοῦ Πατρὸς παραδεξόμεθα τὸν Υϊὸν, οὐ καθάπερ ἐξειλήφασί +2. ὁ Υἱὸς assumptum ex B.a. Cord. 5. καὶ pro ὁ Β. 11. αὐτὸν +post φησι transponit Β, invitis Catenis. 12. ἵν᾿ Ε. Statim πάλιν ἐννοῇς +hoc ordine B.a. Cord. ἐν om. B. ἐν αὐτῷ et ἐξ αὐτοῦ inter se transponit a. +23. δὲ Β.Ε. δ’ Ed. 25. δὲ Β. Ε. δ’ Ed. 26. τὸν Υϊὸν ἐν ἑαυτῷ inverso +ordine Β. Statim τῆ assumptum ex B.D.E. + + +Rom. iii. 8. τινες τῶν θεομαχεῖν εἰθισμένων, “ὧν τὸ κρῖμα ἔνδικόν ἐστι· +Mic. iii. 9. πάντα γὰρ τὰ ὀρθὰ διαστρέφουσι, κατὰ τὴν τοῦ προφήτου +φωνὴν, τὰς τῶν ἁπλουστέρων παραλύοντες ἀκοὰς, καὶ +1 Cor. xiii 12. 17. 11. “ἁμαρτάνοντες ἀφυλάκτως εἰς τοὺς ἀδελφοὺς, ὑπὲρ ὧν +“Χριστὸς ἀπέθανε.”

+

Τί γὰρ δὴ καὶ νοοῦσι καὶ λέγουσι καὶ διδάσκειν ἑτέρους +ἐπιχειροῦσιν, ἀναγκαῖον εἰπεῖν· εἰς τὸν κόλπον τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς τὸν Υϊὸν εἶναι τοῦ ἁγίου λέγοντος Εὐαγγελιστοῦ, +εἶτα τῶν τῆς Ἐκκλησίας τέκνων νοούντων ὀρθῶς, καὶ ἐκ +Πατρὸς καὶ ἐν Πατρὶ διὰ τοῦτο διαβεβαιουμένων ὑπάρχειν +αὐτὸν, καὶ τὸ ἐν γεννήσει γνήσιον ἀποσώζεσθαι δεῖν, καὶ +μάλα εἰκότως, φιλονεικούντων αὐτῶν, διαγελῶσιν εὐθὺς οἱ +πάσῃ μεθύοντες ἀμαθίᾳ, καὶ δὴ καὶ ἀποτολμῶσι λέγειν +c Λῆρος, ὦ οὗτοι, τὰ παρ’ ὑμῖν· οὐ γὰρ εὐπαιδεύτως τὰ περὶ +Θεοῦ δοξάζετε, διὰ τὸ ἐν κόλπῳ λέγεσθαι τοῦ Πατρὸς τὸν +Υἱὸν ἐκπεφυκέναι, πάντως αὐτὸν οἰόμενοι τῆς οὐσίας αὐτοῦ, +καὶ τῆς ἀγενήτου φύσεως εἶναι καρπὸν ἀνοήτως ὑπολαμβάνοντες. +ἢ γὰρ οὐκ ἠκούσατε, φασὶν, ἐν ταῖς εὐαγγελικαῖς +παραβολαῖς, ὅτε τοὺς περὶ τοῦ πλουσίου καὶ τοῦ Λαζάρου +λόγους αὐτὸς ἐποιεῖτο χριστὸς, ὅτι ἐγένετο δὲ ἀποθανεῖν τὸν +S. Luc. xvi. 22. Λάζαρον, “καὶ ἀπενεχθῆναι ὑπὸ τῶν ἀγγέλων εἰς τὸν κόλ- +d “πον τοῦ Ἁβραάμ;” δώσετε δὴ οὖν διὰ τὸ ἐν κόλπῳ τοῦ +Ἁβραὰμ γενέσθαι τὸν Λάζαρον, ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ κατὰ +φύσιν ὑπάρχειν αὐτὸν, ἢ τοῦτο μὲν παραιτήσεσθε λέγειν +ποιοῦντες ὀρθῶς, διὰ δὲ τοῦ κόλπου τὴν ἀγάπησιν νοεῖσθαι +καὶ αὐτοὶ σὺν ἡμῖν συγχωρήσετε; εἶναι τοιγαροῦν τὸν Υἱὸν +ἐν κόλπῳ φαμὲν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἀντὶ τοῦ ἐν ἀγα- +Infra iii. 35. πήσει, καθὰ καὶ αὐτός που φησίν “Ὁ Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν +“Υϊόν.”

+

Ἀλλ᾿ ὅταν τούτοις ἡμᾶς παίωσι τοῖς λόγοις οἱ φιλεπιτιμηταὶ, +e κἂν πρὸς μόνον τὸ διαλοιδορεῖσθαι γοργοὶ, τότε καὶ +6. κα primum et ἑτέρους assumpta ex Β. 14. ὑμῖν D.E. Migne. ἡμῖν Ed. +15. δοξάζεται Β. 30 ἡμᾶς τούτοις inverso ordine Β. 31. νᾶν Β. καὶ Ed. + + +ἡμεῖς ἀντεροῦμεν, τὸν ὀρθὸν τῆς ἀληθείας ἀντεξάγοντες +λόγον Ὁ κόλπος ἡμῖν, ὦ βέλτιστοι, σημαίνει καθ’ ὑμᾶς τὴν +ἀγάπησιν· τοῦτο γὰρ ἀρτίως λεγόντων ἠκούσαμεv. ἆρ’ οὖν, +ἐπειδήπερ “ἠγάπησεν ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον” κατὰ τὴν τοῦ Infra iii. 16. + Σωτῆρος φωνήν· “Ἀγαπᾷ δὲ Κύριος καὶ τὰς πύλας Σιῶν, Ps. lxxxvi. 2. +κατὰ τὸν ἅγιον ψαλμῳδὸν, ἀκινδύνως ἐροῦμεν ἐν κόλπῳ τοῦ +Θεοῦ καὶ Πατρὸς τόν τε κόσμον αὐτὸν καὶ τὰς τῆς Σιῶν +εἶναι πύλας; ὅταν δὲ λέγῃ καὶ πρὸς τὸν ἱεροφάντην Μωυσέα a 107 A. Exod. iv. 6. +“Εἰσένεγκε τὴν χεῖρά σου εἰς τὸν κόλπον σου, ἀγαπᾶν, Εχοδ. + εἰπέ μοι, προστάττει τὴν χεῖρα αὐτῷ, καὶ οὐχὶ μᾶλλον κατακρύφαντα +ἔχειν; εἶτα πῶς οὐ μέγαν ἐπὶ τούτοις ὀφλήσομεν +γέλωτα, μᾶλλον δὲ πῶς εἰς αὐτὸν οὐκ ἀσεβήσομεν τὸν +Πατέρα, πάντα ἐν κόλποις εἶναι λέγοντες αὐτοῦ, καὶ τὸ +μόνου τοῦ Μονογενοῦς ἐξαίρετον ἀγαθὸν κοινοποιοῦντες τοῖς + ἄλλοις, ἵνα πλέον ἔχοι μηδὲν παρὰ τὴν κτίσιν ὁ Υϊός;

+

Οὐκοῦν ταῖς ἐκείνων ἀβουλίαις ἐρρῶσθαι φράσαντες, ἐπὶ +τῷ εὐθεῖ τῆς ἀληθείας βαδιοῦμεν λογισμῶν, ὅταν ἐν κόλπῳ b +λέγηται τοῦ Πατρὸς ὁ Υϊὸς, ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ νοοῦντες +αὐτόν· ἀναμαξάμενοι δὲ ἀκριβῶς τὴν τοῦ νοήματος δύναμιν, + οὕτως ἔχον αὐτὸ, καὶ οὐχ ἑτέρως, εὑρήσομεv. Μονογενὴς, +φησὶν, ὁ Θεὸς ὁ ὢν εἰς τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς εκεῖνος εξηγήσατο. +ἐπειδὴ γὰρ ἔφη Μονογενῆ καὶ Θεὸν, τίθησιν εὐθύς Ὁ ὢν ἐν +τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς, ἵνα νοῆται καὶ Υἱὸς ἐξ αὐτοῦ καὶ ἐν +αὐτῷ φυσικῶς, ἀντὶ τῆς οὐσίας τὸν κόλπον τοῦ Πατρὸς + εἰπὼν, ὡς ἐκ παραδείγματος σωματικοῦ. τύποι γάρ εἰσί πὼς +τῶν νοητῶν τὰ ἐμφανέστερα, καὶ χειραγωγεῖ πρὸς κατάληψιν c +τῶν ὑπὲρ ἡμᾶς τὰ ἐν ἡμῖν· λαμβάνεται δὲ πολλάκις ὡς ἐν +εἰκόνος τάξει τὰ σωματικὰ, καὶ λεπτοτέρων ἡμῖν θεωρημάτων +εἰσφέρει τὴν κατάληψιν, εἰ καὶ οὕτω νοεῖται κατὰ +8. ἱεροφάντα Ε. 1 6. ἐπὶ τῷ εὐθεῖ—λογισμῶν Β. ἐπὶ τὸν εὐθῆ — λογισμὸν Ed. +19. δύναμιν om. Ε., vacao facto. 20. αὐτὸ assumptum ex Β. μονογενὴς, +φησὶν, ὁ hoc ordine Β. ὁ μονογενὴς φησι Ed. Cord. 22. ἐν τῷ κόλπῳ Ε. ἐν +κόλπῳ Cord. 23. καὶ ἐν αὐτῷ om. Ε. vacuo facto. τοῦ Πατρὸς +assumptum ex Β. 25. πὼς εἰσὶ inverso ordine Β. 26. ἀφανέστερα Β. +29. εἰσφέρει—καιρὸν om. Β. + + +καιρὸν οἰκεῖον, ὡς ἂν εἰρῆσθαι δοκῇ, ὁποῖον εἶναί φημι τὸ +ἐπὶ Μωυσέως “Εἰσένεγκε τὴν χεῖρά σου εἰς τὸν κόλπον +“σου.” ἀδικήσει δὲ ὅλως τὸν λόγον οὐδὲν τὸ ἐν κόλπῳ +τεθεῖσθαι τοῦ Ἁβραὰμ τὸν Λάζαρον εἰπεῖν, συναγορεύσει δὲ +d μᾶλλον αὐτῷ, καὶ τοῖς ἡμετέροις συνδραμεῖται θεωρήμασι. +μόνον γὰρ οὐχὶ τοῦτό φησιν ἡ θεία γραφή· τεθνεὼς ὁ +Λάζαρος καὶ τὴν μετὰ σώματος καταλύσας ζωὴν, εἰς κόλπον +Ἀβραὰμ ἀπηνέχθη, ἀντὶ τοῦ ἐν υἱοῖς Ἁβραὰμ κατατέτακται· +πατέρα γὰρ πολλῶν ἐθνῶν τέθεικά σε πρὸς αὐτὸν ὁ Θεὸς, +Gen. xxii 5. οὕτω δέ που γέγραπται περὶ αὐτοῦ “Oti πατέρα πολλῶν +ἐθνῶν τέθεικά σε.”

+

Καὶ αὕτη έστιν ἡ μαρτθρί τοῦ Ἰωάννου, ὅτε ἀπέστειλαν ὣ +e Ἰουδαῖοι ἐξ Ἱεροσολύμων ἱερεῖς καὶ Λευίτας ἵνα ἐρωτήσωσιν + αὐτόν Σὺ τίς εἶ; καὶ ὡμολόγησε καὶ οὐκ ἠρνήσατο· καὶ +ὡμολόγησεν ὅτι ἐΓὼ οὐκ εἰμὶ ὁ Χριστός.

+

Μέμνηται τῶν ἑαυτοῦ λόγων ὁ Εὐαγγελιστὴς, καὶ πλατύτερον +ἡμῖν ἐξηγεῖσθαι σπουδάζει, καλῶς γε σφόδρα ποιῶν, +ἅπερ ἤδη φθάσας ὡς ἐν κεφαλαίῳ συνειλημμένως καταμεμή- +Supra ver. 6. 7. νυκεν· εἰπὼν γάρ “Ἐγένετο ἄνθρωπος ἀπεσταλμένος παρὰ +108 Α a “Θεοῦ, ὄνομα αὐτῷ Ἰωάννης. οὗτος ἦλθεν εἰς μαρτυρίαν, ἵνα 2 +“μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτὸς,” ἀναγκαίως εἰσφέρει καὶ τῆς +παρ’ αὐτοῦ γενομένης μαρτυρίας τὸν τρόπον· ὅτε γὰρ, φησὶν, +οἱ τῶν Ἰουδαικῶν ταγμάτων κατὰ νόμον καθηγηταὶ πρὸς αὐτὸν +ἀπεστάλκασιν ἱερεῖς καὶ Λευίτας, ἀναπυθέσθαι προστάξαντες, +τί ἂν λέγοι περὶ ἑαυτοῦ, τότε δὴ καὶ μάλα σαφῶς ὡμολόγησε, +πᾶσαν ἀποπτύσας αἰδὼ διὰ τὴν ἀλήθειαν· ἔφη γὰρ ὅτι ἐγὼ +4. τοῦ Ἁβραὰμ τίθεσθαι Β. συναγορεύει Β. 9. γὰρ Β. δὲ Ed. τέθεικά σε +πρὸς Β. τέθεικεν Ed. 11. τέθεικά σε] τέθεικεν αὐτὸν ὁ Θεός Β. 12-14. Verba +SS. Scripturae non plene exhibent Codd. qui pro ὅτε ἀπέστειλον—ἠρνήσατο καὶ +scribunt ἕως τοῦ (= usque ad), initium finemque verborum propositorum solum +exhibentes. 15. ὡμολόγηκεν D. ὡμολόγηται Ε. ἐγὼ οὐκ εἰμὶ hoc ordine Β. +οὐκ εἰμὶ ἐγὼ D.E. Ed. 18. συνειλημμένως D.E. συνειλημμένος Ed. 20. αὐτῷ +om. Β. 22. γενομένης παρ’ αὐτοῦ inverso ordine Β. 23. κατὰ νόμων Ε. +25. ὡμολόγησε Β. Migne. ὡμολόγηκε Ed. 26. ὑποπτύσας Migne. + + +οὐκ εἰμὶ ὁ Xριστός. οὐκοῦν οὐδὲ ἐγὼ, φησὶν, ὁ τοῦ βιβλίου +συγγραφεὺς διέψευσμαι λέγων περὶ αὐτοῦ “ Οὐκ ἦν ἐκεῖνος Supra ver. 8. +“ τὸ φῶς, ἀλλ᾿ ἵνα μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ φωτός.”

b +

Καὶ Ηρώτησαν αὐτέ Τί οὖι; Ἡλίας εἰ; καὶ λέΓα Οὐκ εἰμί. + Ο προφήτης εῖ οὐ; καὶ ἀπεκρίθη Οὔ.

+

Ὡς ἐν ἐξηγήσει πάλιν εἰπών “ ὡμολόγησεν ὅτι ἐγὼ οὐκ Ib. 20. +“εἰμὶ ὁ Xριατός·” δεικνύειν πειρᾶται πῶς ἢ κατὰ τίνα +τρόπον ὁ τῆς ὁμολογίας γέγονε λόγος· καί μοι δοκεῖ διὰ +τούτων τὴν τῶν Ἰουδαίων ἀπαιδευσίαν βούλεσθαι γυμνοῦv. c + “ φάσκοντες γὰρ εἶναι σοφοὶ ἐμωράνθησαν·” καὶ ἐπὶ τῆ τοῦ Rom. i. 22. +νόμου γνώσει κατωφρυωμένοι, ἄνω τε καὶ κάτω τὰς διὰ +Μωυσέως προτείνοντες ἐντολὰς, καὶ πρὸς τοὺς τῶν ἁγίων +προφητῶν ἀπηκριβῶσθαι λόγους διισχυριζόμενοι, δι᾿ ὧν +ἐρωτῶσιν ἀπαιδεύτως, διὰ τούτων πολὺ λίαν ὄντες ἀμαθεῖς + ἐξελέγχονται· ὁ μὲν γὰρ ἱεροφάντης Μωυσῆς ὡς ἐν προφήτου +τάξει τὸν Κύριον ἀναδειχθήσεσθαι λέγων, προεκήρυττε τοῖς +υἱοῖς Ἰσραὴλ, ὅτι “Προφήτην ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου ὡς ἐμὲ d Deut. xviii. 15, 16. +“ ἀναστήσει σοι Κύριος ὁ Θεός σου, αὐτοῦ ἀκούσεσθε· +“ κατὰ πάντα ὅσα ᾐτήσω παρὰ Κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐν + “ Xωρήβ.’ ὁ δὲ μακάριος Ἡσαίας, τὸν πρόδρομον ἡμῖν καὶ +προάγγελον εἰσφέρων “ Φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, φησίν Es. xi. 3. S. Matth. iii. 3. +“ Ἑτοιμάσατε τὴν ὀδὸν τοῦ Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς +“ τρίβους αὐτοῦ·” καὶ τρίτος ἐπὶ τούτοις ὁ προφήτης Ἰωήλ +περὶ τοῦ Θεσβίτου φησίν· Ἡλίας δὲ οὗτος· “ Καὶ ἰδοὺ ἐγὼ Mal. iv. 4. 5. + “ ἀποστέλλω ὑμῖν Ἡλίαν τὸν Θεσβίτην, ὃς ἀποκαταστήσει +“ καρδίαν πατρὸς πρὸς υἱὸν, καὶ ἀπειθεῖς ἐν φρονήσει δι- S. Lac. i. 17. +“ καίων, ἵνα μὴ ἔλθω καὶ πατάξω τὴν γῆν ἄρδην.”

e +

Τριῶν ὄντων τοίνυν, οἵπερ ἥξειν ἠγγέλλοντο, Xριστοῦ +2. ἐκriνος D.E. ἐκεῖνο Ed. 13. ἀποκριβδσθαι (sic) . 18. σοι +assumptum ex B.D.E. 21. προαγγέλλων Β. 22. τὴν ὁδὸν τοῦ Β. τὰς +ὁδούς Ed. 25. Θεσβητην . 28. Xριστοῦ δηλονότι assumptum ex Β. + + +δηλονότι καὶ Ἰωάννου καὶ Ἡλίου, πλείους ἀφίξεσθαι προσ- +S Matth. xxii. 20. δόκωσιν Ιουδαιοι, ἵνα καὶ δικαίως ἀκούσωσι Πλανᾶσθε μὴ +“εἰδότες τὰς γραφάς.” διερωτήσαντες γὰρ τὸν μακάριον +βαπτιστὴν, καὶ μαθόντες ὅτι περ αὐτὸς οὐκ εἴη ὁ Χριστὸς, +ἀποκρίνονται Τί οὖν; Ἡλίας εἶ; καὶ λέγοντος Οὐκ εἰμὶ, δέον +αὐτοὺς περὶ τοῦ προδρόμου λοιπὸν ἀναπυνθάνεσθαι· τοῦτο +109 Α. a γὰρ ἦν ἔτι τὸ λεῖπον· ἀπαιδεύτως ἐπ’ αὐτὸν ἀνατρέχουσι τὸν +Χριστὸν, τὸν ὡς προφήτην διὰ τοῦ νόμου καταδηλούμενον. +ὅρα γὰρ τί φασιν οὐκ εἰδότες τὰ διὰ Μωυσέως Ὁ προφήτης +εἶ σύ; καὶ ἀπεκρίθη Οὔ· οὐ γὰρ ἦν αὐτὸς ὁ χριστὸς, καθὰ +καὶ φθάσας ἤδη διισχυρίσατο.

+

Τί σὺ λέγεις περί σεαυτοῦ; ἐΓὼ φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ +ἐρήμῳ.

+

Ως οὐδὲν εἰδότας ἐλέγχει γοργῶς, καὶ προφητικῇ πιστοῦται +b μαρτυρίᾳ τὴν ἐγχειρισθεῖσαν ὑπόθεσιν, ἤτοι διάνοιαν +αὐτῷ· ἥκω γὰρ, φησὶν, οὐδὲν ἕτερον ἐρῶν, ἢ ὅτι λοιπὸν ἐπὶ +θύραις ὁ προσδοκώμενος, μᾶλλον δὲ εἴσω θυρῶν ὁ Δεσπότης. +ἑτοιμάσθητε πρὸς ἥνπερ ἂν ἐπιτάττοι βαδίζειν ὁδὸν, ἐβαδίσατε +τὴν διὰ Μωυσέως, ἀναλάβετε τὴν διὰ ταύτην ταύτην +ὑμῖν ὁ τῶν ἁγίων προφητῶν προεκήρυττε χορός.

+c

Παράθεσις ῥήτων περὶ ὁδοῦ τῆς κατὰ χριστόν.

+Es. ii. 3.

ΗΣΑΙΑΣ. “Δεῦτε καὶ ἀναβῶμεν εἰς τὸ ὄρος τοῦ Κυρίου +“καὶ εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ Ἰακὼβ, καὶ ἀναγγελεῖ ἡμῖν τὴν +“ὁδὸν αὐτοῦ, καὶ πορευσόμεθα ἐν αὐτῇ.”

+Ib.xxxv 8. 9.

ο αὐτός. “Ἔσται ἐκεῖ ὅλως καθαρὰ ὁδὸς, καὶ ὁδὸς ἁγία +1. πλείους] τελείους Β. 4. περ om. Β. 7. ἦν assumptiim ex D.E. +ἐστιν Β., omittens ἔτι sequens. λοῖπον (sic) Ε. λοιπὸν Migne. 12, 13. vv. 22 +23 adclit D mg. 15, διάνοιαν B. διακονίαν Ed. 18. ἐπιτάττοι Β. ἐπιτάττη +D. ἐπιτάττει Ed. ἐβαδίσατο D. 19. ἀναλάβετε Β. Ε. “suscipite” +Georg. Trap. ἀνελάβετο D. ἀνελάβετε Ed. 20. ὑμῖν Ε. “vobis” Georg. Trap. +ἥμιν Ed. 21. om. E. 23. ἡμῖν Β. Migne. ὑμῖν Ed. 25. ὅλως +καθαρὰ ὁδὸς Β. ὁδὸς καθαρὰ Ed. + + +“κληθήσεται, καὶ οὐκ ἔσται ἐκεῖ λέων, οὐδὲ τῶν θηρίων τῶν +“πονηρῶν οὐδὲν οὐ μὴ ἀναβῇ ἐκεῖ, οἱ δὲ διεσπαρμένοι +“πορεύσονται ἐν αὐτῇ.”

+

ο αὐτός. “Ἀρχὴν Σιῶν δώσω, καὶ Ἱερουσαλὴμ καρακα- d Es. xli. 27. + “λέσω εἰς ὁδόν.”

+

ο αὐτός. καὶ ἄξω τυφλοὺς ἐν ὁδῷ ἧ οὐκ ἔγνωσαν, καὶ Ιb. xlii. 16. +τρίβους οὓς οὐκ ᾔδεσαν πατῆσαι ποιήσω αὐτούς.

+

ΕΡΕΜΙΑΣ. “Στῆτε ἐπὶ ταῖς ὁδοῖς καὶ ἐρωτήσατε τρίβους Hier. vi. +“Κυρίου αἰωνίους, καὶ ἴδετε ποία ἐστὶν ἡ ὁδὸς ἡ ἀγαθὴ, καὶ + “βαδίζετε βαδίζετε ἐν αὐτῇ, καὶ εὑρήσετε ἁγνισμὸν ταῖς ψυχαῖς +ὑμῶν.

+

τίς οὖν ἐστιν ἡ ὁδὸς ἡ ἀγαθὴ καὶ ἁγνίζουσα τοὺς βαδί- +ζοντας ἐν αὐτῇ, αὐτὸς λεγέτω Χριστός “Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδός. e Ιntra xiv. 6. +ver.”

+

Καὶ ἀπεσταλμένοι ἦσαν ἐκ τῶν φαρισαίων.

+

Οἱ παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἀποστελλόμενοι· Λευῖται δὲ ἦσαν, +καὶ τῶν ἐν ἱερωσύνη τινες· ἀπαιδεύτως ἐρωτῶντες ἠλέγχοντο· +ἕτερον γὰρ εἶναι τὸν χριστὸν, ἕτερον δὲ τὸν διὰ τοῦ νόμου a 110 Α. +προφήτην ὑποτοπάσαντες ἔφασκον μετὰ τὸ φάναι τὸν ἅγιον +βαπτιστήν “Ἐγὼ οὐκ εἰμὶ ὁ Χριστὸς,” “Ὁ προφήτης εἶ σύ;” Supra ver. 20. 21. + ἀλλ’ ἰδοὺ καὶ ἡ τῶν Φαρισαίων πληθὺς δοκησισοφοῦσα μᾶλλον +ἤπερ ὄντως ἀκριβῆ τῶν θείων λογίων τὴν γνῶσιν ἔχουσα +φωρᾶται· τί γὰρ ὅλως βαπτίζεις, φησὶν, εἰ σὺ οὐκ εἶ ὁ +χριστὸς οὐδὲ Ἡλίας οὐδὲ ὁ προφήτης; φαίνονται δὲ πάλιν, οὐ +μικρὰν ὠδίνοντες κατὰ τοῦ βαπτιστοῦ τὴν ἀπόνοιαv. οὐ γὰρ b + ἀξιοῦσι, κατὰ τὸ εἰκὸς, ἐν τῷ καταλόγῳ τῶν προσδοκωμένων +κατατάττειν αὐτὸν, τὴν δὲ ἑαυτοῖς συντεθραμμένην νοσοῦντες +ἀλαζονείαν, οὐδὲν εἶναι νομίζουσι, κἂν διὰ τῆς τοῦ προφήτου +7. οὓς Β. (Alex. XII.) ἃς Ed. (Vat.) 10. ἁγιασμὸν Migne. 12. ἐστιν +assumptum ex Β. 13. εἰμι] + ἡ ζωὴ Β. 14 Κοὶ] + οἱ Ed. invito Β. +Versum sequentem 25 subjungit Ed. invitis B.E. καὶ ἐρώτησαν αὐτὸν D. reliquum +D mg. 15. ἀποστελλόμενοι Β. ἀπεσταλμένοι Ed. 18. ὑποτοπήσαντες Β. +φάναι Β. φῆσαι Ed. 19. Ὁ om. Β. + + +Supra ver. 23. προαγγέλληται φωνῆς. ἀκούσαντες γὰρ ὅτι “Ἐγώ εἰμι +S.Matth. iii. 3. “φωνὴ φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν κυρίου, +τὸν λόγον οὐ παραδεξάμενοι, μονονουχὶ καὶ ἀνέδην ἐπιτιμῶσι +c λέγοντες Οὐδὲν, ὧ οὗτος, ἐν σοὶ τὸ ἀξιόπιστον, ἀλλ’ οὐδὲ +θαυμαστὸν ἢ μέγα· τί καὶ ὅλως βαπτίζεις; τί καὶ πράγματι +τηλικούτῳ τὸ μηδὲν ὅλως ἐπιχειρεῖς; ἔθος δὲ τοῦτο ποιεῖν +τοῖς ἀνοσίοις Φαρισαίοις, τὸν μὲν ἤδη παρόντα κατασμικρύνειν, +προσποιεῖσθαι δὲ μᾶλλον τιμᾶν τὸν ἀφιξόμενον· +ἵνα γὰρ ἀεὶ τὰς παρὰ τῶν Ἰουδαίων πραγματεύωνται τιμὰς, +καὶ χρημάτων ἑαυτοῖς προξενῶσι πορισμοὺς, οὐδένα τῶν +ἄλλων ὁρᾶσθαι βούλονται διαπρεπῆ. οὕτω γὰρ καὶ αὐτὸν +S.Matth. xxi. 38. ἀπέκτειναν τὸν κληρονόμον λέγοντες “Δεῦτε ἀποκτείνωμεν +d “αὐτὸν καὶ σχῶμεν τὴν κληρονομίαν αὐτοῦ.

+

Ἐγὼ βαπτίζω ἐν ὕδατι.

+e

Ἀνεξικάκως ὁ μακάριος βαπτιστὴς ἐπιτιμώντων ἀνέχεται· +εὐαφόρμως δὲ λίαν, τὴν ἐν τοῖς καθ’ ἑαυτὸν ἐξήγησιν ὑπόθεσιν +ἐποιεῖτο τοῦ σωτηρίου κηρύγματος· διδάσκει δὲ ἤδη +καὶ οὐχ ἑκόντας τοὺς παρὰ τῶν Φαρισαίων ἀποστελλομένους, +ὅτι περ εἴσω θυρῶν ὁ Χριστός. ἐγὼ μὲν γὰρ, φησὶ, +παιδαγωγικὸν εἰσφέρω τὸ βάπτισμα, τοὺς ἐξ ἁμαρτίας μεμολυσμένους +ἀπολούων ὕδατι πρὸς μετανοίας ἀρχὴν, καὶ ἐκ +τῶν ὑποβεβηκότων ἀνακομίζεσθαι διδάσκων ἐπὶ τὰ τελειότερα· +τοῦτο γὰρ ἦν ἔργω πληροῦν, ὃ κηρύττειν ἀπεστάλην +111 a Ἑτοιμάσατε δηλονότι τὴν ὁδὸν Κυρίου. ὁ δὲ τῶν μειζόνων +τε καὶ ἀξιολογωτάτων δοτὴρ, καὶ ἁπάσης τελειότητος τῆς +ἐπ’ ἀγαθοῖς χορηγὸς, μέσος ὑμῶν στήκει, ἀγνοούμενος ἔτι διὰ +τὴν ἐκ τῆς σαρκὸς περιβολὴν, τοσοῦτον ἐμὲ τὸν βαπτιστὴν +ὑπερτρέχων, ὡς οἴεσθαι δεῖν ἐμαυτὸν οὐδὲ ἐν οἰκέτου τάξει +4. οὐδὲ] + τὸ Ed. invito Β. 5. δὲ pro καὶ alt. Mignc. 6. τηλικούτῳ] +τοσούτω Β. ὅλως Β. ὢν D.E. Migne. ὂν Aub. 11. γὰρ om. Β. 14. Ἐγὼ +βαπτίζω ἐν ὕδατι Β.Ε. Ἀπεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰωάννης praemittit D., qui versiim sequentem +27 in mg. exhibet, vv. 26, 27 Ed. 18. ἀποστελλομένους Β. ἀπεσταλμένους +Ed. 25. πάσης Β. + + +μετρεῖσθαι παρ’ ἐκείνῳ· τοῦτο γὰρ οἶμαι δηλοῦν τό Οὑκ +ἰκανος λύσαι αυτου τὸν ιμαντα του υποδηματος. πρᾶγμα +λέγων ἀληθὲς, ἕτερόν τι χρήσιμον ἐργάζεται· ταπεινοφρονεῖν +δὲ ἀναπείθει τὸν ἀλαζόνα Φαρισαῖον, ἑαυτὸν δὲ τύπον b + εἰσφέρει τοῦ πράγματος.

+

Ταῦτα δέ φησιν ἐν Βηθαβαρὰ γεγενῆσθαι πέραν τοῦ Ἰορδανου. +σημεῖον ὥσπερ καὶ τοῦτο τιθεὶς μνήμης ἀκριβοῦς καὶ +λεπτῆς. πεφύκαμεν γάρ πὼς καὶ εἰθίσμεθα πάντες, ὡς ἔπος +εἰπεῖν, ἐν τοῖς περὶ τῶν ἀναγκαίων διηγήμασι μεμνῆσθαι καὶ + τόπων, ἐν οἷς αὐτὰ γενέσθαι συμβέβηκεν.

+

ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΕΙΣ ΤΟ ΚΑTΑ ΙΩΑΝΝΗΝ +ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ, ΒΙΒΛΙΟΝ Α΄.

+c +2. λύσοι Β. ἴνα λύσω Ed. τὸν assumptum ex Β. 3. τι χρήσιμον Β. ἐπίσημον +Ed. 4. δὲ prius Β. γὰρ Ed. 6. ταῦτα δέ φησιν ἐν Βηθαβαρὰ γεγενῆσθαι +πέραν τοῦ Ἰορδάνου Β. ταῦτα δέ φησιν ἐν Βηθανίᾳ γενέσθαι πέραν τοῦ ἰορδάνου +D rubrice. Ε. Ταῦτα ἐν Βηθαωίᾳ ἐγένετο πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ὅπου ἦν Ἰωάννης βαπτίζων, +tanquam SS. Scripturae versum D mg. e quo, vel apographo quodam ut +videtur, Ed. 11, 12. Sic B.D. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΑΙΑ +ΕΝ ΤΩ ΔΕΥΤΕΡΩ ΒΙΒΛΙΩ. +

a. Ὅτι οὐ κατὰ μετοχὴν οὐδὲ ὡς ἐπακτὸν ἐν τῷ Υἱῷ τὸ Ἅγιον +Πνεῦμά ἐστιν, ἀλλ’ οὐσιωδῶς καὶ κατὰ φύσιν ἐνυπάρχει αὐτῷ, + προκειμένου ῥητοῦ καὶ ἐμαρτύρησεν Ἰωάννης ὅτι τεθέαμαι τὸ d +πνεῦμα καταβαῖνον ὡσεὶ περιστερὰν ἐξ οὐρανοῦ καὶ ἔμεινεν ἐπ’ +αὐτόv. ... ... ... ... ... ... [116]

+

β. Ὅτι οὐκ ἐν τοῖς γενητοῖς ἐστιν ὁ Υϊὸς, ἀλλ’ ἐπάνω πάντων, ὡς Θεὸς +καὶ ἐκ Θεοῦ, προκειμένου ῥητοῦ Ὁ ἄνωθεν ἐρχόμενος ἐπάνω + πάντων ἐστίv. ... ... ... ... ... [161]

+

γ. Ὅτι Θεὸς καὶ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υϊὸς, προκειμένου ῥητοῦ +Ο λαμβάνων αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν ἐσφράγισεν ὅτι ὁ Θεὸς e +ἀληθὴς ἐστίv. ... ... ... ... ... [166]

+

δ. Ὅτι οὐ μεταληπτῶς ἐν Υϊῷ τὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἴδια, ἀλλ’ + οὐσιωδῶς καἰ κατὰ φύσιν, προκειμένου ῥητοῦ Ὁ Πατὴρ ἀγαπᾷ +τὸν Υἱὸν καὶ πάντα δέδωκεν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ. ... [170]

+

ε. Ὅτι οὐκ ἐν τοῖς προσκυνοῦσίν ἐστιν ὁ Υἱὸς, ᾖ Λόγος ἐστὶ καὶ Θεὸς, a 112 Α. +προσκυνεῖται δὲ μᾶλλον μετὰ Πατρὸς, προκειμένου ῥητοῦ Ὑμεῖς +προσκυνεῖτε ὃ οὐκ οἴδατε, ἡμεῖς προσκυνοῦμεν ὃ οἴδαμεv. [185]

+

ς. ὅτι οὐκ ἐλάττων ἢ κατὰ δύναμιν ἢ κατ’ ἐνέργειαν τὴν ἐπί τισιν ὁ +Υἱὸς τοῦ Πατρὸς, ἀλλ’ ἰσοσθενής τε καὶ ὁμοούσιος, ὡς ἐξ αὐτοῦ +καὶ κατὰ φύσιν· προκειμένου ῥητοῦ Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ’ +ἑαυτοῦ οὐδὲν, ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν Πατέρα ποιοῦντα· ἃ γὰρ +ἐκεῖνος ποιεῖ, ταῦτα καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ. ... [214]

+Lib. ΙΙ. Codices B.D. tit. habet Κυρίλλου ἀρχιεπισκόπου Ἀλεξανδρείας εἰς τὸ +κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγέλιον βιβλίον δεύτερον D. 1, 2. D. κεφάλαια τὰ ἐν τῶ +δευτέρῳ βιβλίῳ Ed. Nihil habet Β. 6. ὡσεὶ περιστερὰν assumptum ex Β. +addidit e suo Migne. 9. καὶ assumptiim ex B. 11. ἐστὶν om. B. +16. ἔδωκεν εἰς τὰς χεῖρας Β. 18. μετὰ] + τοῦ Β. 20. ἢ prius om. Β. +21. ὁμοούσιος Β. ὅμοιος Ed. αἰτοῦ] + τε Β. Statim καὶ assumptum ex Β. +23. γὰρ] + ἂν Ed. invito Β. + + +b

ζ. Ὅτι τῶν θεοπρεπῶν ἀξιωμάτων ἤτοι πλεονεκτημάτων, οὐδὲν ὡς ἐκ +μετοχῆς ἢ ἐπακτὸν ἐν τῷ Υἱῷ, προκειμένου ῥητοῦ Οὐδὲ γὰρ +ὁ Πατὴρ κρίνει οὐδένα ἀλλὰ πᾶσαν τὴν κρίσιν δέδωκε τῷ +Υἱῷ. ... ... ... ... ... ... [224]

+

η. ὅτι Θεὸς καὶ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, καὶ εἰκὼν τοῦ +γεννήσαντος ἀκριβὴς, ἴσην ἔχει τὴν πρὸς αὐτὸν καὶ τιμὴν καὶ +δόξαν, προκειμένου ῥητοῦ Ἵνα πάντες τιμῶσι τὸν Υἱὸν καθὼς +τιμῶσι τὸν Πατέρα. ... ... ... ... [226]

+

θ. Ὅτι κατ’ οὐδὲν ἐλάττων τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, ἀλλ’ ἰσοσθενὴς +κατ’ ἐνέργειαν τὴν ἐπὶ πᾶσίν ἐστιν ὡς Θεὸς ἐκ Θεοῦ, προκειμένου +ῥητοῦ Οὐ δύναμαι ἐγὼ ἀπ’ ἐμαυτοῦ ποιεῖν οὐδέν· καθὼς ἀκούω +κρίνω ... ... ... ... ... ... [237]

+1. οἷον pro οὐδὲν Β. 2. ἢ] + ὸν Β corrector. 6. καὶ prius assumptum +ex Β. 7—11. Ἵνα"—ῥητοῦ assumpta ex Β. 9. θ.] Numerum hunc +supplevi. οὐδὲν sic edidi. οὐδένα B. +
+ +
+ +ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ +ΚΥΡΙΛΛΟΥ +ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ +ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ. +

ΒΙΒΛΙΟΝ Β΄.

+

Τῇ ἐπαύριον βλέπει τὸν Ἰησοῦν ἐρχόμενον πρός αὐτόν.

+a 113 Α. +

ἘΝ ὀλίγῳ κομιδῇ τῷ καιρῷ προφήτης ὁμοῦ καὶ ἀπόστολος +ὁ βαπτιστὴς ἀναδείκνυται· ὃν γὰρ ὡς ἥξοντα προεκήρυττε, +τοῦτον ἤδη παρόντα δείκνυσι. διὰ τοῦτο καὶ τὸ + προφητῶν ἀνεπήδησε μέτρον, ὡς αὐτός που φησὶν ὁ Σωτῆρ’ +πρὸς Ἰουδαίους διαλεγόμενος περὶ αὐτοῦ “Τί ἐξήλθατε εἰς S.Matth. xi. 9. +“τὴν ἔρημον ἰδεῖν; προφήτην; ναὶ λέγω ὑμῖν, καὶ περισ- b +“σότερον προφήτου.” οἱ μὲν γὰρ κατὰ καιροὺς ὅτι ἀναδειχθήσεται +Χριστὸς προεφήτευον, ὁ δὲ ὡς ἥξει βοῶν καὶ + παρόντα δέδειχε. ἠ’ γὰρ ἐπαύριόν φησι βλέπει τὸν Ἰησοῦν +ἐρχόμενον πρὸς αὐτόν.

+

Καὶ λέγει Ἴδε ὁ ἀμνός τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν +τοῦ κόσμου.

+

Οὐκέτι τό Ἑτοιμάσταε τὴν ὁδὸν καιρὸν ἔχει τὸν πρέ- +1—4. tit. retinui ex Ed. deest in B. 5. Sic B. Λογος δεύτερος +9. δείκνυσι B.a. Cord. δεικνύει Ed. 11. ἐξήλθατε Β. ἐξήλθετε Ed. +13. κατὰ καιροὺς ὅτι hoc ordine Β. 18. τὴν ὁδὸν assuraptum ex Β. + + +ποντα, λοιπὸν ὁρωμένου καὶ ὄντος ἐν ὀφθαλμοῖς τοῦ δι’ ὃν ἡ +ἑτοιμασία γίνεται· ἑτέρων ἐδεῖτο λόγων ἡ τοῦ πράγματος +114 Α. a φύσις. ἐχρῆν ἐξηγεῖσθαι τίς ὁ παρὼν, καὶ ἐπὶ τίσιν ἔχει +τὴν κάθοδον ὁ πρὸς ἡμᾶς ἐξ οὐρανῶν ἀφιγμένος. ἴδε τοίνυν +φησὶν ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, ὃν ὁ +Es.iiii. 7. προφήτης ἡμῖν Ἡσαΐας κατεσήμαινε λέγων “Ὡς πρόβατον +“ἐπὶ σφαγὴν ἤχθη, καὶ ὡς ἀμνὸς ἐναντίον τοῦ κείροντος +“αὐτὸν ἄφωνος,” ὃν καὶ πάλαι, φησὶν, ὁ διὰ Μωυσέως +ἀνετύπου νόμος· ἀλλὰ τότε μὲν ἔσωζε μερικῶς, οὐκ εἰς +ἅπαντας ἐκτείνων τὸν ἔλεον· τύπος γὰρ ἦν καὶ σκιά· νυνὶ +b δὲ ὁ πάλαι δι’ αἰνιγμάτων ζωγράφου μένος, ὁ ἀληθινὸς ἀμνὸς, +τὸ ἄμωμον ἱερεῖον, ὑπὲρ πάντων ἄγεται πρὸς σφαγὴν, ἵνα +τοῦ κόσμου τὴν ἁμαρτίαν ἐλάσῃ, ἵνα τὸν τῆς οἰκουμένης +ὀλοθρευτὴν ἀνατρέψῃ, ἵνα καταργήσῃ τὸν θάνατον ὑπὲρ +πάντων ἀποθανὼν, ἵνα λύση τὴν ἐφ’ ἡμῖν κατάραν, ἵνα +Gen. iii. 19. παύσηται λοιπὸν τό “Γῆ Γῆ εἶ καὶ εἰς γῆν ἀπεελεύσῃ,” ἵνα +1Cor.xv. 47. γένηται δεύτερος Ἀδὰμ, οὐκ ἀπὸ γῆς, ἀλλ’ ἐξ οὐρανοῦ, καὶ +ἀρχὴ γένηται τῆ ἀνθρώπου φύσει παντὸς ἀγαθοῦ, λύσις +ἐπεισάκτου φθορᾶς, πρόξενος αἰωνίου ζωῆς, ἀναμορφώσεως +c τῆς εἰς Θεὸν ὑπόθεσις, εὐσεβείας καὶ δικαιοσύνης ἀρχὴ, ὁδὸς +2 Cor. v. 15. εἰς βασιλείαν οὐρανῶν· “εἷς εἷς γὰρ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν” +ἀμνὸς, ὅλην ἀνασώζων τὴν ἐπὶ γῆς ἀγέλην τῷ Θεῷ καὶ +Πατρὶ, εἷς ὑπὲρ πάντων, ἵνα πάντας ὑποτάξῃ Θεῷ, εἷς ὑπὲρ +πάντων, ἵνα πάντας κερδάνῃ· ἵνα λοιπὸν οἱ πάντες “μηκέτι +“ἑαυτοῖς ζῶσιν, ἀλλὰ τῷ ὑπὲρ αὐτῶν ἀποθανόντι καῖ’ +ἀναστάντι. ἐπειδὴ γὰρ ἦμεν ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις, διά τε +d τοῦτο χρεωστούμενοι θανάτῳ καὶ φθορᾷ, δέδωκεν ἀντίλυτρον +ὑπὲρ ἡμῶν τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ ἕνα ὑπὲρ πάντων, ἐπεὶ καὶ +πάντα ἐν αὐτῷ, καὶ πάντων κρείττων ἐστίν· εἷς ἀπέθανεν +ὑπὲρ πάντων, ἵνα οἱ πάντες ζήσωμεν ἐν αὐτῷ· καταπιὼν +4. ἀφιγμένον ἐξ οὐρανῶν Β. 5. ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου assumpta +ex Β. desunt in cateiiis. 6, Ἡσαΐας ἡμῖν inverso ordine Cord. 13. ἐλάσῃ] +ἀνέλη a. Cord. 26. ἀναστάντι Β. ἐγερθέντι Ed. τοι pro τε B. 28. ἐπεὶ— +αὐτῷ] καὶ πάντας ἐν αὐτῷ ἐπεὶ B. πάντες conjecit D. + + +γὰρ ὁ θάνατος τὸν ὑπὲρ πάντων Ἀμνὸν, πάντας ἐξήμεσεν ἐν +αὐτῷ τε καὶ σὺν αὐτῷ. οἱ γὰρ πάντες ἦμεν ἐν τῷ δι’ ἡμᾶς +καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντι καἲ ἐγερθέντι Χριστῷ· καταργουμένης +δὲ τῆς ἁμαρτίας, πῶς ἐνεδέχετο μὴ οὐχὶ πάντως + καὶ τὸν ἐξ αὐτῆς καὶ δι’ αὐτὴν καταργηθῆναι θάνατον; e +ἀποθανούσης δὲ τῆς ῥίζης, πῶς ἂν ἔτι λοιπὸν ὁ ἐξ αὐτῆς +ἐσώθη βλαστός; διὰ ποίαν αἰτίαν ἐμέλλομεν ἀποθνήσκειν +ἔτι τῆς ἁμαρτίας ἀναιρουμένης; οὐκοῦν ἑορτάζοντες λέγομεν +ἐπὶ τῇ σφαγῇ τοῦ Ἀμνοῦ τοῦ Θεοῦ “Ποῦ ἡ δίκη σου θάνατε; Ηοs xiii. 14. Ps. cvi. 42. + “ποῦ τὸ κέντρον σου ᾅδη;” “Πᾶσα γὰρ ἀνομία,” καθάπερ +ἔφη που ψάλλων ὁ μελῳδὸς, “ἐμφράξει ἐμφράξει τὸ στόμα αὐτῆς,’ +οὐκέτι κατηγορεῖν τῶν ἐξ ἀσθενείας ἡμαρτηκότων ἰσχύουσα. +“Θεὸς Θεὸς γὰρ ὁ δικαιῶν, τίς ὁ κατακρίνων;” “Χριστὸς ἡμᾶς Rom. viii. 33. 34. +“ἐξηγόρασεν ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου γενόμενος ὑπὲρ Gal. iii. 13. + “ἡμῶν κατάρα,” ἵνα ἡμεῖς τὴν ἐξ ἀνομίας ἀρὰν δια- a 115 Α. +φύγωμεν.

+

Οὗτός ἐστι περί οὗ εἶπον.

+

Εἰς ὑπόμνησιν ἄγει τῶν ἐξ αὐτοῦ λόγων τοὺς ἀκροωμένους, +καὶ τὸ μεῖζον ἐν δόξη παραχωρεῖ τῷ Χριστῶ, οὐκ + ἀγάπης, ἀληθείας δὲ μᾶλλον ἢ καὶ ἀνάγκης ἔργον ἀποπληρῶν· +ὑποκείσεται γὰρ, κἂν μὴ βούληται, τῷ ποιητῆ τὸ +ποίημα, τῷ Δεσπότη τὸ δοῦλον, τῷ χορηγῷ τὸ χορηγούμενοv. b +κατὰ τίνα δὲ τρόπον ὀπίσω μὲν ἦν Ἰωάννου Χριστὸς, +εμπροσθεν δὲ γέγονεν, ὅτι πρῶτος ἢν, ὡς αὐτὸς ὁμολογεῖ, διὰ Supra 98 sq. + τῶν προλαβόντων ἀρκούντως εἰρήκαμεν.

+5, 6. καὶ alt. et δὲ assumpta ex Β. 8. λέγομεν D. “clamamus” Georgius +Trapez. ἐλέγομεν Β. λέγωμεν Ed. 9. δίκη Β. νίκη Ed. 13. τίς ὁ κατακρίνων +assumptum ex Β. 17. εἶπον] Versum totum exhibet Ed. invito B. +18. ἐξ αὐτοῦ] ἑαυτοῦ Β. 23. Ἰωάννου] + ὁ D. 24. ὅτι πρῶτος ἦν ὡς +αὐτὸς ὁμολογεῖ ante ὀπίσω μὲν transiionit Β. + + +

Κἀγὼ οὐκ ᾒδειν αὐτόν, ἀλλ’ ἵνα φανερωθῇ τῷ Ἰσραὴλ, δοὰ +τοῦτο ἦλθον ἐγὼ ἑ ὕδατι βαπτίζων.

+c

Ὁ ἐν τῆ κοιλία τῆς νηδύος ἀνασκιρτήσας τῆς ἰδίας +μητρὸς ἐπὶ τῆ φωνῇ τῆς ἁγίας παρθένου κυοφορούσης ἔτι +τὸν κύριον, ὁ πρὸ τῆς ὠδῖνος προφήτης, ὁ ἐν ἐμβρύῳ +μαθητής Οὐκ ᾔδειν αὐτὸν περὶ τοῦ Σωτῆρός φησιν, ἀληθεύει +δὲ λέγων· οὐ γὰρ ψεύδεται· πάντα μὲν γὰρ οἶδεν ἐξ ἑαυτοῦ +καὶ ἀδιδάκτως Θεὸς, διδακτῶς δὲ ἡ κτίσις· ἐνοικοῦν δὲ τοῖς +ἁγίοις τὸ Πνεῦμα, τὸ ἐνδέον ἀναπληροῖ, καὶ τὸ ἴδιον ἀγαθὸν +τῆ ἀνθρώπου φύσει χαρίζεται, τὸ εἰδέναι φημὶ τὰ ἐσόμενα, +καὶ τῶν κεκρυμμένων μυστηρίων τὴν γνῶσιv. οὐκοῦν μὴ +d εἰδέναι λέγων τὸν κύριον ὁ μακάριος βαπτιστὴς, διαψεύσεται +μὲν οὐδαμῶς, κατά γε τὸ τῆς ἀνθρωπότητος ἴδιον καὶ +τὸ πρέπον τῇ κτίσει μέτρον, ἀναθήσει δὲ μόνῳ τὸ πάντα +εἰδέναι τῷ Θεῷ, τῷ διὰ Πνεύματος Ἁγίου πρὸς τὴν τῶν +κεκρυμμένων κατάληψιν φωταγωγοῦντι τὸν ἄνθρωπον· χρησίμως +δὲ λίαν οὐκ εἰδέναι μὲν ἐξ ἑαυτοῦ φησι τὸν Χριστὸν, +ἐληλυθέναι γεμὴν διὰ τοῦτο κυρίως, ἵνα φανερὸν αὐτὸν καταστήσῃ +τῷ Ἰσραὴλ, ἵνα μὴ αὐτόμολος ἐπὶ τὴν μαρτυρίαν +e φαίνηται δραμὼν, μηδὲ ἰδίων θελημάτων ὑπηρέτης νοῆται +παρά τισιν, ἀλλὰ θείας μὲν οἰκονομίας ἐργάτης, βουλῆς δὲ +τῆς ἄνωθεν ὑπουργὸς, ἀποκαλυπτούσης αὐτῷ τὸν ἀμνὸν τὸν +αἴροντα τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. ἵνα τοίνυν εὐπετέστερον +ἐπὶ τῷ πιστεύειν ἐπὶ τῷ Σωτήρι’ Χριστῷ βαδίζοιεν Ἰουδαῖοι, +καὶ ἀξιολογωτάτην ἔχωσι περὶ αὐτοῦ τὴν διάληψιν, ἔγνω· +κεναὶ φησὶν αὐτὸν οὐκ εἰδὼς, ἵνα λοιπὸν ἐννοῶσι τὸν ἀποκαλύψαντα +Θεὸν, καὶ τὸ ἄνωθεν ἀποναρκήσαντες κρῖμα, +2. ἐν ὕδατι βαπτίζων hoc ordine Β. βαπτίζων ἐν ὕδατι D. Ed. sed ἐν τῶ ὕδατι +βαπτίζων voluit D mg. 3. τῆς νηδύος ἀνασκιρτήσας—ἔτι Β. τῆς ἰδίας ἄνα. +σκιρτήσας μητρὸς ἔτι τῆς ἁγίας παρθένου κυοφορούσης Ed. 7. ἐξ ἑαυτοῦ D. +ἐξ αὐτοῦ Ed. 17. ἐξ ἑαυτοῦ φησι hoc ordine Β. 24. ἐπὶ alt. assumptum +ex B. deest in Cord. + + +παραδέξωνται τὸν λόγον τὸν περὶ αὐτοῦ, καὶ τὸν οἰκέτην +ὁρῶντες ὄντα τοσοῦτον, ἀναλόγως τὸ τοῦ κρατοῦντος ἀναμετρῶσιν a 116 A. +ἀξίωμα. τὸ γὰρ ἐληλυθέναι λέγειν, ἴνα φανερὸν +αὐτὸν τῷ Ἰσραὴλ καταστήσῃ, πῶς οὐ πάντως τὴν οἰκέτῃ + πρέπουσαν θεραπείαν σημαίνει;

+1. παραδέξωνται] + τοίνυν Ed. deest in Β. Cord. τὸν περὶ assumptum ex Β. +Cord. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Α. +

ὅτι οὐ κατὰ μετοχὴν οὐδὲ ὡς ἐπακτὸν ἐν τῷ Υϊῷ τὸ Ἅγιον Πνεῦμά +ἐστιν, ἀλλ’ οὐσιωδῶς καὶ κατὰ φύσιν ἐνυπάρχει αὐτῷ.

+b +

Καὶ ἐμαρτύρησεν Ἰωάννης λέγω ὅτι τεθέαμαι τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον +ὡσεὶ περιστεράν ἐξ οὐρανοῦ, κὼ ἔμεινεν ἐπ᾿ αὐτὸ, + κἀΓὼ οὐκ ᾖδειν αὐτὸ, ἀλλ’ ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, +ἐκεινός μοι εἶπεν Ἐφ᾿ ὅν ἂν ἴδῃς τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον καὶ +μένον ἐπ᾿ αὐτὸν, οὗτός ἐστιν ὁ βαπτίζων ἑ Πνεύματι Ἀγίῳ.

+

ΟΥΚ εἰδέναι φήσας αὐτὸν ἐν τοῖς ἀνωτέρω, χρησίμως +c ἐπεξεργάζεται, καὶ τὸ θεῖον ἀπογυμνοῖ μυστήριον, καὶ τὸν +αὐτῷ μηνύσαντα δεικνύων Πατέρα Θεὸν, καὶ τίς ὁ τῆς +δείξεως γέγονε τρόπος, ἀναφανδὸν ἐξηγούμενος. ὠφελεῖ δὲ +διὰ πάντων τῶν ἀκροωμένων τὸν νοῦν, καὶ δι’ ὧν ἐκ Θεοῦ +πεπαιδεῦσθαί φησι τὸ περὶ Χριστοῦ μυστήριον τοῖς ἀν- +θρώποις, ταῖς ἄνωθεν ψήφοις πολεμοῦντας ἀποφαίνει τοὺς +ἀνθεστηκότας αὐτῷ, καὶ ῥιψοκινδύνως τῆ μεγάλῃ τοῦ Πατρὸς +ἀντιπράττοντας γνώμη. τοῦτο δὲ ἦν ἀναπείθοντος εὐφυῶς +d τῆς μὲν εἰκαίας αὐτῶν ἀποσχέσθαι βουλῆς, παραδέξασθαι δὲ +τὸν εὐδοκίᾳ Πατρὸς ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν πάντων ἐπιδημήσαντα. +μαρτυρεῖ τοιγαροῦν, ὅτι καὶ τὸ πνεῦμα θεάσοιτο καταβαῖνον +4. SS. Scripturae textura plenum non dat Β sed quantum sit indicat solum, +hoc modo Καὶ ἐμαρτύρησεν Ἰωάννης λέγων ἕως τοῦ (= usque ad) οὗτός ἐστιν ὁ +βαπτίζων ἐν Ἁγίῳ. Ἁγίῳ. 11. δεικνύων μηνύσαντα inverso ordine Β. +14. τοῖς ἀνθρώποις assumptum ex Β. 17. ἀντιπράττοντας B.D. ἀντιπράττοντες +(?) D.] ἀντιπροστάττοντας Ed. 20. τοίνυν τοιγαροῦν (sic) Β. καταβαῖνον] ++ ἐπ’ αὐτὸν Ed. invito Β. + + +ἐξ οὐρανοῦ, περιστερᾶς ἐν σχήματι, καὶ ὅτι μεμένηκεν ἐπ’ αὐτόν. +εἶτα πρὸς τούτῳ, καὶ αὐτήκοος γενέσθαι φησὶ τοῦ πεπομφότος +αὐτὸν ἐπὶ τὸ βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ὡς ἐκεῖνός ἐστιν ὁ ἐν +Αγίῳ βαπτίζων Πνεύματι, ᾧπερ ἃν ἐπιφοιτῆσαν ἐναπομείνῃ + τὸ Πνεῦμα. ἀξιοπιστότατος τοίνυν ὁ μάρτυς, ὑπερφυὲς τὸ +σημεῖον; ἐπάνω πάντων ὁ δείξας Πατήρ.

e +

καὶ ταῦτα μὲν τῇδε. ἀνασκιρτήσει δὲ ἴσως ὁ φιλεγκλήμων +αἱρετικὸς, καὶ πλατὺ γελάσας ἐρεῖ Τί πάλιν ἡμῖν, +ὦ οὗτοι, καὶ πρὸς τοῦτό φατε, ἢ ποῖον ἐξυφανεῖτε λόγον + κατασοφιζόμενοι τὸ γεγραμμένον; ἰδοὺ τὸ Πνεῦμα καταβαίνειν +φησὶν ἐπὶ τὸν Υἱόν· ἰδοὺ καταχρίεται παρὰ τοῦ +Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ὅπερ δὲ οὐκ ἔχει λαμβάνει δηλαδὴ, +συνεπιμαρτυροῦντος τοῦ μελῳδοῦ καὶ λέγοντος, ὡς πρὸς +αὐτόν “Διὰ τοῦτο ἔχρισε σε ὁ Θεὸς ὁ Θεός σου ἔλαιον Ps. xliv. 8. + “ἀγαλλιάστεως παρὰ τοὺς μετόχους σου.” πῶς ἂν οὖν εἴη a 117 Α. +λοιπὸν ἐν ὁμοουσιότητι τοῦ τελείου Πατρὸς ὁ μὴ τοιοῦτος +υἱὸς, καὶ διὰ τοῦτο χριόμενος; πρὸς δὴ τοῦτο φάναι δεῖν +ὑπολαμβάνω τοῖς τὰ σεμνὰ τῆς Ἐκκλησίας ἀνατρέπουσι +δόγματα, καὶ τὴν τῶν γεγραμμένων ὀρθότητα διαστρέφουσιν + “Ἐκνήψατε οἱ μεθύοντες ἐξ οἴνου αὐτῶν,’ ἵνα δύνησθε τὸ Joel.i. 5. +λαμπρὸν τῆς ἀληθείας περιαθρήσαντες κάλλος, σὺν ἡμῖν +ἀναβοῆσαι πρὸς τὸν Υἱόν “Αληθῶς Θεοῦ Υἱὸς εἶ.’’ εἰ γὰρ S.Matth. xiv. 33. +ὅλως πιστεύεις Θεὸν εἶναι κατὰ φύσιν αὐτὸν, πῶς οὐκ ἂν b +ἔχοι τὸ τέλειον; ὥρα γὰρ ὑμᾶς καὶ εἰς αὐτὸν ἤδη δυσσεβεῖν + τὸν Πατέρα· πόθεν γὰρ αὐτὸς, ὡς φὴς, ἐξ ἀνάγκης ἕξει τὴν +τελειότητα; πῶς δὲ οὐχὶ πρὸς τὴν τοῦ γεννήματος ὕφεσιν +τὴν ὡς καθ’ ὑμᾶς ἀτελῆ κατοισθήσεται, παραδεξαμένης ἅπαξ +ἐν Υἱῷ τῆς θείας οὐσίας τὸ δύνασθαι μὴ ἔχειν τὸ τέλειον, +κατά γε τὸν παρ’ ὑμῖν ἀμαθῆ καὶ ἀπαίδευτον λόγον; οὐ γὰρ + δήπου τὴν μεγάλην ἐκείνην καὶ ἀκήρατον φύσιν εἰς δια- c +3. ὁ assumptum ex B.D. 14. ἔλαιον Veccus Epigr. v. ἔλεον Ed. +15. οὖν assumptum ex Β. deest in Vecco. 17. δεῖ Veccus. 21. ἀληθείαε] +ἐκκλησίας Β. invito Vecco. 24. ὑμᾶς et ἤδη inter se transponit B. invito +Vecco. 25. ἔφης et ἔχει Β. invito Vecco. + + +φόρους καταμεριοῦμεν λόγους, ὡς εἶναι μὲν ἐν τῷδε τυχὸν +ἀτελῆ, τελείαν δὲ αὖ πάλιν ἐν ἐκείνω· ἐπεὶ καὶ ὁ τῆς ἀνθρωπότητος +ὅρος εἷς κατὰ πάντων ἐστὶ καὶ ἴσος ἐν πᾶσιν ἡμῖν· +ἔλαττον δὲ τίς ἄνθρωπος, καθὸ πέφυκεν ἄνθρωπος; ἀλλ’ οὐδὲ +πλέον ἑτέρου καταληφθήσεται, ἀγγέλου δὲ οἶμαι διοίσει κατ’ +οὐδὲν ἕτερος ἄγγελος, κατά γε τὸ εἶναι τοῦθ’ ὅπερ εἰσὶν +ἄγγελοι, δηλαδὴ διὰ τῆς πρὸς ἀλλήλους ὁμοειδίας, εἰς μίαν +d ἅπαντες ἀναδεσμούμενοι φύσιv. πῶς ἂν οὖν ἡ θεία καὶ +ἁπάντων ὑπερανίσχουσα φύσις ἐν ἐλάττοσι τῶν γενητῶν ἐν +τοῖς καθ’ ἑαυτὴν ἀγαθοῖς ὀφθήσεται, ὑπομενεῖ δὲ πάθος, ὃ +παθεῖν οὐκ οἶδεν ἡ κτίσις; πῶς δὲ ὅλως ἔσται καὶ ἁπλῆ καὶ +ἀσύνθετος, εἴπερ ὂν ἐν αὐτῇ φανεῖται τὸ τέλειον καὶ τὸ +ἀτελές; συγκείσεται γὰρ δι’ ἀμφοῖν, εἴπερ οὐχ ὅμοιον τῷ +τελείῳ τὸ ἀτελές. εἰ μὲν γὰρ ὅμοιόν ἐστι καὶ τὸ διαλλάττον +οὐδὲν ἐν αὐτοῖς, πᾶν ὅπερ ἂν εἴη τέλειον ἀδιαφόρως ἔσται +e καὶ ἀτελές· καὶ εἴ τι πάλιν ἀτελὲς, τοῦτο καὶ τέλειον, καὶ +οὐδὲν ἐν Υἱῷ τὸ κατηγόρημα, κἂν ταῖς ὑμετέραις διανοίαις τὸ +τέλειον ἔχων οὐ φαίνηται· ἀλλ’ οὐδὲ αὐτὸς ὁ Πατὴρ ὑπεραλεῖται +τὸν Υἱὸν ἐπὶ τελειότητι μαρτυρούμενος, καὶ λέλυται +πάλιν ἡμῖν τὸ ζητούμενον· εἰ δὲ πολὺς ἀποτειχίζει λόγος +τοῦ τελείου τὸ ἀτελὲς, δέχεται δὲ καὶ ἡ θεία φύσις κατὰ +ταὐτὸν ἀμφότερα, σύνθετος ἄρα καὶ οὐχ ἁπλῆ.

+

Αλλ᾿ ἐρεῖ τις τυχὸν, ὡς ἀσυμφυῆ τε ἐστι καὶ ἀσυνύπαρκτα +κατὰ ταὐτὸν ἐν ἑνὶ τῷ ὑποκειμένῳ τὰ ἑναντία, ὡς ἐν +118 Α. a σώματι τυχὸν ὁμοῦ χρῶμα λευκὸν καὶ μέλαv. καλῶς γε, ὦ +φίλος, καὶ μάλα γοργῶς τοῖς ἡμετέροις ἐπηγωνίσω λόγοις. +εἰ γὰρ μία τις ἐστὶν ἡ θεία φύσις, καὶ παρ’ αὐτὴν οὐχ ἑτέρα, +πῶς ἂν εἰπέ μοι τῶν ἐναντίων γένοιτο δεκτική; πῶς δὲ καθ’ +ἕν τι τὸ ὑποκείμενον τὰ ἀλλήλοις ἀνόμοια συμβήσεται; +2. δ’ Veccus. 4 οὐδὲν Β. invito Vecco. 8. ἅπαντες Veccus. Ed. οἱ +πάντες Β. ἂν om. Β. habet Veccus. 12 τὸ alt. om. B. habent Veccus. +Const. Meliten. 16. εἴ τι Veccus. Ed. ἔτι B. 17. ὑμετέραις Β. ἡμὲ. +λ +τέραις Veccus Ed. 18. τέλειον Β. Veccus. τε D. τέλος Ed. 20. ἡμῖν +Veccus Ed. ὑμῖν Β. 23. ἀσυμφυής Β. invito Vecco. 26. ἐπηγωνίσω +B.D. Veccus. ἀπηγωνίσω Ed. + + +Θεοῦ δὲ ὄντος κατὰ φύσιν τοῦ Πατρὸς, Θεός ἐστι κατὰ +φύσιν καὶ ὁ Υἱός. οὐδὲν ἄρα διοίσει, κατά γε τὸ εἶναι +τέλειος, ὡς πρὸς τὸν Πατέρα, τῆς θείας αὐτοῦ καὶ τελειοτάτης +οὐσίας ἐκπεφυκώς· ἢ γὰρ οὐκ ἀνάγκη τέλειον εἶναι b + πάντως τὸν ἐκ τελείου γεννήτορος, εἴπερ ἐστὶν αὐτοῦ καὶ +ἀπαράλλακτος εἰκὼν “καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως, καθὰ Heb.i 3. +γέγραπται; ἁλλ’ οἶμαι πᾶς τις ἡμῖν συνερεῖ καὶ συνθήσεται. +ἢ λεγέτω πάλιν εἰς μέσον ἐλθὼν, κατὰ τίνα τρόπον τοῦ +τελείου Πατρὸς ἀπαράλλακτος ἔσται χαρακτὴρ ὁ Υἱὸς, οὐκ + ἔχων ἐν ἰδίᾳ φύσει τὸ εἶναι τέλειος, κατὰ τὴν τινῶν δυσβουλίαν. +ἐπειδὴ δέ ἐστι καὶ χαρακτὴρ καὶ εἰκὼν, τέλειος ἄρα +καὶ αὐτὸς, ὡς ἐκεῖνος οὗ καὶ ἔστιν εἰκώv. ἀλλ’ εἶδε, φησὶν, +ὁ Ἰωάννης ἐξ οὐρανοῦ τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον ἐπὶ τὸν Υἱὸν, καὶ c +ἐπακτὸν ἔχει τὸν ἁγιασμὸν, δέχεται γὰρ ὡς οὐκ ἔχων δηλαδή· + ὥρα δὴ οὖν ἀναφανδὸν ποίημα μὲν λέγειν αὐτὸν, ὀλίγῃ μόλις +ὑπεροχῇ τιμώμενον, ἐν ἴση δὲ τάξει τοῖς ἄλλοις τελειούμενόν +τε καὶ ἁγιαζόμενον, καὶ ἐπίκτητον ἔχοντα τὴν τῶν ἀγαθῶν +χορηγίαv. εἶτα πῶς οὐ διαψεύσεται λέγων ὁ Εὐαγγελιστής +“Ὅτι ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν;” Infra ver. 16. + πῶς γὰρ ἔσται πλήρης ἐν ἰδίᾳ φύσει λαμβάνων αὐτὸς παρ’ +ἑτέρου; ἢ πῶς ἂν ὅλως νοοῖτο πατὴρ ὁ Θεὸς, εἴπερ ἐστὶ d +ποίημα καὶ οὐχὶ μᾶλλον Υἱὸς ὁ Μονογενής; ψευδώνυμος +γὰρ, ἃν οὕτως ἔχη, καὶ αὐτὸς ἔσται Πατὴρ, ἀλήθεια δὲ +οὐδαμῶς ὁ Υἱὸς, νόθον ἔχων ἐφ’ ἑαυτῷ τὸ ἀξίωμα καὶ μέχρι + γυμνῶν ῥημάτων τὴν προσηγορίαv. οἰχήσεται δὴ οὖν εἰς +οὐδὲν τὸ σύμπαν ἡμῖν, οὔτε τοῦ Πατρὸς κατ’ ἀλήθειαν ὄντος +πατρὸς, οὔτε μὴν τοῦ Υἱοῦ τοῦτο κατὰ φύσιν ὑπάρχοντος, +ὅπερ εἶναι λέγεται· εἰ δὲ ἀληθῶς πατήρ ἐστιν ὁ Θεὸς, ἔχει +δὴ πάντως, οὗ καὶ ἔστι πατὴρ, Υἱὸν δηλονότι τὸν ἐξ ἑαυτοῦ.

e +

Εἶτα πῶς ἡ κατὰ φύσιν ἁγία θεότης ἁγιότητος ἔρημον τὸ +2. κοὶ οὐδὲν Veccus. 6. ὑποστάσεως] + αὐτοῦ Β. invito Vecco. καθάπερ +Veccus. 9. οὐκ ἔχων ἐν ἰδίᾳ φύσει τὸ om. Β. 1 1, καὶ prius assumptum +ex Β. Vecco. 13. ὁ assumptum ex Β. Vecco. 15, 1 6. μὲν et δὲ om. Β. +utrumque habet Veccus. 29. ἑαυτοῦ B.D. αὐτοῦ Ed. + + +ἐξ αὐτῆς ἀποτέξεται, καὶ γυμνὸν ἡμῖν τῶν αὐτῇ προσόντων +ἰδιωμάτων τὸν οἰκεῖον ἀποδώσει καρπόν; εἰ γὰρ ἔχει τὸν +ἁγιασμὸν ἐπακτὸν, ὡς ἐκεῖνοι ληροῦντές φασιν, ἀνάγκη δὴ +πάλιν πᾶσα συνομολογεῖν καὶ οὐχ ἑκόντας αὐτοὺς, ὡς ἦν +μὲν ἅγιος οὐκ ἀεί· γέγονε δὲ ὕστερον, ὅτε καὶ Τὸ Πνεῦμα +καταβέβηκεν ἐπ’ αὐτὸν, ὡς ὁ Ἰωάννης φησί· πῶς οὖν ἅγιος +119 Α. a ἦν καὶ πρὸ τῆς σαρκώσεως ὁ Υἱός; οὕτως γὰρ αὐτὸν +ἐδοξολόγει τὰ Σεραφὶμ ἐπὶ τὸν τρίτον ἐφεξῆς ἀριθμὸν ἀπὸ +τοῦ πρώτου, τό Ἄγιος στοιχηδὸν ἀναφέροντα. οὐκοῦν εἴπερ +ἅγιος ἦν καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως, μᾶλλον δὲ ὑπάρχων +ἀεὶ μετὰ τοῦ Πατρὸς, πῶς ἐδεῖτο τοῦ ἁγιάζοντος, καὶ τοῦτο +ἐν ὑστέροις καιροῖς, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος; θαυμάζω δὲ +ὅπως αὐτοὺς κἀκεῖνο λανθάνει, καίτοι λίαν ὄντας φιλοζητητάς· +ἢ γὰρ οὐκ ἀνάγκη νοεῖν, δύνασθαί ποτε τὸν Υἱὸν καὶ +ἀποπτύσαι τὸν ἁγιασμὸν, εἴπερ οὐκ ἔστιν οὐσιώδης ἐν αὐτῷ, +b συνέβη δὲ ὥσπερ ἡμῖν καὶ ἑτέρῳ τινὶ τῶν λογικῶν κτίσ’. +μάτων; τὸ δὲ ἁγιότητος ἐκπεσὸν, οὐχὶ δὴ πάντως ἔσται καὶ +ὑπὸ τὰ τῆς ἁμαρτίας δεσμὰ, καὶ ὀκλάσει πρὸς τὸ χεῖρον, +οὐκέτι διασῶζον τὸ φαυλότητος ἔξω γίνεσθαι ποιοῦν; οὐκοῦν +οὐδὲ ἀναλλοίωτος ἡμῖν ὁ Υἱὸς εὑρεθήσεται, διαψεύσεται δὲ +Ps. ci. 28. καὶ ὁ μελῳδὸς ἐν Πνεύματι “Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ” βοῶν, ὡς +πρὸς αὐτόν.

+

Πρὸς ’δε γε τοῖς εἰρημένοις περιαθρείσθω καὶ τοῦτο, +συγγενῆ τὴν θεωρίαν εἰσφέρον· τοῦ μετίσχοντος τὸ μετεχόμενον +c ἕτερόν τι κατὰ τὴν φύσιν ὑπάρχειν, ἁπαστισοῦν +ἀναγκάσει λόγος. εἰ γὰρ μὴ τοῦτό ἐστιν ἀληθὲς, διοίσει δὲ +κατ’ οὐδένα τρόπον ἐκεῖνο πρὸς τοῦτο, καὶ ἔστι ταὐτὸν, +Cf. supra 50e, 55d. ἑαυτοῦ μέτοχον ἔσται τὸ τινὸς μετέχον, ὅπερ ἐστὶ καὶ μόνον +ἐννοεῖν ἀπίθανοv. πῶς γὰρ ἄν τις ἑαυτοῦ νοοῖτο μετε- +1. ὑποτέζεται Β. ἡμῶν Β. 2. οἰκεῖον] ἴδιον Β. 4. πόλιν assumptum +ex Β. 8. τρίτον om. Β. 11. τοῦ prius om. Β. 14. ποτὲ δύνασθαι +inverso ordine Β. 19. διασῶζον] + πρὸς Ed. invito Β. πρὸς habet D. sed in +mg. notat τὸ πρὸς περισσὸν οἶμαι (= πρὸς superfluum esse puto). γίνεσθαι Β. +γενέσθαι Ed. 23. περιαρθρείσθω Β. 25. ὑπάρχειν, ὑπάρχειν, ὑπάρχον +ἅπασιν· τίς οὖν Β. 28. μέτοχον et μετέχον inter se transponit Β. 29. νοοῖτό +τις ἑαυτοῦ τὸ μετεσχηκός Β. + + +σχηκώς; εἰ δὲ κεῖται πάντως ἐν ἑτερότητι φυσικῇ τῇ πρὸς +ἄλληλα τὰ εἰρημένα, καὶ διατέμνει λόγος ἀναγκαῖος αὐτὰ, +ὁράτωσαν οἱ ἐκ μετοχῆς τὸ Πνεῦμα διδόντες τῷ Μονογενεῖ, +πρὸς ὅσην κατ’ ὀλισθαίνοντες ἀσέβειαν οὐκ αἰσθάνονται. εἰ + γὰρ μέτοχός ἐστι τοῦ Πνεύματος ὁ Υἱὸς, ἅγιον δὲ τῇ φύσει d +τὸ Πνεῦμά ἐστιν, οὐκ ἔσται κατὰ φύσιν ἅγιος αὐτὸς, ἐδείχθη +δὲ τοῦτο μόλις τῇ πρὸς ἕτερον συμπλοκῇ, πρὸς τὸ ἄμεινον +ἢ ἐν οἷσπερ ἦν ἀρχῇ κατὰ χάριν μεταστοιχειούμενος. ἀλλ’ +ὁράτω πάλιν ὁ θεομάχος, εἰς ὅσην αὐτῷ δυσσέβειαν καταστρέφει + τὰ προβλήματα. πρῶτον μὲν γὰρ ἀλλοίωσίς τις +καὶ τροπὴ, καθάπερ ἤδη προεῖπον, περὶ τὸν Υἱὸν εὑρεθήσεται, +ἀλλοιωθεὶς δὲ καθ’ ὑμᾶς καὶ προκόψας ἐπὶ τὸ ἄμεινον, οὐχ +ὅπως ἐλάττων ἐστὶ τοῦ Πατρὸς, ἀλλ’ ἤδη πὼς καὶ ἐν μείζοσι e +γεγονὼς δειχθήσεται· καὶ ὅπως, ἐροῦμεν, ἀπὸ τῆς θείας + λαβόντες γραφῆς. ὁ θεσπέσιος Παῦλος περὶ αὐτοῦ που +φησί “Τοῦτο φρονεῖτε ἕκαστος ἐν ὑμῖν αὐτοῖς, ὃ καὶ ἐν Phil. ii. 5-8. +“Χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν +“ἡγήσατο τὸ εἶναι ἄτα Θεῷ, ἀλλ’ ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν +“δούλου λαβὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ + “σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτόν· ὅτε a 120 Α. +τοίνυν καὶ πρὸ μὲν τῆς ἐνανθρωπήσεως ἢν ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι +τοῦ Πατρὸς, κατὰ δὲ τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως χρόνον τὸ +Πνεῦμα λαβὼν ἐξ οὐρανοῦ ἡγιάσθη κατ’ ἐκείνους, κρείττων +τε ἅμα καὶ μείζων ἑαυτοῦ διὰ ταύτην ἀναπέφανται τὴν + αἰτίαν, ὑπεραίρει δηλονότι λοιπὸν καὶ τὸ τοῦ γεννήσαντος +μέτροv. καὶ εἰ τὸ Πνεῦμα λαβὼν εἰς τὸ ὑπεπεπέκεινα τοῦ +Πατρὸς ἀναβέβηκεν ἀξίωμα, κρεῖττον ἄρα ἐστὶ τὸ Πνεῦμα +καὶ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς, τὴν κατ’ αὐτοῦ τῷ Υἱῷ χαριζόμενον b +ὑπεροχήv. τίς οὖν ἄρα καὶ πρὸς μόνην οὐκ ἀποφρίξει τὴν + ἀκοήν; χαλεπὸν μὲν γὰρ ὄντως καὶ τὸ διὰ τῶν τοιούτων +2. ἀναγκαίως Β. 13. ἁλλ’ ἤδη] ἀλλεῖ Β. 16. φρονεῖτε Β. φροωείτω +Ed. αὐτοῖς assumptum ex Β. cf. infra 121 a, 185 e; ad Herm. 404 e, +718 b; de recta fide 141 b. 21. καὶ prius assumptum ex B. 24. ἀναπέφαται +D. 28. τοῦ om. Migne. + + +ἰέναι λόγων· ἔστι γεμὴν οὐχ ἑτέρως τὰ ἐκ τῆς ἐκείνων +δυστροπίας ἀποκρούσασθαι βλάβη. διὸ δὴ πάλιν ἐροῦμεν +αὐτοῖς Εἰ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, τότε καὶ +ἁγιάζεται τὸ Πνεῦμα λαβών· πρὸ δὲ τῆς ἐνανθρωπήσεως ἦν +c ἐν μορφῇ καὶ ἐν ἰσότητι τοῦ Πατρὸς, οὔπω κατ’ ἐκείνους +ἡγιασμένος, ὥρα λέγειν ἀποτολμήσαντας, ἅγιον οὐκ εἶναι +τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, εἴπερ ὅλως ὁ σύμμορφός τε καὶ ἴσος +αὐτῷ κατὰ πάντα Λόγος, ἅγιος οὐκ ἦν ἐν ἀρχῇ, ἐν ὑστέροις +δὲ μόλις τοῦτο γέγονε καιροῖς. καὶ πάλιν, εἰ αὐτός ἐστι +κυρίως ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος τὸ Πνεῦμα λαμβάνων, καὶ ἁγιαζόμενος +ἐν ἰδίᾳ φύσει, λεγέτωσαν ἡμῖν οἱ δι’ ἐναντίας, +πότερόν ποτε μείζων ἑαυτοῦ γέγονεν ἢ ἐλάττων, ἢ καὶ ἔμεινεν +d ἐν ταὐτότητι τοῦτο παθώv. εἰ μὲν γὰρ οὐδὲν ἐκ τοῦ Πνεύματος +ἔχει τὸ πλέον, μένει δὲ οὕτω καθάπερ ἦν ὁ αὐτὸς, μὴ +σκανδαλίζου μανθάνων, ὅτι καταβέβηκεν ἐπ’ αὐτόv. εἰ δὲ +ἠδικήθη λαβὼν, καὶ γέγονεν ἐν ἐλάττοσι, παθητὸν ἡμῖν +εἰσοίσεις τὸν Λόγον, καὶ κατηγορήσεις τῆς οὐσίας τοῦ +Πατρὸς ἀδικοῦντος μᾶλλον ἣ ἁγιάζοντος. εἰ δὲ ἀμείνων +ἐδείχθη τὸ Πνεῦμα λαβὼν, ἦν δὲ καὶ ἐν μορφῇ καὶ ἰσότητι +τοῦ Πατρὸς καὶ πρὶν αὐτὸν βελτιωθῆναι καθ’ ὑμᾶς, οὐκ εἰς +e ἀκρότητα δόξης ἀναβέβηκεν ὁ Πατὴρ, ἀλλ’ ἐν ἐκείνοις ἔσται +τοῖς μέτροις, ἐν οἷσπερ ἦν σὺν αὐτῷ σύμμορφός τε καὶ ἴσος +ὑπάρχων ὁ πρὸς τὸ μεῖζον ἀναπηδήσας Υἱός. εὔκαιρον οὖν +Hier v, 21. οἶμαι λέγειν ἐπὶ τοῖς ἀπαιδεύτοις αἱρετικοῖς “Ἰδοὺ λαὸς +“μωρὸς καὶ ἀκάρδιος, ὀφθαλμοὶ αὐτοῖς καὶ οὐ βλέπουσιν, +“ὠτα αὐτοῖς καὶ οὐκ ἀκούουσιν·” ἀπετύφλωσε γὰρ ὄντως +2 Cor. iv. 4. “ὁ θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου τὰ νοήματα τῶν ἀπίστων, εἰς τὸ +“μὴ αὐγάσαι τὸν φωτισμὸν τοῦ εὐαγγελίου τῆς δόξης τοῦ +1. ἰέναι] εἶναι Β. 3. ὅτι pro ὅτε Β. τότε om. Migne. Statim καὶ +assumptum ex Β. 5. ἐν alt. assumptum ex Β. 7. ὅλως] ὄντως Β. +13. οὐδὲν post Πνεύματος transponit Β. 17. ἐνεργείας pro οὐσίας Β. +19. καὶ prius om. Β. 23. οὖν om. Β. 26. Haec ὦτα αὐτοῖς καὶ +οὐκ ἀκούουσιν assumpta ex Β. 28. διαυγάσαι Β. sed cf. supra 88 c. διαυγάσαι +in Es. 552 c, 690 c a Tischendorfio cit., in xii Proph. 602 c: αὐγάσαι de +recta fide 66 b a Tiscliend. cit.] + + +“Χριστοῦ·” οἷς δὴ καὶ μᾶλλον ἐπαλγύνεσθαι δεῖν, οὐ χαλεπαίνειν +ἄξιοv. οὐ γὰρ ἴσασιν, ἃ ἀναγινώσκουσιν.

+

Οτι δὲ ἀληθὴς ὁ λόγος, ἐντεῦθεν ἡμῖν ἔσται καταφανὲς, +εἰ καὶ ὅτι μάλιστα διὰ τῶν ἤδη προγεγυμνασμένων οὐκ a 121 Α. + ἄκομψον ἐποιησάμεθα τὴν ἀπόδειξιν· αὐτὸ δὲ πάλιν ἡμῖν +τὸ διὰ τῆς τοῦ Παύλου λεγόμενον φωνῆς παροισθήσεται +“Τοῦτο τοῦτο φρονεῖτε, φησὶν, ἕκαστος ἐν ὑμῖν αὐτοῖς ὃ καὶ ἐν Phil. ii. 5-8. +“Χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν +“ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ’ ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν + “δούλου λαβὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ +“σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτόν.” ἰδοὺ +δὴ λίαν ἀποθαυμάζει τὸν Υἱὸν, ὡς ἴσον μὲν ὄντα καὶ σύμμορφον b +τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, μὴ μὴν ἁρπάσαντα τοῦτο διὰ +τὴν ἀγάπησιν τὴν εἰς ἡμᾶς, καταβεβηκότα δὲ εἰς ταπείνωσιν + διὰ τῆς τοῦ δούλου μορφῆς, κεκενωμένον διὰ τὴν ἀνθρωπότητα. +ἀλλ’ εἴπερ, ὦ οὗτοι, τὸ Πνεῦμα λαβὼν ἡγιάσθη +μᾶλλον, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, ἑαυτοῦ τε κρείττων ἐδείχθη +διὰ τὸν ἁγιασμὸν, εἰς ποίαν αὐτὸν ὀψόμεθα καταβεβηκότα +ταπείνωσιν; πῶς ἐταπεινώθη τὸ ὑψωθὲν, ποῦ κατέβη τὸ + ἁγιασθὲν, ἢ πῶς οὐκ ἀνέβη μᾶλλον καὶ ἐπὶ τὸ κρεῖττον c +ὑψώθη; ποίαν ἔχει τὴν κένωσιν ἡ διὰ τοῦ Πνεύματος +πλήρωσις; πῶς δ᾿ ἂν ὅλως δι’ ἡμᾶς ἐνανθρωπήσας νοοῖτο, +τοσαύτην ἐν τοῖς καθ’ ἑαυτὸν ὑπομείνας τὴν ὄνησιν· πῶς +“ἐπτώχευσε δι’ ἡμᾶς ὁ πλούσιος, ὁ πλουτήσας δι’ ἡμᾶς 2 Cor. viii. 9. + πῶς δὲ ἦν πλούσιος καὶ πρὸ τῆς ἐπιδημίας, ὁ λαβὼν ἐν αὐτῇ +κατ’ ἐκείνους ὅπερ οὐκ εἶχε, τὸ Πνεῦμα δηλαδή; ἢ πῶς οὐχὶ +μᾶλλον αὐτὸς ἀναθήσοι δικαίως ἡμῖν τὰ ἐφ’ οἷς δι’ ἡμᾶς +ὠφέληται χαριστήρια; “Ἐξέστη, κατὰ τὸ γεγραμμένον, ὁ d Hier. ii. 12, 13. +“οὐρανὸς ἐπὶ τούτῳ καὶ ἔφριξεν ἐπὶ πλεῖον σφόδρα, λέγει + “Κύριος· δύο γὰρ καὶ πονηρὰ” ὄντως πεποίηκεν ὁ τῶν +6. λεγόμενον Β. λελεγμένον Ed. παροισθήσεται Β. προστήσεται Ed. 7. φρονεῖτε +Β. φρόνηται = φρονεῖτε Β.] φρονείτω Ed. Statim φησιν post ὑμῖν transponit +Β. ἕκαστον Β. ὑμῖν B.D. Migne. ἡμῖν Ed. 21. ἡ om. Β. 24. ὁ +πλούσιος assumptum ex Β. 29. τούτῳ] + ἐξέστη Ed. invito Β. 30. καὶ +πονηρὰ ὄντως hoc ordine Β. ὄντως καὶ πονηρὰ Ed. + + +1 Tim. i. 7. ἑτεροδοξούντων λαὸς, μὴ νοήσας “μήτε ἃ λέγει μήτε περὶ +“τίνων διαβεβαιοῦται,” καὶ κινδυνεύειν δὲ οὕτως ἐν τοῖς +ἀναγκαιοτάτοις, οὐδὲν ἡγοῦνται βαρύ· ἢ γὰρ ἃν καὶ αὐτοὶ, +πικρὸν ἐκ βλεφάρων καταχέοντες δάκρυον καὶ μεγάλην εἰς +Ps. cxi. 3. 4. ὕψος ἀνατείνοντες τὴν φωνὴν, προσῄεσαν λέγοντες “Θοῦ +“Κύριε φυλακὴν τῷ στόματί μου, καὶ θύραν περιοχῆς περὶ +e “τὰ χείλη μου. μὴ ἐκκλίνῃς τὴν καρδίαν μου εἰς λόγους +“πονηρίας.” λόγοι γὰρ ὄντως πονηρίας οἱ παρ’ ἑαυτῶν τὴν +ἐπὶ τοῖς ἐσχάτοις ζημίαν τοῖς ἀκροωμένοις ὠδίνοντες. ἡμεῖς +δὲ τῆς ἑαυτῶν καρδίας τὸν ἐκείνων ἐξοικίσαντες λῆρον ἐπὶ +τὸν ὀρθὸν τῆς πίστεως βαδιούμεθα λόγον, τὸ γεγραμμένον +2 Cor. x. 5. ἔχοντες εἰς νοῦν “Λογισμοὺς καθαιροῦντες καὶ πᾶν ὕψωμα +“ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ Θεοῦ, καὶ αἰχμαλωτί- +122 Α. a “ζοντες πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ.” φέρε δὴ +οὖν, καὶ τὸν ἐν τοῖς προκειμένοις ἡμῖν θεωρήμασιν αἰχμαλωτίζοντες +νοῦν, ὑποτάξω μὲν τῇ δόξη τοῦ Μονογενοῦς, πάντα +φέροντες συνετῶς εἰς τὴν ὑπακοὴν αὐτοῦ, τουτέστιν, εἰς τὸν +Ib. viii. 9. περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τρόποv. “Πλούσιος γὰρ ὣν, ἐπτώ- +“χευσε δι’ ἡμᾶς, ἵνα ἡμεῖς τῆ αὐτοῦ πτωχείᾳ πλουτήσωμεν.”

+

Δέχου δὲ, εἴ σοι δοκεῖ, καὶ διὰ τῶν προκειμένων ἡμῖν τὴν +ἀπόδειξιν, ἀνεξίκακον τοῖς λόγοις ἁπλώσας τὴν ἀκοήv. κατ’ +b εἰκόνα καὶ καθ’ ὁμοίωσιν τοῦ ἐπὶ πάντας ὄντος Θεοῦ πεποιῆσθαι +τὸν ἄνθρωπον ἡ θεία μαρτύρεται γραφή. καὶ γοῦν ὁ +Exod xxxiii. 17. Gen. i. 27. τὸ πρῶτον ἡμῖν συντάξας βιβλίον· Μωυσῆς δὲ οὗτος ὁ +ἐγνωσμένος “παρὰ πάντας” τῷ Θεῷ· “Καὶ ἐποίησε, φησὶν, +“ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, κατ’ εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτόν.” +ὅτι δὲ διὰ τοῦ Πνεύματος εἰς εἰκόνα τὴν θείαν κατεσφραγί- +Ib. i. 7. ζετο, πάλιν αὐτὸς ἡμᾶς ἐδίδαξεν εἰπών “Καὶ καὶ ἐνεφύσησεν εἰς +“τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς·” ὁμοῦ γὰρ καὶ ζωὴν +c ἐνετίθει τὸ Πνεῦμα τῷ πλάσματι, καὶ τοὺς ἑαυτοῦ χαρακ- +τῆρας θεοπρεπῶς ἐνεσήμαινεν· οὕτω τὸ ἐπὶ γῆς λογικὸν +2. καὶ assumptum ex Β. Statim κινδύνειν Aub. 15. αἰχμαλωτίσαντες Β. +26, Θεοῦ] αὐτοῦ Β. Θεοῦ habet Veccus in epigr. ix. 30. ἐνετίθη et αὐτοῦ +Cord. + + +ἐξαρτίσας ζῷον ὁ ἀριστοτέχνης Θεὸς, ἐντολὴν ἐδίδου τὴν +σώζουσαν· καὶ ἦν ἐν τῷ παραδείσῳ, καθὰ γέγραπται, διαφυλάττων Gen. ii. 8. +ἔτι τὸ δοθὲν, καὶ τῆ θείᾳ τοῦ πεποιηκότος διαπρεπὴς +εἰκόνι διὰ τοῦ ἐνοικισθέντος Ἁγίου Πνεύματος· + ἐπειδὴ δὲ ταῖς τοῦ διαβόλου παρατετραμμένος ἀπάταις κατεφρόνει +τοῦ Δημιουργοῦ, καὶ νόμον τὸν ὁρισθέντα πατήσας +ἐλύπει τὸν εὐεργέτην, τὴν αὐτῷ δοθεῖσαν ἀνεπράττετο χάριν, +“Γῆ εἶ καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ” τότε πρῶτον ἀκούσας ὁ d Ib. iii. 19. +γεγονὼς εἰς ζωὴν, παρεχαράττετο δὲ ἤδη καὶ ἡ πρὸς Θεὸν + ὁμοίωσις διὰ τῆς ἐπεισδραμούσης ἁμαρτίας, καὶ ἦσαν μὲν +οὐκέτι λοιπὸν οἱ χαρακτῆρες Λαμπρὼ, ἀμυδρότεροι δέ πὼς ἐν +αὐτῷ καὶ ἐσκοτισμένοι διὰ τὴν παράβασιv. ἐπειδὴ δὲ εἰς +πληθὺν ἀριθμοῦ κρείττονα τὸ ἀνθρώπινον ἐξετείνετο γένος, +κατεκράτει δὲ πάντων ἡ ἁμαρτία, πολυτρόπως τὴν ἑκάστου + ληιζομένη ψυχὴν, ἀπεγυμνοῦτο μὲν χάριτος τῆς ἀρχαίας ἡ e +φύσις· ἀπανίσταται δὲ τὸ Πνεῦμα παντελῶς, καὶ πίπτει +πρὸς τὴν ἐσχάτην ἀλογίαν ὁ λογικὸς, καὶ αὐτὸν ἀγνοήσας +τὸν κτίσαντα. ἀλλ’ ὁ πάντων Δημιουργὸς μακροὺς ἀνεξικακήσας +χρόνους, ἐλεεῖ λοιπὸν κατεφθαρμένην τὴν οἴκου μένην, + καὶ τὴν μὲν δραπετεύσασαν ἐπὶ γῆς ἀγέλην ταῖς ἄνω συνάπτειν +ἀγαθὸς ὢν ἠπείγετο· μεταστοιχειοῦν δὲ πάλιν εἰς τὴν +ἀρχαίαν εἰκόνα τὴν ἀνθρωπότητα διὰ τοῦ Πνεύματος ἐδοκί- +μαζεv. ἦν γὰρ οὐχ ἑτέρως τοὺς θείους ἀναλάμψαι χαρακτῆρας a 123 A. +ἐν αὐτῇ, καθάπερ οὖν ἦσαν καὶ πρότερον.

+

Ti οὖν ἄρα πρὸς τοῦτο μηχανᾶται, πῶς δὲ ἄσυλον ἐν +ἡμῖν ἐφύτευσε τὴν χάριν, ἢ πῶς ἐρριζώθη πάλιν ἐν ἀνθρώποις +τὸ Πνεῦμα, τίνα δὲ τρόπον ἡ φύσις ἀνεμορφώθη πρὸς +τὸ ἀρχαῖον, ἀκόλουθον εἰπεῖv. ὁ πρῶτος ἄνθρωπος, χοικός +τε ὑπάρχων καὶ ἀπὸ τῆς γῆς, καὶ ἐν ἰδίᾳ κειμένην ἔχων + ἐξουσίᾳ τοῦ τε ἀγαθοῦ καὶ τοῦ φαύλου τὴν αἵρεσιν, ῥοπῆς +1. ἀριστοτέχνας Β. 5. καταφρονεῖ Β. 9. δὲ assumptum ex Β. favente +Cord. 10. ἐπεισδραμούσης Β. ἐπιδραμούσης Cord. Ed. 13. τῶν ἀνθρώπινον +Β. 19. ἠλήει (sic) Cord. 20. ἐπὶ] + τῆς Ed. invitis B.D. +30. ἐξουσίᾳ] τὴν ἐξουσίαν Β. + + +γε τῆς ἐπ’ ἄμφω κύριος ὢν, πικρῷ συνηρπάσθη δόλῳ, καὶ +b ἀποκλίνας εἰς παρακοὴν, πίπτει μὲν εἰς τὴν ὅθεν ἐξέφυ +μητέρα τὴν γῆν, φθορᾷ δὲ ἤδη καὶ θανάτῳ κρατούμενος, +ὅλῳ παραπέμπει τῷ γένει τὴν ζημίαν· αὐξανομένου δὲ ἐν +ἡμῖν καὶ πληθύνοντος τοῦ κακοῦ, καὶ πρὸς τὸ χεῖρον ἀεὶ +καταβαινούσης τῆς ἐν ἡμῖν διανοίας, βεβασίλευκεν ἡ ἆμαρ. +τία, γυμνή τε οὕτω λοιπὸν τοῦ ἐνοικισθέντος Ἁγίου Πνεύματος +Sap. i. 5. 4. ἡ ἀνθρώπου φύσις ἀνεδείκνυτο. “Ἅγιον γὰρ πνεῦμα +c “σοφίας φεύξεται δόλον, καθὰ γέγραπται, καὶ οὐ κατοικήσει +“ἐν ἐν σώματι κατάχρεῳ ἁμαρτίας.8 ἐπεὶ τοίνυν ὁ πρῶτος +Ἀδὰμ τὴν παρὰ Θεοῦ δοθεῖσαν οὐ διέσωσε χάριν, ἐπενόησεν +ἡμῖν ἐξ οὐρανοῦ τὸν δεύτερον Ἀδὰμ ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ. +πέμπει γὰρ εἰς ὁμοίωσιν τὴν πρὸς ἡμᾶς ἄτρεπτόν τε καὶ +ἀναλλοίωτον ὄντα τῇ φύσει τὸν ἴδιον Υἱὸν, καὶ τὸ ἁμαρτάνειν +Rom. v. 19. οὐκ εἰδότα παντελῶς, ἵνα καθάπερ διὰ τῆς τοῦ +πρώτου παρακοῆς ὑπὸ θείαν γεγόναμεν ὀργὴν, οὕτω διὰ τῆς +ὑπακοῆς τοῦ δευτέρου, καὶ τὴν ἀρὰν διαφύγωμεν καὶ τὰ ἐξ +d αὐτῆς ἀργήσῃ κακά. ἐπειδὴ δὲ ἄνθρωπος γέγονεν ὁ τοῦ +Θεοῦ Λόγος, δέχεται τὸ Πνεῦμα παρὰ τοῦ Πατρὸς, ὡς εἷς +ἐξ ἡμῶν, οὐχ ἑαυτῷ τι λαμβάνων ἰδικῶς· αὐτὸς γὰρ ἦν ὁ +τοῦ Πνεύματος χορηγός· ἀλλ’ ἵνα τῆ φύσει διασώσῃ λαβὼν, +ὡς ἄνθρωπος, καὶ ῥιζώσῃ πάλιν ἐν ἡμῖν τὴν ἀποφοιτήσασαν +χάριν ὁ μὴ εἰδὼς ἁμαρτίαv. διὰ ταύτην γὰρ οἶμαι τὴν +αἰτίαν προστεθεικέναι χρησίμως τὸν ἅγιον βαπτιστὴν, ὅτι +e τεθέαμαι τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον ἐξ οὐρανοῦ καὶ μένον ἐπ’ αὐτόv. +ἀπέπτη μὲν γὰρ ἐξ ἡμῶν διὰ τὴν ἁμαρτίαν, γέγονε δὲ ὡς εἷς +ἐξ ἡμῶν, ὁ μὴ εἰδὼς ἁμαρτίαν, ἵνα προσεθισθῇ τὸ Πνεῦμα +μενεῖν ἐν ἡμῖν, ἀφορμὴν οὐκ ἔχον ἀναχωρήσεως ἣ ὑποστολῆς +ἐν αὐτῶ.

+

Οὑκοῦν ἡμῖν δἰ ἑαυτοῦ λαμβάνει τὸ Πνεῦμα, καὶ ἀνανεοῖ +1, δὲ pro γε Β. 4. αὐξανομένου Β. αὐξομένου Ed. 5. τοῦ κακοῦ] τῆς +γῆς κοὶ τοῦ κακοῦ Β. 13. τε om. Β. habet Cord. 14. ἁμαρτάνειν Β. +Cord. ἁμαρτεῖν Ed. 21. ἀλλ’ assumptum ex B.a. Cord. 24. προτεθεικέναι +B. invitis catenis. 25. μένον B.a. Cord. ℵ]. ἔμεινεν Ed, 27. προσεθισθῇ +Cord. προεθισθῇ (si recte contuli) a.b. προσεθίσῃ Ed. + + +τῇ φύσει τὸ ἀρχαῖον ἀγαθόν· οὕτω γὰρ καὶ πτωχεῦσαι +λέγεται δι’ ἡμᾶς. πλούσιος γὰρ ὣν, ὡς Θεὸς, καὶ οὐδενὸς 2 Cor. VIII. 9. +τῶν ἀγαθῶν ἐπιδεὴς, ἄνθρωπος γέγονε πάντων ἐπιδεὴς, πρὸς +ὃν εἴρηταί που, καὶ σφόδρα καλῶς “Τί γὰρ ἔχεις ὃ οὐκ 1 Cor. iv. 7. + “ἔλαβες;” ὥσπερ οὖν ζωὴ κατὰ φύσιν ὑπάρχων ἀπέθανε a 124 Α. +κατὰ σάρκα δι’ ἡμᾶς, ἵνα νικήσῃ τὸν θάνατον ὑπὲρ ἡμῶν, +καὶ ὅλην ἑαυτῷ συναναστήσῃ τὴν φύσιν· πάντες γὰρ ἦμεν +ἐν αὐτῷ, καθὸ γέγονεν ἄνθρωπος· οὕτω καὶ τὸ Πνεῦμα +δέχεται δι’ ἡμᾶς, ἵνα πᾶσαν ἁγιάσῃ τὴν φύσιv. οὐ γὰρ + ἑαυτὸν ὠφελήσων ἐλήλυθεν, ἀλλ’ ἵνα πᾶσιν ἡμῖν καὶ θύρα +καὶ ἀρχὴ καὶ ὁδὸς γένηται τῶν οὐρανίων ἀγαθῶv. εἰ γὰρ μὴ +ἔδοξε λαμβάνειν ὡς ἄνθρωπος, ἢ καὶ πάσχειν ὡς εἷς ἐξ +ἡμῶν, πῶς ἂν ἔδειξέ τις ὅτι τεταπείνωκεν ἑαυτόν; ἢ πῶς b +ἃν ἐσώθη καλῶς ἡ τοῦ δούλου μορφὴ, εἰ μή τι καὶ δουλοπρεπὲς + ἐγράφη περὶ αὐτοῦ; μὴ διασυρέσθω τοίνυν ὁ πάνσοφος +τῆς οἰκονομίας λόγος, ὃν καὶ αὐτὸς ὁ θεσπέσιος +Παῦλος εἰκότως ἀποθαυμάζει βοῶν “Ἵνα γνωρισθῇ νῦν ταῖς Eph. iii. 10, 11. +“ἀρχαῖς καὶ ταῖς ἐξουσίαις ἐν τοῖς ἐπουρανίοις διὰ τῆς +“Ἐκκλησίας ἡ πολυποίκιλος σοφία τοῦ Θεοῦ, κατὰ πρό- +“θεσιν τῶν αἰώνων ἢν ἐποίησεν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ +“Κυρίῳ ἡμῶν.” σοφία γὰρ ὄντως καὶ θεοπρεπὴς, τὸ μέγα c +τῆς ἐνανθρωπήσεως ὁρᾶται μυστήριον.

+

τοιαύτην ἔχειν ἡμᾶς τὴν περὶ τοῦ Σωτῆρος διάληψιν +χρῆναι δεῖν ὑπολαμβάνω τοὺς εὐσεβεῖν ἑλομένους, καὶ ἐπὶ τῆ + τῶν δογμάτων ὀρθότητι χαίροντας· οὐ γὰρ δήπου πρὸς +τοσαύτην ἀλογίαν καταβησόμεθα καὶ ἡμεῖς, ὡς οἴεσθαι +μεθεκτὸν ἐν τῷ κατὰ φύσιν Υἱῷ τὸ Πνεῦμα ὑπάρχειν, καὶ +οὐχὶ μᾶλλον οὐσιωδῶς ἐμπεφυκὸς, ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ +αὐτῷ τῷ Πατρί. ὥσπερ γὰρ τοῦ Πατρὸς, οὕτω δὴ καὶ τοῦ +1. γὰρ assumptutn ex Β. πτωχεύσας Β. 3. πρὸς ὃν] ἄνθρωπος προσὼν Β. +5. ζωὴ κατὰ φύσιν] κατὰ φύσιν ζωὴ καὶ φῶς Β. 10. καὶ assumptum ex +Β. θύρα καὶ ἀρχὴ καὶ ὁδὸς hoc ordine Β. ἀρχὴ καὶ ὁδὸς κοὶ θύρα Ed. 14. ὂν +om. Β. 15. περὶ ἑαυτοῦ Β. 16. αὐτὸν D. 23. ὑμᾶς Β. 28. ἐμπεφυκὸς +Β. Veccus in epigr. v. ἐκπεφυκὸς Ed. καὶ ἀμέλει inverso ordine Β. invito +Vecco. 29. δὴ assumptum ex Vecco. + + +d Υἱοῦ ἐστι τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον· οὕτω καὶ ἀνέγνωμεν παρὰ +Acta SS. Ap. xvi. 7. ταῖς θείαις γραφαῖς “Ἐλθόντες γὰρ κατὰ τὴν Μθσίαν,” +φησὶν, “ἐπείραζον εἰς τὴν Βιθυνίαν ἀπελθεῖν, καὶ οὐκ εἴασεν +“αὐτοὺς τὸ πνεῦμα Ἰησοῦ.

+

Εἰ δέ τὼ δοκεῖ φιλονεικότερον τοῖς περὶ τούτων ἐνίστασθαι +λόγοις, καὶ διισχυρίζεσθαι πάλιν, ὅτι κατὰ μέθεξιν εἰν +τῶ Υἱῷ τὸ Πνεῦμά ἐστιν, ἢ καὶ τότε γέγονεν ἐν αὐτῷ, πρότερον +οὐκ ἐνυπάρχον, ὅτε καὶ ἐβαπτίσθη, κατὰ τὸν τῆς +ἐνανθρωπήσεως χρόνον, ὁράτω πάλιν ἡλίκοις τε καὶ ὅσοις +e περιπεσεῖται τοῖς ἀτοπήμασι. πρῶτον μὲν γὰρ, οὐκ ἐγη- +S.Matth. xi, 11. γέρθαι φησὶν ὁ Σωτῆρ’ “ἐν γεννητοῖς γυναικῶν Ἰωάννου τοῦ, +“βαπτιστοῦ” τὸν μείζονα· καὶ ἀληθὴς ὁ λόγος· ἀλλ’ +ὁρῶμεν τὸν εἰς ἀκρότητα δόξης τε καὶ ἀρετῆς ἀναβεβηκότα +τῆς ἐν ἡμῖν, ἀσυγκρίτοις ὑπεροχαῖς τιμῶντα Χριστον· οὐκ +S.Marc. i. 7. εἰμὶ γὰρ, φησὶν, ἱκανὸς, ἵνα κύψας λύσω τὸν ἱμάντα τῶν +ὑποδημάτων αὐτοῦ. εἶτα πῶς οὐκ ἄτοπον, μᾶλλον ’δε ἤδη, +S.Luc. i. 15. καὶ ἀσεβὲς, Ἰωάννην μὲν “ἐκ κοιλίας ἔτι μητρὸς αὐτοῦ,’ +125 Α. a Πνεύματος ἀναπεπλῆσθαι τοῦ Ἁγίου πιστεύειν, διὰ ‘τὸ οὕτω +γεγράφθαι περὶ αὐτοῦ· τὸν δὲ τούτου, μᾶλλον ’δε ἁπάντων, +Δεσπότην καὶ κύριον τότε πρῶτον οἴεσθαι τὸ Πνεῦμα +λαβεῖν, ὅτε καὶ ἐβαπτίζετο, καίτοι τοῦ ἁ λέγοντος +Ib. 35. Γαβριὴλ πρὸς τὴν ἁγίαν παρθένον “Πνεῦμα Ἅγιον ἐπελεύ- +“σεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι, διὸ +“καὶ τὸ γεννώμενον ἅγιον κληθήσεται Υἱὸς Θεοῦ. καὶ +ὁράτω μοι πάλιν ὁ φιλομαθὴς, ὅσην ὁ λόγος ὠδίνει τὴν +Ib. 15. ἔννοιαv. περὶ μὲν γὰρ Ἰωάννου, φησὶν, ὅτι “Πνεύματος +b “Ἁγίου πλησθήσεται·” δοτὸν γὰρ ἦν ἐν αὐτῷ καὶ οὐκ +οὐσιῶδες τὸ Ἅγιον Πνεῦμα· περὶ δὲ τοῦ Σωτηρος, οὐκετι +τό Πλησθήσεται λέγει· καλῶς γε σφόδρα νοῶν· ἀλλ᾿ ὅτι τ,ὰ +γεννώμενον ἅγιον, οὐδὲ τό Ἔσται προστεθεικὼς, ἢν γὰρ ἀεὶ +τοῦτο κατὰ φύσιν ὡς Θεός.

+1. τὸ prius om. Β. habet Veccus. 4. τὸ om. Migne. 6. διισχυρίζεσθαι Β +7 ἐν] ἴεν B. 14. ὑπερτιμῶντας B. 24. γεννώμενον] ὲκ σου e traduct. Lat. +addit Migne. 26. ἔννοιαν] ἀσφάλειαν Β. 30. τοῦτο ἀεὶ inveivso ordine Β. + + +

Ἐπειδὴ δὲ οἶμαι προσήκειν πανταχόθεν ἡμᾶς θηρᾶσθαι +τὸ ὠφελοῦν, παρενεχθείσης ἅπαξ τῆς τοῦ ἀρχαγγέλου +φωνῆς, φέρε καὶ εἰς αὐτὴν ὀλίγα γυμνάσωμεv. “Πνεῦμα,” S. Luc. i. 35. +φησὶν, “Ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ καὶ δύναμις Ὑψίστου + “ἐπισκιάσει σοι, διὸ καὶ τὸ γεννώμενον ἅγιον κληθήσεται c +“Υἱὸς Θεοῦ.’ λεγέτω τοίνυν ἡμῖν ὁ ἐκ πολλῆς ἀμαθίας τοῖς +ὀρθοῖς τῆς Ἐκκλησίας ἀντιτείνων δόγμασι, πότερόν ποτε καὶ +πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως Υἱὸς ἦν ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς, ἢ ἐν μόνοις ὀνόμασιν εἶχε τὴν δόξαν, νόθος δὲ ἦν + καὶ ψευδώνυμος. εἰ μὲν γὰρ ὅλως οὐκ εἶναί φησιν Υἱὸν, +ἀρνήσεται τὸν Πατέρα· τίνος γὰρ ἔσται πατὴρ οὐκ ὄντος +υἱοῦ; φρονήσει δὲ ἁπάσαις τὰ ἐναντία ταῖς θείαις γραφαῖς. +εἰ δὲ Υἱὸν ὁμολογεῖ καὶ πρὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως τὸν Υἱὸν d +εἶναί τε καὶ λέγεσθαι, πῶς ἡμῖν ὁ ἀρχάγγελος τὸ τεχθήσεσθαι + μέλλον διὰ τῆς ἁγίας παρθένου, κληθήσεσθαί φησιν +Υἱὸν Θεοῦ, καίτοι τοῦτο καὶ πάλαι κατὰ φύσιν ὑπάρχοντα; +ὥσπερ οὖν ἀιδίως ὑπάρχων μετὰ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, ὡς ἀρχὴν +ἔχων τοῦ εἶναι, κατὰ τὸν τῆς σαρκώσεως χρόνον Υἱὸς ὁρίζεται +Θεοῦ, διὰ τὸ πεφηνέναι μετὰ σώματος εἰς τὸν κόσμον· + οὕτως ἔχων οὐσιωδῶς ἐν ἑαυτῷ τὸ ἴδιον Πνεῦμα, λαμβάνειν +ὡς ἄνθρωπος λέγεται, διασώζων τῆ ἀνθρωπότητι τὴν αὐτῇ e +πρέπουσαν τάξιν, καὶ σὺν αὐτῇ τὰ αὐτῇ πρέποντα δι’ ἡμᾶς +οἰκειοῦ μένος· πῶς δ’ ἂν καὶ ὅλως δίχα ποτὲ τοῦ ἰδίου +Πνεύματος ὁ Λόγος νοοῖτο; ἢ γὰρ οὐκ ἄτοπον ἀνθρώπου + κεχωρίσθαι λέγειν τὸ πνεῦμα τὸ ἐν αὐτῷ, κατά τε τὸν τῆς +φύσεως ὅρον καὶ εἰς ὁλόκληρον τοῦ ζῴου τὸν ἀπαρτισμόν; +ἀλλ’ οἶμαι πᾶσιν ὑπάρχειν τοῦτο καταφανέστατοv. τίνα δὴ +οὖν τρόπον ἀπομεριοῦμεν τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ, τὸ οὕτως +ἐμπεφυκὸς καὶ οὐσιωδῶς ἡνωμένον, δι’ αὐτοῦ τε προκύπτον, a 126 Α. +3. αὐτὴν B.D. αὐτὸν Ed. 5. γεννώμενον] ἐκ σοῦ iterum addit Migne. +8. η(??)ν Β. 9. μόνοις] + τοῖς Ed. invitis B.D. ἔχει Β. 16. πάλιν Β. +19. πεφηνέναι] + μὲν Β. 21. διασώσων Β. 22. τὰ αὐτὴ] ταύτα(??) Β. +23. ἰδίου Veccus in Epigr. v. Ed. ἁγίου Β. 25. τε Veccus. Ed. γε B. +ἦ. τίνα Veccus. Ed. κατὰ praemittit B. 28. Υἱοῦ] Θεοῦ Β. invitis Vecco +Georgio Trap. 29. προκύπτον] De S. Cyrilli modo hoc verbo utendi ita notat + + +καὶ ὑπάρχον ἐν αὐτῷ φυσικῶς, ὡς μηδὲν ἕτερον εἶναι νομίζεσθαι +παρ’ αὐτὸν, διά τε τὴν τῆς ἐνεργείας ταυτότητα καὶ +αὐτὸ τὸ τῆς φύσεως ἀπαράλλακτον; ἄκουε δὴ τί φησιν ὁ +Infra xiv. 15-17. Σωτῆρ’ πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητάς “Ἐὰν ἀγαπᾶτέ με, τὰς +“ἐντολὰς τὰς ἐμὰς τηρήσητε, κἀγὼ ἐρωτήσω τὸν Πατέρα, +“καὶ ἄλλον παράκλητον δώσει ὑμῖν, τὸ πνεῦμα τῆς ἀλη- +“θείας, ὃ ὁ κόσμος οὐ δύναται χωρεῖν.” ἰδοὺ διαῤῥήδην +b Πνεῦμα τῆς ἀληθείας τὸ Ἅγιον Πνεῦμά φησιν· ὅτι δὲ αὐτὸς, +καὶ οὐχ ἕτερός τις ἐστι παρ’ αὐτὸν ἡ ἀλήθεια, πάλιν ἄκουε +Ib. 6. αὐτοῦ λέγοντος “Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια.” ἀληθείας οὖν ὄντος +τε καὶ κεκλημένου τοῦ κατὰ φύσιν Υἱοῦ, βλέπε πόσην ἔχει +τὸ Πνεῦμα πρὸς αὐτὸν τὴν ἑνότητα. λέγει γάρ που περὶ τοῦ +I S.Joan. v 6. Σωτῆρος ἡμῶν Ἰωάννης ὁ μαθητής “Οὗτός ἐστιν ὁ ἐλθὼν +“δι’ ὕδατος καὶ αἵματος καὶ πνεύματος, Ἰησοῦς Χριστός· +“οὐκ ἐν τῶ ὕδατι μόνον, ἀλλ’ ἐν τῶ ὕδατι καὶ τῷ αἵματι· +“καὶ τὸ πνεῦμά ἐστι τὸ μαρτυροῦν, ὅτι τὸ πνεῦμά ἐστιν ἡ +c “ἀλήθεια.” διάτοι τοῦτο, καὶ ἐνοικοῦντος ἡμῖν τοῦ Ἀγίου +Eph. iii. 16. Ib. 17. “Πνεύματος εἰς τὸν ἔσω ἄνθρωπον,” κατοικεῖν αὐτὸς λέγεται +Χριστὸς, καὶ οὕτως ἔχει τὸ πρᾶγμα τῆ φύσει. καὶ +γοῦν ὁ μακάριος Παῦλος σαφέστατα τοῦτο διδάσκων φησίν +Rom. viii. 9, 10. “Ὑμεῖς δὲ οὐκ ἐστὲ ἐν σαρκὶ ἀλλ’ ἐν πνεύματι, εἴπερ +“πνεῦμα Θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖv. εἰ δέ τις πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ +“ἔχει, οὗτος οὐκ ἐστιν αὐτοῦ. εἰ δὲ χριστὸς ἐν ὑμῖν, τὸ μὲν +“σῶμα νεκρὸν δι’ ἁμαρτίαν, τὸ δὲ πνεῦμα ζωὴ διὰ δικαιο- +d “σύνην.” ὀξεῖαν ὦ οὗτος τοῖς εἰρημένοις ὑπόσχες τὴν +ἀκοήv. Πνεῦμα Χριστοῦ τὸ κατοικοῦν ἐν ἡμῖν ὀνομάσας, +ἐπήγαγεν εὐθύς Εἰ δὲ ὁ Χριστὸς ἐν ὑμῖν, ἀπαράλλακτον +εἰσφέρων τὴν ὁμοιότητα τοῦ Υἱοῦ πρὸς τὸ ἴδιον αὐτοῦ καὶ +παρ’ αὐτοῦ κατὰ φύσιν προχεόμενον Πνεῦμα. διάτοι τοῦτο +D: τὸ προκύπτον ἀεὶ ὁ ἅγιος οὗτος λαμβάνει ἐπὶ τοῦ ὡς αἰτιατοῦ ἐκ τοῦ αἰτίου προϊόντος· +ἀεὶ γὰρ εὑρήσεις αὐτὸν τὸν υἱὸν λέγοντα προκύπτειν τῆς τοῦ πατρὸς οὐσίας. +5. τὰς ἐμὰς Β. μου Ed. 9. τις assumptum ex B.D. παρ’ αὐτὸν ante τις transponit +Β. 10. αὐτοῦ assumptum ex Β. 13. ὁ ἐλθὼν post πνεύματος tr. Β. +15. οὐκ] καὶ οὐκ Β. 17. τοι om. Β. 27. ὁ assumptum ex Β. +κατὰ +29. κατὰ] πάρα Β. + + +καὶ “πνεῦμα υἱοθεσίας” λέγεται, καὶ ἐν αὐτῷ “κράζομεν Rom.viii. 15. +“Ἀββᾶ ὁ πατήρ,” καὶ ὡς ὁ μακάριός που φησὶν Ἰωάννης +“Ἐκ τούτου γινώσκομεν, ὅτι ἐν ἡμῖν ἐστιν, ὅτι ἐκ τοῦ 1 S.Joan. iv. 13. +“Πνεύματος αὐτοῦ ἔδωκεν ἡμῖν.

+

Οἶμαι μὲν οὖν ἐξαρκέσειν καὶ ταῦτα πρὸς τὸ δύνασθαι e +τὰ τῆς Ἐκκλησίας τέκνα τὰ τῶν ἑτεροδοξούντων ἀποκρούσασθαι +βλάβη· εἰ δέ τις ἀκράτῳ τῆς ἀμαθίας βεβάπτισται +μέθη, τότε δὲ πρῶτον τὸ Πνεῦμα λαβεῖν οἴεται τὸν Υἱὸν, ὅτε +γέγονεν ἄνθρωπος· ἀποδεικνύτω πρὸ τῆς ἐναθρωπήσεως + ἅγιον οὐκ ὄντα τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, καὶ ἡμεῖς σιωπήσομεν.

+

Ἀποθαυμάσαι δ’ ἄν τις καὶ λίαν εἰκότως τὸν ἅγιον Εὐαγγελιστὴν +τὰ τῇ θείᾳ πρέποντα φύσει μετὰ πολλῆς τινος τῆς +ἐπιτηρήσεως πανταχῆ διασώζοντα. ἐπειδὴ γὰρ ἔφη πρὸ +τούτων ὅτι “Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε,” τεθεᾶσθαι δὲ νυνὶ Supra ver. 18. + τὸ Πνεῦμά φησι τὸν μακάριον βαπτιστὴν, καταβαῖνον ἐπὶ a 127 A. +τὸν Υἱὸν ἐξ οὐρανοῦ, προστίθησιν ἀναγκαίως Ὅτι τεθεαμαι τὸ +Πνεῦμα, πλὴν ἐν εἴδει περιστερᾶς, οὐκ αὐτὸ δὲ κατὰ φύσιν +ὅπερ ὑπάρχει γυμνὸν, ἀλλ’ ἐν τῷ πρᾳοτάτῳ σχηματιζόμενον +ζῴῳ· ἵνα φαίνηται πάλιν καὶ διὰ τούτου οἰκειότητα καὶ + ὁμοίωσιν διασῶζον φυσικὴν πρὸς τὸν Υἱὸν τὸν λέγοντα +“Μάθετε ἀπ’ ἐμοῦ, ὅτι πρᾷός εἰμι καὶ ταπεινὸς τῆ καρδίᾳ.” S.Matth. xi. 29. +οὐκοῦν οὐκ ἀποπεσεῖται τοῦ εἶναι Θεὸς κατὰ φύσιν τὸ +Πνεῦμα· τετήρηται γὰρ αὐτῷ τὸ μὴ τεθεᾶσθαι πώποτε, b +πλὴν ὅσον ἐν τῷ τῆς περιστερᾶς σχηματισμῷ, διὰ τὴν τοῦ + μανθάνοντος χρείαv. ὡς γὰρ ἐν σημείου καὶ γνωρίσματος +τάξει δεδόσθαι φησὶν ἑαυτῷ τὴν τοῦ Πνεύματος κάθοδον +ὁ μακάριος βαπτιστὴς, ταῖς περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν μαρ- +τυρίαις ἐπενεγκὼν ὅτι ὁ πέμψας με βαπτίζειν ἐν ὕδατι, ἐκεῖνός +μοι εἶπεν Ἐφ᾿ ὃν ἂν ἴδης τὸ Πνεῦμα καταβαῖνον καὶ μένον ἐπ + αὐτὸν, οὗτός ἐστιν ὁ βαπτίζων ἐν Πενύματι Ἁγίῳ. ἐφ’ ᾧ δὴ καὶ +6. τὰ prius post ἐκκλησίας transponit Β. 14. τούτου Β. δὲ om. Β. νυνὶ Β. +νῦν Ed. 16. τεθέαμαι τὸ Πνεῦμα Β. θεάσοιτο μὲν Ed. 17. δὲ assumptuin +ex Β. 19. τούτων a. Cord. 24. ὅσον] + τὸ Β. invitis catenis. 25. καὶ +pro ὡς catenae. 26. δεδεῖχθαι pro δεδόσθαι catenae. 30. ἐν] + τῷ D. +Ἁγίῳ] τῷ Ἁγίῳ Ed. invito B. καὶ om. Β. + + +c μάλιστα διαγελᾶν οἶμαι πρέπειν τοὺς ἀνοήτους αἱρετικοὺς, τὸ +ἐν τάξει σημείου τεθὲν, εἰς ἀλήθειαν πράγματος ἐκλαμβάνοντας, +εἰ καὶ γέγονεν οἰκονομικῶς, καθάπερ ἤδη προείρηται, +διὰ τὴν τῆς ἀνθρωπότητος χρείαν.

+

κἀΓὼ ἑώρακα, καὶ μεμαρτύρηκα ὅτι οὗτός ἕου ὁ Υἱὸς +τοῦ Θεοῦ.

+

Ἀσφαλὴς ὁ μάρτυς, ὅπερ ὄντως τεθέαται, τοῦτο καὶ +Prov. xxv. 7. λαλῶv. οὐκ ἀγνοεῖ γὰρ ἴσως τὸ γεγραμμένον “Ἃ εἶδον οἱ +d “ὀφθαλμοί σου λέγε.” εἶδον οὖν, φησὶ, τὸ σημεῖον, καὶ +συνῆκα τὸ δι’ αὐτοῦ σημαινόμενον· μαρτυρῶ ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ +Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ διὰ νόμου μὲν τοῦ διὰ Μωυσέως ἀναβοώμενος, +διὰ δὲ φωνῆς τῶν ἀγίων προφητῶν κηρυττόμενος· +δοκεῖ δέ μοι πάλιν ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς μετὰ πολλῆς +τινος τῆς ἀσφαλείας εἰπεῖν οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, τουτέστιν, +ὁ εἷς καὶ μόνος κατὰ φύσιν, ὁ τῆς τοῦ γεννήσαντος +ἰδιότητος κληρονόμος, πρὸς ὃν καὶ ἡμεῖς οἱ κατὰ θέσιν +e μορφούμεθα καὶ δι’ οὗ πρὸς τὸ τῆς υἱοθεσίας ἀξίωμα κατὰ +Eph. iii. 15. χάριν κεκλήμεθα. ὡς γὰρ ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρὸς “πᾶσα +“πατριὰ ἐν τε οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομάζεται,” διὰ τὸ αὐτὸν +εἶναι κυρίως καὶ πρῶτον καὶ ἀληθῶς Πατέρα, οὕτω καὶ πᾶσα +υἱότης ἐκ τοῦ Υἱοῦ, διὰ τὸ αὐτὸν εἶναι κυρίως καὶ μόνον +ἀληθῶς Υἱὸν, οὐ νόθον οὐδὲ ψευδώνυμον, ἀλλ’ ἐκ τῆς οὐσίας +τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐ κατὰ ἀποκοπὴν, ἢ ῥεῦσιν, ἢ μερισμὸν, +ἢ τομήν· ἀπαθὴς γὰρ ἡ θεία φύσις παντελῶς· ἀλλ’ +128 Α. a ὡς ἕνα ἐξ ἑνὸς, ἀεὶ συνυπάρχοντα καὶ συναίδων καὶ ἐμπεφυκότα +τῷ γεννήσαντι, ἐν αὐτῷ τε ὄντα, καὶ ἐξ αὐτοῦ +προελθόντα ἀμερίστως καὶ ἀδιαστάτως, ἐπεὶ μηδὲ κατὰ +σῶμα τὸ θεῖον, μήτε τόπῳ περιληπτὸν, ἢ διαστηματικὰς +5. Κἀγὼ Β. Καὶ Ed. 10. τὸ Β. τὸν Εd. μαρτυρῶ] + δὲ invito Β. +II. διὰ alt. om. Β. 12. δὲ assumptum ex Β. 13. μοι] + καὶ Β. +15. κατὰ] καὶ κατὰ Β. 19. τὸ (= τὼ] pro τε Β. 20. πρῶτον] et πρῶτον +et πρώτως exhibet D. πρώτως Ed. mg. προστὸν (sic) pro πρῶτον καὶ Β. 21. κυρίως] +κύριον Β. + + +τὰς μεταβάσεις ποιεῖσθαι πεφυκὸς, ἀλλ’ ὡς πρόεισιν ἐκ +πυρὸς ἡ ἐνοῦσα θερμότης αὐτῷ, δοκοῦσα μέν πὼς αὐτοῦ ταῖς +ἐπινοίαις μερίζεσθαι, καὶ ἕτερόν τι παρ’ αὐτὸ ὑπάρχειν, ἐξ +αὐτοῦ δὲ οὖσα καὶ ἐν αὐτῷ κατὰ φύσιν, καὶ ἐξ αὐτοῦ προϊοῦσα + μετὰ τοῦ μηδὲν ἀδικεῖν κατά γε τὸν ἀποκοπῆς ἤτοι b +μερισμοῦ καὶ ῥεύσεως λόγον· ὅλη γὰρ ἐν ὅλῳ τῷ πυρὶ +σώζεται· οὕτω νοήσομεν καὶ ἐπὶ τοῦ θείου γεννήματος +θεοπρεπεστάτην ἐπ’ αὐτῷ τὴν θεωρίαν λαμβάνοντες· καὶ +Υἱὸν μὲν ἰδίως ὑφεστάναι πιστεύοντες, οὐ μὴν ἔξω τιθέντες + αὐτὸν τῆς μιᾶς καὶ ἀφράστου θεότητος, οὐδὲ τοῦ Πατρὸς +ἑτεροούσιον εἶναι λέγοντες. ἢ γὰρ ἃν Υἱὸς οὐκέτ’ ἂν νοοῖτο +δικαίως, ἀλλ’ ἕτερόν τι παρὰ τοῦτο, καὶ πρόσφατος ἡμῖν +ἀνατελεῖ θεὸς, ἕτερος ὑπάρχων παρὰ τὸν ὄντα καὶ μόνον. +τὸ γὰρ οὐκ ὂν ὁμοούσιον τῷ κατὰ φύσιν Θεῷ, πῶς οὐ + πάντως ἀποπεσεῖται τοῦ εἶναι Θεὸς ἀληθινός; ἐπειδὴ δὲ c +ἀξιόχρεως τε καὶ ἀξιολογώτατος ὁ μακάριος βαπτιστὴς, +μαρτυρεῖ δὲ ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ· Θεὸν εἶναι πάντως +ἀληθινὸν ὁμολογήσομεν τὸν Υἱὸν καὶ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ +Πατρός· τοῦτο γὰρ ἡμῖν σημαίνει τὸ τῆς οἱότητος ὄνομα, + καὶ ἕτερον οὐδέν.

+

Τῇ ἐπαύριον πάλιν εἱστήκει ὁ Ἰωάννης καὶ ἐκ τῶν μαθητῆν +αὐτοῦ δύο, καὶ ἐμβλέψας τῷ Ἰησοῦ περιπατοῦντι λέγει Ἴδε +ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμάρτια του κώμου.

d +

Φθάσας ἤδη προέδειξεν αὐτὸν ὁ μακάριος βαπτιστής· + ἁλλ’ ἰδοὺ καὶ αὖθις τὸν αὐτὸν ἀνακυκλήσας λόγον, ἐπιδεικνύνι +τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἀμνὸν ὀνομάζει +Θεοῦ καὶ τὴν τοῦ κόσμου φησὶν αἴρειν ἁμαρτίαν, μονονουχὶ +πρὸς ὑπόμνησιν ἄγων τοὺς ἀκροωμένους τοῦ ἐν προφήταις +λέγοντος “Ἐγώ εἰμι ἐγώ εἰμι ὁ ἐξαλείφων τὰς ἀνομίας σου, +Es. xliii. 25. +9. μὲν om. Β. 15. τοῦ εἶναι ἴσα θεῷ. εἰ Θεὸς ἀληθινὸς Β. 16. ἀξιολογώτερος +Β. 17. ἀληθινὸν πάντως εἶναι inverso ordine Β. 21. πάλιν] ’δε +πόλιν Β. 22. ἕως τοῦ pro καὶ ἐμβλέψας—λέγει Β. + + +e “καὶ οὐ μὴ μνησθήσομαι.” ἐπαναλαβὼν δὲ οὐ μάτην ὁ +βαπτιστὴς τὴν αὐτὴν ποιεῖται περὶ τοῦ Σωτῆρος ἐξήγησιν. +ἀρετῆς γάρ ἐστιν ἔργον διδασκαλικῆς τὸν οὔπω παραδεχθέντα +λόγον, ταῖς τῶν μαθητευομένων ἐγκαθειργνύναι +ψυχαῖς, οὐκ ὀκνούσης πρὸς ἐπανάληψιν, ἀνεξικακούσης δὲ +μᾶλλον ἐπ’ ὠφελείᾳ τῶν παιδευομένωv. διὰ γάρ τοι τοῦτο +Phil. iii. 1. καὶ ὁ μακάριος Παῦλός φησι “Τὰ αὐτὰ λέγειν ὑμῖν, ἐμοὶ +“μὲν οὐκ ὀκνηρὸν, ὑμῖν δὲ ἀσφαλές.”

+129 Α. a +

Ἤκουσαν αὐτοῦ οἱ δύο μαθηταὶ λαλοῦντος, καὶ ἠκολούθησαν +τῶ Ἰησοῦ.

+

Ὁρᾷς τῇ διδασκαλίᾳ γείτονα τὸν ἐξ αὐτῆς ἀναδοθέντα +καρπόν; ὁρᾷς ὅσον τῆς ἐπαναλήψεως εὑρέθη τὸ κέρδος; +μανθανέτω τοιγαροῦν διὰ τούτων ὁ διδάσκειν πεπιστευμένος, +ὄκνου μὲν ἀμείνων ὁρᾶσθαι παντὸς, ἑαυτῷ δὲ πλέον ἤπερ +τοῖς ἀκροωμένοις ἐπιζήμιον ἡγεῖσθαι τὴν σιωπὴν, καὶ μὴ εἰς +S Matth. XXV 18. ἀργίαν μὲν ἀδράνη, καθάπερ εἰς γῆν, τὸ δεσποτικὸν ἀντορύττειν +Ib. 27. b τάλαντον, διανέμειν δὲ μᾶλλον “τοῖς τραπεζίταις τὸ +“ἀργύριον·” ἀργύριον·’ κομιεῖται γὰρ ὁ Σωτῆρ’ τὸ ἑαυτοῦ σὺν τόκῳ, +καὶ καθάπερ τινὰ σπόρον ζωογονήσει τὸν ἐγκαταβληθέντα +λόγοv. ἔχεις ἐν τούτοις εὐφυεστάτην τῶν εἰρημένων ἀπό +δεῖξιv. οὐ γὰρ ὀκνήσας ὁ βαπτιστὴς τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς +Supra ver. 36. ἐπιδεῖξαι τὸν κύριον, καὶ εἰς δεύτερον εἰπεῖν “Ἴδε ὁ ἀμνὸς +“τοῦ Θεοῦ,” τοσοῦτον αὐτοὺς ὠφελήσας ὁρᾶται, ὡς καὶ +c ὑποπεῖσαι λοιπὸν ἀκολουθεῖν, καὶ ἤδη τῆς ὑπ’ αὐτῷ μαθητείας +ἐρᾶν.

+3. ἔργον ἐστιν inverso ordine Β. οὔπω] οὕτω conjecit D mg. 7. φησι om. Β. +8. τὸ ἀσφαλές Β. 9. καὶ praemittit Ed. invito Β. αὐτοῦ μαθηταὶ Β. +10. τῶ] αὐτῷ τῷ Β. 13. διὰ τούτων τοιγαροῦν inverso ordine Β. 14. πλέω +Β. Statim ἤπερ Β. ἢ Ed. 23. Θεοῦ] + ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου +Ed. invito Β. + + +

Στραφεὶς δέ ὁ Ἰησοῦς καὶ θεασάμενος αὐτοὺς ἀκολουθοῦντας +λέγε ὰὐτοῖς Τί ζητεῖτε;

+

Επιστρέφεται χρησίμως πρὸς τοὺς ἀκολουθοῦντας ὁ +κύριος ἵνα ἔργω μάθοις τὸ μελῳδούμενον “Ἐξεζήτησα τὸν Ps. xxxiii. 5. + “κύριον καὶ προσέσχε μοι.” ἕως μὲν γὰρ οὔπω διὰ τρόπων +ἀγαθῶν καὶ τῆς ἐν τῷ πιστεύειν ὀρθότητος ἐπιζητοῦμεν τὸν +Θεὸν, ἐκ προσώπου τρόπον τινὰ κατόπιν κείμεθα· ἐπὰν δὲ +τὸν θεῖον αὐτοῦ διψήσαντες νόμον, τὴν ἁγίαν καὶ ἐξαίρετον d +τῆς δικαιοσύνης ἰχνηλατῶμεν ὁδὸν, τότε δὴ πάντως ἡμᾶς + ἐπισκέψεται τὸ γεγραμμένον ἐκεῖνο βοῶν “Ἐπιστρέψατε Zach. i. 3. +“πρὸς μὲ καὶ ἐπιστραφήσομαι πρὸς ὑμᾶς, λέγει Κύριος +παντοκράτωρ. τί δὲ ζητεῖτέ φησι πρὸς αὐτούς· οὐκ +ἀγνοήσας, πόθεν; πάντα γὰρ οἶδεν ὡς Θεός· ἀρχὴν δὲ καὶ +ῥίζαν ταῖς διαλέξεσι τιθεὶς τὴν ἐρώτησιν.

+

Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ Ῥαββὶ, ποῦ μένεις;

e +

Εὐπαιδεύτως ὑπαντῶσιν οἱ διερωτώμενοι· διδάσκαλον γὰρ +ἤδη καλοῦσι, τὸ βούλεσθαί τι μαθεῖν διὰ τούτου σαφῶς +διερμηνεύοντες· εἶτα τὴν ἑστίαν ἀξιοῦσι μαθεῖν, ὡς ἐν +αὐτῇ τὴν χρείαν ἐροῦντες εὐκαίρως· οὐ γὰρ δήπου, κατὰ τὸ + εἰκὸς, τὸν ἐπὶ τοῖς ἀναγκαίοις λόγον, ὁδοῦ πάρεργον ποιεῖσθαι +δεῖν ἐδοκίμαζον· ἔσται δὲ πάλιν ἡμῖν εἰς τύπον +ἐπωφελῆ τὸ λεγόμενον.

+a 130 Α.

ΛέΓει αὐτοῖς Ἔρχεσθε καὶ ὄψεσθε.

+

Οὐ σημαίνει τὴν οἰκίαν, καίτοι τοῦτο ποιεῖν ἐξαιτούμενος, +3. Ἐπιστρέφεται B.a. Cord. Ἐπεστράφη Ed. 4. μάθοις a. Cord. μάθῃς Ed. +5. γὰρ om. Β. 10. ἐπιστράφητε Β. 12. ζητεῖτε δὲ inverso ordine a. +15. Ῥαββὶ] + ὃ λέγεται ἑρμηνευόμενον Διδάσκαλε Ed. invito Β. 18. διερμηνεύοντες +Β. ἑρμηνεύοντες a. Cord. Ed. ἑστίαν] οἰκίαν a. Cord. μαθεῖν a. Cord. +εἰπεῖν Ed. 21. ἐδοκίμαζον B.a. Cord. Ed. mg. ἐδοκίμαζεν D. Ed +23. ὄψεσθε Β. ἴδετε Ed. + + +ἰέναι δὲ μᾶλλον εἰς αὐτὴν παραχρῆμα κελεύει· πρῶτον μὲν +ἐκεῖνο διδάσκων, ὡς ἐν ὑπογραμμῷ τῷ πράγματι, ὅτι τῶν +ἀγαθῶν τὴν ζήτησιν, οὐκ εἰς ὑπερθέσεις ἀναρριπτεῖσθαι +καλόν· τὸ γὰρ μέλλειν ὅλως ἐν τοῖς ὠφελεῖν πεφυκόσιν +ἐπιζήμιον· εἶτα πρὸς τούτῳ καὶ τόδε, ὅτι τοῖς ἀγνοοῦσιν ἔτι +b τὸν ἅγιον οἶκον τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν χριστοῦ, τουτέστι τὴν +Εκκλησίαν, οὐ τὸ ὅποι ποτὲ κεῖται μαθεῖν ἀρκέσει πρὸς +σωτηρίαν, ἁλλὰ τὸ ἐλθεῖν εἰς αὐτὸν διὰ τῆς πίστεως, ἰδεῖν +τε τὰ ἐν αὐτῷ μυστικῶς δηλονότι τελούμενα.

+

Ἦλθον ὁδὶ καὶ εἶδον ποῦ μέο καὶ παρ’ αὐτῷ ἔμειναν τὴν +ἡμέραν ἐκείνην· ὥρα ἦν ὡς δεκάτη.

+

Εὐπαρέδρως οἱ μαθηταὶ τὴν τῶν θείων μυστηρίων ἐπαιδεύοντο +c γνῶσιν· οὐ γὰρ οἶμαι πρέπειν ἁψίκορον τοῖς φιλομαθέσιν +ἐνυπάρχειν διάνοιαν, φιλοπονωτάτην δὲ μᾶλλον, καὶ +τῆς ἐν ἱδρῶσιν ἀγαθοῖς μικροψυχίας κρείττονα, ὡς εἰς +ἅπαντα τῆς ζωῆς τὸν καιρὸν ἐν ὁλοκλήρῳ τῇ προθυμίᾳ +φαίνεσθαι διαπρέποντα· τοῦτο γὰρ ὡς δι’ αἰνίγματος οἶμαι +δηλοῦν τό Παρ᾿ αὐτῷ ἔμειναν τὴν ἡμέραν ἐκείνην ἐπειδὴ ’δε +φησιν Ὥρα ἦν ὡς δεκάτη, καὶ πρὸς αὐτὸ τοῦτο λέγομεν τὸν +ἑκάστῳ χρήσιμόν τε καὶ οἰκεῖον ἐφαρμόζοντες λόγον, ὅτι +d πάλιν ἡμᾶς διὰ τῆς οὕτω λεπτῆς ἐπιχειρήσεως ἐκδιδάσκει +τῆς θεολογίας ὁ συγγραφεὺς, ὡς οὐκ ἐν ἀρχῇ τοῦ παρόντος +αἰῶνος τὸ μέγα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐγνωρίσθη μυστήριον, +Es. liv. 13. ἁλλ’ εἰς τέλος ἤδη καταλύοντος τοῦ καιροῦ· ἐπ’ ἐσχάτων +γὰρ, ὡς γέγραπται, τῶν ἡμερῶν διδακτοὶ πάντες ἀναδεδείγμεθα +Θεοῦ. δέχου δέ μοι πάλιν τῶν εἰρημένων εἰκόνα περὶ +τὴν δεκάτην ὥραν, προσεδρεύοντας τῷ Σωτήρι’ τοὺς μαθητὰς, +1. ἐν αὐτῇ Β. invitis Catt. 4. μέλειν D. 5. τόδε Catt. 6. Ἰησοῦ +Χριστοῦ b. 8. ἰδεῖν τε] καὶ ἰδεῖν a. ἰδεῖν δὲ Cord. 13. φιλομαθέσιν] +φιλοθεάμοσιν h. Statim ἐνυπάρχειν Β. Catt. ὑπάρχειν Ed. 17. διαπρέποντα +a. Cord. διαπρέπουσαν b. διαπρέποντας Ed. αἰνιγμάτων Catt. 23. ἐγνωρίσθη +Β. ἐγνώσθη Cord. Ed. 27. τοῦ σωτῆρος Β. + + +οὓς καὶ καταλύσαντας ἅπαξ προσμεμενηκέναι φησὶν ὁ ἅγιος e +Εὐαγγελιστής· ἵνα πάλιν μανθάνωσιν οἱ διὰ τῆς πίστεως +εἰς τὸν θεῖον εἰσελαύνοντες οἶκον καὶ αὐτῷ προστρέχοντες +τῷ Χριστῷ, ὅτι χρὴ προσμένειν αὐτῷ, καὶ μὴ πάλιν ἀλλοτριοῦσθαι + φιλεῖν, ἢ πρὸς ἁμαρτίαν ἐκβαίνοντας ἢ παλινδρομοῦντας +εἰς ἀπιστίαν.

+

Ἦν Ἀνδρέας ὁ ἀδελφός Σίμωνος Πέτρου εἷς ἐκ τῶν δύο τῶι +ἀκουσάντων παρὰ Ἰωάννου καὶ ἀκολουθησάντων αὐτῷ· εὑρίσκει +οὗτος πρῶτος τὸν ἀδελφὸν τὸν ἴδιον Σίμωνα, καὶ λέγει αὐτῷ a 131 A. + Εὑρήκαμεν τὸν Μεσσίαν, καὶ ἤγαγεν αὐτὸ πρὸς τὸν Ἰησοῦν.

+

Οἱ λαβόντες ἄρτι τὸ τάλαντον, εὐθὺς τοῦ ταλάντου τὴν +ἐργασίαν ἐπάγονται, καὶ τῷ δεσπότῃ προσάγουσι. τοιαῦται +γὰρ ὄντως αἱ φιλήκοοι τε καὶ εὐμαθεῖς ὁρῶνται ψυχαὶ, οὐ +μακρῶν δεόμεναι πρὸς ὠφέλειαν ῥημάτων, οὐδὲ ἐν κύκλοις + μηνῶν ἢ ἐτῶν τὸν ἐκ τῆς παιδεύσεως ἀνατίκτουσαι καρπὸν, +ἀλλ’ ὁμοῦ ταῖς τῶν μαθημάτων ἀρχαῖς τὸ τῆς συνέσεως κατακλείουσαι +τέλος. “Δίδου γὰρ σοφῷ ἀφορμὴν, καὶ σοφώ- b Prov. ix. 9. +“τερος ἔσται φησί· γνώριζε δικαίῳ, καὶ προσθήσει τοῦ +“δέχεσθαι.” ἀνασώζει δὴ οὖν τὸν οἰκεῖον Ἀνδρέας ἀδελφόν· + Πέτρος δὲ οὗτος ἦν· ὅλον ἐν ὀλίγῳ κεφαλαίῳ τὸ μέγα +δηλώσας μυστήριοv. εὑρήκαμεν γὰρ, φησὶν, ὡς θησαυρὸν S.Matth. xiii.44. +κεκρυμμένον ἐν ἀγρῷ, ἢ ὡς “ἕνα πολύτιμον μαργαρίτην” Ib. 46. +τὸν Ἰησοῦν, κατὰ τὰς ἐν τοῖς εὐαγγελίοις παραβολάς.

+

Ἐμβλέψας αὐτῷ ὁ Ἰησούς εἶπε Σὺ εἶ Σίμων ὁ υἱὸς Ἰωνᾶ, δὺ + κληθήσῃ Κηφᾶς.

+

Ἀτενίζει θεοπρεπῶς ὁ καρδίας ὁρῶν καὶ νεφρούς· ὁρᾷ +2. τῆς assumptum ex Β. 7—9. εἷς—λέγει αὐτῷ] ἕως τοῦ Β. 10. +Β. Statim ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον ὁ χριστὸς addit Ed. invito Β. 15. μηνῶν +ἢ ἐτῶν hoc ordine Β. 16. τοῖς τῶν μαθημάτων [μαθητων μα Cod.] ἀρχαῖς Β. τῆς +τῶν μαθητῶν ἀρχαιότητος Ed. οἶμαι ἀλλ’ ὁμοῦ τῆ τῶν μαθημάτων ἀρχαιότητι D mg. +Statim τὸ τῆς assumptum ex Β. 18. φησι] ἡ θεία γραφή addit ad versionem +Lat. spectans Migne. 19. δὴ om. B. habent Catt. ὁ Ἀνδρέας Β. +24. Ἐμβλέψας] + δὲ Ed. invito Β. 25. Πέτρος Β. Πέτρα Ed. + + +πρὸς ὅσην εὐλάβειαν ὁ μαθητὴς ἀναβήσεται, καὶ ποίας ἔσται +κάτοχος ἀρετῆς, καὶ εἰς ποῖον καταλήξει τέλος. ἀγνοεῖ γὰρ +Hist. Sus. 42. οὐδὲν “ὁ εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν.” ᾧ δὴ καὶ +μάλιστα παιδεύει τὸν κεκλημένον, ὅτι Θεὸς ὑπάρχων αληθινὸς +ἀδίδακτον ἔχει τὴν γνῶσιv. λόγου γὰρ ὅλως δεηθεὶς +d οὐδενὸς, ἀλλ’ οὐδὲ ἐπιζητήσας μαθεῖν τίς ἢ πόθεν ἥκοι πρὸς +αὐτὸν ὁ ἀνὴρ, ποίου μὲν ἐξέφυ πατρὸς, τίς δὲ καὶ αὐτὸς +ὀνομάζοιτο λέγει. καὶ Σίμωνα μὲν οὐκέτι καλεῖσθαι συγχωρεῖ, +κατεξουσιάζων ἤδη καὶ κατακρατῶν, ὡς γεγονοτος +οἰκείου· φερωνύμως δὲ ἀπὸ τῆς πέτρας μετονομάζει Πέτρον· +S.Matth. xvi. 18. ἐπ’ αὐτῷ γὰρ ἔμελλε τὴν αὐτοῦ θεμελιοῦν Ἐκκλησίαν.

+

Τῇ ἐπαύριον ἠθέλησεν ἐξελθεῖν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, καὶ εὑρίσκει +e Φίλιππον καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς Ἀκολούθει μοι.

+

Ἰσογνωμῶν τοῖς προλαβοῦσιν ὁ Φίλιππος, καὶ λίαν ἔχων +ἐπιτηδείως εἰς ἀκολούθησιν τοῦ χριστοῦ. ἤδει γὰρ καὶ +αὐτὸν ἐσόμενον ἀγαθόν· διὰ τοι τοῦτο καί φησιν Ἀκολούθει +μοι, γνώρισμα τῆς ἐπ’ αὐτῷ χάριτος τὸ ῥῆμα τιθεὶς, καὶ δι’ +ὧν ἕπεσθαι προστάττει πολιτείαν αὐτῷ τὴν ἀρίστην ἐκι- +132 Α. a μαρτυρῶν· οὐ γὰρ ἂν ἐπελέξατο μὴ οὐχὶ πάντως ὄντα +χρηστὸν.

+

Εὑρίσκει Φίλιππος τὸν Ναθαναὴλ, καὶ λέγει αὐτῷ Ὅν ἔγραψε +Μωυσῆς ἐν τῷ νόμω κὼ οἱ προφήται εὑρήκαμεν, Ἰησοῦν υἱόν +Ἰωσὴφ τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ.

+

Ὀξὺς δὴ λίαν ὁ μαθητὴς εἰς καρποφορίαν, ἵνα φαίνηται +διὰ τούτου τοῖς προλαβοῦσι κατὰ τὴν ἕξιν συγγενής· εὑρίσκει +7. ποίου] ἢ ποίου Catt. πατὴρ Β. 8. συγχωρεῖ καλεῖσθαι inverso ordine +Β. invitis Catt. 9. καὶ om. B. καὶ κατακρατῶν desunt in Catt. 10. ἰδίου a. +οἰκείου habet Cord. μετονομάζει Β. μετωνομάζει (sic) Cord. ὀνομάζει a. μετωνόμαζε +Ed. 13. Versum sq. addit Ed. invito B. 14. Ἰσογνώμον ω D. +23. τὸν] τοῦ B. [S in Tisch.] sed cf. d infra. 24. εἰς καρποφορίαν ὁ μαθητὴς +inverso ordine B. + + +γὰρ τὸν Ναθαναὴλ, οὐχ ἁπλῶς ἐρχόμενον περιτυχὼν, ἀλλὰ +πολλὴν ἐπ’ αὐτῷ τὴν ζήτησιν ποιησάμενος· ᾔδει γὰρ ὄντα b +φιλοπονώτατον τε καὶ φιλολογώτατοv. εἶτα λέγει τὸν διὰ +πάσης κηρυττόμενον τῆς θείας γραφῆς ἀνηυρηκέναι Χριστὸν, + οὐχ ὡς ἀγνοοῦντι προσομιλῶν, ἀλλ’ ὡς λίαν ἐκπεπαιδευμένῳ +τά τε τοῦ πανσόφου Μωυσέως καὶ τῶν προφητῶν +μηνύματα. ὑπόνοια δὲ οὐκ ἀληθὴς περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν +Ἰησοῦ Χριστοῦ παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις ἐκράτει, ὡς ἐκ πόλεως +ἤτοι κώμης ἔσται τῆς Ναζαρὲτ, καίτοι Βηθλεεμίτην αὐτὸν, + ὅσον εἰς τοῦτον ἥκει τὸν λόγον τῆς θείας λεγούσης γραφῆς c +“Καὶ σὺ γὰρ, φησὶν, Βηθλεὲμ γῆ Ἰούδα οἶκος τοῦ Mic. v. 2. +“Ἐφραθᾶ, ὀλιγοστὸς εἶ τοῦ εἶναι ἐν χιλιάσιν Ἰούδα, ἐκ σοῦ +“γάρ μοι ἐξελεύσεται τοῦ εἶναι εἰς ἄρχοντα ἐν τῷ Ἰσραὴλ, +“καὶ αἱ ἔξοδοι αὐτοῦ ἀπ’ ἀρχῆς ἐξ ἡμερῶν αἰῶνος.” ἀνετράφη + μὲν γὰρ εἰς Ναζαρὲτ, ὥς που καὶ αὐτὸς ὁ Εἀγγελιστὴς +διεμαρτύρατο λέγων “Καὶ ἦλθεν εἰς Ναζαρὲτ οὗ ἦν S. Luc. iv 16. +“ἀνατεθραμμένος·” ἦν δὲ οὐκ ἐκεῖθεν, ἀλλ’ ὅθεν ἤδη προείπομεν, +μᾶλλον δὲ ὡς ἡ τοῦ προφήτου διισχυρίσατο φωνή. d +ἀκολουθήσας τοίνυν ὁ Φίλιππος τῆ τῶν Ἰουδαίων ὑπονοίᾳ + φησίν Ἰησοῦν τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ.

+

Ἐκ Ναζαρὲτ δύναταί τι ἀγαθὸν εἶναι;

+

Συνομολογεῖ προχείρως ὁ Ναθαναὴλ, ὅτι μέγα δή τι καὶ +κάλλιστον εἴη τὸ ἐκ τῆς Ναζαρὲτ ἀναδειχθήσεσθαι προσδοκώμενον. +δῆλον δὲ δήπου πάντως ἐστὶν, ὡς οὐ μόνον + ἐδέχετο πρὸς πίστιν τοῦ ζητουμένου τὴν Ναζαρὲτ, ἁλλ’ ἐκ +νόμου καὶ προφητῶν τὴν γνῶσιν ἐρανιζόμενος, ταχεῖαν ὡς +πολυμαθὴς ἐποιεῖτο τὴν σύνεσιν.

e +1. ἐρχόμενον Β. ἐρχομένῳ Ed. 2. ὄντα et ante et post φιλοπονώτατον exhibet +et om. τε B. 6. τῶν om. B. 8. Ἰησοῦ assumptum ex B. +10. ἥκειν Β. 11. φησὶν om. Β. Βηθλεὲμ γῆ Ἰούδα Β. γῆ Βηθλεὲμ Ed. +12. ὀλιγοστὸς Β. (cf. in xii Proph. 553 e ubi μὴ ὀλιγοστὸς codex alter.) μὴ ὀλιγοστὸς +Ed. 13. γάρ assumptum ex B. 14. αἱ assumptum ex D. (Alex.) +16. ἦλθεν Β. ἦλθον Ed. 20. Haec Ἰησοῦν τὸν ἀπὸ Ναζαρέτ assumpta ex Β. +21. λέγει αὐτῷ Ναθαναήλ· ἐκ Ναζαρὲτ δύναταί τι ἀγαθὸν εἶναι; D mg. 22. προχείρως +Cord. Ed. προθύμως Β. 24. δὲ om. Β. habet Cord. + + +

Ἔρχου καὶ ἴδε.

+

Ἀρκέσει πρὸς πίστιν ἡ θέα, φησὶν, καὶ μόνον εἰς λόγους +ἐλθὼν συνομολογήσεις γοργότερον, καὶ ἀνενδοιάστως ἐρεῖς +αὐτὸν ὄντως ὑπάρχειν τὸν προσδοκώμενοv. χρὴ δὲ πιστεύειν +ἡμᾶς, ὅτι περ ἦν θεία τις καὶ ἄρρητος χάρις, τοῖς τοῦ +133 Α. a Σωτῆρος λόγοις συνεκτρέχουσα, καὶ τὰς τῶν ἀκροωμένων +S.Luc. ψυχὰς καταθέλγουσα. οὕτω γὰρ γέγραπται, ὅτι “πάντες +“ἐθαύμαζον ἐπὶ τοῖς λόγοις τῆς χάριτος τοῖς ἐκπορευομένοις +“ἀπὸ τοῦ στόματος αὐτοῦ·” ὡς γὰρ ἐνεργὴς ὁ λόγος εἰς +δύναμιν, οὕτω καὶ εἰς τὸ πείθειν ἦν ἱκανός.

+

Ἴδε ἀληθὴς Ἰσραηλίτης, ἐν ᾧ δόλος οὐκ ἔστιν.

+

Οὔπω τὴν διὰ σημείων ἐπιτηδεύσας ἐπίδειξιν, ἑτέρῳ +b τρόπῳ χριστὸς τούς τε οἰκείους ἀναπείθειν ἐπειρᾶτο μαθητὰς, +καὶ τοὺς ὅσοι περ ἦσαν τῶν αὐτῷ προσιόντων νουνεχέστεροι, +ὡς εἴη μὲν αὐτὸς ὁ κατὰ φύσιν Υἱὸς καὶ Θεὸς, +ἥκοι δὲ τῆς ἁπάντων ἕνεκα σωτηρίας ἐν ἀνθρωπείᾳ μορφῇ. +τίς οὖν ὁ τρόπος ὁ πρὸς πίστιν ἐπαγωγός; ἡ θεοπρεπὴς +δηλονότι γνῶσις. τὸ γὰρ εἰδέναι τὰ πάντα, μόνῳ πρέπει +Θεῷ· ἀποδέχεται τοιγαροῦν τὸν Ναθαναὴλ, οὐ κολακείαις +ἁρπάζων εἰς διάθεσιν, ἀλλ’ ἐξ ὧν αὐτῷ συνῄδει πιστού- +c μενος, ὅτι γινώσκει καρδίας, ὡς Θεός.

+

Πόθεν με γινώσκεις;

+

Ἄρχεται θαυμάζειν ὁ Ναθαναὴλ, καὶ καλεῖται πρὸς πίστιν +ἤδη βεβαίαν· ἔτι δὲ μανθάνειν ἀξιοῖ, πόθεν ἃν ἔχοι τῶν κατ +αὐτὸν τὴν γνῶσιν· ἀκριβεῖς γὰρ λίαν αἱ φιλομαθεῖς καὶ +1. Ἔρχου] Praemittit Λέγει αὐτῷ Φίλιππος Ed. invito Β. 7. κοὶ pro γὰρ +Cord. 11. ἴδε] Praemittit Εἶδεν ὁ Ἰησοῦς τὸν Ναθαναὴλ ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν +καὶ λέγει πρὸς αὐτὸν Ed. invito Β. 15. ὁ om. Β. 22. Praemittit Λέγει +αὐτῷ Ναθαναὴλ Ed. invito Β. + + +φιλόθεοι ψυχαί. ὑπονοεῖ δὲ ἴσως παρὰ Φιλίππου τι κατ +αὐτὸν δεδεῖχθαι τὸν Κύριον.

+

Πρὸ τοῦ σε Φίλιππον φωνῆσαι ὄντα ὑπὸ τὴν συκὴν εἶδόν σε.

d +

Ἔλυσεν αὐτῷ τὴν ὑπόνοιαν ὁ Σωτῆρ’, καὶ πρὸ τῆς τοῦ + Φιλίππου συντεύξεώς τε καὶ ὁμιλίας ἑωρακέναι φάσκων +αὐτὸν ὑπὸ τὴν συκὴν, καίτοι μὴ παρὼν τῷ σώματι. χρησίμως +τε σφόδρα καὶ ἡ συκῆ καὶ ὁ τόπος ὀνομάζεται, τὴν τοῦ +τεθεωρῆσθαι πίστιν αὐτὸν ἐγγυώμενα· ὁ γὰρ ἀκριβῶς ἤδη +μαθὼν καὶ τὸ σὺν αὐτῷ, ἑτοίμως ἂν παρεδέξατο.

e +

Ῥαββὶ, σὺ εἰ ὁ υἱὸς τοῦ Θεοῦ, σὺ βασιλεὺς εἶ τοῦ Ἰοραήλ.

+

Οἶδε μόνον ὄντα καρδιῶν ἐρευνητὴν τὸν Θεὸν, οὐδενὶ δὲ +ἑτέρῳ τῶν ἀνθρώπων δίδωσιν ἐξεπίστασθαι νοῦν, τὸ ἐν ψαλμοῖς +ἐκεῖνο κατὰ τὸ εἰκὸς ἐνθυμούμενος “Ἐτάζων καρδίας Ps. vix. 10. +“καὶ νεφροὺς ὁ Θεός.” ὡς γὰρ οὐδενὶ τῶν ἄλλων προσὸν, + μόνῃ τῇ θείᾳ φύσει καὶ τοῦτο ἐξαίρετον ὁ μελῳδὸς ἀνατέ- a 134 A. +θεικεv. οὐκοῦν ἐν ἀφθόγγοις ἔτι ψιθυρισμοῖς τὴν ὑπόνοιαν +αὐτῷ στρεφομένην κατὰ τὸν νοῦν ἐπείπερ ἔγνω θεωροῦντα +τὸν κύριον, διδάσκαλον μὲν εὐθὺς ἀποκαλεῖ, προθύμως ἤδη +τὴν ὑπ’ αὐτῷ μαθητείαν εἰσβαίνων, Θεοῦ δὲ Υἱὸν ὁμολογεῖ + καὶ βασιλέα τοῦ Ἰσραὴλ, ᾧπερ ἂν ἐνυπάρχοι τὰ τῆς θεότητος +ἴδια, τοῦτον εἶναι πάντως καὶ κατὰ φύσιν Θεὸν εὐπαιδεύτως +διαβεβαιούμενος.

+b +

Ὅτι εἶπόν σοι ὅτι Εἶδόν σε ὑποκάτω τῆς συκῆς, πιστεύεις; +μείζω τούτων ὄψει.

+

Ἀσφαλέστερος ἔση πρὸς πίστιν, φησὶν, ὅταν ἴδῃς τὰ +1. παρὰ Β. ὑπὸ Ed. τι Β. τὰ Ed. 2. τὸν Κύριον B.D mg. τῷ κυρίῳ D. Ed. +3. Praemittit Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ Ed. invito Β. 5. φάσκων Β. +λέγων Ed. 6. τὴν assumptum ex Β. 9. σὺν αὐτοῖς Β. 10. Praemittit +Ἀπεκρίθη Ναθαναὴλ καὶ λέγει αὐτῷ Ed. invito Β. βασιλεὺς εἶ Β. εἶ ὁ βασιλεὺς +Ed. 12. τῶν ἀνθρώπων Β. τὸν ἀνθρώπου Ed. 23. Praemittit Ἀπεκρίθη +Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ Ed. invito Β. 24. μείζων Β. + + +τούτων μείζονα· ὁ γὰρ ἑνὶ σημείῳ πεπιστευκὼς, πῶς οὐκ +ἔσται πάντως διὰ πολλῶν ἐν ἀμείνοσιν, ὅταν δὴ μάλιστα +φαίνοιντο τῶν ἤδη τεθαυμασμένων ἀξιολογώτερα;

+c +

δ Ἀμὴν ἀμὴν λέΓω ὑμῖν, ὄψεσθε τὸν οὐρανὸν ἀνεῳγότα, καὶ +ἀγγέλους τοῦ Θεοῦ ἀναβαίνοντας καὶ καταβαίνοντας ἐπὶ τὸν +υἱὸν τοῦ ἀνθώπου.

+

Κοινὸς ἤδη πρὸς πάντας ὁ λόγος ἐπισφραγίζων τοῦ +Ναθαναὴλ τὴν πίστιv. ἀγγέλους δὲ ὀφθήσεσθαι λέγων ἄνω +τε καὶ κατω τρέχοντας ἐπὶ τὸν Υἰὸν του ανθρωπου, τουτεστιν, +ὑπηρετοῦντας καὶ διακόνου μένους τοῖς αὐτοῦ διατάγμασιν, +d εἰς τὴν τῶν μελλόντων πιστεύειν σωτηρίαν, τότε δὴ μάλιστα +Θεοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχων Υἱὸς ἀναδειχθήσεσθαί φησιv. οὐ +γὰρ ἀλλήλαις αἱ λογικαὶ δυνάμεις, Θεῷ δὲ πάντως δουλεύουσιν. +οὐκ ἀναιρεῖ δὲ ὁ λόγος τὴν ἐν ἀγγέλοις ὑποταγήν· +οὐδὲ γὰρ ἃν εὐλόγως τοῦτο καλοῖτο δουλεία· ἀκηκόαμεν δὲ +S.Matth. iv. 11. διὰ τῶν ἁγίων Εὐαγγελιστῶν ὅτιπερ “ἄγγελοι ε +τῷ Σωτήρι’ Χριστῷ “καὶ διηκόνουν αὐτῷ.”

+e +Κεφ. β΄.

καὶ τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ γἀμος ἐγένετο ἐν κανᾷ τῆς. Γαλιλαίας, + καὶ ἦν ἡ μήτηρ τοῦ Ἰησοῦ ἐκεῖ. ἐκλήθη δὲ καὶ ὁ Ἰησοῦς + καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὸν γάμον, καὶ ὑστερήσαντος οἴνου + λέγει ἡ μήτηρ τοῦ Ἰησοῦ πρὸς αὐτόν Οἶνον οὐκ ἔχουσι· καὶ +λέγει αὐτῆ ὁ Ἰησοῦς.

+

Εὐαφόρμως ἔρχεται λοιπὸν ἐπὶ τὴν τῶν σημείων ἀρχὴν, +εἰ καὶ ἀβουλήτως ἐδόκει καλεῖσθαι πρὸς αὐτήν· πανηγύρεως +γὰρ τῆς ἐπὶ γάμῳ τελουμένης, δῆλον δὲ δήπου πάντως ὅτι +σεμνῶς, πάρεστι μὲν τοῦ Σωτῆρος ἡ μήτηρ, κεκλημένος δὲ +135 A. a καὶ αὐτὸς τοῖς οἰκείοις συναφικνεῖται μαθηταῖς θαυματουρκἀντεῦθεν +11. pro τότε δὴ a. invito Cord. 18. Γαλιλαίας] Cetera om. B., +κοὶ τὰ ἑξῆς scribens. 26. σεμνῶς μὲν πάρεστι Β. + + +γήσων μᾶλλον ἤπερ συνεστιασόμενος, ἔτι τε πρὸς τούτω +καὶ αὐτὴν ἁγιάσων τῆς ἀνθρώπου γενέσεως τὴν ἀρχήv. ὅσοιν +δὲ ἧκεν εἰς τὴν σάρκα φαμεv. ἔδει γὰρ αὐτὴν τὴν ἀνθρώπου +φύσιν ἀνακεφαλαιούμενον, καὶ ὅλην ἀνασκευάζοντα πρὸς τὸ + ἄμεινον, μὴ μόνον τοῖς ἤδη πρὸς τὸ ὑπάρξαι κεκλημένοις +διανέμειν τὴν εὐλογίαν, ἀλλὰ καὶ τοῖς ὅσον οὐδέπω τεχθησομένοις +προευτρεπίζειν τὴν χάριν, καὶ ἁγίαν αὐτῶν καταστησαι +τὴν εἰς τὸ εἶναι πάροδον.

+

Καὶ τρίτην ἐπὶ τούτῳ δέχου τὴν ἀπολογίαv. εἴρητό που b + πρὸς τὴν γυναῖκα παρὰ Θεοῦ “Ἐν λύπαις τέξῃ τέκνα.” Gen. iii. 16. +πως οὐν ἔδει καί ταύτην ἡμᾶς ἀποκρούσασθαι τὴν +πῶς ἂν ἢν ἑτέρως διαφυγεῖν καταδεδικασμένον τὸν γάμον; +ἔλυσε καὶ τοῦτο φιλάνθρωπος ὢν ὁ Σωτῆρ’. τετίμηκε τῇ +παρουσίᾳ τὸν γάμον, ἡ πάντων εὐθυμία καὶ χαρὰ, ἵνα τῆς + τεκνογονίας τὴν ἀρχαίαν ἐξελάσῃ κατήφειαν· “Εἴ τις γὰρ ἐν 2 Cor. v. 17. +“χριστῷ, τ καινὴ κτίσις καὶ τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν,’’ ὡς ὁ +Παῦλός φησι, “γέγονε δὲ καινά.’’ ἔρχεται τοιγαροῦν ὁμοῦ c +τοῖς οἰκείοις μαθηταῖς εἰς τὸν γάμον· ἐδεῖ γὰρ παρεῖναι τῶ +θαυματουργῷ τοὺς τῶν παραδόξων φιλοθεάμονας, τροφὴιν + ὡσπερ τινὰ τῇ ἐν αὐτοῖς πίστει συλλέξοντας τὸ τελούμενον. +ἐπειδὴ δὲ οἶνος ἐπιλελοίπει τοὺς ἑστιωμένους, ἐπὶ τὴν συνήθη +φιλανθρωπίαν ἀγαθὸν ὄντα τὸν κύριον ἡ μήτηρ ἐκάλει λέγουσα +Οἰνον οὐκ ἔχουσιν· ὡς γὰρ ἐνὸν ἐπ’ ἐξουσίαις αὐτῶ πᾶν +ὅπερ ἃν βούλοιτο ποιεῖν, εἰς τὸ θαῦμα προτρέπει.

+

Τί ἐμοὶ καὶ σοὶ, γὐναι; οὔπω ἥκει ἡ ὥρα μου.

d +

Ἄριστα καὶ τοῦτον ἡμῖν τὸν λόγον ὁ Σωτῆρ’ ἐσχηματίζετο. +οὐ γὰρ ἔδει δρομαῖον ἐπὶ τὸ πράττειν ἐλθεῖν, οὐδὲ +αὐτόμολον ὥσπερ ὁρᾶσθαι θαυματουργὸν, κεκλημένον δὲ +1. συνεστιασόμενος Β. ἑστιασόμενος D. Catt. Ed. ἑστιασόμενος corrigi voluit +D mg. 2. τὴν ante τῆς transp. et του statim addit a. invito Cord. 3. οὐ. +τὴν] αὐτῶν ( = αὐτὸν) Β. Neutrum habet Cord. 9. τούτου Cord. 12. ἂν +om. Cord. ἦν assumptum ex B. Cord. 13. τοῦτον B. 15. ἥτις coniecit +mg. 20. ὥσπερ τινὰ hoc ordine B. 21. ἐπιλελοίπει Β. ἐπιλέλοιπε Ed. +22. ἐκάλει Β. ἐκάλεσε Ed. + + +μόλις ἐπὶ τοῦτο βαδίζειν, καὶ τῆ χρείᾳ μᾶλλον ἤπερ τοῖς +ὁρῶσιν ἐπιδοῦναι τὴν χάριv. δοκεῖ ’δε πὼς εἶναι καὶ Χαριεστέρα +τῶν ποθουμένων ἡ ἔκβασις, οὐκ ἐκ τοῦ προχείρου τοῖς +αἰτοῦσι χορηγουμένη, διὰ δὲ μικρᾶς ὑπερθέσεως εἰς ἐλπίδα +e καλλίστην ἀνωθουμένη. ἄλλως τε καὶ διὰ τούτου τὴν τοῖς +τεκοῦσι χρεωστουμένην τιμὴν ἀξιολογωτάτην ὑπάρχουσαν +ἐπιδεικνύει Χρισὸς, ὅπερ οὔπω πράττειν ἤθελεν αἰδοῖ τῆ +περὶ μητέρα καταδεχόμενος.

+

Λέγει ἡ μήτηρ αὐτοῦ τοῖς διακόνοις Ὅ τι ἐὰν λέγῃ ὑμιν, +ποιησατε.

+136 A. a +

ΠοΛλὴν ἔχουσα τὴν ῥοπὴν εἰς τὸ γενέσθαι τὸ θαῦμα, +νενίκηκεν ἡ γυνὴ πείθουσα διὰ τὸ πρέπον ὡς υἱὸν τὸν +κύριοv. ἄρχεται δὲ τοῦ πράγματος αὐτὴ πρὸς ὑπουργίαν +ἤδη τῶν γενέσθαι προσταττομένων τοὺς τῆς πανηγύρεως +ὑπηρέτας εὐτρεπίζουσα.

+

Λέγη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Γεμίσατε τὰς ὑδπίας ὕδατος. καὶ ἐγέμισαν + ἕως ἄνω. καὶ λέγει αὐτοῖς Ἀντλήσατε νῦν καὶ φέρετε τῷ +b + ἀρχιτρικλίνῳ, καὶ ἤνεγκαv. ὡς δὲ ἐγεύσατο ό ἀρχιτρίκλινος +τὸ ὕδωρ οἶνον γεγεημένον, καὶ οὐκ ᾔδει πόθεν ἐστίν· οἱ δὲ +διάκονοι ἤδεισαν οἱ ἠντληκότες τὸ ὕδωρ· φωνεῖ τὸν νυμφίον + ὁ ἀρχιτρίκλινος καὶ λέγει αὐτῷ Πᾶς ἄνθρωπος πρῶτον τον +καλόν οἶνον τίθησι, καὶ ὄτε μεθυσθῶσι, τότε τὸν ἐλάσσω · σὺ +τετήρηκας τὸν καλὸν οἶνον ἔως ἄρτι.

+c

Πληροῦσι μὲν οἱ διακονοῦντες τὸ προσταχθὲν, ἀφάτῳ δὲ +δυνάμει τὸ ὕδωρ εἰς οἶνον μετεσκευάζετο. τί γὰρ ἂν γένοιτο +χαλεπὸν τῷ πάντα ἰσχύοντι; ὁ δὲ τὰ οὐκ ὄντα καλῶν εἰς +γένεσιν, πῶς ἂν κάμοι τὰ ἤδη πεποιημένα μεταρρυθμίζων ἐφ’ +7. οὔπω Β. οὐ Ed. 10. ποιήσατε] Versum sq. addit Ed. invito Β. +13. αὐτὴ Β. αὕτη Ed. 16. Post ὕδατος, κ̣αὶ τὰ ἑξῆς, reliqua omittens Β, +22. ὅτε retinui ex Aub. ὅταν ad Biblia correxit Migne. 25. μετεσκευάζετο +Β. μετασκευάζετε D. μετασκευάζεται Ed. + + +ὅπερ ἃν βούλοιτο; ἀποθαυμάζουσι δὲ τὴν χρῆσιν ὡς ἐξαίρετον· +ρετον· οὐ γὰρ ἦν ἑτέρως ὁρᾶσθαι τὰ διὰ Χριστοῦ. αἰτιᾶται +δὲ τὸν νυμφίον ὁ ἀρχιτρικλινος, ὡς ἐν ὑστέρῳ τοῦ δείπνου +καιρῷ δαπανῶντα τὸ ἄμεινον, οὐκ ἀκόμψως ὥς γε μοι Φαίνται + κατά γε τὸν τῆς ἱστορίας λόγον.

d +

Ταύτην ἐποίησεν ἀρχὴν τῶν σημείων ὁ Ἰησοῦς ἐν Κανᾷ τῆς +Γαλιλαίας, καὶ ἐφανέρωσε τὴν δόξαν αὐτοῦ· καὶ ἐπίστεσαν +εἰς αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.

+

Πόλλα κατὰ ταὐτὸν ἐτελεῖτο τὰ κάλλιστα δι’ ἑνὸς καὶ e + πρώτου σημείου. γάμος μὲν γὰρ ὁ τίμιος ἡγιάζετο, ἀρὰ δὲ +ἡ κατὰ γυναικὸς ἐκποδών· οὐ γὰρ ἐν λύπαις ἔτι τέξονται +τέκνα, καὶ αὐτὴν ἡμῶν τῆς γεννήσεως τὴν ἀρχὴν εὐλγήσαντος +τοῦ Χριστοῦ. ἡλιακῆς δὲ δίκην ἀκτῖνος ἡ τοῦ Σωτῆρος +ἡμῶν ἀνέλαμψε δόξα, καὶ τὸ μεῖζον ἐπὶ τούτοις βεβαιοῦνται + πρὸς πίστιν ἀπὸ τοῦ θαυμάζειν οἱ μαθηταί.

+

Ὁ μὲν οὖν τῆς ἱστορίας λόγος ἐν τούτοις στήσεται· +οἶμαι δὲ δεῖν καὶ ἑτέραν τοῖς εἰρημένοις ἐπινοεῖσθαι τὴν +θεωρίαν, καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν ὑποδηλούμενον εἰπεῖv. καταβέβηκε a 137 A. +τοίνυν ἐξ οὐρανῶν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὡς αὐτός + που φησὶν, ἵνα τὴν ἀνθρώπου φύσιν νυμφίου δίκην οἰκειωσάμενος +κυοφορεῖν ἀναπείσῃ τὰ πνευματικὰ τῆς σοφίας +σπέρματα. καὶ νύμφη μὲν εἰκότως ἡ ἀνθρωπότης διὰ τούτου +καλεῖται, νυμφίος δὲ ὁ Σωτῆρ’, ἐκ τῶν καθ’ ἡμᾶς εἰς νόησιν +τὴν ὑπὲρ ἡμᾶς ἀνατεινούσης τὸν λόγον τῆς θείας γραφῆς· + συγκροτεῖται δὲ ὁ γάμος ἐν ἡμέρᾳ τῆ τρίτῃ, τουτέστιν, ἐν +ἐσχάτοις τοῦ παρόντος αἰῶνος καιροῖς· Ο γὰρ τρίτος ἥμιν b +ἀριθμὸς ἀρχὴν εἰσφέρει καὶ μεσότητα καὶ τέλος· οὕτω γὰρ +6. ἐποίησε] + τὴν Ed. invito Β. 8. Vv. 12 et 13 subjungit Kil. repugnante +B. 11. ἡ κατὰ] ἡνίκα τὰ B. Statim γυναικὸς B. γυναικῶν Ed. 12. ἡμῶν +om. Β. sed hicne an 14? 17. τὴν assiimptum ex B. 19. οὐρανοῦ a. +οὐρανῶν habet Cord. 21. κυοφορήσειν Catt. 22. νύμφη μὲν] νυμφίος (.sic) B. +διὰ τούτου om. B. 25. τῇ assuniptuin ex B. Deest in Catt. 27. γὰρ] δὲ Β. + + +ὁ σύμπας ἐκμετρεῖται χρόνος. τούτῳ φανεῖται προσεοικὸς +Hos. vi. 1-3. τὸ δι’ ἑνός που τῶν ἁγίων προφητῶν εἰρημένον “Πατάξει, +“καὶ μοτώσει ἡμάς, ὑγιάσει ἡμᾶς μετὰ δύο ἡμέρας ἐν τῇ +“ἡμέρᾳ τῆ τρίτη· καὶ ἀναστησόμεθα καὶ ζησόμεθα ἐνώπιον +“αὐτοῦ, καὶ γνωσόμεθα· διώξομεν τοῦ γνῶναι τὸν Κύριον, +“ὡς ὄρθρον ἕτοιμον εὑρήσομεν αὐτόν.’’ ἔπληξε μὲν γὰρ διὰ +Gen. iii. 19. τὴν ἐν Ἀδὰμ παράβασιν εἰπών “Γῆ εἶ καὶ εἰς γῆν ἀπε- +c “λεύσῃ·’’ τὸ δὲ φθορᾷ καὶ θανάτῳ πεπληγὸς πάλιν ἐμάτωσεν +αὐτὸς κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν, τουτέστιν, οὐκ ἐν +πρώτοις, οὐδὲ ἐν μέσοις, ἀλλ’ ἐν ἐσχάτοις καιροῖς, ὅτε δι’ +ἡμᾶς γενόμενος ἄνθρωπος ὑγιᾶ τὴν φύσιν ἀπέδειξεν ὅλην, +ἐκ νεκρῶν ἀναστήσας ἐν ἑαυτῷ. διάτοι τοῦτο καλεῖται καὶ +1 Cor. xv. 20. ἀπάρχη τῶν κεκοιμημένων οὔκουν δία του τὴν τρίτην +ἡμέραν εἰπεῖν, καθ’ ἢν ὁ γάμος ἐτελεῖτο, τὸν τελευταῖον +σημαίνει καιρόν· καταμηνύει δὲ καὶ τὸν τόπον· ἐν κανᾶ γὰρ +d τῆς Γαλιλαίας φησίv. ἐπιτηρείτω δὲ πάλιν ὁ φιλομαθής· οὐ +γὰρ ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἡ πανήγυρις, ἔξω δὲ τῆς Ἰουδαίας +Es. ix. 1. τὸ δεῖπνον, ὡς ἐν τῇ τῶν ἐθνῶν ἐπιτελεῖται χώρᾳ. “Γαλι- +“λαία γὰρ τῶν ἐθνῶν,’’ ὡς ὁ προφήτης φησίv. δῆλον δὲ +δήπου πάντως ἐστὶν, ὡς ἡ μὲν τῶν Ἰουδαίων Συναγωγὴ τὸν +ἐξ οὐρανῶν ἀπεώσατο νυμφίον, προσεδέξατο δὲ, καὶ λίαν +ἀσμένως, ἡ ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησία. ἔρχεται δὲ εἰς τοὺς +γάμους οὐκ αὐτόμολος ὁ Σωτῆρ’· πολλαῖς γὰρ ἁγίων ἐκαλεῖτο +φωναῖς. ἀλλ’ οἶνος ἐπιλελοίπει τοὺς ἑστιωμένους· +e οὐδὲν γὰρ ἐτελείωσεν ὁ νόμος, οὐκ ἐξήρκει πρὸς τὸ εὐφρᾶναι +τελείως τὸ γράμμα τὸ Μωυσαϊκόν· ἀλλ’ οὐδὲ αὐτὸ τὸ τῆς +ἐμφύτου νήψεως μέτρον εἰς τὸ δύνασθαι διασώζειν ἡμᾶς +ἐξετείνετο. οὐκοῦν ἀληθὲς ἂν εἴη καὶ ἐφ’ ἡμῶν τό Οἶνον οὐκ +ἔχουσιν, εἰπεῖν· ὁ δὲ πλουσιόδωρος ἡμῶν Θεὸς οὐ περιορᾷ +τῇ τῶν ἀγαθῶν ἐνδείᾳ τριβομένην τὴν φύσιv. οἶνον ἡμῖν +3. ὑγιάσει ἡμᾶς assumptum ex Β. Cord. 12. ἐκ Β. Cord. ἐν Ed. +14. ἐπιτελεῖτο Β. 17. δὲ assumptum ex Β. 19. δὲ om. Β. 21. ἀπεώσατο +D mg. ἀπεώσαντο (?) Β. ἀπώσατο D. Ed. 24. ἐκλελοίπει a. ἐλελοίπει Cord. +25. ἐξήρκεσε Catt. 27. νήψεως] στύψεως Catt. 28. οὐκοῦν om. D. +habent Catt. 30. ἁλλ’ οἶνον Catt. + + +ἀνέδειξε τοῦ πρώτου βελτίονα· “Τὸ γὰρ γράμμα ἀποκτενεῖ, 2 Cor. iii. 6. +“τὸ δὲ πνεῦμα ζωοποιεῖ·” καὶ ὁ μὲν νόμος οὐκ ἔχει τὸ a 138 Α. +τέλειον ἐν ἀγαθοῖς· τὰ δὲ θεῖα τῆς εὐαγγελικῆς διδασκαλίας +παιδεύματα, πληρεστάτην εἰσφέρει τὴν εὐλογίαv. θαυμάζει + δὲ τὸν οἶνον τὸν νέον ὁ ἀρχιτρίκλινος· ἕκαστος γὰρ, οἶμαι, +τῶν εἰς τὴν θείαν ἱερωσύνην κατατεταγ μένων καὶ πεπιστευμένων +τὸν οἶκον τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, τὸν ὑπὲρ +νόμον αὐτοῦ καταπλήττεται λόγοv. πρώτῳ δὲ αὐτῶ κελεύει +δοθῆναι χριστὸς, ὅτι κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν “Τὸν 2 Tim. ii. 6. + “κοπιῶντα γεωργὸν δεῖ πρῶτον τῶν καρπῶν μεταλαμ- b +“βάνειν,” καὶ νοείτω πάλιν ὁ ἀκροατὴς, ὃ λέγω.

+

καὶ εὗρε ἐν τῶ ἱερῷ τους πωλοῦντας βόας καὶ πρόβατα καὶ +περιστερὰς καὶ τοὺς κερματιστὰς καθημένους.

+

Ἐξελέγχονται πάλιν καὶ διὰ τούτων Ἰουδαῖοι τῶν δοθέντων + αὐτοῖς ὑπερφρονοῦντες νόμων, καὶ γραμμάτων μὲν +Μωυσαϊκῶν οὐδένα ποιούμενοι λόγον, εἰς μόνην δὲ βλέποντες +τὴν φιλοκερδίαv. προκαθαίρεσθαι γὰρ κατὰ ποικί- c +λους τρόπους τοῦ νόμου κελεύοντος τοὺς οἵπερ ἔμελλον εἰς +τὸν θεῖον ἀναβήσεσθαι ναὸν, ἀργυραμοιβοὺς ἤτοι κερματιστὰς, + καὶ ἑτέρους ἐπὶ τούτοις, οἷς πλεονεξία τὸ ἐπιτήδευμα +καὶ τόκος καὶ πλεονασμὸς ἐν ἐπιθυμίαις· ὅλος γὰρ ἐν τούτοις +ὁ τῶν ἐμπόρων σκοπὸς συντείνεται· τὴν ἁγίαν καταμολύναντας +οὐκ ἀπεῖργον αὐλὴν, ἀνίπτοις δὲ ὥσπερ εἰς αὐτὴν +εἰσιέναι ποσὶ καὶ αὐτοὶ δὴ πάντως ἐπέταττον οἱ διακωλύειν + ἰσχύοντες· ἵνα δὴ φαίνηται λέγων ἀληθῆ περὶ αὐτῶν ὁ Θεός +ὅτι “Ποιμένες πολλοὶ διέφθειραν τὸν ἀμπελῶνά μου, ἐμό- d Hier. xii. 10, 11. +“λυναν τὴν μερίδα μου, ἔδωκαν μερίδα ἐπιθυμητήν μου εἰς +“ἔρημον ἄβατον, ἐγενήθη εἰς ἀφανισμὸν ἀπωλείας.’’ διεφἀνέδειξε +1. Β. Catt. ἀπέδειξε Ed. ἀποκτένει B.D.a. ἀποκτείνει Cord, Ed +5. τὸν νέον assumptum e Catenis. 6. ἱερωσύνην Β. Catt. ἀρχιερωσύνην Ed. +8. νόμου Migne. 10. γεωργὸν B.D. Catt. γεωργεῖν Ed. 11. ὁ λέγων Β. +12. λᾶ βόας Β. 13. καὶ τοὺς κερματιστὰς καθημένους om. Β. 25. δὴ +om. Β. 26. ποιμένος (sic) D. 27. μερίδα prius Β. κληρονομίαν Ed. + + +θάρη γὰρ ὄντως ὁ δεσποτικὸς ἀμπελὼν, σέβας μὲν αὐτὸ τὸ +περὶ τὸ θεῖον πατεῖν διδασκόμενος, ταῖς δὲ τῶν προεστηκότων +αἰσχροκερδίαις εἰς πᾶσαν ἀπαιδευσίαν ἀποχερσούμενος.

+

καὶ ποιήσας ὡς φραγέλλιον ἐκ σχοινίων πάντας ἐξέβαλεν ἐκ +e τοῦ ἱεροῦ.

+

Ἀγανακτεῖ μὲν εἰκότως ἐπὶ ταῖς τῶν Ἰουδαίων ἀπονοίαις +ὁ Σωτῆρ’· οὐ γὰρ οἶκον ἐμπορίου τὸν θεῖον ἐχρῆν ἀποτε- +S.Matth. xxi. 13. λεῖσθαι ναὸν, ἀλλ’ οἶκον εὐχῆς· οὕτω γὰρ γέγραπται. +δεικνύει δὲ οὐκ ἐν ψιλοῖς τὸ κίνημα λόγοις, ἀλλὰ πληγαῖς +139 Α. a καὶ μάστιγι τῶν ἱερῶν ἐξωθεῖ περιβόλων, δουλοπρεπῆ δικαίως +αὐτοῖς ἐπινοήσας τὴν τιμωρίαν· οὐ γὰρ ἔμελλον +ὑποδέξασθαι τὸν ἐλευθεροῦντα διὰ πίστεως Υἱόv. ὅρα δέ +μοι καλῶς ὡς ἐν εἰκόνι πραγμάτων καταγραφόμενον τὸ διὰ +1 Cor. iii. 17. τοῦ Παύλου λεγόμενον “Εἴ τις τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ φθείρῃ, +“φθερεῖ τοῦτον ὁ Θεός.’’

+

Ἄρατε ταῦτα ἐντεῦθεν· μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ Πατρός +μου οἶκον ἐμπορίου.

+

Ἐπιτάττει μὲν ὡς δεσπότης, χειραγωγεῖ δὲ πρὸς τὸ +b πρέπον ὡς διδάσκαλος, παρατίθησί τε τῆ κολάσει τὴν τῶν +πταισμάτων ἐξήγησιν, αἰδοῖ τῆ περὶ αὐτὰ χαλεπαίνειν οὐκ +ἐῶν τὸν ἐπιτιμώμενοv. σημειωτέον δὲ ὅτι πάλιν οἰκεῖον +ἀποκαλεῖ Πατέρα μοναδικῶς τὸν Θεὸν, ὡς αὐτὸς δὴ καὶ +μόνος κατὰ φύσιν ὑπάρχων ἐξ αὐτοῦ καὶ γεγεννημένος +ἀληθῶς. εἰ γὰρ μὴ τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον, ἔστι δὲ ὄντως +μεθ’ ἡμῶν ὁ Λόγος υἱὸς, ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν, κατὰ θέσιν δηὡς +4. om. a. 5. ἱεροῦ] Addit τό τε πρόβατα καὶ τοὺς βόας κα τῶν κολλυβιστῶν +ἐξέχεε τὸ κέρμα καὶ τὰς τραπέζας ἀνέστρεψε καὶ τοῖς τὰς περιστερὸς πωλοῦσιν +εἶπεν Ed. invito Β. 9. δεικνύει Β. Cord. δεικνύσι Ed. 13. ὡς et +πραγμάτων om. Β. 14. λεγόμενον Β. λελεγμένον Ed. τις] + οὑν Ed. invito +Β. 16. ταὐτὸς D mg. 21. πόλιν ὅτι prius scripsit Β. invitis +Catenis. 22. ἀποκαλεῖ Πατέρα hoc ordine B. Catt. 23. μόνος] + ὁ Ed. +invitis B. Catt. 24. ὄντως Β. οὕτως Ed. + + +λονότι καὶ κατὰ μόνον τὸ ἐν θελήσει τοῦ Πατρὸς, ὅτου δὴ +χάριν τὸ κοινὸν δήπου καὶ πᾶσι προκείμενον καύχημα, μόνος c +εἰς ἑαυτὸν ἁρπάζει λέγων Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ Πατρός μου Vide Thesaurum 317. +καὶ οὔχι μᾶλλον ’τον οἶκον του Πατρὸς ἤμων; τοῦτο γὰρ ἠν + ἴσως ἀκολουθότερον εἰπεῖν, εἴπερ ἕνα τῶν οὐκ ὄντων κατὰ +φύσιν υἱῶν καὶ ἑαυτὸν ἐξηπίστατο. ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἐν τοῖς +κατὰ χάριν υἱοῖς, ἀλλ’ ἐκ τῆς οὐσίας ὄντα τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς ἑαυτὸν ὁ Λόγος ὄντα γινώσκει, ἔξω τῶν ἄλλων +τίθησιν, ἴδιον Πατέρα καλῶν τὸν Θεόv. ἁρμόσει μὲν γὰρ + τοῖς εἰς υἱότητα κεκλημένοις καὶ ἐπακτὸν ἔχουσι τὸ ἀξίωμα +προσευχομένοις ἀναβοᾶν “Πατερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς·” d S.Matth. vi. 9. +εἷς δὲ καὶ μόνος ἐξ ἑνὸς ὑπάρχων ὁ Μονογενὴς, ἴδιον εἰκότως +ἀποκαλέσει πατέρα τὸν Θεόν.

+

Εἰ δὲ δεῖ τοῖς προκειμένοις προσβάλλοντας, λογικώτερον + ἐφαρμόσαι τοῖς ἀνωτέρω καὶ ταῦτα, θεωρητέον ἑτέρως τὸ +ἀνάγνωσμα.

+

καὶ εὗρεν ἐν τῷ ἱερῷ τοὺς πωλοῦντας τὰ πρόβατα καὶ τοὺς 14 sqq. +βόας, καὶ τὰ ἑξῆς.

+e +

Θέα δὴ πάλιν ὅλον τῆς καθ’ ἡμᾶς οἰκονομίας τὸ σχῆμα + διὰ δύο πραγμάτων ἐξυφασμένοv. Καναναίοις μὲν γὰρ τοῖς +κατὰ τὴν Γαλιλαίαν, φημὶ, καὶ συνεστιᾶται καὶ συναυλίζεται +Χριστὸς, καὶ ὁμοτραπέζους ἐποιεῖτο τοὺς κεκληκότας αὐτὸν, +καὶ διὰ τοῦτο τιμήσαντας· καὶ διὰ σημείων ὠφελεῖ, καὶ τὸ +λεῖπον αὐτοῖς εἰς εὐφρασίαν ἀναπληροῖ· καὶ τί γὰρ οὐχὶ τῶν + 5 ἀγαθῶν ἐπιδαψιλεύεται; ὡς διὰ τύπου διδάσκων, ὅτι καὶ +προσδέξεται τοὺς τῆς Γαλιλαίας οἰκήτορας, τουτέστι τὰ a 140 A. +ἔθνη, κεκλημένος ὥσπερ πρὸς αὐτὰ διὰ τῆς ἐν αὐτοῖς +πίστεως, καὶ εἰς τὸν οὐράνιον εἰσάξει παστὸν, εἰς τὴν τῶν +πρωτοτόκων Ἐκκλησίαν δηλαδὴ, καὶ συνανακλινεῖ τοῖς ἁγίοις Heb. xii. 23. +1. κοὶ om. Β. 2. δήπου] δὴ τοῦτο Β. 4. ὑμῶν Β. 6. υἱῶν καὶ +ἑαυτὸν] αὐτῶν καὶ υἱῶν Β. 12. μόνον Migne. 19. δὲ δὴ D. 20. ὲξυφασμένον +Β. ἐξυφαινόμενον Ed. Καναναίοις Β. Καναναίων Ed. 22. κεκλημένους +D mg. 27. ὥσπερ Β. ὡς Ed. + + +αὐτά· συνανέκειντο γὰρ τοῖς ἑστιωμένοις οἱ ἅγιοι μαθηταί· +καὶ τῆς θείας καὶ πνευματικῆς συμμεθέξουσιν ἑορτῆς, καθὰ +S. Matth. viii. 11. καὶ αὐτός που φησίν “Ὅτι πολλοὶ ἀπὸ ἀνατολῶν καὶ +“δυσμῶν ἥξουσι καὶ ἀνακλιθήσονται μετὰ Ἁβρὰμ καὶ +“Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ,” οὐδενὸς αὐτοῖς εἰς θυμηδίαν ἐλλεί- +Es. XXXV. 10. b ποντος· ε “Εὐφροσύνη γὰρ αἰών ἰὸς ὑπὲρ +τοὺς δὲ ἀπειθήσαντας Ἰουδαίους τόπων μὲν τῶν ἁγίων +ἐκβαλεῖ, ἔξω δὲ θήσει τῆς ἱερᾶς τῶν ἁγίων περιβολῆς· ἁλλὰ +καὶ προσάγοντας τὰ εἰς θυσίαν οὐ προσδέξεται· κολάσει δὲ +Prov. v. 22. μᾶλλον καὶ μάστιγι ὑποθήσει, σειραῖς τῶν οἰκείων πλημμελημάτων +κατεσφιγμένους. ἄκουε γὰρ λέγοντος “Ἄρατε +“ταῦτα ἐντεῦθεν,’ ἵνα πάλιν ἐκεῖνα νοῇς, ἃ δὴ καὶ πάλαι +Es. i. 11-14. διὰ φωνῆς τοῦ προφήτου φησὶν Ἡσαΐου “Ὁλοκαυτωμάτων +c “κριῶν, καὶ στέαρ ἀρνῶν καὶ αἷμα ταύρων καὶ τράγων +“βούλομαι, οὐδ’ ἂν ἔρχησθε ὀφθῆναί μοι. τίς γὰρ ἐξεζήτησε +“ταῦτα ἐκ τῶν χειρῶν ὑμῶν; πατεῖν τὴν αὐλήν μου οὐ +“προσθήσεσθε· ἐὰν φέρητε σεμίδαλιν, μάταιον· θυμίαμα, +“βδέλυγμά μοι ἐστί· τὰς νεομηνίας ὑμῶν καὶ τὰ σάββατα +“καὶ ἡμέραν μεγάλην οὐκ ἀνέχομαι· νηστείαν καὶ ἀργίαν +“καὶ τὰς ἑορτὰς ὑμῶν μισεῖ ἡ ψυχή μου· ἐγενήθητε μοι εἰς +“πλησμονὴν, οὐκέτι ἀνήσω τὰς ἁμαρτίας ὑμῶv. ὅπερ +d ἄριστα διὰ τύπου σημαίνει τὸ ἐκ σχοινίων αὐτοῖς ἐπινοήσας +φραγέλλιον· κολάσεως γὰρ σημεῖον αἱ μάστιγες.

+1. δὲ pro γὰρ Β. 4. ἀνακληθήσονται B.D. 9. οὐ] + γὰρ +10. ὑποθήσει καὶ μάστιγι inverso ordine Β. 13. ὁλοκαυτωμάτων edidi. ὁλοκαύτωμα +τῶν Ed. [Alibi D. Cyrilli codices inter ὁλοκαυτωμάτων et ὁλοκαυτώματα +oscitare videntur: vide in xii Proph. 307 a, 829 c, ubi cod. B. ὁλοκαυτώματα utroque +in loco exhibet: in Glaph. 193, unus e codd. collatis ὁλοκαυτώματα exhibet: +contra, De Ad. 57 b, e codicibus a Theodoro Heyse collatis, unus cod. Vat. 599. +sec. xiv. ὁλοκαύτωμα τῶν legit.] 18. νεομηνίας Β. (cf. in xii Propb. 307 a, +inter varr. lectiones.) νουμηνίας Ed. σάββατα] + ὑμῶν Β. (304, 305, 307 quorum +304 et 307 S. Basilii commeiitationes habent, 305 catenam). + + +

Ἐμνήσθησαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὅτι γεγραμμένον εστίν Ὁ ζήλος +τοῦ οἴκου σου καταφάγεταί με.

+

Ἐρανίζονται κατὰ βραχὺ τὸ ἐν γνώσει τέλειον οἱ μαθηταὶ +καὶ, ταῖς τῶν πραγμάτων ἐκβάσεσι τὰ γεγραμμένα συμβάλλοντες, + πολλὴν ἤδη δεικνύουσι τὴν ἐπὶ τὸ μεῖζον ἐπίδοσιν.

+e +

Τί σημεῖον δεικνύεις ἡμῖν ὅτι ταῦτα ποιεῖς;

+

Καταπλήττεται τῆς ἐξουσίας τὸ ξένον ἡ τῶν Ἰουδαίων +πληθὺς, δυσφοροῦσι δὲ λίαν οἱ τῷ ναῷ προσεδρεύοντες, +κερδῶν οὐκ εὐαριθμήτων ἀποστερούμενοι. καὶ διελέγχειν + μὲν οὐκ ἔχουσιν, ὡς οὐκ ἄριστα λέγοι, μὴ δεῖν ἐμπορίας +οἶκον τὸν θεῖον ἀναδείκνυσθαι ναὸν ἐπιτάττων· ὑπερθέσεις +δὲ πάλιν τῇ τῶν ἐμπόρων φυγῇ πραγματεύονται, τὸ μὴ a 141 A. +προχείρως χρῆναι ὑπείκειν αὐτῷ προφασιζόμενοι, μήτε μὴν +ἀπερισκέπτως εἰς Υἱὸν παραδέξασθαι τοῦ Θεοῦ τὸν ὑπ’ + οὐδενὸς σημείου μαρτυρούμενον.

+

Λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον.

+

τοῖς ἐξ ἀγαθῆς προαιρέσεως αἰτοῦσι τὰ ἀγαθὰ καὶ λίαν +ἑτοίμως ὀρέγει Θεός· τοῖς δὲ προσιοῦσι πειραστικῶς, οὐχ b +ὅπως ἀρνεῖται μόνον τὴν ἐφ’ οἷς ἃν αἰτῶσι φιλοτιμίαν, + ἀλλὰ καὶ τὸ τῆς πονηρίας ἔγκλημα περιτίθησιv. οὕτως +αἰτοῦντας σημεῖον τοὺς Φαρισαίους ἐν ἑτέροις τῶν εὐαγγελίων +τόποις ἤλεγξεν εἰπὼν ὁ Σωτῆρ’ “Γενεὰ πονηρὰ καὶ S.Matth. xii. 39. 40. +“μοιχαλὶς σημεῖον ἐπιζητεῖ, καὶ σημεῖον οὐ δοθήσεται αὐτῇ +“εἰ μὴ τὸ σημεῖον Ἰωνᾶ τοῦ προφήτου· ὥσπερ γὰρ ἦν +1. Ἐμνήσθησαν] + δὲ Ed. invito Β. 2. με] + ἀπεκρίθησαν οὖν οἱ Ἰουδαῖοι +καὶ εἶπον αὐτῷ Ed. invito Β. 3—5. σ Hoc scholion exhibent Ι., +ceterae. 6, ποιεῖς;] + ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτοῖς Ed. invito Β. +9. εὐαρίθμων Β. invitis I.a. Cord. lO. λέγοι B.I.a. Cord. λέγει Ed. μὴ +δεῖν I. Ed. μηδὲν Β. μηδ’ Cord. 12. τῆ] ἡ Β. invitis Catenis. 13. προχείρως +χρῆναι hoc ordine a.b. Cord. προχείρως χρῆν Ι. 16. Ἀπεκρίθη Ἰησοῦς +καὶ εἶπεν αὐτοῖς praemittit Migne. τοῦτον] + κοὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν· +εἶπον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι Ed. invito Β. + + +“Ἰωνᾶς ἐν τῆ κοιλίᾳ τοῦ κήτους τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς +“νύκτας, οὕτως ἔσται καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ καρδίᾳ +c “τῆς γῆς τρεῖς ἡμέρας καὶ τρεῖς νύκτας.’’ ὅπερ οὖν ἐκείνοις +ἔφη, τοῦτο καὶ τούτοις μετ’ ὀλίγης ἐξαλλαγῆς· αἰτοῦσι γὰρ, +ὡς ἐκεῖνοι, πειράζοντες. οὐκ ἃν δὲ ὅλως τοῖς οὕτως ἔχουσι +γνώμης οὐδὲ τοῦτο δέδοτο τὸ σημεῖον, εἰ μὴ πάντως ἔδει +γενέσθαι διὰ τὴν ἁπάντων ἡμῶν σωτηρίαν.

+

Ιστέον δὲ ὅτι ταύτην αὐτῷ τῆς κατηγορίας τὴν πρόφασιν +ἐποιήσαντο, λέγοντες ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου διεψευσμένως, +S. Matth. xxvi. 61. ὅπερ οὐκ ἤκουσαν· οὕτος γὰρ ἔφη, φασί Δύναμαι κατα- +d “λῦσαι τὸν ναὸν τοῦ Θεοῦ.’’ διὸ δὴ καὶ ἐπ’ αὐτοῖς ἐν προφήταις +Ps. xxxiv. 11. ἔφασκεν ὁ χριστός “Ἀναστάντες μοι μάρτυρες +Ib. xxvi. 12. ἄδικοι ἃ οὐκ ἐγίνωσκον ἐρώτων με·” καὶ πάλιν Ὅτι +“ἐπανέστησάν μοι μάρτυρες ἄδικοι, καὶ ἐψεύσατο ἡ ἀδικία +“ἑαυτῇ.” ἑαυτῇ. οὐ προτρέπει δὲ αὐτοὺς εἰς μιαιφονίαν Λύσατε τὸν +ναὸν τοῦτον εἰπών· ἀλλ’ ἐπείπερ ἤδει δράσοντας ἀνυπερθέτως, +αὐτὸ τὸ συμβήσεσθαι μέλλον ἠθικῶς ὑπαινίττεται.

+e +

Τεσσαράκοντα καὶ ἔξ ἔτεσιν ᾠκοδομήθη ὁ ναὸς οὖτος, καὶ σὺ +ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερεῖς αὐτόν;

+

Διαγελῶσι τὸ σημεῖον, οὐ συνιέντες τοῦ μυστηρίου τὸ +βάθος, ἁρπάζουσι δὲ τῆς ἑαυτῶν ἀμαθίας τὴν νόσον εἰς +εὔλογον ἀφορμὴν τοῦ μὴ ὑπακούειν αὐτῷ, καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ +πράγματος ἐννοοῦντες δυσχέρειαν, ὡς εἰκαιολόγῳ μᾶλλον +ἤπερ τι τῶν ἐφικτῶν ὑπισχνουμένῳ προσεσχήκασιν, ἵνα +Ps. lxviii. 24. φαίνηται τὸ γεγραμμένον ἐπ’ αὐτοῖς ἀληθές “Σκοτισθή- +“τωσαν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ τὸν νῶτον +142 A. a “αὐτῶν διὰ παντὸς σύγκαψον,” ἵνα τρόπον τινὰ κάτω +10. οὗτος Β. αὐτὸς Ed. φασί Β. φησὶ Ed. 12. μοι assumptum ex B. +(13. al.) 13. ἐρώτων Β. (115. 188. 189. et cf. 13. al.) ἐπηρώτων Ed. +15. ἑαυτῷ D. (208.) μιαιφονίαν Β. Ι. Catt. μιαιφονίας Ed. 20. συνιέντες +Β. Ι. Catt. συνέντες Ed. 22. ἀφορμῆς Β. 23. εἰκαιολόγῳ D.I. εἰκαίῳ +λόγῳ Cord. Ed. Haec desunt in a. abbreviante. 24. ἤπερ τι B.D.I. εἰπέρ +τι Ι.] ἢ περὶ Cord. Ed. 27. διὰ παντὸς σύγκοψον B.D. σύγκαμψον διὰ +παντὸς Ed. + + +κεκυφότες ἀεὶ, καὶ εἰς μόνα τὰ ἐπὶ τῆς γῆς κατανεύοντες +πράγματα, τῶν ὑψηλῶν τῆς εἰς χριστὸν εὐσεβείας δογμάτων +μηδεμίαν δέχοιντο θεωρίαν, οὐ βασκαίνοντος αὐτοῖς ἐπὶ +τούτοις τοῦ φιλανθρώπου Θεοῦ, ἰσοστάθμῳ δὲ μᾶλλον + κολάζοντος δίκη τοὺς ἀφόρητα πλημμελήσαντας.

+

Ὅρα γὰρ ὅπως ἀνοήτως ὑβρίζουσι τῆς ἑαυτῶν ἀφειδοῦντες +ψυχῆς. ὁ μὲν γὰρ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ χριστὸς +ἴδιον ἐκάλει Πατέρα τὸν Θεόν “Μὴ ποιεῖτε λέγων τὸν οἶκον Supra ver. Supra ver. 16. +“τοῦ Πατρός μου οἶκον ἐμπορίου.’’ εἶτα δέον αὐτοὺς αὐτοὺς b + ἤδη καὶ Θεὸν, ὡς ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρὸς πεφηνότα νοεῖν, +ἄνθρωπον ἔτι γυμνὸν καὶ τῶν καθ’ ἡμᾶς ὑπάρχειν ἕνα +πιστεύουσι. διά τοι τοῦτο, καὶ τὸν ἐπὶ τῆ τοῦ ναοῦ κατασκευῇ +δαπανηθέντα χρόνον προτείνουσι λέγοντες Τεσσαράκοντα +καὶ ἐξ ἔτεσιν ῳκοδομηθη ο ναος ουτος, καὶ σὺ ἐν τρισιν + ἡμεραις ἐγερεῖς αὐτόν; ἀλλ’ ὦ πάσῃ μεθύοντες ἀπονοίᾳ, +δικαίως ἂν οἶμαι λέγειν αὐτοῖς, εἰ σοφὸς ὑμῖν ἐνῴκισται +νοῦς, εἰ τὸν παρ’ ὑμῖν ὄντα ναὸν οἶκον εἶναι Θεοῦ πιστεύετε, c +πῶς οὐκ ἔδει Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν ἐννοεῖν τὸν ἀκινδύνως +εἰπεῖν θαρσήσαντα “Μὴ ποιεῖτε τὸν οἶκον τοῦ Πατρός μου + “οἶκον ἐμπορίου;” εἶπα πῶς ἂν, εἰπέ μοι, λοιπὸν μακρῶν +ἐδεήθη χρόνων εἰς τὴν ἑνὸς οἴκου κατασκευήν; ἢ πῶς ἃν +ἠτόνησε πρὸς ὅπερ ἂν τύχοι γενικῶς, ὁ ἐν μόναις ἡμέραις +ἑπτὰ τὸν ἀριθμὸν τόδε τὸ σύμπαν ἀφάτῳ δυνάμει διατεχνησάμενος, +καὶ ἐν μόνῳ τῷ θέλειν ἔχων τὸ δύνασθαι; ταῦτα + γὰρ ἔδει λογίζεσθαι τὸν τῶν ἱερῶν γραμμάτων ἐπιστήμονα +λαόν.

+d +Ι. τῆς assumptum ex Β. 6. ἀφειδοῦντες Β. ἀφειδήσαντες Ed. 7. +alt. assnmptum ex Β. 10. καὶ alt. assumptum ex Β. Deest in Ι. Catenis. +12. τῆ om. B. habent I. Catenae. 14. ᾠκοδομήθη—ἐγερεῖς αὐτόν;] καὶ τὰ +ἑξῆς Catt. 16. σοφὸς] + ἐν Ed. invitis B.I. Cord. 18. ἐννοεῖν om. +habet I. 19, θαρρήσαντα Cord. θαρσήσαντα habet I. 20. εἰπέ μοι] +εἴποιμεν I. Cord. 21. ἑνὸς] + τοῦ ’ord. invito I. 22. γεννικῶς Migne. +ἡμέραις—σύμπαν Ι. Cord, Ed. ἓξ ἡμέραις τόδε τὸ πᾶν a. 24. ἔχων τῷ θέλειν +inverso ordine Β. ἔχων Ι. Cord. Ed. κατέχων a. + + +

Ἐκεῖνος δὲ ἕλετε περί τοῦ ναοῦ τοῦ σώματος αὐτοῦ. ὅτε οὖν +ἠγέρθη ἐκ τῶ νεκρών, ἐμνήσθησαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὅτι +τοῦτο ἕλετε, καὶ ἐπίστευσαν τῇ γραφῇ, καὶ τῷ λόγῳ ὃν +εἶπεν ὁ Ἰησοῦς.

+

Εὐπαράδεκτος τῷ σοφῷ τῆς σοφίας ὁ λόγος· ἐνιζάνει δὲ +τῶν μαθημάτων ἡ γνῶσις τοῖς συνετοῖς εὐπετέστερον, καὶ +ὥσπερ ἐν κηρῷ μὴ λίαν ἀπεσκληκότι, καλῶς ἐγγράφεται +e τῶν σημάντρων ὁ τύπος, οὕτως ἐν τρυφερωτέραις καρδίαις +ἀνθρώπων ὁ θεῖος ἑτοίμως ἐμπήγνυται λόγος· διὰ τοῦτο, +καὶ πονηρὸς ὁ σκληροκάρδιος ὀνομάζεται. σοφοῦνται τοίνυν +ἀγαθοὶ τὴν ἕξιν ὄντες οἱ μαθηταὶ, καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς θείας +γραφῆς ἀναμασῶνται λόγους, εἰς ἀκριβεστέραν ἑαυτοὺς ἐκτρέφοντες +γνῶσιν, καὶ πεπηγότως ἐντεῦθεν ἐπὶ τὸ πιστεύειν +ἐρχόμενοι. ἐπειδὴ καὶ ναὸς ἐπεκλήθη τὸ σῶμα χριστοῦ, +πῶς οὐκ ἂν εἴη κατὰ φύσιν Θεὸς ὁ ἐνοικῶν αὐτῷ Μονογενὴς +143 A. a Λόγος, εἴπερ οὐκ ἐνδέχεται κατοικεῖν ἐν ναῷ λέγεσθαι τὸν +οὐκ ὄντα Θεόν; ἢ λεγέτω παρελθών τις εἰς μέσον, τίνος +ποτὲ τῶν ἁγίων ναὸς ἀπεκλήθη τὸ σῶμα· ἀλλ’ οὐκ ἃν οἶμαί +τις ἐπιδεῖξαι τὸ εἰρημένον· φημὶ δὴ λοιπὸν, ὃ δὴ καὶ +ὑπάρχον εὑρήσομεν ἀληθὲς, ἀκριβῶς τὴν θείαν ἀνερευνῶντες +γραφὴν, ὡς οὐδενὶ τῶν ἁγίων ἡ τοιαύτη προσῆπται τιμή. +καὶ γοῦν ὁ μακάριος βαπτιστὴς, καίτοι πάσης μὲν ἀρετῆς +εἰς ἀκρότητα βεβηκὼς, μηδενὶ δὲ πρὸς εὐσέβειαν ἐπιτρέψας +b ἔχειν τὸ μεῖζον, διὰ τῆς Ἡρώδου μανίας τὴν κεφαλὴν +ἀπετέμνετο, ἀλλ’ οὐδὲν ἐπ’ αὐτῷ φέρεται τοιοῦτοv. ἐκ δὲ +τῶν ἐναντίων, καὶ παχυτέραν ἐπὶ τοῦ λειψάνου τὴν λέξιν +ἐπενόησεν ὁ εὐαγγελιστὴς, οἰκονομικῶς, ὥς γε μοι φαίνεται +καὶ τοῦτο εἰπὼν, ἵνα μόνῳ σώζηται τῷ Χριστῷ τὸ ἀξίωμα. +1-3. 01513. ὅτε—ἔλεγε] ἕως τοῦ Β. 3. ὃν Β. ᾧ Ed. 6. μαθημάτων] μαθητῶν B. +εὐπρεπέστερον Β. 8. τρυφοτέραις (sic) Β. Statim ἀνθρώπων καρδίαις inverso +ordine Β. 12. ἀναμασῶνται D. ἀναμασσῶνται Ed. 14. ἐπειδὴ] + δὲ +suprascripturn D. ἐπεκλήθη Β. ἀπεκλήθη Ed. 20. ἀνερευνῶντες D. ἐρευνῶντες +Ed. 26. ταχυτέραν D. 27. εὐαγγελιστὴς Β. quod conjecit Aubertus. +βαπτιστὴς Ed. + + +γράφει δὲ οὕτως· καὶ πέμψας, φησὶν, ὁ μιαιφόνος· Ἡρώδης +δηλαδή· τὸν Ἰωάννην “ἀπεκεφάλισεν ἐν τῆ φυλακῆ· καὶ S.Matth. xiv. 10, 12. +“προσελθόντες οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ·’’ +εἰ δὲ πτῶμα τὸ Ἰωάννου καλεῖται σῶμα, τὸ τίνος ἔσται ναός; c + καθ’ ἕτερον ὄντος λόγον τοῦ ναοὺς ἡμᾶς εἰρῆσθαι Θεοῦ, διὰ +τὸ ἐνοικοῦν ἐν ἡμῖν Ἅγιον Πνεῦμα· Θεοῦ γὰρ πάλιν, καὶ +οὐχ ἑαυτῶν, χρηματίζομεν ναοί.

+

Αλλ᾿ ἴσως ἐρεῖ τις Πῶς οὖν εἰπέ μοι καὶ αὐτὸς ὁ Σωτῆρ’ +τὸ ἴδιον σῶμα, πτῶμα καλεῖ; “Ὅπου γὰρ, φησὶν, ἐὰν ᾖ Ib.xxiv. 28. + “τὸ πτῶμα, ἐκεῖ συναχθήσονται οἱ ἀετοί.” πρὸς δὴ καὶ +τοῦτό φαμεν, ὡς οὐ περὶ τοῦ ἰδίου σώματος ἔφη ταῦτα +Χριστὸς, ἀλλ’ ὡς ἐν τρόπῳ παραβολῆς καὶ σχήματι τὴν +ἐσομένην τῶν ἁγίων ἐπ’ αὐτὸν συνδρομὴν κατ’ ἐκεῖνο ση- d +μαίνει καιροῦ, ὅταν αὖθις ἡμῖν ἐξ οὐρανῶν ἐπιφαίνηται μετὰ + τῶν ἁγίων ἀγγέλων “ἐν τῆ δόξη τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ·’’ ὅνπερ Ib. xvi. 27 +γὰρ, φησὶ, τρόπον αἱ τῶν κρεοφάγων ὀρνέων ἀγέλαι ἐπὶ +τὰ πίπτοντα τῶν σωμάτων ὀξεῖ καταφέρονται ῥοίζῳ, οὕτω +καὶ ὑμεῖς ἐπ’ ἐμὲ συναχθήσεσθε. ὃ δὴ καὶ Παῦλος ἡμῖν +ἀπεγύμνου λέγων “Σαλπίσει γὰρ, καὶ οἱ νεκροὶ ἐγέρθη I Cor. xv. 52. 1 Thess. iv. 17. + σονται ἄφθαρτοι.’’ καὶ μὴν καὶ ἑτέρωθι, καὶ “ἡμεῖς ἐν +“νεφέλαις ἁρπαγησόμεθα εἰς ἀπάντησιν τοῦ κυρίου εἰς +“ἀέρα, καὶ οὕτως πάντοτε σὺν κυρίῳ ἐσόμεθα.’’ ἀδικήσει e +τοιγαροῦν οὐδὲν τὸ ἐξ ὁμοιώσεως εἰς εἰκόνα ληφθὲν τῆς +ἀληθείας τὴν δύναμιν.

+

Ὡς δὲ ἦν ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐν τῶ̣ πάσχα ἐν τῇ ἑοριῇ, +πολλὼ ἐπίστευσαν εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ θεωροῦντες αὐτοῦ +τὰ σημεῖα ἂ ἐποίει.

+

Οὐ καταλήγει διασώζων καὶ ὠφελῶν ὁ χριστός. τοὺς +μὲν γὰρ σοφοῖς ἐπάγεται λόγοις, τοὺς δὲ καὶ δυνάμει

+4. τὸ Ἰωάννου καλεῖται hoc ordine Β. 6. οἰκοῦν Β. 1 2. ἐν assumptum +ex Β. 16. φησὶ τρόπον hoc ordine Β. 20. ἡμεῖς assumptum ex Β. +29. σοφοῖς Β. et ita conjicit D mg. et sic, ut vid. legit Georg. Trap. qui traducit +"verbis atque doctrina." σοφοὺς D.I. Cord. Ed. + + +144 Α. a

καταπλήττων θεοπρεπεῖ, σαγηνεύει πρὸς πίστιν, ἐξ ὧν +ἐνεργοῦντα τεθέανται, κατανεύειν ἀναπεπεισμένους ὅτι περ +ὄντως ὑπάρχοι Θεὸς ὁ τῶν οὕτως ἀξιαγάστων δημιουργός.

+

Αὐτὸς δὲ Ἰησοῦς οὐκ ἐπίστευεν ἑαυτὸν αὐτοῖς.

+

Οὐκ ἀσφαλὴς ἡ γνώμη τῶν ἄρτι πεπιστευκότων, ἀλλ’ +οὐδὲ ἱδρυμένος ὁ νοῦς ἐπὶ νεαροῖς τοῖς θαύμασι· καὶ οἱ +b τρόπον τινὰ χλωρὸν ἔτι τὸν τῆς κατηχήσεως ἔχοντες λόγον, +πῶς ἂν εἶεν ἤδη πεπηγότες εἰς εὐλάβειαν; οὔπω τοιγαροῦν +τοῖς νεήλυσιν ἑαυτὸν ἐπιτρέπει Χριστὸς, χρῆμά τι μέγα καὶ +ἀξιεραστότατον ἐπιδεικνὺς τὴν εἰς Θεὸν γνησιότητα, καὶ οὐχ +ἑτοίμως προκεῖσθαι τοῖς ἐθέλουσιν ἑλεῖν, ἀλλ’ ἐφέσει τῆ εἰς +ἀγαθὸν καὶ μελέτῃ καὶ χρόνῳ κατορθουμένην.

+

Μανθανέτωσαν διὰ τούτων οἱ τῶν τοῦ Σωτῆρος μυστηρίων +ταμίαι, μὴ πρόωρον τῶν ἱερῶν καταπετασμάτων μάτων εἴσω +c ποιεῖσθαι τὸν ἄνθρωπον, μηδὲ νεοφύτους ταῖς θείαις ἐπιτρέπειν +προσιέναι τραπέζαις ἀωρὶ βαπτιζομένους τινὰς, καὶ οὐκ +ἐν καιρῷ τὸν ἁπάντων Δεσπότην πιστευομένους Χριστόν. +ἵνα γὰρ τύπος ἡμῖν κἀν τούτῳ γένηται, καὶ διδάξῃ τίνι +μᾶλλόν ἐστι τὸ μυεῖσθαι πρεπωδέστερον, δέχεται μὲν τοὺς +πιστεύοντας, οὔπω δὲ αὐτοῖς ἐπιθαρσήσας ὁρᾶται, διὰ τοῦ +μὴ πιστεύειν αὐτόν· ὡς εἶναι δῆλον ἐντεῦθεν, ὅτι χρὴ τοὺς +νεήλυδας οὐ μικρὸν ἐν κατηχήσει τρίβεσθαι χρόνον· οὕτω +γὰρ ἂν μόλις γένοιντο πιστοί.

+d +2. κατανεύειν Ι. Cord. Ed. κατανεανεύειν B.D. ἀναπεπισμένους (sic) I. Cord., +e quo conjicere licet non esse preli sphalma in Cord. 3. οὕτως B.D.I. Cord. +ὄντως Ed. 4. δὲ] + ὁ Ed. invito B. 5. γνώμη B.I.a. Cord. γνώσις +ἡ Ed. 7. τὸν om. B. 9. ἐπιτρέπει αὐτὸν Β. 11. προσκεῖσθαι Β. +15. νεοφύτοις I.a. Cord. 20. ἐπιθαρσήσας B.I.a. Cord. ἀποθαρσήσας Ed. +21. αὐτὸν B.I. ἑαυτὸν Cord. Ed. Desunt verba nonnulla in a, 23. ἂν +om. B. habent I. Catenae. πιστοί B.I. Catenae. ἐν πίστει Ed. + + +

Διὰ τὸ αὐτὸν Γινώσκειν πάντας, καὶ ὅτι οὐ χρείαν εἶχεν ἵνα +τις μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ ἀνθρώπου· αὐτὸς Γὰρ ἐγίνωσκε τί +ἦν ἑ τῷ ἀνθρώπῳ.

+

Θεοπρεπὲς καὶ τοῦτο μετὰ τῶν ἄλλων ἐν Χριστῷ τὸ + ἀξίωμα, καὶ οὐδενὶ τῶν γενητῶν ἐνυπάρχοv. μόνῳ γὰρ αὐτὸ +τῷ κατ’ ἀλήθειαν ὄντι Θεῷ προσάπτει λέγων ὁ ψαλμῳδός +Ο πλάσας κατὰ μόνας τὰς καρδίας αὐτῶν, ὁ συνιεὶς Ps. xxxii. 15. +“πάντα τὰ ἔργα αὐτῶν·” εἰ δὲ μόνου συνιέντος τὰ ἐν ἡμῖν e +τοῦ Θεοῦ συνίησιν ὁ χριστός· πῶς οὐκ ἔσται κατὰ φύσιν ὁ Sus. 42. + Θεὸς “ὁ τῶν κρυπτῶν γνώστης,” καὶ γινώσκων “βαθέα καὶ Dan. ii. 22. 1Cor. ii. 11. +“ἀπόκρυφα,” καθὰ γέγραπται; “Τίς γὰρ οἶδεν ἀνθρώπων +“τὰ τοῦ ἀνθρώπου, εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἐν +“αὐτῷ;” εἰδότος δὲ οὐδενὸς, οὐκ ἀγνοήσει Θεός· ἐπεὶ μηδὲ ἐν +τοῖς πᾶσι καταριθμεῖταί ποτε, καθ’ ὧν ἂν εἰκότως φέροιτο + τὸ Οὐδείς· ὡς δὲ ἔξω πάντων καὶ πάντα ὑπὸ πόδας, εἴσεται. +μαρτυρήσει δὲ καὶ ὁ Παῦλος λέγων “Ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ Heb. iv. 12, 13. +“Θεοῦ καὶ ἐνεργὴς, καὶ τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν +“δίστομον, καὶ διικνούμενος ἄχρι μερισμοῦ ψυχῆς καὶ a 145 Α. +“πνεύματος, ἁρμῶν τε καὶ μυελῶν, καὶ κριτικὸς ἐνθυμήσεων + “καὶ ἐννοιῶν καρδίας· καὶ οὐκ ἐστι κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον +“αὐτοῦ, πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλ- +“μοῖς αὐτοῦ.” ὡς γὰρ “φυτεύσας τὸ οὖς,” πάντα ἐκακρο- Ps.xciii. 9. +ἆται, καὶ ὡς “πλάσας τὸν ὀφθαλμὸν, κατανοεῖ.” καὶ δὴ +εἰσφέρεται λέγων ἐν Ἰώβ “Τίς οὗτος ὁ κρύπτων με βουλὴν, Hiob. xxxviii. 2. + “συνέχων δὲ ῥήματα ἐν καρδίᾳ, ἐμὲ δὲ οἴεται κρύπτειν;” +5. γὰρ ὄντι Β. Statim αὐτὸ Β. Ed. αὐτῷ Ι. Cord. αὐτοὶ (sic) b. Post hoc +verbum τὸ Cord., repugnante I. 6. ψαλμῳδός] μελῳδός I.a.b. Cord. 7. οὐ +συνίεις Cord (166. 190. 194. 196. 212. 281.) Statirn ἐπὶ I. Cord. εἰς Ed. (13. +al.) Neutrum habet B. (A.V.) 9. τοῦ Θεοῦ ante συνιέντος transnonil B. +ὁ alt. assuraptum ex B. n. ἀνθρώπων om. B. retinui ex Ed. Geors. Tran +cf. supra 42 b et ad Herm. dial. vi. p. 628 d. 13. οὐδενὸς] + povos Ed Georg. +irap. invito B. μηδὲ ἐν] μὴ πὰν Β. 15. καὶ πάντα ὑπὸ πόδας εἴσεται Ed +nec quicquam eorum ignorat quae sub pedibus ejus posita sunt." Georgius +Trap. καὶ ἔπι πάντα τὰ ὕπο πόδας ἔσται Β. Pro εἴσεται, conjicit κείσεται Ed. mg +εἴσεται habet D. 23. τὸν om. Β. (55) et sic Cod. Vat. 598. in De Ad. 182 d, +ubi ὀφθαλμοὺς Εd. τοὺς ὀφθαλμοὺς Cod. Cromw. 9. cf. Hom. Pasch xi 160 a +25. δὲ alt.] δὴ Β. + + +b ἵνα τοίνυν Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν ἐπιγινώσκωμεν τὸν Υἱὸν, +ἀναγκαίως φησὶν ὁ Εὐαγγελιστής Ὅτι χρείαν οὐκ εἶχεν ἵνα +τις μαρτυρήσῃ περὶ τοῦ ἀνθρώπου· αὐτὸς γὰρ ἐγίνωσκε τί ἠν ἐν +τῳ ανθρωπῳ.

+Κεφ. γ'.

Ἦν δὲ ἄνθρωπος ἐκ τῶι φαρισαίων, Νικόδημος ὄνομα αὐτῷ, + ἄρχων τῶν Ἰουδαίωv. οὗτος ἦλοε πρὸς αὐτὸν νυκτὸς καὶ +εἶπεν αὐτῶ.

+

Ἑτοιμότερος μὲν ὁ Νικόδημος περὶ τὸ πιστεύειν ἐστὶν, +c αἰδοῖ δὲ οὐκ ἀγαθῇ νικώμενος, δόξης τε ἅμα τῆς ἐν ἀνθρώ- +ποις οὐ περιορῶν, παραιτεῖται τὴν παρρησίαν, μερίζεται δὲ +τὴν γνώμην ἐπ’ ἄμφω, καὶ χωλεύει τὴν προαίρεσιν, ἐπὶ +3 Reg. xviii. 21. δισσαῖς ’δε, ὡς γέγραπται, ταῖς ἰγνύαις ἀσθενέι, τοῖς μὲν ἄπο +τοῦ συνειδότος ἐλέγχοις εἰς τὸ χρῆναι πιστεύειν συνωθούμενος +διὰ τὴν τῶν θαυμάτων ὑπερβολὴν, τῆς δὲ τοῦ ἔθνους +ἡγεμονίας οὐ φορητὴν ἡγούμενος τὴν ζημίαν· ἦν γὰρ ἄρχων +τῶν Ἰουλίωv. οἰηθεὶς δὲ δύνασθαι καὶ τὴν παρ’ ἐκείνοις +d ἀνασώζεσθαι δόξαν καὶ λεληθότως εἶναι πιστὸς, ἱστὸς, ἔρχεται +πρὸς τὸν Ἰησοῦν, συνεργάτην τῷ σκέμματι τὸν ἀπὸ τῆς +νυκτὸς ποιησάμενος σκότον, καὶ τῷ κεκρυμμένως ἐλθεῖν ἐπὶ +διπλῇ τῇ γνώμῃ κατηγορούμενος.

+

Ῥαββὶ, οἴδαμεν ὅτι ἀπὸ Θεοῦ ἐλήλυθας διδάσκαλος· οὐδεὶς Γὰρ +ταῦτα τὰ σημεῖα δύναται ποιεῖν ἃ οὐ ποιεῖς, ἐὰν μὴ ᾖ ὁ + Θεὸς μετ᾿ αὐτοῦ. ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῶ.

+e

Ἐν τούτοις ᾠήθη τοῖς λόγοις ὁλόκληρον ἔχειν δύνασθαι +τὴν εὐσέβειαν, καὶ ἀρκέσειν αὐτῷ πρὸς σωτηρίαν ὑπολαμ- +1. ἐπιγινώσκωμεν D. ἐπιγινώσκομεν Ed. 5. ὄνομα αὐτῷ· καὶ τὰ ἑξῆς Β. +Adnotat Theod. Heyse se ad posterum ejusmodi omissiones non exhibere: quamobrem +S. Evangelii textus fere incastigatus restat nec Ν. T. Editoribus proderit +nisi rarius iste, verba autem Evangelii in commentariis solis citata. 12. ὡς +γέγραπται ταῖς ἰγνύαις hoc ordine B.D. 16. δύνασθαι post ἐκείνοις tr. B. +17. ἀνασώζεσθαι Β. ἀνασώσασθαι Ed. + + +βάνει τὸ θαυμάσαι μόνον τὰ οἷς θαυμάζεσθαι πρέπει· ἕτερον +δὲ οὐδὲν ἐπὶ τούτοις ἐπιζητεῖ. διδάσκαλον δὲ παρὰ Θεοῦ, καὶ +παρ’ αὐτοῦ συνεργούμενον ὀνομάζων αὐτὸν, οὔπω κατὰ +φύσιν οἶδεν ὄντα Θεὸν, οὐδὲ συνίησι δηλονότι τῆς μετὰ + σαρκὸς οἰκονομίας τὸν λόγον, ἔτι δὲ ὡς ἀνθρώπῳ πρόσεισι +γυμνῷ, καὶ μικρὰν ἐπ’ αὐτῷ τὴν διάληψιν ἔχει.

+a 146 Α. +

Ἀμὴν ἀμὴν λέΓω σοι, ἐᾶι μή τις Γεννηοῇ ἄνωθεν, οὐ δύναται +ἰδεῖν τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ Νικόδημος.

+

Οὐκ ἐφ’ οἷς ᾠήθης, φησὶν, ὦ Νικόδημε, τὸ πιστεύειν ἐστίν. + οὐκ ἀρκεῖ σοι λόγος εἰς δικαιοσύνην, οὐδὲ ἐν ψιλοῖς κατορθώσεις +ῥήμασι τὴν εὐσέβειαv. “Οὐ γὰρ πᾶς ὁ λέγων μοι S.Matth. vii. 21. +“Κύριε κύριε εἰσελεύσεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, +“ἀλλ’ ὁ ποιῶν τὸ θέλημα τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν τοῖς b +“οὐρανοῖς.” θέλημα δὲ τοῦ Πατρὸς, μέτοχον μὲν τοῦ Ἁγίου + Πνεύματος ἀναδειχθῆναι τὸν ἄνθρωπον, εἰς δὲ ἀσυνήθη καὶ +ξένην ἀναγεννηθέντα ζωὴν καὶ οὐρανοῦ χρηματίσαι πολίτην +τὸν ἀπὸ τῆς γῆς. ἄνωθεν δὲ λέγων τὴν διὰ τοῦ Πνεύματος +ἀναγέννησιν, ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὑπάρχον +τὸ Πνεῦμα δεικνύει σαφῶς, ὥσπερ ἀμέλει καὶ αὐτὸς περὶ + ἑαυτοῦ που φησίν “Ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμί·” καὶ ὁ σοφώ Infra viii. 23. +τατὸς δὲ περὶ αὐτοῦ πάλιν φησὶν ὐαγγελιστής “Ὁ ἄνωθεν Ib. iii. 31. +“ἐρχόμενος ἐπάνω πάντων ἐστίν.”

+

Ὅτι δὲ πάντως ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὸ c +Πνεῦμά ἐστιν ἐν οἰκείῳ πλατύτερον ἐροῦμεν καιρῷ.

+2. ἐπιζητεῖ Β. ζητεῖ Ed. δὲ alt.] ’δει (= δὴ) Β. αὐτοῦ et Θεοῦ inter se transpoint +B. 5. πρόεισιν Β. 6. ἐν pro ἐπ’ B. 10. ἀπκεῖ σοι] ἀρκέσει +I. Cord. οὐδ’ I. Cord. κατορθῶσι (= κατορθώσῃ) Β. 17. τοῦ assutnptum +ex B.I.a. Cord. 19. περὶ ἑαυτοῦ om. B. habent Ι. Catt. 21. πάλιν Β. +faventibus 1. Catt. που Ed. Statim φησιν om. B. invitis Catenis. 23-28 ὅτι +δὲ πάντως [πάντος = πάντως Cod.] ἐκ—καιρῷ Β. περὶ οὗ ἐν οἰκείῳ καιρῷ πλατύτερον +ἐροῦμεν Ed. περὶ οὗ habet quoque D. οὐ γρ΄. τὸ περὶ οὗ D mg. + + +

Πῶς δύναται ἄνθρωπος Γεννηθῆναι γέρων ὤν; μύ δύναται εἰς +τὴν κοιλίαν τῆς μητρὸς αὐτοῦ δεύτεροι εἰσελθεῖν καὶ γεννηθῆναι; + ἀπεκρίθη Ἰησοῦς.

+

Ελέγχεται διὰ τούτων ψυχικὸς ὣν ἔτι ὁ Νικόδημος, διά +1 Cor. ii. 14. τε τοῦτο δεχόμενος οὐδαμῶς “τὰ τοῦ Πνεύματος τοῦ Θεοῦ· +d μωρίαν γὰρ εἶναι νομίζει τὸ σεπτὸν οὕτω καὶ περιφανὲς +μυστήριοv. γέννησιν δὲ ἀκούων τὴν ἄνωθεν καὶ πνευματικὴν, +σωματικὴν ἔτι γαστέρα φαντάζεται παλινδρομοῦσαν εἰς +ὠδῖνα τῶν ἤδη γεγεννημένων, καὶ τὸν τῆς καθ’ ἡμᾶς φύσεως +οὐκ ἀναβαίνων νόμον, κανονίζει τὰ θειότερα· ἀνεξίτητον δὲ +ταῖς οἰκείαις ἐννοίαις τὸ τῶν μαθημάτων ὕψος εὑρὼν, κάτω +πίπτει καὶ φέρεται. ὅνπερ γὰρ τρόπον τὰ τοῖς ἀπεσκληκόσι +τῶν λίθων εὐτονωτέραις προσαραχθέντα βολαῖς, ὀπίσω πάλιν +e ἐξάλλεται· οὕτως οἶμαι καὶ νοῦς ἀμαθὴς γοργοτέροις ἣ καθ’ +ἑαυτὸν προσβαλὼν θεωρήμασιν, ἀτονήσας ὑπονοστεῖ, καὶ +μέτροις ἀεὶ τοῖς αὐτῷ πρέπουσιν ἐμφιλοχωρῶν, τὴν ἀμείνω +καὶ ὑψηλοτέραν ἀτιμάζει σύνεσιv. ὃ δὴ καὶ πεπονθὼς ὁ +τῶν Ἰουδαίων ἡγούμενος τὴν πνευματικὴν οὐ καταδέχεται +γέννησιν.

+

Ἐὰν μή τις Γεννηθῇ ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος, οὐ δύναται +εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ.

+

Οὐ συνιέντα τὸν ἄνθρωπον καθ’ ὃν ἔδει τρόπον, τί ἃν +147 Α. a βούλοιτο σημαίνειν τὸ ἄνωθεν γεννηθῆναι δεῖν, σαφεστέροις +ἐκπαιδεύει μαθήμασι, γυμνοτέραν δὲ αὐτῷ παρατίθησι τοῦ +μυστηρίου τὴν γνῶσιv. ὁ μὲν γὰρ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ +Χριστὸς τὴν διὰ Πνεύματος ἀναγέννησιν Ἄνωθεν ἀπεκάλει, +11. μαθημάτων a. Ed. μαθητῶν (sic) Ι. Corcl. κάτω πίπτει καὶ φέρεται] καταπίπτει +καὶ χαμαὶ φέρεται a. 12. ἀπεσκληκόσι Β. ἀποκεκλικόσι Ed. +13. προσαναχθέντα Β. προσαρραχθέντα D. 14. τὸ γοργοτέροις Β. 15. εἰσβάλλων +Β. 17. καὶ alt. assumptum ex Β. Statim πεποιθὼς B. 18. οὐ +om. Β. 25. ὁ alt. assumptum ex Β. 26. ἀνεκάλει voluit D mg. + + +τῆς ἀνωτάτω πασῶν οὐσίας τὸ Πνεῦμα δεικνὺς, δι’ οὗ τῆς +θείας φύσεως γινόμεθα κοινωνοὶ, ὡς τὸ ἐξ αὐτῆς οὐσιωδῶς 2 S Pet. i. 4. +προιὸν καρπούμενοι, καὶ δι’ αὐτοῦ καὶ ἐν αὐτῷ πρὸς τὸ +ἀρχέτυπον ἀναμορφούμενοι κάλλος, οὕτω τε εἰς καινότητα + ζωῆς ἀνατικτόμενοι, καὶ εἰς τὴν θείαν υἱοθεσίαν ἀναπλαττό- b +μενοι. τὸ δέ Ἄνωθεν ὁ Νικόδημος οὐχ οὕτως ἐκλαβὼν, +εἰσαῦθις ἐσομένην ὑπετόπησε γέννησιν, ὡς ἐπὶ σωμάτων, +σημαίνεσθαι· διὰ τοῦτο καὶ τοῖς εἰς ἀδύνατον ἀποκλείουσι +περιπεσὼν λογισμοῖς, ἄνους τε ὁμοῦ κατεφωρᾶτο καὶ δύσμαθής. + ἀναγκαίως τοιγαροῦν ὁ Σωτῆρ’, ὡς ἀσθενεστέρῳ +τὴν ἕξιν τρυφερώτερον ἔτι προσφέρεται, καὶ τὸ δοκοῦν +ἐπεῤῥίφθαι τῷ λόγῳ κάλυμμα περιελὼν, ἀναφανδὸν ἤδη c +φησίν Ἐὰν μή τις ἐξαναγεννηθῇ δι’ ὕδατος καὶ πνεύματος +οὐ δύναται εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. ἐπειδὴ γὰρ + σύνθετόν τι καὶ οὐχ ἁπλοῦν κατὰ φύσιν ὁ ἄνθρωπος, ἐκ δύο +κεκερασμένος, αἰσθητοῦ δηλονότι σώματος καὶ ψυχῆς νοερᾶς, +διπλῆς αὐτῷ πρὸς ἀναγέννησιν ἐδέησε θεραπείας, συγγενῶς +πὼς ἐχούσης πρὸς ἄμφω τῶν δεδηλωμένωv. Πνεύματι μὲν +γὰρ ἁγιάζεται τοῦ ἀνθρώπου τὸ πνεῦμα, ὕδατι δὲ αὖ πάλιν + ἡγιασμένῳ, τὸ σῶμα. ὅνπερ γὰρ τρόπον τὸ ἐν τοῖς λέβησιν d +ἐκχεόμενον ὕδωρ ταῖς τοῦ πυρὸς ὁμιλῆσαν ἀκμαῖς τὴν ἐξ +αὐτοῦ δύναμιν ἀναμάττεται, οὕτω διὰ τῆς τοῦ Πνεύματος +ἐνεργείας τὸ αἰσθητὸν ὕδωρ πρὸς θείαν τινὰ καὶ ἀπόρρητον +μεταστοιχειοῦται δύναμιν, ἁγιάζει τε λοιπὸν τοὺς ἐν οἷς ἂν + γένοιτο.

+3. ἐν αὐτῷ et δι’ αὐτοῦ inter se transponit Β. 9. κατεφωρᾶτο Β. κατεφωράθη +Ed. 13. ἐξαναγεννηθῇ δι’ Β. γεννηθῇ ἐξ Ed. 15. ζωὸν ὁ ἄνθρωπος +κατὰ φύσιν Β. invitis Catenis. 17. ἐδέησε Β. Ι. Catt. ἐνδεήσει Ed. 18. προσεχούσης +Ι. sed πὼς ἐχούσης habet Cord. 19. δ’ Ι. Cord. 20. ἡγιασμένῳ +a. Cord. Ed. ὑγιασμένῳ (sic) Β. ἡγιασμένον Ι. et sic ut vid. Georg. Trap. At plane +dicit in sequentibus B. Cyrillus aquam sanctificatam esse. 21. ἐγχεόμενον a. +23. ἀπόρρητον I.a.b. Cord. ἄρρητον Ed. Statim μεταστοιχειοῦται I.a.b. Cord. et +V. l. in Ed. mg. ἀναστοιχειοῦται Ed. 24. τοὺς] τὰ a. 25. γένηται b. + + +

Τὸ γεγεννημένον ἐκ τῆς σαρκὸς σάρξ ἐστι, καὶ τὸ γεγεννημένον +ἐκ τοῦ Πνεύματος πνεῦμά ἐστιν.

+e

Ἑτέρῳ δὲ πάλιν αὐτὸν ἀναπείθει λογισμῷ πρὸς ὑψηλοτέραν +ἀναβαίνειν σύνεσιν, καὶ πνευματικὴν ἀκούοντα γέννησιν, +μὴ τὰ σωμάτων ἴδια λαμβάνειν εἰς νοῦv. ὥσπερ γὰρ +ἀνάγκη, φησὶν, πάντως εἶναι σάρκας τὰ σηκῶν γεννήματα, +οὕτω δηλονότι καὶ πνεύματα τὰ ἐκ Πνεύματος. οἷς δὲ ὁ τοῦ +πῶς εἶναι λόγος ἐξηλλαγμένος, τούτοις ἔσται πάντως καὶ ὁ +τῆς γεννήσεως τρόπος οὐχ ὁ αὐτός. ἰστέον δὲ ὅτι γέννημα +τοῦ Πνεύματος τὸ τοῦ ἀνθρώπου πνεῦμά φαμεν, οὐχ ὡς ἐξ +148 Α. a αὐτοῦ κατὰ φύσιν· ἀμήχανον γάρ· ἀλλ᾿ ὡς ἐν πρώτῳ μὲν +καὶ ἀρχαιοτέρῳ λόγῳ κατὰ τὸ δι’ αὐτοῦ κεκλῆσθαι τὸ μὴ ὂν +εἰς γένεσιν, ἐν δὲ δευτέρῳ καὶ οἰκονομικῶς κατὰ τὴν δι’ +αὐτοῦ πρὸς Θεὸν ἀναμόρφωσιν, τοὺς οἰκείους ἡμῖν χαρακτῆρας +ἐνθλίβοντος, καὶ εἰς τὴν ἰδίαν ὥσπερ ποιότητα τὴν +διάνοιαν μεταπλάττοντος. οὕτω γὰρ οἶμαι νοήσεις ὀρθῶς +Gal. iv. 19. καὶ τὸ διὰ τοῦ Παύλου πρός τινας εἰρημένον “Τεκνία, οὓς +“πάλιν ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν,’ καὶ +1Cor. iv. 15. b πάλιν “Ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ διὰ τοῦ εὐαγγελίου ἐγὼ ὑμᾶς +“ἐγέννησα.”

+

Μὴ θαυμάσης ὅτι εἶπόν σοι Δεῖ ὑμᾶς γεννηθῆναι ἄνωθεv. τὸ +πνεῦμα ὅπου Θέλει πνεῖ, καὶ τὴν γωνὴν αὐτοῦ ἀκούεις, ἀλλ’ +οὐκ οἶδας πόθεν ἔρχεται καὶ ποῦ ὑπάγει· οὕτως ἐστὶ πᾶς ὁ +γεγεννημένος ἐκ τοῦ πνεύματος.

+

Ἀρετὴ διδασκάλου, τὸ ποικίλοις δύνασθαι μεθοδεύειν +τρόποις τῶν ἀκροωμένων τὸν νοῦν, καὶ διὰ πολλῶν ἰέναι +c θεωρημάτων, τὰς ἐφ᾿ οἷς ἂν φαίνηται δυσχερὴς ὁ λόγος +ἀποδείξεις ἐπισωρεύοντα. δέχεται τοίνυν ἐκ παραδειγμάτων +3. δὲ assumptum ex Β. 6. σάρκας εἶναι πάντως inverso ordine Β. +10. τὸ τοῦ πνεύματος inverso ordine Β. 12. δι’ om. Β. 26. ἰέναι] +εἶναι Β. + + +τοῦ μυστηρίου τὸν τύπον, καὶ φησί Τὸ πνεῦμα τουτὶ τὸ +ἐγκόσμιόν τε καὶ ἐναέριον περιπνεῖ μὲν ὅλην τὴν οἰκουμένην, +καὶ ὅποιπερ ἃν βούληται διαδραμὸν, κτύπῳ μόνῳ παρὸν +σημαίνεται, καὶ διαλανθάνει μὲν τὸν ἁπάντων ὀφθαλμὸν, + αὔραις δὲ τοῖς σώμασι λεπτοτάταις προσομιλοῦν, αἴσθησίν +τινα τῆς ἐνούσης αὐτῷ φυσικῆς ἐνεργείας ἐνίησιν· οὕτω μοι +νόει, φησὶ, καὶ τὴν διὰ Πνεύματος ἀναγέννησιν, ἐκ μικρῶν d +παραδειγμάτων ἐπὶ τὰ μείζω χειραγωγούμενος, καὶ καθάπερ +ἐν εἰκόνι τῷ παροισθέντι λόγῳ τὰ ὑπὲρ αἴσθησιν ἐννοῶν.

+

Ἀπεκρίοη Νικόδημος καὶ εἶπεν αὐτῷ Πῶς δύναται ταῦτα +Γενέσθαι; ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῷ.

+

Οὐδὲν ὁ μακρὸς ὠφέλησε λόγος τὸν οὐ νοοῦντα μηδέν. +σοφὸν οὖν ἄρα τὸ ἐν βίβλῳ παροιμιῶν εἰρημένον “Εἰς ὦτα Sir. xxv. 9. +“ἀκουόντων” λάλει· καὶ τοῦτο διὰ πείρας ἀληθὲς ὂν ἔδειξεν e + ὁ Σωτῆρ’, τύπον ἡμῖν ἑαυτὸν κἀν τούτῳ διδούς. ἔξω δὲ +πάντως τῆς ἐπὶ τῷ μὴ δύνασθαι πείθειν αἰτίας ὁ διδάσκων +κείσεται, λέγων μὲν αὐτὸς ἅπερ ἂν ἔχειν οἴηται καλῶς, +ὠφελῶν δὲ μηδὲν διὰ τὸ τῶν ἀκροωμένων δυσμαθές. ἄλλως +τε καὶ διὰ τούτου μανθάνομεν, “ὅτι πώρωσις ἀπὸ μέρους Rom. xi. 25. + “γέγονεν τῷ Ἰσραήλ.” ἀκοῇ γὰρ ἀκούοντες, οὐ συνιᾶσιν.

Es. vi. 9. +a 149 Α. +

Σὺ ἑ ὁ διδάσκαλος τοῦ Ἰσραὴλ, καὶ ταῦτα οὐ γινώσκεις; +Ἐξ ἑνὸς ἅπαντας ἐλέγχει ὁ Χριστὸς, ὀνόματι μὲν τῶ +διδασκαλικῷ περιηνθισμένους, καὶ νομομαθείας ὑπόληψιν +ἠμφιεσμένους γυμνὴν, ἀπαιδευσίας δὲ ἀνάπλεων φοροῦντας + τὸν νοῦν, καὶ συνιέναι δυναμένους οὐδὲν τῶν ὅσαπερ αὐτοὺς +οὐχ ὅπως ἐχρῆν ἐξεπίστασθαι μόνον, ἀλλ’ ἤδη δύνασθαι καὶ +2. τὴν assumptum ex B.D. 5. αἴσθησίν τινα τῆς ἐνούσης οὕτω] τοῖς +ἐνοῦσιν αὐτῷ αἴσθησίν τινα Β. 7. τὴν διὸ] διὰ τὴν Β. 12. οὐ om. Β, +15. ἑαυτὸν om. Β. 16. τῆς ἐπὶ τῳ] τις ἐπὶ τούτῳ Β. 19. ἀπὸ μέρους +γέγιβεν hoc ordme Β. 22. ὁ assumptum ex Β. as. συνίναι Β. +26. ἐξεπίστασθαι Β. ἐπίστασθαι Ed. + + +b διδάσκειν ἑτέρους. εἰ δὲ ὁ παιδεύων ἐν τούτοις, ἐν τίσιν ὁ +παιδευόμενος, οὐχ ὑπεραίροντος μαθητοῦ τοῦ διδασκάλου τὸ +S Matth. x. 24. μέτρον, κατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνήν; “Οὐκ ἔστι’’ γὰρ, +φησὶ, “μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον.’’ ἐπειδὴ δὲ οὕτως +Ib. xxiii. 27. ἦσαν ἀμαθεῖς, ἀψευδήσει μὲν ὁ Χριστὸς τάφοις αὐτοὺς +κεκονιαμένοις ἐξομοιῶν· ἀστειότατα δὲ καὶ ὁ Παῦλος ἐρεῖ +ActaSS. Ap. xxiii. 3. πρὸς τὸν τῶν Ἰουδαίων ἡγούμενον “τύπτειν σε μέλλει ὁ +“Θεὸς, τοῖχε κεκονιαμένε.’’

+

Ἀμὴν ἀμὴν λέγω σοι ὅτι ὅ οἴδαμεν λαλοῦμεν καὶ ὅ +e ἑωράκαμεν μαρτυροῦμεν.

+

Ἀφιλομαθῆ καὶ λίαν ἀπαίδευτον εὑρίσκει τὸν ἄνθρωπον, +καὶ διὰ πολλὴν παχύτητα νοῦ, πρὸς τὴν τῶν θείων δογμάτων +κατάληψιν οὐδαμόθεν ἔτι χειραγωγεῖσθαι δυνάμενον, +καίτοι μακροῦ καὶ διὰ ποικίλων παραδειγμάτων δαπανηθέντος +λόγου. ὅθεν εἰκότως τὸ δι’ ἀκριβείας ἐξηγεῖσθαι +παρεὶς, ἀπεριεργάστῳ λοιπὸν τῆ πίστει συμβουλεύει χρῆναι +d λαβεῖν, ὃ νοεῖν οὐ δύναται· μαρτυρεῖ δὲ αὐτὸς εἰδέναι σαφῶς, +ὃ λέγει, τῇ τοῦ προσώπου περιφανείᾳ τὸ ἀντιλέγειν ἔτι +δεικνύων ἐπισφαλέστατοv. οὐ γὰρ ἦν εἰκὸς ἐπιλελῆσθαι +Νικόδημον, ὃς εἶδε ’ναι διισχυρίσατο περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν +Supra ver. 2. Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτι παρὰ Θεοῦ ἐλήλυθε διδάσκαλος· τὸ δὲ +ἀντιτείνειν τῷ παρὰ Θεοῦ καὶ Θεῷ, πῶς οὐκ ἃν γένοιτο +κινδύνου μεστόν; θεομαχία γὰρ ἤδη τὸ πρᾶγμα φαίνεται. +πλὴν ἰστέον ἐντεῦθεν ἡμῖν, οἵπερ ἃν ἔχοιμεν τοῦ διδάσκειν +e τὴν ἐξουσίαν, ὅτι τοῖς ἀρτίον ἐπὶ τὸ πιστεύειν ἰοῦσιν ἀμείνων +ἡ πίστις ἐν ἁπλοῖς λογισμοῖς, ἢ βαθύς τις λόγος καὶ περιεργοτέρα +Ι Cor. iii. 2. μᾶλλον ἐξήγησις. γάλακτι δὲ καὶ ὁ Παῦλος ἐπότιζέ +τινας, οὔπω δυναμένους τῶν στερεωτέρων μετίσχειν βρωδιδάσκαλον] +4. διδάσκαλον] + αὐτοῦ Ed. invito Β. 13. ἔτι χειραγωγεῖσθαι] ἐπικειραγωγεῖσθαι +Β. 16. λοιπόν τῆ πίστει hoc ordine Β. 21, Ἰησοῦ assumptum +ex Β. ἐλήλυθε om. Β. 25. ἀρτίον Β. ἀρτίως Ed. 28. στερεῶν +μετασχεῖν Β. + + +μάτων· καὶ “Γνωστῶς δὲ πάλιν ἐπιγνώσῃ ψυχὰς ποιμνίου Prov. xxvii. 23. +σου, πρὸς ἧμας που φησὶν ὁ σοφώτατος Σολομών· οὐκ +ἀδιάκριτόν φησιν τοῖς προσιοῦσι τὸν διδασκαλικὸν ἐθέλων +προκεῖσθαι λόγον, ἀλλὰ τοῖς ἑκάστου μέτροις ἀναλόγως + ἐφηρμοσμένον.

+

Καὶ τὴν μαρτυρίαν ἡμῶν οὐ λαμβάντετ.

a 150 A. +

Ὡς ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα καὶ τὸ Πνεῦμα +εἰς πληθυντικὸν ἀριθμὸν τὸ τῶν μαρτυρούντων πρόσωπον +ἐξέτεινεν ὁ Σωτῆρ’· ἵνα τρόπον τινὰ κατὰ τὸν Μωυσέως + νόμον “Ἐπὶ στόματος δύο καὶ τριῶν μαρτύρων’’ κρατύνηται Deut. xiv. 15. +τὸ εἰρημένοv. οὐδαμόθεν δὲ ὅλως ἀνασώζεσθαι θέλοντας χιχ. +ἐπιδεικνύει τοὺς Ἰουδαίους, ἀχαλίνοις δὲ ἁπλῶς καὶ ἀπερισκέπτοις +ὁρμαῖς ἐπὶ τὸ βαθὺ τῆς ἀπωλείας φερομένους +βάραθρον· εἰ γὰρ μήτε νοεῖν ἰσχύουσιν ἐκ πολλῆς ἀμαθίας b + τὸ κηρυττόμενον, μήτε πίστει ποιοῦνται δεκτὸν, τίς ἂν αὐτοῖς +σωτηρίας ἕτερος ἐπινοηθείη τρόπος; καλῶς δὴ οὖν καὶ μάλα +δικαίως ἀναπολόγητον ἔσεσθαι τὴν Ἱερουσαλὴμ ἔφασκεν +Σωτῆρ’, ὡς αὐτόκλητον ἐφ’ ἑαυτὴν ἁρπάζουσαν ὄλεθρον +Ιερουσαλὴμ γὰρ Ἰερουσαλὴμ, φησὶν, ἡ ἀποκτενοῦσα τοὺς S. Math. xxiii. 37. 38. +προφήτας καὶ λιθοβολοῦσα τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς +αὐτὴν, ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυναγαγεῖν τὰ τέκνα σου ὃν +τρόπον ὄρνις ἐπισυνάγει τὰ νοσσία ἑαυτῆς ὑπὸ τὰς c +πτέρυγας, καὶ οὐκ ἠθελήσατε· ἰδοὺ ἀφίεται ὑμῖν ὁ +οἶκος ὑμῶν.’’

+2. του φησὶν Β. 3. φησιν assumptum ex Β. 19. Ἱερουσαλὴμ +alt. om. Β. ἀποκτένουσα D. cf. in xii Proph. 504 d, 786 e. ἀποκτείνουσα Ed. +22. ἐπισυνάγει om. B. + + +

Εἰ τὰ ἐπίγεια εἶπον ὑμῖν καὶ οὐ πιστεύετε, πῶς ἐὰν εἴπω ὑμῖν + τὰ ἐπουράνια πιστεύσητε; καὶ οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν +οὐρανὸν, εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, ὁ Υἱὸς τοῦ +ἀνθρώπου ὁ δι’ ἐν τῶ οὐρανῷ.

+d

Μάθημα, φησὶν, τὴν ἀνθρώποις πρέπουσαν οὐκ ἀναβαῖνον +σύνεσιν, ἐξ ἀμέτρου λοιπὸν ἀλογίας οὐ παρεδέξασθε, καὶ +πῶς ἂν ὑμῖν ἐξηγησαίμην τὰ θειότερα; οἱ δὲ ἐν τοῖς καθ’ +ἑαυτοὺς ἀμαθέστατοι, πῶς ἂν εἶεν ἐν τοῖς ὑπεραίρουσι σοφοί; +καὶ οἱ πρὸς τὸ ἔλαττον ἀτονήσαντες, πῶς οὐκ ἂν ἔχοιεν τὸ +μεῖζον ἀφόρητον; καὶ εἰ μὴ μόνῳ, φησὶν, ἐμοὶ πιστεύετε +λέγοντι, πολλοὺς δὲ ἐφ’ ἑκάστῳ ζητεῖτε τοὺς μάρτυρας, τίνα +παροίσω τῶν οὐρανίων ὑμῖν μυστηρίων τὸν θεωρόν; οὐδεὶς +e γὰρ ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς +ὁ Υίὸς τοῦ ἀνθρώπου. τοῦ δὲ Θεοῦ Λόγου καταβεβηκότος ἐξ +οὐρανοῦ, τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου καταβῆναί φησι, διχάζεσθαι +μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν εἰς δύο πρόσωπα παραιτούμενος, καὶ +οὐκ ἐπιτρέπων τισὶν, ἕτερον μὲν εἶναι λέγειν υἱὸν τὸν ἐκ +παρθένου διὰ τὴν χρείαν ληφθέντα ναὸν, ἕτερον δὲ πάλιν τὸν +ἐκ Θεοῦ Πατρὸς πεφηνότα Λόγον, πλὴν ὅσον εἰς τὸν ἑκάστῳ +πρέποντα κατὰ φύσιν διορισμόv. ὥσπερ γάρ ἐστιν ἐκ Θεοῦ +Λόγος, οὕτω καὶ ἄνθρωπος ἐκ γυναικὸς, εἷς δὲ λοιπὸν ἐξ +151 Α. a ἀμφοῖν ὁ χριστὸς, ἀδιαίρετος εἰς υἱότητα καὶ εἰς δόξαν +θεοπρεπῆ· ἐπεὶ κατὰ τίνα τρόπον ὡς ἴδια περιτίθησι τῷ ἐκ +τῆς παρθένου ναῷ, τὰ γυμνῷ καὶ μόνῳ πρέποντα τῷ Λόγῳ, +ἰδιοποιεῖται δὲ πάλιν αὐτὸς τὰ μόνῃ πρέποντα τῇ σαρκί; +νῦν μὲν γὰρ ἐξ οὐρανοῦ καταβεβηκέναι φησὶ τὸν Υἱὸν τοῦ +S.Matth. xxxvi. 37. ἀνθρώπου· φοβεῖται δὲ καὶ πτοεῖται καὶ ἀδημονεῖ κατὰ τὸν +τοῦ πάθους καιρὸν, καὶ ὡς αὐτὸς παθὼν ἀναγέγραπται τὰ +μόνη τῇ ἀνθρωπότητι πρέποντα πάθη.

+b +7. καθ’ om. Β. 8. εἶεν] εἰσὶν Β. 12. παροίσω B.D. [παρύσυ +παροίσω Β.] ποροίσοι Ed., qui conjecit παροίσοιμι. 17. εἶναι assumptum +ex B. υἱὸν] τὸν υἱὸν B. 18. πόλιν assutnptum ex B. 23. eVet om. B. + + +

καὶ καθὼς Μωυσῆς ὕψωσε τὸν ὄφιν τ ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὔτως 14 +ὑψωθῆναι δεῖ τό υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων +εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.

+

Ἀπολογησάμενος ἀρκούντως, καὶ τὴν αἰτίαν αὐτῷ παραθεὶς + δι’ ἢν οὐκ εἰς ἄμετρόν τι καὶ ὑπερφυὲς ὁ τῆς πρὸς +αὐτὸν διδασκαλίας ἀνατρέχει λόγος, καταβαίνει δὲ πάλιν +ἔπι τὰ διὰ Μωυσέως τυπικῶς ἄνωθεν γεγενημένα, χειραγωγίαις +μᾶλλον αὐτὸν ταῖς διὰ σχημάτων μόλις δύνασθαι c +πρὸς ἐπίγ,νωσιν τῆς ἀληθείας ἐλθεῖν, ἢ πνευματικαῖς ἀκριβολογίαις, + ἐξεπιστάμενος. δεῖν δὲ δὴ πάντως αὐτὸν ὑψωθῆναί +φησιν, ὡς τὸν ὄφιν τὸν διὰ Μωυσέως, ἀναγκαιοτάτην ἐπιδεικνὺς +τῆς ἱστορίας τὴν βάσανον, καὶ μονονουχὶ πάλιν +ἐκεῖνο λέγων πρὸς τὸν νοοῦντα μηδέν “Ἐρευνᾶτε τὰς infra v. 39. +“γραφὰς, ὅτι αὗταί εἰσιν αἱ μαρτυροῦσαι περὶ ἐμοῦ.” ὄφεις + μὲν γὰρ τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ ἐπεπήδων κατὰ τὴν ἔρημον, οἱ δὲ +ἀσταχύων πίπτοντες δίκην, καὶ πρὸς τὸν ἀδοκήτως ἐπισκήψαντα +κίνδυνον οὐ μετρίως ἀσχάλλοντες, οἰκτροτάτας ἀφιέντες d +φωνὰς τὴν ἄνωθεν καὶ παρὰ Θεοῦ σωτηρίαν ἐκάλουν. +ὁ ’δε ἐπείπερ ἦν ἀγαθός τε καὶ φιλοικτίρμων, ὡς Θεὸς, ὄφιν Num. xxi. 9. + αὐτοῖς ἀναστήσαι χαλκοῦν κελεύει Μωυσέα· καὶ δὴ καὶ ἐν +αὐτῷ προμελετᾶν ἐπιτάττει τὴν διὰ πίστεως σωτηρίαv. ἦν +γὰρ τῳ δηχθέντι τὸ φάρμακον, τὸ εἰς πρόσωπον ἰδεῖν τοῦ +κειμένου, καὶ τὴν ἐπὶ τοῖς ἐσχάτοις ἀπαλλαγὴν ἡ πίστις +μετὰ τῆς θέας τοῖς ὁρῶσιν ἐπραγματεύετο. τὰ μὲν οὖν τῆς + ἱστορίας ἐν τούτοις· ὅλον δὲ πάλιν, ὡς ἐν τύπῳ τῷ πράγματι, e +τὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως καταγράφει μυστήριοv. ὄφις +μὲν γὰρ τὴν πικρὰν καὶ ἀνθρωποκτόνον ἁμαρτίαν σημαίνει, +ἣ καὶ σύμπαν τὸ ἐπὶ τῆς γῆς κατεβόσκετο γένος, πολυδὲ +6. assumptum ex Β. 8. αὐτὸν μᾶλλον inverso ordine Β. 10. ἐπιστάμενος +Β. Statim ’δειν Β. ’δει Ed. αὐτὸν Β. ἑαυτὸν Ed. 20. μωσέα] +οἰμαι Μωσεῖ D mg 21. ἐπίσταται Β. 23. τὴν Β. τῶν Ed. ἀπαλλανὴν] +† κινδύνων Ed. invito Β. κινδύνων habet D., sed οὐ γρ΄. τὸ κινδύνων (i. e. dele κινδύνων) +D mg. 28. καταβοσκεισαιτο (sic) B. + + +τρόπως τὴν ἀνθρώπου δάκνουσα ψυχὴν, καὶ πολυειδῆ τῆς +φαυλότητος τὸν ἰὸν ἐκχέουσα· ἦν δὲ οὐχ ἑτέρως ἡμᾶς τὴν +οὕτω νικῶσαν διαφυγεῖν, εἰ μὴ διὰ μόνης τῆς ἐξ οὐρανῶν +152 Rom. A. a Rom. viii. 3. ἐπικουρίας. γέγονε τοίνυν ὁ Θεὰς Λόγος “ἐν ὁμοιώματι +“σαρκὸς ἁμαρτίας, ἵνα κατακρίνῃ τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ +“σαρκὶ,’’ καθὰ γέγραπται, καὶ τοῖς ἀτενίζουσιν εἰς αὐτὸν δι’ +ἐκτενεστέρας τῆς πίστεως, ἢ καὶ τῆς τῶν θείων δογμάτων +ἐρεύνης, σωτηρίας ἀκαταλύτου πρόξενος ἀναδειχθῇ. τὸ δὲ +ἐφ’ ὑψηλῆς τινος ὑποβάθρας ἀνεστηλῶσθαι τὸν ὄφιν, δηλοῖ +δὴ πάντως τὸ ἐν περιφανείᾳ καὶ ἐπισημότητι γενέσθαι +Infra xii. 32. χριστὸν, ὡς ἀγνοηθῆναι μηδενὶ, ἢ τὸ ἐκ γῆς ὑψωθῆναι, +b καθὰ καὶ αὐτός που φησὶ, διὰ τὸ ἐπὶ τῷ σταυρῷ πάθος.

+

Οὕτως γὰρ ἠγάπησεν ὁ θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν γἱὸv αὐτοῦ +τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸ μὴ +ἀπόληται ἀλλ’ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιόν.

+

Ἀναφανδὸν ἐν τούτοις ὅτι Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστὶν ἐπείγεται +δηλοῦν, εἴπερ ἀνάγκη νοεῖν τὸν ἐκ Θεοῦ πεφηνότα +Πατρὸς εἶναι δὴ πάντως καὶ Θεὸν, οὐκ ἐπακτὸν ἔχοντα τὸ +c ἀξίωμα, καθάπερ ἡμεῖς, ἀλλ’ ὑπάρχοντα τοῦτο κατ’ αλήθείαν, +ὅπερ εἶναι πιστεύεται. οἰκονομικῶς δὲ τοῦτο καὶ λίαν +φησι, τὴν εἰς ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς παραζεύξας ἀγάπησιν +εὐφυῶς, εὐαφόρμως τε λίαν εἰς τὸν ἐπὶ τούτῳ λόγον +ἐρχόμενος. δυσωπεῖ μὲν γὰρ ἀπειθοῦντα τὸν Νικόδημον, +μᾶλλον δὲ ἤδη καὶ ἀσεβοῦντα δεικνύει. τὸ γὰρ μὴ λίαν +ἑτοίμως ἐπὶ τὸ πιστεύειν ἰέναι, Θεοῦ τι διδάσκοντος, τί ἃν +ἕτερον εἴη λοιπὸν, ἢ τῷ τοῦ ψεύδους ἐγκλήματι περιβαλεῖν +τὴν ἀλήθειαν; εἶτα πρὸς τούτῳ δεδόσθαι λέγων ἑαυτὸν ὑπὲρ +1. τὴν ἀνθρώπου δάκνουσα edidi. δάκνουσα τὴν ἀνθρώπου Β. τὴν ἑκάστου δάκνουσα +Ed. 2. φαυλότητος] φιλαυτότητος Β. cf. supra 89 d. 11. ἢ +assiimptum ex Β. 1 2. που om. Β. 15. ἔχει D. cf. in xii Proph. 557 d, +ubi ἔχει habet D. 17. δηλοῦν, εἴπερ] δηλοῦσι περ Β. 20. τοῦτο καὶ λίαν +hoc ordine Β. λίαν καὶ τοῦτο Ed. 23. γὰρ om. Β. 24. ἀσεβοῦντα Β. +ἀπειθοῦντα Ed. 27. δεδόσθαι Β. δίδοσθαι Ed. + + +τῇς τοῦ κόσμου ζωῆς, ἐννοεῖν ἀναπείθει γοργῶς, πόσης ἂν d +γένοιντο τιμωρίας ἔνοχοι, παρ’ οὐδὲν ἐξ ἀπονοίας οἱ τὴν +οὕτως ἀξιάγαστον τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ποιησάμενοι χάριν. +οὕτω γάρ φησιν ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον ὥστε τὸν + αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν.

+

Ἀκουέτω πάλιν ὁ χριστομάχος αἱρετικὸς, καὶ λεγέτω +παρελθὼν, τί τὸ μέγα τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἢ +τῶς ἂν αὐτὴν εἰκότως ἀποθαυμάσαιμεν· ἀλλ’ ἐρεῖ δὴ πάντως +τῆς ἀγάπης ὁρᾶσθαι τὸ ἀξιάγαστον, ἐν τῶ δεδόσθαι τὸν Υἱὸν e + ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ τοῦτο Μονογενῆ. οὐκοῦν ἴναι μένῃ καὶ σώζηται +μεγάλη τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἡ ἀγάπησις, υἱὸς νοείσθω, μὴ +ποίημα· Υἱὸν δέ φημι τὸν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, ὁμοούσιον +δηλονότι τῷ γεγεννηκότι, καὶ Θεὸν ὄντως καὶ κατ’ +ἀλήθειαv. εἰ δὲ κατὰ τὸν σὸν, ὦ οὗτος, λόγον, τὸ ἐκ τῆς + οὐσίας εἶναι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐκ ἔχει, καὶ τὸ εἶναι κατὰ +φύσιν Υἱὸς καὶ Θεὸς συναποβαλεῖ, καὶ ἀργήσει λοιπὸν τὸ +περίπυστον θαῦμα τῆς ἀγάπης τοῦ Πατρός. ποίημα γὰρ a 153 A. +ποιημάτων ἠλλάξατο, καὶ οὐχ Υἱὸν ἀληθῶς· εἰκῆ δὲ ἡμᾶς +καὶ ὁ μακάριος Παῦλος θορυβήσει λέγων “Ἀθετήσας τις Heb. x. 28. 29. + “νόμον Μωυσέως χωρὶς οἰκτιρμῶν ἐπὶ δυσὶν ἢ τρισὶν +“μάρτυσιν ἀποθνήσκει, πόσῳ δοκεῖτε χείρονος ἀξιωθήσεται +“τιμωρίας ὁ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καταπατήσας;" καταπατεῖ +μ,ὲν γὰρ ὁμολογουμένως ὁ καταφρονήσας, ἀλλ’ οὐχ ὡς Υἱὸν +ἀληθινὸν, ἀλλὰ Μωυσέως ὁμόδουλον, εἴπερ ἐστὶ τῷ πεποιημένῳ + τὸ ποίημα πάντως ἀδελφὸν, κατά γε τὸν τοῦ πεποιῆσθαι b +λόγον, κἂν ταῖς εἰς τὸ μεῖζον ἢ ἄμεινον ὑπεροχαῖς τὴν +ἑτέρου δόξαν πλεονεκτῇ· ἀλλ’ ἐστιν ἀληθὴς ὁ τοῦ Παύλου +λόγος· χαΛεπωτέραν δὲ ἀποτίσει τὴν δίκην ὁ καταπατήσας +’τον Υἱὸν, οὐχ ὡς εἰς ποίημα πλημμελῶν, οὐδὲ εἰς ἕνα τῶν + Μωυσέως ὁμοδούλωv. μεγάλη δὴ οὖν καὶ ὑπερφυὴς ἡ +5. ἔδωκεν Β. δέδωκεν Ed. cf. in xii Proph. 466 d, 671 b, inter varias lectiones: +contra, in xii Proph. 557 c δέδωκεν favent codices. 11. νοεῖσθαι Β +14. ὦ ε οὑτος, λόγον hoc ordine Β. 16. συναποβάλλει Β. 25. τό +τῷ πεποιημένῳ inverso ordine Β. + + +ἀγάπη τοῦ Πατρὸς ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς τὸν ἐξ ἑαυτοῦ +καὶ ἴδιον αὐτοῦ δεδωκότος Υἱόν.

+c +

Οὐ Γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸ υἱόν αὐτοῦ εἰς τὸν κόσμον ἵνα +κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ’ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δε' αὐτοῦ.

+

Υἱὸν ἑαυτὸν διαρρήδην ὀνομάσας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, +οὐκ ἀμαρτύρητον ἐᾶν οἴεται δεῖν τὸν λόγον, ἀλλ’ ἐκ τῆς τῶν +πραγμάτων, ἵνα οὕτως εἴπω, ποιότητος ἐπιφέρει τὴν αποδειξιν, +ἀσφαλεστέρους εἰς πίστιν τοὺς ἀκροωμένους ἀποτελῶν. +οὐ γὰρ ἀπεστάλην, φησὶ, κατὰ τὸν ἱεροφάντην +d Μωυσῆν, νόμῳ κατακρίνων τὴν οἴκου μένην, οὐδὲ πρὸς ἔλεγχον +χον τῆς ἁμαρτίας εἰσφέρων τὴν ἐντολὴν, οὐδὲ οἰκετικὴν +ποιοῦμαι τὴν διακονίαν, ἀλλὰ Δεσπότῃ πρέπουσαν τὴν +φιλανθρωπίαν εἰσφέρω· ἐλευθερῶ τὸ δοῦλον, ὡς Υἱὸς +κληρονόμος τοῦ Πατρὸς, μετασκευάζω τὸν καταδικάζοντα +νόμον εἰς δικαιοῦσαν χάριν, ἀνίημι τῆς ἁμαρτίας τὸν ταῖς +Cf.Prov. v. 22. τῶν οἰκείων πλημμελημάτων κατεσφιγμένον σειραῖς, ἀνασώσων +τὴν οἰκουμένην, οὐ κατακρίνων ἐλήλυθα. ἐδεῖ γὰρ +e ἔδει Μωσέα μὲν, φησὶν, ὡς οἰκέτην νόμου τοῦ κατακρίνοντος +γενέσθαι διάκονον, ἐμὲ δὲ ὡς Υἱὸν καὶ Θεὸν τῆς τοῦ νόμου +κατάρας ὅλην ἀπολύειν τὴν οἰκουμένην, καὶ ταῖς εἰς φιλανθρωπίαν +ὑπερβολαῖς θεραπεῦσαι τοῦ κόσμου τὴν ἀσθένειαν. +εἰ δὲ ἀμείνων ἡ δικαιοῦσα χάρις τῆς κατακρινούσης ἐντολῆς, +πῶς οὐκ ἀκόλουθον ἤδη νοεῖν τὸ οἰκετικὸν ἀναβαίνειν μέτρον +τὸν οὕτω θεοπρεπῆ τὴν ἐξουσίαν εἰσφέροντα, καὶ τῶν τῆς +ἁμαρτίας δεσμῶν ἀφιέντα τὸν ἄνθρωπον;

+

Εἷς μὲν οὖν τῶν προκειμένων οὑτοσὶ, καὶ οὐκ ἄκομψος, +154 Α. a ὡς οἶμαι, λόγος· δεύτερος δὲ ἐπὶ τούτῳ διὰ τῶν αὐτῶν +3. εἰς τὸν κόσμον τὸν Υἱὸν αὐτοῦ inverso ordine Β. τὸν Υἱὸν αὐτοῦ] τὸ αὐτοῦ +ἐν τῷ ὄλλῳ ἔγρ. [i. e. ut vid. αὐτοῦ scripsit in altero codice] D mg. 10. Μωυσῆν +Β. μωσέα Cord. Cr. Ed. 11. εἰσφέρων 13. φέρων a. εἰσφέρω Cord. Cr. +Ed, 14. δικάζοντα D, invitis Catt. 15. τοῖς assumptum ex B. +18. φησὶν ante Μωσέα transponit B. νόμου] ὁμοῦ (sic) Β. 20. ὅλην assumptum +ex B. 26. οὖν Β. δὴ Ed. + + +ἀνακυκλημάτων στρεφόμενος, καὶ συγγενῆ πὼς τοῖς ἄνω τὴν +θεωρίαν εἰσφέρων, ἐκ φιλομαθίας εἰρήσεται. ἐθεώρει τὸν +Νικόδημον ὁ Σωτῆρ’ τοῖς Μωυσαϊκοῖς ἐμπεπηγότα νόμοις, +καὶ τῆς μὲν ἀρχαιοτέρας ἀπρὶξ ἐχόμενον ἐντολῆς, ἀποφρίττοντα + δέ πὼς πρὸς τὴν διὰ Πνεύματος ἀναγέννησιν, καὶ +πρὸς τὴν νέαν καὶ εὐαγγελικὴν κατοκνοῦντα πολιτείαν, +οἰηθέντα, κατὰ τὸ εἰκὸς, φορτικωτέραν ἔσεσθαι ταύτην τῶν +ἤδη διατεταγμένωv. οὐκ ἀγνοήσας τοιγαροῦν, ὡς Θεὸς, τὸν b +ἐξ ἀμαθίας ἐπεισπηδήσαντα φόβον, ἑνὶ καὶ ἀποτόμῳ χρησάμενος + λογισμῷ, τῶν ἐπὶ τούτῳ θορύβων ἐλευθεροῖ, καὶ τὴν +μὲν διὰ Μωυσέως ἐντολὴν, διὰ τοῦ κατακρίνειν τὸν κόσμον, +δυσαχθεστέραν οὖσαν ἐπιδεικνύει, ἡμερότητος δὲ βραβευτὴν +ἑαυτὸν εἰσφέρει λέγων Οὐ γὰρ ἀπεστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν εἰς +τὸν κ,όσμον ἴνα κρίνῃ τὸν κόσμον ἀλλ’ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δι' + αὐτοῦ.

+c +

Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν οὐ κρίνεται' ὁ δέ μὴ πιστεύων ἤδη +κέκραται, ὅτι μὴ πεπίστευκεν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ μονογενοῦς +Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ.

+

Πληροφορήσας διὰ πραγμάτων, ὅτι καὶ Υἱὸς ὑπάρχει τοῦ + Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ τῆς Μωυσέως διακονίας ἀξιολογωτέραν +εἰσφέρει τῷ κόσμῳ τὴν χάριν· πῶς γὰρ οὐκ ἄμεινον +τοῦ κατακρίνεσθαι νόμῳ τὸ δικαιοῦσθαι χάριτι; τρόπον ἡμῖν +ἕτερον ἐπενόησεν, ὡς Θεὸς, εἰς πίστιν ἐπαγωγὸν, πανταχόθεν +τοὺς ἀπολωλότας συνελαύνων εἰς σωτηρίαv. προτίθησι τοί. d + νυν τῷ μὲν πιστεύοντι γέρας τὸ μὴ καλεῖσθαι πρὸς κρίσιν, +τῷ δ’ ἀπειθοῦντι κόλασιν, εἰς τὴν αὐτὴν καὶ μίαν δι’ ἀμφοῖν +ἀναφέρων ὁδὸν, καὶ τοὺς μὲν ἐφέσει τῆ περὶ τὴν χάριν, τοὺς +δὲ φόβῳ τοῦ παθεῖν, ἐπὶ τῷ πιστεύειν ἰέναι προθύμως +συγκαλῶν· χαλεπὸν δὲ καὶ μέγα τῆς ἀπιστίας δεικνύει τὸ +19. δογμάτων Β. ὑπάρχει Β. ὑπάρχοι Ed. 26. δὲ Cord. Cramer. Statim +ἀπιθοῦντι Cord. 27. ἀναφέρων Β. Cord. Cr. ὁδεύων Ed. 28. τὸ Cord. Cr. +προθύμως D. Cord. Cr. μακροθύμως Ed. + + +ἔγκλημα, ἐπείπερ ἐστὶν Υἱὸς καὶ Μονογενής. ὅσῳ γὰρ ἃν +ἀξιόπιστον ὑπάρχοι τὸ παροινούμενον, τοσοῦτον μειζόνως εἰς +e τὸ πλημμελῆσαι δεινὰ τὸ ἀτιμάζον καταδικασθήσεται. ἤδη +δὲ κεκρίσθαι τὸν ἀπιστοῦντά φησιν, ὡς αὐτὸν ἤδη καθ’ +ἑαυτοῦ τὴν τοῦ κολάζεσθαι δεῖν ὁρίσαντα ψῆφον, δι’ ὧν +ἔγνω παραιτεῖσθαι τὸν τοῦ μὴ κρίνεσθαι χορηγόν.

+

Αὕτη δέ ἐστιν ἡ κρίσις, ὅτι τὸ φῶς ἐλήλυθεν εἰς τὸν +καὶ ἠγάπησαν οἱ ἄνθρωποι μᾶλλον τὸ σκότος ἢ τὸ φῶς.

+

Οὐκ ἀζήτητον ἀπομένειν ἐᾷ τῶν ἀπειθούντων τὸ κρῖμα· +155 A. a ἐπιλέγει δὲ τὰς αἰτίας, καὶ δεικνύει σαφῶς, ὅτι κατὰ τὸν +Prov. i. 17. παροιμιώδη λόγον “Οὐκ ἀδίκως ἐκτείνεται δίκτυα πτερω- +“τοῖς.” οἱ γὰρ, ἐξὸν καταφωτίζεσθαι, φησὶ, τὸ ἐν σκότῳ +κεῖσθαι τιμήσαντες, πῶς οὐκ ἂν εἶεν εἰκότως αὐτοὶ καθ’ +ἑαυτῶν τῶν δεινῶν ὁρισταὶ, καὶ αὐτόμολοι πρὸς τὸ παθεῖν ἃ +καὶ διαφεύγειν ἐξῆν, εἴπερ ἦσαν ὀρθοὶ τῶν πραγμάτων ἐξετασταὶ, +τὸ φωτίζεσθαι μᾶλλον ἐθέλειν τοῦ μὴ τοιούτου +προκρίνοντες, καὶ τῶν ἀμεινόνων δεύτερα ποιεῖσθαι μελετῶντες +b τὰ αἰσχίονα; ἐλευθέραν δὲ πάλιν τῶν ἐξ ἀνάγκης +δεσμῶν τὴν τοῦ ἀνθρώπου διετήρησε γνώμην, καὶ ῥοπαῖς +οἰκείαις ἐπ’ ἄμφω βαδίζουσαν, ἵνα δέχηται δικαίως ἔπαινόν +τε τὸν ἐπ’ ἀγαθοῖς, καὶ τὴν ἐπὶ τοῖς ἐναντίοις κόλασιν· +Es. i. 19, 20. ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ ἐν ἑτέροις τοῦτο δέδειχεν εἰπών “Ἐὰν +“θέλητε καὶ εἰσακούσητέ μου, τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φάγεσθε· +“ἐὰν δὲ μὴ θέλητε μηδὲ εἰσακούσητέ μου, μάχαιρα ὑμᾶς +“κατέδεται.’’

+2. τοσοῦτο (= τοσούτῳ) Β. 7. τὸ assumptum ex B.D. 8. μᾶλλον +τὸ σκότος hoc oriline Β. μᾶλλον post σκότος tr. Ed. (ℵ) 12. οἱ] +1,3. κεῖσθαι] εἶναι Β. invitis Catenis. 25. κατέδεται] κατάδε (sic) D. + + +

Πᾶς Γὰρ ὁ φαῦλα πράσσων ε μισεῖ τὸ φῶς καὶ οὐκ ἔρχεται +πρὸς τὸ τῶς, ἵνα μὴ ἐλεγχθῇ τὰ ἔργα αὐτοῦ.

c +

Ἐπεξεργάζεται χρησίμως τὸ εἰρημένον, καὶ τὸν ἐπὶ τοῖς +συμφέρουσιν ὄκνον ἐξ ἀγάπης ὄντα τῆς εἰς τὸ φαῦλον + ἐλέγχει, καὶ ῥίζαν ἔχοντα τὸ μὴ βούλεσθαι μαθεῖν τὰ δι’ ὧν +ἂν γένοιτό τις σοφός τε καὶ ἀγαθός· φεύγει μὲν γὰρ καὶ +παραιτεῖται, φησὶν, ὁ τῶν πονηρῶν ἐργάτης τὸ ἐν φωτὶ +γενέσθαι τῷ θείῳ, οὐκ αἰδοῖ τῇ διὰ τὸ φαῦλον ἐγκαλυπτόμενος· +ἢ γὰρ ἂν ἐσώθη τοῦτο παθών· ἀλλ’ ἐν ἀγνοίᾳ μένειν d + τοῦ πρέποντος ἀγαπῶν, ἵνα μὴ πλήττηται πλημμελῶν, +πικροτέροις ἤδη τοῖς ἀπὸ τοῦ συνειδότος ἐλεγχοις προσβαλὼν, +καὶ διὰ τοῦ λοιπὸν ἐξεπίστασθαι τὸ ἀγαθὸν, δυσαχθεστέραν +ὑφέξων τῷ κρίνοντι δίκην, εἰ μὴ βούλοιτο +δρᾶν ἅπερ ἂν ἀρέσκῃ Θεῷ. Ὁ σε ποιῶν τὴν ἀλήθειαν, τουτέστιν, + ὁ τῶν τῆς ἀληθείας ἔργων ἐραστής τε καὶ ποιητὴς, +ἔρχεται πρὸς τὸ φὼς, ἴνα, φανερωθῇ τα ἔφγα αὐτοῦ ὅτι ἐν Θεῷ e +ἐστιν εἰργασμένα· οὐ γὰρ παραιτεῖται τὸν ἐν Πνεύματι +φωτισμὸν, ἐξ αὐτοῦ δὴ μάλιστα πρὸς τὸ δύνασθαι νοεῖν +ἀσυναρπάστως χειραγωγούμενος, εἰ μὴ τὴν θείαν ἐκβέβηκεν + ἐντολὴν, καὶ εἰ πάντα κατὰ νόμον εἴργασται Θεοῦ.

+

Ἔστι τοίνυν ἀπόδειξις ἐναργὴς τῆς μὲν εἰς τὸ φαῦλον +ἀχαλίνου ῥοπῆς, καὶ ἀκράτου πρὸς τὸ χεῖρον ἡδονῆς, τὸ μὴ +ἐθελῆσαι μαθεῖν τὰ δι’ ὧν ἄν τις ἰσχύσαι πρὸς τὸ ἄμεινον xv +ἀναδραμεῖν· τῆς δὲ ἐπὶ τοῖς ἀρίστοις ἐπιθυμίας, τὸ Φωτίζεσθαι + διψῆν, καὶ ὥσπερ τινὰ κανόνα καὶ ἀπευθυντῆρα πρὸς +τὴν ἀρέσκουσαν πολιτείαν τῷ Θεῷ, τὸν αὐτοῦ ποιεῖσθαι +νόμον· ὅπερ εἰδὼς οὕτως ἔχειν, καὶ ὁ θεσπέσιος ψάλλει +μελῳδός “Ὁ νόμος κυρίου ἄμωμος ἐπιστρέφων ψυχὰς, ἡ Ps. xviii. 8, 9. +5. τὰ assumptum ex Β. 8. τῇ—ἐγκαλυπτόμενος] τι διὰ φαῦλον +ἐκκαπων +λυπτόμενος Β. invitis Catenis. 9. μένειν — ἀγαπῶν] μένει — ἀγαπῶν] Β. +12. διὰ τοῦτο Β. 14. τὴν ora. Migne. 20. κατὰ] + τὸν Β mg. invitis +Catenis. 23. ἰσχύσαι Β. ἴσχυσε Ed. 27. ψάλλει Β. ἔψαλλε Ed. + + +“μαρτυρία Κυρίου πιστὴ σφίζουσα νήπια· τὰ δικαιώματα +“Κυρίου εὐθεία εὐφραίνοντα καρδίαν, ἡ ἐντολὴ Κυρίου τη- +b “λαυγὴς φωτίζουσα ὀφθαλμούς.”

+

Καὶ μετὰ ταῦτα ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὴν Ἰουδαίαν τῆν μετὰ + τῶν μαθητῶν αὐτοῦ. ἦν δὲ καὶ Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Αἰνὼν +ἐγγὺς τοῦ Σαλὴμ, ὅτι ὕδατα πολλὰ ἦν ἐκεῖ, καὶ παρεγένοντο + καὶ ἐβαπτίζοντο. οὔπω γὰρ ἦν βεβλημένος εἰς τὴν φυλακὴν +ὁ Ἰωάννης.

+

Πέρας ἤδη λαβούσης τῆς πρὸς Νικόδημον ὁμιλίας, ἕτερόν +c τι πάλιν ἐξαρτύει χρησιμώτατον ὁ θεσπέσιος Εὐαγγελιστής. +Πνεύματι γὰρ θείῳ φωταγωγούμενος πρὸς τὴν τῶν ἀναγκαιοτάτων +ἐξήγησιν, συνεῖδεν ὅτι λυσιτελήσει σφόδρα τοῖς +ἐντευξομένοις τὸ διαγνῶναι σαφῶς, πόσηςν ἔχει τὴν ὑπεροχὴν, +ἢ καὶ ὅσοις ὑπέρκειται μέτροις, ὡς πρὸς τὸ Ἰωάννου βάπτισμα, +τὸ διὰ Χριστοῦ· ἦν γὰρ ἐλπίδος ὄντως οὐ μακρὰν +ἀναδειχθήσεσθαί ποτε τοὺς ἀποτολμῶντας ἐξ ἀνοίας εἰπεῖν, +ἢ μηδεμίαν ὅλως ἐν αὐτοῖς ὑπάρχειν τὴν διαφορὰν, ἰσομέτροις +d δὲ αὐτὰ χρῆναι στεφανοῦσθαι τιμαῖς, ἢ καὶ ταύτης +εἰς ἀγριωτέραν ἀπαιδευςίαν ἐξολισθαίνοντας, τὴν μὲν ἐπὶ +τοῖς ἀμείνοσι ψῆφον ἀφελέσθαι τοῦ διὰ Χριστοῦ, τὸ δὲ +νικᾶν τῷ δι᾿ ὕδατος ἀναισχύντως ἐπασωτεύεσθαι. ποῖον γὰρ +θράσος τοῖς ἀπαιδεύτοις οὐ βατὸν, ἢ διὰ πορίας οὐκ ἐλαύνουσι +δυσφημίας οἱ κατὰ τῶν ἱερῶν τῆς Ἐκκληςίας δογμάτων +Mic. iii. 9. ἐξανιστάμενοι, “καὶ πάντα τὰ ὀρθὰ διαστρέφοντες,” +Καθὰ γέγραπται; ἵνα τοίνυν τῆς ἐκείνων ἀθυρογλωττίας +e προανέλῃ τὰς αἰτίας ὁ σοφώτατος Εὐαγγελιστὴς, αὐτὸν ἡμῖν εἰσφέρει τὸν ἅγιον βαπτιστὴν τοῖς οἰκείοις παρατιθέντα +μαθηταῖς τοῦ ζητουμένου τὴν λύσιν. Βαπτίζει τοιγαροῦν ὁ +2. εὐθεία B. (Alex.) εὐθέα Ed. (Vat.) καρδία Β. (173.) 11. γὰρ ] + τῷ +Ed. invitο B. 12. τοῖς ἐντευξομένοις B. τοὺς ἐντευξομένους Ed. 15. ἐλπίδος +ὄντως hoc ordine B. μακρὰ B. 20. τοῦ] τὸ B. 24. διαστρέφοντες +B. διαστρέφονται Ed. 25. Τὸν νοῦν pro τοίνυν (sic) B. 26. προσανέλῃ B. + + +χριστὸς διὰ τῶν ἑαυτοῦ μαθητῶν· ὁμοίως δὲ καὶ ὁ Ἰωάννης, +καὶ οὐ πάντως διὰ χειρὸς ἑτέρων, ἀλλ’ οὐδὲ ἐν αὐταῖς ἐκείναις +ἐβάπτιζε ταῖς πηγαῖς, ἐν αἷς τοῦτο πράττων ἐφαίνετο +χριστὸς, ἀλλὰ πλησίον τοῦ Σαλημ, καθὰ γέγραπται, καὶ εἰς + μίαν τῶν κύκλῳ καὶ γείτονα πηγήv. καὶ δι’ αὐτοῦ τρόπον +τινὰ τοῦ διωρίσθαι φημὶ τὰς τῶν ὑδάτων πηγὰς, τὴν ἐπὶ τῷ +βαπτίσματι δεικνύων διαφορὰν, καὶ κατασημαίνων, ὡς δι’ a 157 Α. +αἰνίγματος, ὡς ταὐτὸν μὲν οὐκ ἔστι τῷ παρὰ τοῦ Σωτῆρος +ἡμῶν χριστοῦ τὸ δι’ αὐτοῦ· πλησίον δ' οὖν ὅμως, καὶ περὶ + αὐτὸ, προμελέτησίν τινα καὶ εἰσαγωγὴν εἰσφέρον τοῦ τελειοτέρου. +ὥσπερ οὖν καὶ ὁ νόμος ὁ διὰ Μωυσέως, σκιὰν ἔχειν +λέγεται “τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, οὐκ αὐτὴν τὴν εἰκόνα τῶν Heb. x. 1. +“πραγμάτων·” προγύμνασμα γάρ τι καὶ προκατήχησις τῆς +ἐν πνεύματι λατρείας τὸ γράμμα ἐστὶ τὸ Μωυσαϊκὸν, + κεκρυμμένην ἔσωθεν ὠδῖνον τὴν ἀλήθειαν· οὕτω νοήσεις καὶ +τὸ εἰς μετάνοιαν βάπτισμα.

b +

Ἐγένετο οὖν ζήτησις ἐκ τῶι μαθητῶν Ἰωάννου μετὰ Ἰοuδἁου +περὶ καθαρισμοῦ· καὶ ἦλθον πρὸς τὸν Ἰωάννην καὶ εἶπον +αὐτῶ.

+

Ἀτονοῦντες Ἰουδαῖοι τοῖς κατὰ τὸν νόμον περιῤῥαντηρίοις +συνίστασθαι, καὶ συναγορεύειν οὐκ ἔχοντες τῷ διὰ +σποδοῦ δαμάλεως καθαρισμῷ, ἐξυφαίνουσί τι τοῖς Ἰωάννου Ib ix. 13. +μαθηταῖς, δι’ οὗπερ ἐνόμιζον οὐ μετρίως ἀνιάσειν αὐτοὺς, +καίτοι καὶ λίαν ἑτοίμως ἐν τοῖς καθ’ ἑαυτοὺς ἡττώμενοι. c + ἐπειδὴ γὰρ οἱ τῷ μακαρίῳ προσεδρεύοντες βαπτιστῇ, κρείττους +ἤδη καὶ συνετώτεροι τῶν Φαρισαίων ἐφαίνοντο, τὸ παρὰ +τῷ οἰκείῳ διδασκάλῳ θαυμάζοντες βάπτισμα, καὶ τοὺς κατὰ +νόμον καταγωνιζόμενοι καθαρισμούς· δυσφοροῦσιν ἐπὶ τούὁ +1. assumptum ex Β. 6. τὰς τῶν ὑδάτων πηγὰς Β. τοῖς τῶν Ἰουδαίων +πηγαῖς Ed. 9. δι’ αὐτοῦ] διαυ γὶ Β. περὶ αὐτῶν (= αὐτὸν) Β. ΙΟ. εἰσφέρον +D. εἰσφέρων Ed. 17. Ἰουδαίου D. cf. infra 175 d. Ἰουδαίων Ed. +24. καὶ assumptum ex Β. + + +τοῖς οἱ πρὸς μόνον τὸ διαλοιδορεῖσθαι γοργοὶ, καὶ εἰς πᾶσαν +ἑτοιμότατοι κακουργίαν· καὶ δὴ τὸν οἰκεῖον παρατρέψαντες +λόγον ἐπαινοῦσι τὸ βάπτισμα τὸ διὰ χριστοῦ, διακείμενοι +μὲν οὐκ ὀρθῶς, οὐδὲ ἀληθεῖς ἐπαίνους τοῦ πράγματος καταεἐις +d χέοντες, δὲ μόνον τὸ λυπῆσαι παρωξυμμένοι, καὶ τὴν +παρὰ γνώμην δανειζόμενοι πρόθεσιν, ἕως ἂν αὐτοῖς εἰς ἔργον +ἐκτρέχῃ τὸ σπούδασμα. λογικὴν μὲν οὖν οὐδεμίαν ἔχουσι +ποιεῖσθαι τὴν ἀπόδειξιν, ἀλλ’ οὐδὲ ἐκ τῶν ἱερῶν λαβόντες +γραμμάτων συνηγοροῦσι χριστῷ· πόθεν γὰρ ἡ τοιαύτη τοῖς +ἀπαιδεύτοις σύνεσις; ἐκεῖνο δὲ μόνον εἰς βεβαίωσιν τῶν +οἰκείων προίσχονται λόγων, τὸ κομιδῆ μὲν εἶναι βραχεῖς +e ἀριθμῷ τοὺς Ἰωάννη προστρέχοντας, ἀγεληδὸν δὲ βαδίζειν +ἐπὶ χριστόv. ᾤοντο γὰρ ἴσως πολὺ δὴ λίαν ἀφραίνοντες +τὴν ἐπὶ τῷ δύνασθαι νικᾶν ἀποκομιεῖσθαι ψῆφον, καὶ τοῖς +νομικοῖς περιρραντηρίοις, ὡς ἤδη κεκρατηκόσιν, ἀπαθθαδίζεσθαι +τῆς Ἰωάννου χειρὸς, ἐν ἀμείνοσι θέντες τὸ διὰ +χριστοῦ τοῖς προσιοῦσιν αὐτῷ χορηγοῦ μένον βάπτισμα. +καὶ λυποῦσι μὲν ὄντως τοὺς, πρὸς οὓς ἦν ὁ λόγος· ἀπαλλάττονται +δὲ μόλις ἐπὶ τούτοις, καὶ ἀναχωροῦσι τῶν Ἰωάννου +μαθητῶν, ἐξ ἀπερισκέπτου λογομαχίας πολὺ μειζόνως ἡττώμενοι. +158 Α. a καταστέφουσι γὰρ τοῖς ἐξ ἀνάγκης ἐπαίνοις καὶ οὐχ +ἑκόντες τὸν κύριον.

+

Ῥαββὶ, ὁς ἦν μετὰ σοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ᾦ σὺ μεμαρτύτηκας, + ἴδε οὗτος βαπτίζει, καὶ πάντες ἔρχονται πρὸς αὐτόv. ἀπεκρίθη +Ἰωάννης καὶ εἶπεν.

+

τοῖς τῶν Φαρισαίων λόγοις καταδηχθέντες οἱ μαθηταὶ, +καὶ εἰς αὐτὴν δὲ τοῦ πράγματος ἀφορῶντες τὴν φύσιν, +b ψευδομένους μὲν ἐλέγχειν ἦσαν οὐχ οἷοί τε, διαποροῦσι δὲ +εἰκότως, καὶ τὸ μέγα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν οὐκ εἰδότες ἀξίωμα, +2. παραγράψαντες Β. 13. δὴ assumptum ex Β. 18. λυποῦσι Β. +λυπήσειν Ed. ἀπαλλάττοντας Β. 21. καταστέφουσι Β. καταστεφανοῦσι Ed. +οὐκ ἔχοντες Β. 27. ἀφορῶντες correxi post Migne. ἀφορῶντος Aub. + + +καταπτοοῦνται λίαν ἐπὶ τοῖς Ἰωάννου μειονεκτήμασιν, αἰδοῖ +δὲ καὶ θαύματι τὸν ἐξ ἀγάπης κεράσαντες λόγον, ἀξιοῦσιν +ἤδη μαθεῖν, ὅτου δὴ χάριν ὁ ταῖς παρ’ αὐτοῦ μεμαρτυρημένος +φωναῖς, φθάνει μὲν αὐτὸν ἐν εὐκλείαις, προπηδᾷ δὲ τῆ + χάριτι, καὶ σαγηνεύει βαπτίζων οὐ μέρος τῆς ἁπάσης πληθύος +Ἰουδαϊκῆς, ἀλλ’ ἤδη καὶ πάντας. ἐποιοῦντο δὲ κατὰ τὸ c +εἰκὸς οὐκ ἀθεεὶ τὴν ζήτησιν· καλεῖ γὰρ ἐντεῦθεν ὁ βαπτιστὴς +εἰς ἀκριβῆ καὶ μακρὰν περὶ τοῦ Σωτῆρος ἐξήγησιν, καὶ +διαφανεστάτην τῶν βαπτισμάτων εἰσφέρει τὴν διαφοράν.

+

Οὐ δύναται ἄνθρωπος λαμβάνειν οὐδὲν, ἐὰν μὴ ᾖ δεδομένον +αὐτῷ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ.

+

Οὐδέν φησιν ἐν ἀνθρώποις ἀγαθὸν, ὃ μὴ πάντως εἶναι δεῖ +καὶ θεόσδοτοv. “Τί γὰρ ἔχεις ὃ οὐκ ἔλαβες;” ἀκούειν ἂν 1 Cor. iv. 7. +πρέποι τῇ κτίσει. χρῆναι δὲ οἶμαι τοῖς μὲν ἀπονεμηθεῖσιν d + ἀρκεῖσθαι μέτροις, καὶ ταῖς οὐρανόθεν διωρισμέναις ἐφήδεσθαι +τιμαῖς, ἐκτείνεσθαι δὲ περαιτέρω μηδαμῶς, μηδὲ +ἀχαρίστως τῆ πρὸς τὸ μεῖζον ἀεὶ κεχρημένους ἐφέσει, τὴν +ἄνωθεν ἀτιμάζειν ψῆφον, καὶ δεσποτικοῖς ἀπομάχεσθαι κρίμασιν, +αἰδοῖ τοῦ μὴ δοκεῖν τοῦ τελειοτέρου τὸ ἔλαττον ἀποφέρεσθαι· + ἀλλ’ οἷσπερ ἂν ἐθελήσας τιμήση Θεὸς, ταῦτα δὴ +καὶ μάλα ποιεῖσθαι περὶ πολλοῦ. μὴ ἀσχαλέτω τοιγαροῦν e +ὁ ἐμὸς, φησὶ, μαθητὴς, εἰ μὴ τὸ δοθὲν ἐξάλλομαι μέτρον, εἰ +τὸ μεῖζον οὐκ ἐννοῶ, καὶ εἰς δόξαν ἀνθρωποπρεπῆ +συστέλλομαι.

+1. αἰδοῖ] ἄλλοι Β. αἰδόι Β mg. Statim δὲ B. τε Ed. 2. κεράσαντες] κερδήσαντες +Β. 7. καλεῖ Β. καλεῖται Ed. 9. βαπτισμῶν D. Statim ἀναφέρει +Β. εἰσφέρει Β mg. 12. δεῖ assumptum ex Β. Cord. δοκεῖ pro δὲ a. +17. ἀχαρίστῳ Β. 20. Θεὸς assumptum ex Β. 21. ἀσχαλέτω B.D. ἀσχαλλέτω +Ed. 22. δοθὲν Β. ἐμὸν Ed. 23. οὐκ ἐννοῶ Β. οὐκ ἀγνοῶ D. Ed. + + +

Aὑτοὶ ὑμεῖς μοι μαρτυρεῖτε ὅτι εἶποι Ἐγὼ οὐκ εἰμ’ ὁ +ἀλλ’ ὅτι ἀπεσταλμένος εἰμ’ ἔμπροσθεν ἐκείνου.

+

Εἰς ἀνάμνησιν ἄγει τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ὧν ἤδη πολλάκις +ἀκηκόασι λόγων, ὁμοῦ μὲν ἐλέγχων εὐφυῶς, ὡς τῆ τῶν +159 Α. a χρησίμων λήθη κεκαρωμένους, καὶ περὶ τὴν οὕτω σεμνοτάτην +διδασκαλίαν ἀπονυστάζοντας, ὁμοῦ δὲ ἀναπείθων τῆς +θείας μεμνῆσθαι γραφῆς, ἅτε δὴ τῇ ἐπὶ τούτοις φιλομαθείᾳ +συντεθραμμένους· τίνα μὲν ἔσεσθαι κηρύττει χριστόν· τίνα +δὲ αὖ πάλιν τὸν προκήρυκα βαπτιστήν· οὕτω γὰρ ἔμελλον +τὴν ἐφ’ ἑκάστῳ γνῶσιν ἀναδεξάμενοι χαλεπαίνειν οὐδαμῶς, +ἐν τοῖς ἑκάστῳ πρέπουσιν ὁρῶντες αὐτούς. δεήσομαι τοιγαροῦν +οὐχ ἑτέρων, φησὶν, εἰς τοῦτο μαρτύρων, αὐτηκόους +ἔχω τοὺς ἐμαυτοῦ μαθητάς· ὡμολόγηκα τὴν δουλείαν, πρὸ +b κηρύξων Ἀπεστάλην· ἐγὼ οὐκ εἰμὶ ὁ χριστος· νικάτω, κρατείτω, +καταλαμπρυνέσθω μειζόνως, ὡς δεσπότης καὶ Θεός.

+

Ὁ ἐ̓χωv τὴν νύμφην νυμφίος εστίν ὁ δὲ φίλος τοῦ νυμφίου, +ὁ ἑστηκὼς καὶ ἀκούων αὐτοῦ, χαρὰ, χαίρει διὰ τὴν φωνὴν +τοῦ νυμφίου· αὕτη οὖν ἡ χαρὰ ἡ ἠμὴ πεπλήρωται.

+

Ἐγεγόνει μὲν πάλιν ὡς ἐξ ὁμοιώσεως τῆς καθ’ ἡμᾶς ὁ +c λόγος, ἄγει δὲ εἰς ἐπίγνωσιν θεωρημάτων λεπτῶν· τύποι γὰρ +τῶν νοητῶν, τὰ χειρὸς ἁφὴν ὑπομένοντα, καὶ σωματικῶν +παραδειγμάτων παχύτης ἀκριβεστάτην εἰσφέρει πολλάκις +τῶν πνευματικῶν τὴν ἀπόδειξιv. ἐστὶ τοίνυν, φησὶ, νυμφίος +μὲν καὶ πανηγυριάρχης ὁ χριστὸς, δειπνοκλήτωρ δὲ ἐγὼ καὶ +νυμφαγωγὸς, θυμηδίαν ἔχων τὴν ἀκροτάτην καὶ ἀξίωμα +περιφανὲς, τὸ ἐν φίλοις κατατετάχθαι μόνον, καὶ τῆς τοῦ +7. τούτοις Β. τούτῳ Ed. 1 2, φησὶν Cord. Ed. μὲν Β. 13. ἔχω Β. +Cord. ἔχων Ed. ἑαυτοῦ Β. προκηρύξων—εἰμὶ] προκήρυξα ὅτι ἀπεστάλην ἐγὼ +καὶ οὐκ εἰμὶ Cord. 19. Γέγονεν Β. ὡς τῆς pro τῆς Β. 23. ἐστὶ Β. +Migne. ἔτι Ed. Ambiguum D. 25. τὴν oin. Migne. + + +ἑστιῶντος ἐπακροᾶσθαι φωνῆς. ἔχω μὲν οὖν ἤδη τὸ πόθούμενον +ἐγὼ, καὶ πεπλήρωταί μοι τὸ σπούδασμα· ἐκήρυξα γὰρ d +οὐ μόνον, ὡς ἥξει ὁ Xριστὸς, ἀλλ᾿ ἤδη καὶ παρόντα τεθέαμαι, +καὶ αὐτὴν ἐν ὠσὶν εἰσοικίζομαι τὴν φωνήv. ὑμεῖς + δὲ, ὦ σοφώτατοι μαθηταὶ, τὴν νυμφευομένην ἀνθρωπότητα +τῷ Xριστῷ πρὸς αὐτὸν ἰοῦσαν ὁρῶντες, καὶ εἰς πνευματικὴν +ἀναβαίνουσαν οἰκειότητα διὰ τοῦ ἁγίου βαπτίσματος τὴν +ἀποκεκομμένην καὶ δραπετεύσασαν τῆς εἰς αὐτὸν ἀγάπης +καταθεώμενοι φύσιν, μὴ ἀσχάλετε, φησὶν, ὅτι μὴ μᾶλλον + ἐμοὶ πρέπει, προστρέχει δὲ λίαν εὐπετῶς τῷ κατὰ πνεῦμα e +νυμφίῳ· τοῦτο γὰρ ἦν ὄντως δίκαιόν τε καὶ πρεπωδέστερον. +ὁ γὰρ ἄων τὴν νύμφην νυμφίος ἐστί· τουτέστι, μὴ ἐν ἐμοὶ +ζητεῖτε τοῦ νυμφίου τὸν στέφανον, οὐκ ἐμοὶ χορεύει λέγων ὁ +μελῳδός “Ἄκουσον, θύγατερ, καὶ ἴδε καὶ κλῖνον τὸ οὖς σου, Ps. xiiv. 11, 12. + “ καὶ ἐπιλάθου του λαοῦ σου καὶ του οἴκου του πατρὸς σου, +“ ὅτι ἐπεθύμησεν ὁ βασιλεὺς τοῦ κάλλους σου·” οὐδὲ τὸν +ἐμὸν ζητοῦσα θάλαμον ἡ νύμφη φησίν “ Ἀπάγγειλόν μοι, ὃν Cant.i.7. +“ ἠγάπησεν ἡ ψυχή μου, ποῦ ποιμαίνεις, ποῦ κοιτάζεις ἐν a 160 A. +“ μεσημβρίἁ·” ἔχει τὸν ἐξ οὐρανοῦ νυμφίον· ἐγὼ δὲ ἢσθήσομαι + καὶ τὴν δούλῳ πρέπουσαν ἀναπηδήσας τιμὴν, ἐν τῷ +τῆς φιλίας ὀνόματί τε καὶ πράγματι.

+

Τὴν μὲν οὖν τῶν προκειμένων διάνοιαν, οἶμαι δὴ καὶ +μάλα διερμηνεύεσθαι καλῶς· ἀρκούντως δὲ ἤδη περὶ τοῦ Supra 137. +πνευματικοῦ διειληφὼς γάμου, τὸ γράφειν ἔτι περὶ αὐτοῦ + φορτικὸν ἡγούμεθα.

+b + +Εκείνον δε-ι αύζάνειν, ἐμὲ δὲ ἐλαττούσθαι. + +

Ὡς ἐπὶ μικροῖς ἔτι θορυβουμένους ἐλέγχει τοὺς μαθητὰς, +καὶ πρόωρον μὲν ἐφ’ οἷς ἥκιστα χρῆν ὑπομείναντας σκάν- +3. ὁ assumptum ex Β. 6. εἰς] + τὴν Ed. invito Β. 9. ἀσχόλετε +Β. ἀσχάλλετε Ed. 10. πρέπει assumptum ex Β. Β. ποιμαίνεις +et κοιτάζεις inter se transponit Ed. (106) invito B. [ποιμένεις = ποιμαίνεις Β.] +23. διηρμηνεύεσθοι Β. 24. διειληφότος Β. 25. ἡγούμεθα Β. ἡγοῦμαι Ed. +27. ἔτι Β. ἤδη Ed. 28. προορῶν Β. ὑπομείναντα Β. + + +δαλὸν, οὔπω δὲ εἰδότας ἀκριβῶς, τίς τε καὶ πόθεν ἐστὶν ὁ +Εμμανουήλ. οὐ γὰρ μέχρι τούτων, φησὶ, τὰ ἐπ’ αὐτῷ +θαυμασθήσεται, οὐδὲ ὅτι πλείους βαπτίζονται παρ’ αὐτῷ, +διὰ τοῦτο καὶ μόνον τὴν ἐμὴν ὑπεραλεῖται τιμὴν, ἀλλ’ εἰς +c μέτρον ἀναβήσεται δόξης τοσοῦτον, ὅσον ἃν πρέποι Θεῷ· +δεῖ γὰρ αὐτὸν μὲν εἰς αὔξησιν εὐκλείας ἰέναι, καὶ ταῖς καθ’ +ἡμέραν τῶν σημείων προσθήκαις ἀεὶ πρὸς τὸ μεῖζον ἀναπηδᾶν, +καὶ λαμπρότερον ἀναφαίνεσθαι τῷ κόσμῳ· ἐμ δὲ +ἐλαττοῦσθαι, μένοντα μὲν ἐν οἷσπερ ὑπάρχων ὁρῶμαι, καὶ τῶν +ἅπαξ δοθέντων οὐχ ὑφιζάνοντα μέτρων, τοῦ δὲ πρὸς αὔξην +ἀναβαίνοντος δόξης ἀεὶ, τοσοῦτον ἡττώμενον, ὅσον ἂν τρέχῃ +καὶ φέρηται.

+

καὶ ταῦτα μὲν ἡμῖν ὁ μακάριος διερμηνεύει βαπτιστής· +d ἥξει δὲ χρησίμως διὰ παραδειγμάτων ὁ λόγος, ἐναργεστέραν +παριστὰς τῶν εἰρημένων τὴν δύναμιv. δίπηχυ τυχὸν +ἐπὶ γῆς ἑστάτω ξύλον· παρακείσθω δὲ καὶ φυτὸν, ἄρτι +μὲν γῆς ὑποκύπτον, χλωροὺς δὲ ἀνατεῖνον εἰς ἀέρα τοὺς +ὅρπηκας, καὶ ταῖς ἀπὸ ῥίζης ἀσχέτοις ὁρμαῖς ἀεὶ πρὸς ὕψος +τὸ μεῖζον ἀνωθούμενον· ἆρ’ οὖν εἴ τις περιθείη τῷ ξύλῳ +φωνὴν, εἶτα τοῦτο λέγοι περί τε ἑαυτοῦ καὶ φυτοῦ τοῦ +γείτονος τοῦτο δεῖ αὐξάνει αὐξάνειν, ἑ μὲ δὲ ἐλαττοῦσθαι, οὐκ ἃν +εἰκότως νοοῖτο βλάβος μέν τι ἐν τοῖς καθ’ ἑαυτὸ σημαίνειν +e οὐδὲν, ἀλλ’ οὐδὲ εἰς κολόβωσιν τὸ αὐτῷ προσὸν οἰχήσεσθαι +μέτρον, ἐλαττοῦσθαι δὲ κατὰ τοῦτο μόνον διισχυρίζεται τὸ +εἶδος, καθ’ ὃ τοῦ πρὸς αὔξησιν ἰόντος ἀεὶ τὸ μεῖον ἔχον +εὑρίσκεται. συγγενὲς δὲ τούτῳ πάλιν λήμψει παράδειγμα, +καὶ τὸ τῶν ἀστέρων ἐπισημότατον περὶ τοῦ ἡλίου λέγοντα +βοᾶν Ἐκεῖνον δεῖ αὐξάνειν, ἐμὲ δὲ ἐλαττοῦσθαι. ἕως μὲν +3. παρ’ αὐτῷ Β. παρ’ αὐτῶν D. Ed. αὐτοῦ conjicit Ed. mg. 9. οἷσπερ +Β. οἷς Ed. 12. φαίρηται D. 16. παρακείσθω B.D. περικείσθω Ed. +17. ὑποκύπτον Β. ὑπερκύπτον Ed. εἰς ἀέρα assumptum ex Β. 18. ταῖς +ἀπὸ ῥίζης ἀσχέτοις ὁρμαῖς Β. τῆς ἀπὸ ῥίζης ἔτι ὥρας Ed. 22. τι om. Β. +23. οἴχεσθαι Β. 24. διισχυρίζεται Β. διισχυρίζεσθαι Ed. Statim δόσιν· +καθ’ ὁ τοῦ προσαύξει δόντος ἀεὶ Β. 20. πόλιν λήμψει Β. λήψῃ πόλιν Ed. +28. νοῶν pro βοᾶν Β. δὲ pro δεῖ Β. + + +γὰρ τῇ τῆς νυκτὸς ἀχλύι· τὸ αἰθέριον καταμελαίνεται βάθος, +χρυσῆν ἀπαστράπτοντα τὸν ἑωσφόρον αὐγὴν, καὶ ὁλοκλήρῳ +διαπρέποντα δόξη, θαυμάσειεν ἄν τις εἰκότως· ἡλίου δὲ a 161 A. +ἀνίσχειν ἀπειλήσαντος ἤδη, καὶ μετρίῳ τὸν κόσμον φωτὶ + καταρραίνοντος, νικᾶται τῷ μείζονι, καὶ παραχωρεῖ πλεονεκτοῦντι +κατὰ βραχύ. λέγοι δ’ ἂν καὶ αὐτὸς εἰκότως τὴν +Ἰωάννου φωνὴν, αὐτὸ δὴ τοῦτο παθὼν, ὅπερ ἐκεῖνος +ὑπομείνας φησίν.

+5. τὸ μεῖσον Β. 6. λέγοιτο Β. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Β. +

ὅτι οὐκ ἐν τοῖς γενητοῖς ἐστιν ὁ Υἱὸς, ἀλλ’ ἐπάνω πάντων, ὡς +Θεὸς ἐκ Θεοῦ.

+b +

Ὁ ἄνωθεν ἐρχόμενος ἐπάνω πάντων εστίν.

+

ΟΥ μέγα, φησὶν, οὐδὲ λίαν ἐστὶν ἀξιάγαστον, εἰ τὴν τῆς +ἀνθρωπότητος δόξαν ὑπερτρέχει Χριστός· οὐ γὰρ μέχρι +τούτων τοὺς τῆς ἰδίας εὐκλείας ἵστησιν ὅρους, ἐπὶ πᾶσαν δέ +ἐστι τὴν κτίσιν, ὡς Θεὸς, ἐπάνω πάντων ἐστὶ τῶν πεποιημένων, +οὐχ ὡς ἐν πᾶσι καταριθμούμενος, ἀλλ’ ὡς καὶ πάντων +c ἐξῃρημένος, καὶ τοῖς πᾶσι θεοπρεπῶς ἐποχούμενος. ἐπιλέγει +δὲ τὴν αἰτίαν, τὸν ἀντιτείνοντα δυσωπῶν, καὶ κατασιγάζων +τὸν ἀνθιστάμενοv. ὁ ἄνωθεν ἐρχόμενος, φησὶ, τουτέστιν, ὁ τῆς +ἄνωθεν ῥίζης ἐκπεφυκὼς, τὴν πατρῴαν ἐφ’ ἑαυτῷ φυσικῶς +ἀποσώζων εὐφυΐαν, τό Ἐπάνω πάντων ὑπάρχειν ὁμολογουμένως +κεκτήσεται· ἦν γὰρ δὴ καὶ ἀμήχανον, μὴ οὐχὶ πάντως +τοιοῦτον ὁρᾶσθαι τὸν Υἱὸν, ὁποῖοσπερ ἂν νοοῖτο καὶ κατὰ +τὴν ἀξίαν ὁ γεννήσας αὐτόv. ὁ γὰρ τῇ ταὐτότητι τῆς +φύσεως διαπ ῥέπων Υἱὸς, τὸ ἀπαύγασμα καὶ ὁ χαρακτὴρ τοῦ +d Πατρὸς, πῶς ἂν γένοιτο κατὰ τὴν δόξαν ἐλάττων αὐτοῦ; ἢ +γὰρ οὐκ ἐν Υἱῷ τὸ τοῦ Πατρὸς ἴδιον ἀτιμασθήσεται, καὶ +τοὺς τοῦ τεκόντος ὑβριοῦμεν χαρακτῆρας, ἐν ἐλάττοσι +5. εἰπriν pro εἰ τὴν Β. 8. τὴν κτίσιν ἐστὶν inverso ordine Β. 12. φησὶ] ++ μείζων πάντων ἐστὶν Β. invito Cord. 15. δὴ] ἤδη Β. 16. ὁποῖοσπερ +ἆν] όποῖος ἄνπερ Β. 21. τὸν–χαρακτῆρα nonnulla Auberti apographa unde +Μigne. + + +τιθέντες αὐτόν; ἀλλ’, οἶμαι, πᾶσιν ἔσται τοῦτο καταφανές· +διά τοι τοῦτο καὶ γέγραπται “Ἵνα πάντες τιμῶσι τὸν Υἱὸν infra v. 23. +“καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα· ὁ μὴ τιμῶν τὸν Υἱὸν οὐδὲ τὸν +“Πατέρα τιμᾷ.” ὁ δὲ ἰσομέτροις ὡς πρὸς Θεὸν καὶ Πατέρα + τιμαῖς ἐπαγλαιζόμενος, διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχειν, +πῶς οὐκ ἃν νοοῖτο λοιπὸν τὴν τῶν γενητῶν ἀναβαίνειν +ουσίαν; τοῦτο γὰρ τό Ἐπάνω παντων ἐστίν.

e +

Ἀλλ' αἰσθάνομαι πάλιν, ὡς ἠρεμήσει μὲν οὐδαμῶς τῶν +χριστομάχων ὁ νοῦς, ἥξουσι δ’, ὡς εἰκὸς, ἀθυροστομοῦντες + καὶ λέγοντες Ὅταν ὁ μακάριος βαπτιστὴς ἄνωθεν ὁρμᾶσθαι +λέγῃ τὸν Κύρων, ποῖος ἡμᾶς ἀναγκάσει λόγος ἐκ τῆς τοῦ +Πατρὸς οὐσίας ἥκειν αὐτὸν ὑποτοπῆσαι διὰ τό Ἄνωθεν, καὶ +οὐχὶ μᾶλλον ἐξ οὐρανῶν, ἢ καὶ ἐκ τῆς ἐνούσης αὐτῷ κατὰ +πάντων ὑπεροχῆς, ὡς διὰ τοῦτο καὶ ἐπὶ πάντα νοεῖσθαι καὶ + λέγεσθαι; ὅταν τοίνυν ἡμᾶς τοῖς τοιούτοις κατασφενδονῶσι a 162 Α. +λόγοις, ἀντακούσονται πάλιν Οὐ τοῖς παρ’ ὑμῖν σαθροτάτοις, +ὦ βέλτιστοι, λογισμοῖς, ἀλλὰ μᾶλλον τῇ θείᾳ γραφῆ καὶ +μόνοις τοῖς ἱεροῖς ἀκολουθήσομεν γράμμασιv. ἐρευνητέον δ +οὖν ἐν ἐκείνοις, ὅπως ἡμῖν τὴν τοῦ Ἄνωθεν ὁρίζονται δύναμιν. + ἀκουέτωσαν τοίνυν ἀνακεκραγότος τινὸς τῶν +“Πᾶσα δόσις ἀγαθὴ καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστι S. Jac. i. 17. +“καταβαῖνον ἐκ τοῦ πατρὸς τῶν φώτων·’’ ἰδοὺ διαρρήδην τὸ +ἄνωθεν ἐκ τοῦ Πατρὸς εἶναί φησιν· ἕτερον γὰρ οὐδὲν ὑπερκεῖσθαι +γινώσκων τὰ γενητὰ παρὰ τὴν ἄρρητον τοῦ Θεοῦ + φύσιν, αὐτῇ κυρίως προσῆψε τό Ἄνωθεv. τὰ μὲν γὰρ ἄλλα +σύμπαντα τῷ τῆς δουλείας ὑποπίπτει ζυγῷ, μόνος δὲ ἄνω +τοῦ κρατεῖσθαι πηδᾷ καὶ βασιλεύει Θεός· ὅθεν ἀληθῶς αὐτὸς +καὶ ἐπάνω πάντων ἐστι. Θεὸς δὲ καὶ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν +ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, τῆς ἐπὶ τούτῳ λαμπρότητος οὐκ ἐκκείσεται. + εἰ δὲ τό Ἄνωθεν οἴεσθε δεῖν Ἐξ οὐρανοῦ λαμβάνεσθαι, λεποῦτο +1. πᾶσιν ἔσται Β. 2. τὸν] καὶ τὸν Β. 9. ἀθυρογλωττοῦτες Β. +12. οὐσίας τοῦ πατρὸς inverso ordine Β. 13. ἢ om. Β. 14. νοεῖσθαι +καὶ λέγεσθαι Β. νοοῖτο καὶ λέγοιτο Ed. 18. ἀκολουθήσομεν Β. Migne. ἀκολουθήσομαι +λουθήσομαι Ed. δ’ Β. δὴ Ed. 19. ἡρῶν Β. 30. οἴεσθαι D. + + +γέσθω καὶ ἐπὶ παντὸς ἀγγέλου καὶ δυνάμεως λογικῆς ἡ +λέξις· ἔρχονται γὰρ ὡς ἡμᾶς ἐξ οὐρανῶν οἱ τὴν ἄνω διατρίβοντες +Supra i. 52. πόλιν, καὶ ἀναβαίνουσι καὶ καταβαίνουσιν, ὡς ὁ +Σωτῆρ’ που φησὶν, ἐπὶ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου. τί οὖν ἄρα +ἐστὶ τὸ τὸν μακάριον βαπτιστὴν πεπεικὸς, τὸ πολλοῖς +ἕτοιμον εἰς ἐξουσίαν ἀναθεῖναι μόνῳ κατ’ ἐξαίρετον τῷ Υἱῷ, +καὶ ὡς ἐφ’ ἑνὸς τοῦ ἄνωθεν καταβαίνοντος εἰπεῖν Ὁ ἄνωθεν +ἐρχόμενος; χρῆν γὰρ δήπου κοινοποιεῖσθαι τοῖς ἄλλοις τὸ +d ἀξίωμα, λέγοντα Οἱ ἄνωθεν ἐρχόμενοι ἐπάνω πάντων εἰσίν. +ἀλλ’ οἶδεν ἑνὶ τῷ Υἱῷ τὸ ῥῆμα χρεωστούμενον, ὡς τῆς +ἀνωτάτω ῥίζης ἐκπεφυκότι.

+

Οὔκουν ἄρα τό Ἄνωθεν σημαίνει τό Ἐξ οὐρανοῦ· νοηθήσεται +δὲ μᾶλλον, καθάπερ ἤδη προείπομεν, εὐσεβῶς τε καὶ +ἀληθῶς. πῶς γὰρ ὅλως ἔσται καὶ ἐπάνω πάντων, εἰ μὴ τὸ ἐκ +Πατρὸς σημαίνει τό Ἄνωθεν, ἀλλὰ μᾶλλον τό Ἐξ οὐρανοῦ; +ἔσται γὰρ, ἃν οὕτως ἔχη, καὶ ἕκαστος τῶν ἁγίων ἀγγέλων +ἐπάνω πάντων, ὡς ἐκεῖθεν ἐρχόμενος· ἑκάστου δὲ διαφεύγοντος +e τὸ ἐναριθμεῖσθαι τοῖς πᾶσιν, ἀπὸ τίνων ἔτι τό Πάντα +συναχθήσεται; ἣ πῶς ἃν ἡμῖν ὁ τοῦ Πάντα λόγος ἀκέραιος +διαμείναι, διασώζων ἀκριβῶς, ὃ σημαίνειν βούλεται, τοσαύτης +ἀγγέλων ἀποφοιτώσης πληθύος, καὶ παραλυούσης τοῦ Πάντα +τὸν ὅρον; οὐκέτι γὰρ πάντα, μενόντων ἐκτὸς, οἵπερ ἦσαν ἐν +πᾶσιv. ὁ δέ γε ἀρρήτως ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ἀναλάμψας Λόγος, +ἰδιάζουσαν ἔχων τὴν ἄνωθεν γέννησιν, καὶ καθάπερ ἀπὸ +πηγῆς τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὑπάρχων ἐρχόμενος οὐκ +163 Α. a ἀδικήσει τό Πάντα, τὸ ἐν πᾶσιν ὡς μέρος τετάχθαι διαφυγών· +ἔσται δὲ μᾶλλον ἐπάνω πάντων, ὡς ἕτερος παρ’ +αὐτὰ, καὶ φύσει καὶ δυνάμει θεοπρεπεῖ καὶ τοῖς ἄλλοις τοῦ +γεννήσαντος ἰδιώμασιν.

+2. ὡς] πρὸς Β. οἱ τὴν ὄνω διατρίβοντες Β. τρίβοντες Ed. Neutrum habet +Migne qui et verbum sq. om. 3. ὁ Σωτῆρ’ assumptum ex B, 5. πεπεικὸς +ante τὸν μακάριον tr. Β. 6. ἔτυμον Β. κατεξαίρετον D. 12. οὔκουν +Β. οὐκ Ed. 13. μᾶλλον assuniptum ex Β. 16. ἁγίων assumptum ex B.D. +19. ἡμῖν assumptum ex Β. πόντος Β. 20. διαμένῃ (= διαμένῃ vel διαμενεῖ +Ut videtur) Β. 21. ἀποφοίτησις Β. 23. ἀναλάμψας Β. διαλάμψας Ed. +20. τὸ alt. om. Β. + + +

Ἀλλ᾿ ἐροῦσι τυχὸν τὰς ἐκ τῆς ἐρεύνης ἀτοπίας δυσωπούμενοι, +σημαίνειν τό Ἄνωθεν οὐκ ἐξ οὐρανῶν, ἀπὸ δὲ τῆς +ἐνούσης αὐτῷ κατὰ πάντων ὑπεροχῆς. φέρε δὴ οὖν ἀκριβέστερον +βασανίζοντες τοῦ λεγομένου τὴν δύναμιν, ἴδωμεν + πάλιν εἰς ποῖον αὐτοῖς καταστρέψει τέλος τὸ ἐγχείρημα. +πρῶτον μὲν οὖν ἀμαθές τε καὶ ἀδιανόητον κομιδῆ, τὸ αὐτὸν b +ἐκ τοῦ οἰκείου λέγειν ἀξιώματος ἔρχεσθαι τὸν Υἱὸν, καὶ +ὥσπερ ἀπό τινος τόπου, ἢ καὶ ὡς ἐξ ἑνὸς, ἕνα τὸν αὐτὸν ἐκ +τῆς ἰδίας ὑπεροχῆς εἰς τὸ ἐπάνω πάντων εἶναι βαδίζειv. πρὸς + δέ γε τούτῳ κἀγὼ πυθοίμην ἂν ἥδιστα λίαν αὐτῶν, τὴν κατὰ +πάντων ὑπεροχὴν, πότερόν ποτε δώσουσιν οὐσιώδη καὶ +ἀναφαίρετον τῷ Υἱῷ, ἢ προσπεπορισμένην ἔξωθεν κατὰ +λόγον τοῦ συμβεβηκότος. εἰ μὲν οὖν ἐπίκτητον ἔχειν ἐροῦσιν +αὐτὸν τὴν ὑπεροχὴν, καὶ ἐπακτοῖς ἐπισεμνύνεσθαι τοῖς ἀξιώμασιν, c + ἀνάγκη προσομολογεῖν ἔρημόν ποτε δόξης εἶναι δύνασθαι +τὸν Μονογενῆ, καὶ τὴν ἐπίκτητον, ὡς ἐκεῖνοί φασιν, +ἀποδύσασθαι χάριν, καὶ τό Ἐπάνω πάντων εἶναι ζημιωθέντα, +φαίνεσθαι γυμνὸν ἧς ἄρτι θαυμάζουσιν ὑπεροχῆς, εἴπερ ἐστὶ +τὸ συμβεβηκὸς ἀπόβλητον, ὅτε μὴ τῆς οὐσίας ἅπτεται τοῦ + ὑποκειμένου· ἔσται τοιγαροῦν μεταβολή τις καὶ ἀλλοίωσις +περὶ τὸν Υἱὸν, καὶ διαψεύσεται μὲν εἰκαίοις αὐτὸν ἀναμέλπων +ῥήμασιν ὁ μελῳδός “ Οἱ οὐρανοὶ ἀπολοῦνται, σὺ d Ps. ci. 27, 28. +“ δὲ διαμένεις· καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, καὶ +“ ὡσεὶ περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτοὺς καὶ ἀλλαγήσονται· σὺ δὲ + “ ὁ αὐτὸς εἶ, καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσι.” ποῦ γὰρ ὁ +αὐτὸς, εἰ μεταπίπτει σὺν ἡμῖν, καὶ τοῦτο ταῖς εἰς τὰ χείρω +μεταβολαῖς; μάτην δὲ ὡς εἰκὸς καὶ αὐτὸς ἐφ’ ἑαυτῷ κατασεμνύνεται +λέγων “ Ἴδετε, ἴδετε, ὅτι ἐγώ εἰμι καὶ οὐκ Mal. iii. 6. +2. σημαίνειν Β. εἰ σημαίνει Ed. τὸν pro τό B. οὐκ Β. τὸ Ed. δὲ assumptum +ex Β. τῆς] + αὐτῶν Β. 9. πρὸ B. 10. τοῦτο Β. κἀγὼ om. Β. Statiin +πυνθανόμην Β. 20. τις assumptum ex Β. 24. ἀλλαξεις Β. ἐλλίξεις D. +ἀλλάξεις 142.] 28. Haec καὶ οὐκ ἠλλοίωμαι ηλοίομαι Cod.] accesseriint +ex Β. De citationis forma, cf. infra 218 a, Thes. 127 a, ubi fit citatio tanqiiam +Domino ipso dicente, ad Luc. xxiv. 39 forte spectante; S. Isid. Pel. Ep. lib. v. 359. +Theodoret. Immut. i. p. 11 et (citantem S. Ambrosium) Inconfus. ii. 141, contra + + +Es. xiv. 5. “ἠλλοίωμαι, καὶ οὐκ ἔστι Θεὸς πλὴν ἐμοῦ·” πῶς δὲ οὐχὶ +e καὶ εἰς αὐτὸν ἀναβήσεται τὸν Πατέρα τὰ τοῦ γεννήματος +πάθη, χαρακτὴρ εἴπερ ἐστὶ καὶ εἰκὼν ἀπαράλλακτος αὐτοῦ; +ἔσται δὴ οὖν ἀλλοιωτὸς μὲν ἡμῖν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ἔχει δὲ +προσγεγονότως τὴν κατὰ πάντων ὑπεροχήν· καὶ σιωπῶ τὸ +λειπόμενοv. οἰκειώσεται γὰρ ὡς ἐξ ἀνάγκης τὰ ἐν τῆ εἰκόνι +τὸ ἀρχέτυποv. ἀλλ’ ἐπίκτητον μὲν οὐκ ἐροῦσιν ἔχειν αὐτὸν +τὴν ὑπεροχὴν πρὸς τὰς τοιαύτας τῶν λογισμῶν δυσχερείας τε +ὁμοῦ καὶ ἀτοπίας ἀποφρίττοντες, οὐσιώδη δὲ μᾶλλον καὶ +ἀναφαίρετοv. εἶτα πάλιν, ὦ βέλτιστοι, πῶς ἡμῖν οὐ συνερεῖτε +164 Α. a ρεῖτε καὶ ἄκοντες, ὅτι Θεὸς κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὁ Υἱὸς +ἐπάνω πάντων ἐστὶ, διὰ τοῦτο καὶ ἐκ μόνης ἔρχεται τῆς +οὐσίας τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός; εἰ γὰρ οὐδέν ἐστι τῶν +γενητῶν, ὃ μὴ τῇ τοῦ Πάντα δυνάμει περισχοινίζεται, ἐπάνω +δὲ πάντων ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ὡς ἕτερος δηλονότι παρὰ πάντα, καὶ +οὐσιώδη κατὰ πάντων ἔχων τὴν ὑπεροχὴν, καὶ οὐχ ὁ αὐτὸς +κατὰ φύσιν ὑπάρχων τοῖς πᾶσι, πῶς οὐκ ἃν νοοῖτο λοιπὸν +Θεὸς ἀληθινός; ὁ γὰρ τῆς τῶν ποιημάτων πληθύος οὐσιωδῶς +ἐκκείμενος, καὶ τὸ ἐν γενητοῖς τετάχθαι κατὰ φύσιν +b ἐκδραμὼν, τί ἃν ἕτερον εἴη λοιπὸν ἢ Θεός; μεσολαβοῦν γὰρ +ὁρῶμεν οὐδὲν, ὅσον ἧκεν εἰς οὐσίας ὑφεστώσης λόγον. +κτίσις γὰρ ἡ βασιλευομένη καὶ ἐπ’ αὐτῇ νοεῖται Θεός. +οὐκοῦν εἰ Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Υἱὸς, ἐγεννήθη δὲ +ἀρρήτως ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, τὴν τοῦ γεννήσαντος +φύσιν τό Ἄωνθεν σημαίνει. διά τε τοῦτο ἐπάνω πάντων ἐστὶν +ὁ Μονογενὴς, ἅτε δὴ καὶ ἐξ αὐτῆς ὁ ῥώ μένος.

+c +S. Cyrilli xii cap. cap. i. Serm. Nestorii in Synodico adv. Trag. Iren. in Baluz. +col. 691, Concilior. T. iv. col. 257 ed. Coleti. Haec omnia a Parsonsio data. Addas +B. Cyrilli Ad Herm. Dial. iii. p. 463 d, fragmenta contra Synousiastas Latine e +ειπο +Syriaco versa et a Maio Bibl. Nov. ii. 446 edita. 6. λεγόμενον B. 14. πάντα +Β. παντὸς Ed. 16. ὁ om. Β. 17. οὐκ ὂν] οὖν κἂν Β. Statim νοοῖτο +Β. εἴη Ed. λοιπὸν om. Β. 22. ἐπ’ αὐτὴν Β. 25. τε τοῦτο hoc ordine Β. +20. μὴ pro καὶ Β. ὁρ[μ]ώμενος conjicit Migne sed praeter necessitatem. + + +

Ὁ ὢν ἐκ Τῆς Τῆς ἐκ Τῆς Τῆς ἐστι ὣ ἐκ Τῆς Τῆς λαλεῖ.

+

Οὐκ ἰσομέτρως ἐνεργήσει, φησὶν, εἰς τὸ δύνασθαι πείθειν ὁ +γηγενὴς τῷ ἐπὶ πάντας ὄντι Θεῷ. λαλήσει μὲν γὰρ ὡς +ἄνθρωπος ὁ ἀπὸ τῆς γῆς, καὶ ἐν μόνῃ συμβούλου κείσεται + τάξει, ὅλας ἐπιτρέψας τοῖς παιδευομένοις τὰς τοῦ βούλεσθαι +πιστεύειν ἡνίας· ὁ δὲ ἄνωθεν ἐρχόμενος, ὡς Θεὸς, θείᾳ τινὶ +καὶ ἀῤῥήτῳ χάριτι καταχρήσας τὸν λόγον ταῖς τῶν προσιόντων d +ἐνίησιν ἀκοαῖς. ὅσῳ δὲ ἀμείνων ἐστὶ κατὰ φύσιν, +τοσούτῳ δὴ πάντως ἐνεργήσει γοργότεροv. χρησίμως δὲ + λίαν ὁ μακάριος βαπτιστὴς πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς τὰ +τοιαῦτά φησιv. ἐπειδὴ γὰρ αὐτὸν τῆς τοῦ Σωτῆρος δόξης +ἐθεώρουν ἡττώμενον, ἐπί τε τούτῳ λοιπὸν οὐ μετρίως ἐσκανδαλίζοντο, +διὸ δὴ καὶ προσήεσαν λέγοντες “ Ῥαββὶ, ὃς ἦν Supra ver. 26. +“ μετὰ σοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου, ᾧ σὺ μεμαρτύρηκας, ἴδε e + “ οὗτος βαπτίζει, καὶ πάντες ἔρχονται πρὸς αὐτόν·” ἀναγκαίως +ὁ πνευματοφόρος τὸ τοῦ σκανδάλου πάθος ὑποτεμνόμενος, +ὑγιᾶ τε τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς τὴν ἐπὶ τοῖς ἀναγκαιοτάτοις +διάληψιν ἐντιθεὶς, ἐξηγεῖται μὲν τοῦ Σωτῆρος τὴν +κατὰ πάντων ὑπεροχὴν, διδάσκει δὲ οὐδὲν ἦττον τὴν αἰτίαν, + δὶ ἢν ἤδη πάντες ἐπ’ ἐκεῖνον ἐβάδιζον, καὶ τὸ δι’ ὕδατος +μόνου παρατρέχοντες βάπτισμα, τῷ θειοτέρῳ καὶ τελειοτέρῳ +προσήεσαν, τῷ διὰ Πνεύματος Ἁγίου δηλαδή.

+a 165 Α. +

Ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἐρχόμενος ἐπάνω πάντων εστίν.

+

τοῦτο μαρτυρεῖ ὅτι πλείστη, φησὶν, καὶ ἀσύγκριτος ἡ + διαφορὰ τοῖς ἀπὸ τῆς γῆς πρὸς τὸν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ +καταβαίνοντα Θεὸν Λόγοv. εἰ μὴ διδάσκειν ἀξιόχρεως ἐγὼ, +2. ἰσομέτρως] + οὖν a. Statim ἐνεργήσει B.a. Cord. Cr. ἐνεργῆσαι Ed. 4. ὁ +assumptum ex Β. deest in Catenis. συμβόλου D. invitis Catenis. 5. ἐπιτρέψας +ἐπιστρέψας Cord.] τοῖς παιδευομένοις hoc ordine B.a. Cord. 6. πιστεύσειν +B.a. Cord. πιστεύσειν Ed. 7. καταχρήσας Cord. καταχρώσας Ed. +Lectionem var. in a. nullam indicavi. 14. πέραν B. ἐν τῷ πέραν Ed. ὡς pro +ᾧ Β. 17. ἐπὶ τούτοις B. 18. ἡμῖν Β. + + +καὶ εἰ μόνος ὑμῖν ὁ ἐμὸς οὐκ ἐξαρκέσει λόγος, αὐτὸς ἐπιβεβαιώσει +ἐπιμαρτυρῶν ὁ Υἱὸς, ἀκαταλήπτῳ μέτρῳ διεστάναι +τὸ γηγενὲς τῆς ἐπάνω πάντων ἀρχῆς· διαλεγόμενος δέ που +In fra viii. 23. πρὸς τοὺς ἀνοσίους Ἰουδαίους, ἔφασκεν ὁ Σωτῆρ’ “Ὑμεῖς ἐκ +b “ τῶν κάτω ἐστέ· ἐγὼ ἐκ τῶν ἄνω εἰμί. κάτω μὲν γὰρ τὴν +τῶν γενητῶν φύσιν εἶναί φησιν, ὡς ὑποκειμένην καὶ ὡς ἐξ +ἀνάγκης δουλεύουσαν τῷ πρὸς τὸ εἶναι καλοῦντι Θεῷ· ἄνω +δὲ πάλιν τὴν θείαν καὶ ἄρρητον καὶ δεσπόζουσαν φύσιν, ὡς +πάντα ὑπὸ πόδας ἔχουσαν τὰ γενητὰ, καὶ τῷ τῆς ἐξουσίας +ὑποθεῖσαν ζυγῷ. οὐ μάτην δὲ ταῦτα τοῖς ἀνωτέρω προστέθεικεν +ὁ μακάριος βαπτιστής· ἵνα γὰρ μὴ νομίζηται παρὰ +τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς εἰκαίους ἀναπλάττεσθαι λογισμοὺς, +c αἰδοῖ δὲ τοῦ μὴ δοκεῖν εὐλόγως ἡττῆσθαι Χριστῷ, μείζονα +μὲν λέγειν καὶ ἄνωθεν αὐτὸν, ἑαυτὸν δὲ κάτωθεν καὶ ἀπὸ τῆς +γῆς, ἀναγκαίως ἀφ’ ὧν αὐτὸς ἔφασκεν ὁ Σωτῆρ’, τὴν τῶν +εἰρημένων ἐπισφραγίζει δύναμιν, καὶ πρόφασιν μὲν, οὐ καθάπερ +ᾤοντο κενὴν, ἀληθείας δὲ μᾶλλον ἀπόδειξιν, ἐπιδεικνύει +τὴν ἐξήγησιν.

+

Ἐπειδὴ δὲ καὶ ἑτέρα φέρεται τοῦ στίχου γραφή Ὃ γὰρ +d ἑώρακέ φησι καὶ ἤκουσε, τοῦτο μαρτυρεῖ, φέρε καὶ εἰς αὐτὴν +ὀλίγα διαλεξόμεθα. τὰς ἐφ’ ἑκάστῳ τῶν πραγμάτων πληροφορίας, +διὰ δύο μάλιστα τῶν κυριωτέρων αἰσθήσεων λαμβάνειν +πεφύκαμέν τε καὶ κατειθίσμεθα, ὄψεως δὴ λέγω καὶ +ἀκοῆς· αὐτήκοοι τε γὰρ καὶ αυτεπισκοποι γεγενημένοι +τινῶν, ἐπὶ τὸ λέγειν ἀνενδοιάστως περὶ αὐτῶν ἐρχόμεθα. +ἀναπείθων τοιγαροῦν δρομαίους αὐτοὺς ἐπὶ τῷ πιστεύειν +ἰέναι τῷ χριστῷ· λαλεῖ γὰρ, φησὶν, ὅπερ οἶδεν ἀκριβῶς· +e λαμβάνει δὲ πάλιν, ὥσπερ ἐξ ὁμοιότητος τῆς καθ’ ἡμᾶς, ἵνα +2. ἐπιμαρτυρῶν Β. μαρτυρῶν Ed. 5. μὲν om. B. 8. καὶ alt. assumptum +ex B.D. 9. πάντα] + τὰ Β. 13. Χριστῷ Β. +Χριστοῦ Ed. 15. αὐτὸς] αὐτῶν Β. 19. φέρεται Β. φαίνεται Ed. +πραγ +21. γραμμάτων Β. 24. τε om. Β. 20. ἀναπείθω Β. δρομαίους Β. +δρομαίως Ed. τὸ Migne. 27. φησὶν, ὅπερ οἶδεν hoc ordine Β. 28. ὥσπερ +Β. ὡς Ed. + + +νοῶμεν θεοπρεπέστερον, καί φησιν Ὃ ἑώρακε καὶ ἤκουσε, +τοῦτο μαρτυρεῖ.

+ +κα τὴν μαρτυρίαν αὐτοῦ οὐδεὶς λαμβάνει. + +

Οὐχ ὡς μηδενὸς δεχομένου τὴν μαρτυρίαν, ὅτι δὴ καὶ Θεὸς + κατὰ φύσιν ὑπάρχει χριστὸς, ἄνωθέν τε καὶ ἐκ Πατρὸς +ὁρμώμενος, ἐπάνω πάντων ἐστὶ, τὰ τοιαῦτά φησιν ὁ μακάριος +βαπτιστής· πολλοὶ γὰρ ἐδέξαντο καὶ πεπιστεύκασι, καὶ a 166 Α. +πρό γε πάντων ὁ Πέτρος εἰπών “ Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ s.Matth. xvi. 16. +“ Θεοῦ τοῦ ζῶντος·” ἀλλ᾿ ὡς τῶν ἄλλων πάντων αὐτὸς + ἀκριβέστερον τὸ μέγα τοῦ λαλοῦντος ἐννοήσας ἀξίωμα, +μονονουχὶ κατασείσας τὴν κεφαλὴν, καὶ μηρῷ τὴν δεξιὰν +ἐπικροτήσας ἀποθαυμάζει τῶν ἀπειθούντων αὐτῷ τὴν +ἀπόνοιαν.

+1. ὁ ἑώρακεν κοὶ μαρτυρεῖ τοῦτο κοὶ ἤκουσεν Β. 2. μαρτυρῶ D. +9. ἄλλων πάντων Β. ἀπάντων Ed. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Γ. +

Ὅτι Θεὸς καὶ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν ὁ χριστός. +x

v +

Ὁ λαμβάνων αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν ἐσφράγισεν ὅτι ὁ Θεὸς +ἀληθής ἐστιν.

+

ΟΥΧ ἑτέρως ἦν ἐπιδεῖξαι τὴν τῶν ἀπειθούντων ἀσέβειαν, +εἰ μὴ τῶν πιστευόντων τὸ λαμπρὸν ἐξεκαλύφθη κατόρθωμα· +τῇ γὰρ τῶν ἀγαθῶν ἀντιπαραθέσει τὸ φαῦλον εὐκόλως διαγινώσκεται, +καὶ τῶν ἀμεινόνων ἡ γνῶσις ἐλέγχει τὰ αἰσχίονα. +εἴτις οὖν, φησὶ, τοῖς τοῦ ἄνωθεν ἥκοντος ἐπινεύσειε λόγοις, +c κατεσφραγισε τε καὶ ἐξησφαλίσατο διὰ τῆς συνέσεως, ὅτι τὸ +ἀψευδεῖν ἀεὶ τῇ θείᾳ σύνηθές τε καὶ φιλαίτατον φύσει. ἀπὸ +δὴ τούτου πρόδηλον λοιπὸν τοῖς ὁρῶσι τὸ ἐναντίον· καταμαρτυρήσει +γὰρ πάντως ὁ τὴν πίστιν ἀποκρουόμενος, ὅτι +Θεὸς οὐκ ἔστιν ἀληθής. ἐπιτηρητέον δὲ πάλιν, ὅτι τῆς +πρὸς τὴν κτίσιν ὁμοουσιότητος ἐξέλκει τὸν Υἱὸν, καὶ Θεὸν +ὄντα κατὰ φύσιν διὰ τῶν εἰρημένων ἐπιδεικνύει. εἰ γὰρ ὁ +τοῖς παρ’ αὐτοῦ λαλουμένοις πειθόμενος, δεχόμενος δὲ τὴν +μαρτυρίαν, ἥνπερ ἃν αὐτὸς ποιοῖτο περὶ ἑαυτοῦ, κατεσφράγισε +d τε καὶ ἐπεψηφίσατο καλῶς, ὅτι δὴ Θεὸς ἀλγῇς ἐστι· πῶς +οὐκ ἃν νοοῖτο κατὰ φύσιν Θεὸς ὁ Χριστὸς, ὁ καὶ διὰ τῆς +πίστεως τῶν ἔναγχος εἰρημένων ἀληθὴς ἐπιμαρτυρούμενος; +6. τὸ λαμπρὸν om. D. 12. λοιπὸν πρόδηλον inverso ordine Β. 13. ὅτι] ++ ὁ Ed. invito Β. cf. infra d et 169 b. 18. ἥνπερ αὐτὸς ποιεῖται Β. +αὐτοῦ Β. 19. ὁ Θεὸς Ed. invito Β. + + +ἢ λεγέτω πάλιν ἡμῖν ὁ δι’ ἐναντίας, πῶς ἡ θεία τιμᾶται φύσις, +ὡς ἀληθεύουσα, τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν μαρτυρίας παραδεδεγμένης. +εἰ γὰρ ὅλως οὐκ ἐστι κατὰ φύσιν Θεὸς, οὐκ εἰς +τὴν θείαν εὐσεβήσει φύσιν ὁ πιστεύων, ὡς ἀληθεύοντι, + μᾶλλον δὲ εἰς ἓν τῶν κτισμάτων κατ’ ἐκείνους τὸ κάλλιστοv. e +ἐπειδὴ δὲ τοῦ ἀληθεύειν ἡ ψῆφος εἰς Θεὸν ἀνατείνεται πιστευομένου +χριστοῦ, πρόδηλον δήπου πάντως ἐστὶν, ὅτι +Θεὸς ὑπάρχων, οὐ ψευδώνυμος αὐτὸς ἐφ’ ἑαυτῷ τὴν ἀπὸ τῶν +συναινούντων ἁρπάζει τιμήν.

+

Ἀλλ᾿ οὐ συνθήσεται μὲν κατὰ τὸ εἰκὸς τούτοις ἡμῶν τοῖς +λόγοις ὁ τῆς ἀληθείας ἐχθρὸς, ἀνασκιρτήσει δὲ μέγα, Θεὸν +εἰναι κατὰ φύσιν οὐ παραδεχόμενος τὸν Υἱόν· ἐρεῖ δὲ δὴ +πάλιν Κατασοφίζῃ τὸν λόγον, ὦ οὗτος, καὶ στροφὰς ἐπινοεῖς +πολυπλόκων θεωρημάτων, τὴν ἁπλῆν τρόπον τινὰ καὶ εὐθεῖαν a 167 Α. + ἀεὶ διάνοιαν παραιτούμενος. ἐπειδὴ γὰρ ἐξ οὐρανοῦ +καταβέβηκεν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος διαρρήδην βοῶν “Ἀπ’ Infra xiv.10; xii. 49. +“ἐμαυτοῦ οὐ λαλῶ, ἀλλ’ ὁ πέμψας με Πατὴρ, αὐτός μοι +“ἐντολὴν ἔδωκε τί εἴπω καὶ τί λαλήσω,” καὶ πάλιν “Πάντα Ib.xv. 15. +“ἃ ἤκουσα πάρα τοῦ Πατρὸς ἀπαγγελῶ ὑμῖν,” ἢ καὶ, ὡς + αὐτὸς ἐν, τίοις ἐφεξῆς ὁ ἅγιος διεμαρτύρατο βαπτιστής “ Ὃν Infra ver. 34. +“γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὰ ῥήματα τοῦ Θεοῦ λαλεῖ·” διὰ +τοῦτο λέγει περὶ αὐτοῦ Ὁ λαμβάνων αὐτοῦ τὴν μαρτυρίαν b +ἐσφράγισεν ὅτι ὁ Θεὸς ἀληθής ἐστιv. ἀληθὴς γὰρ ὄντως ὁ +Θεὸς καὶ Πατήρ· σὺ δὲ ἡμῖν εἰς τὸν Υἱὸν περιτρέπειν πειρᾶ + τὸ ἑτέρῳ χρεωστούμενον.

+

Τί οὖν πρὸς ταῦτα καὶ παρ’ ἡμῶν εἰρήσεται; ἆρ’ οὖν ἐν +προφήταις ἡμῖν ὁ Μονογενὴς τετάξεται, τὴν προφήταις πρέπουσαν +διακονίαν ἀποπληρῶν, καὶ ἕτερον ἐπὶ τούτῳ πράττων +3. οὐδὲν; τίνι γὰρ τῶν ὄντων οὐκ ἀνενδοιάστως παραδεκτὸν, +10. ημων B.D ut vid. βοῶν Ed. ἡμῖν Ed. 15. δὲ pro γὰρ Β. 16. βοῶν Β. ἀναἐστιν +B. Kd. 26. γὰρ pro παρ᾿ Β. 29. οὐκ om. B. + + +ὅτι τὰς θεόθεν ὡς ἡμᾶς διεκόμιζον οἱ προφῆται φωνάς; εἶτα +c τί τὸ ἐξαίρετον ἐν Υἱῷ τοῦτο αὐτὸ πληροῦντι μόνον; πῶς δὲ +ἐπάνω πάντων ἐστὶν, εἰ προφήταις ἔτι συντάττεται, καὶ δουλοπρεπεῖ +περιβέβληται μέτρῳ; πῶς δὲ ὡς ἐκείνους ἐν δόξῃ +Infra x. 35. 36. πλεονεκτῶν ἐν εὐαγγελίοις φησίν “Εἰ ἐκείνους εἶπε θεοὺς +“πρὸς οὓς ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ ἐγένετο, καὶ οὐ δύναται +“λυθῆναι ἡ γραφὴ, ὃν ὁ Πατὴρ ἡγίασε καὶ ἀπέστειλεν εἰς +“τὸν κόσμον ὑμεῖς λέγετε ὅτι βλασφημεῖς, ὅτι εἶπον Υἱός +“εἰμι τοῦ Θεοῦ;” ἑαυτὸν γὰρ ἐν τούτοις ἀποδιορίζει σαφῶς +τῆς τῶν προφητῶν ἀγέλης, καὶ θεοὺς μὲν αὐτοὺς κατωνομάσθαι +φησὶ, διὰ τὸ γενέσθαι πρὸς αὐτοὺς τὸν τοῦ Θεοῦ +d Λόγον, ἑαυτὸν δὲ Υἱὸν ὁμολογεῖ. τοῖς μὲν γὰρ ἁγίοις προφήταις +μερικὴ διὰ τοῦ Πνεύματος διενεμήθη χάρις· ἐν δὲ τῷ +Col. ii. 9. Σωτῆρι Χριστῷ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος εὐδόκησε +Supra i. 16. κατοικῆσαι σωματικῶς, ὡς ὁ Παῦλός φησι· διὸ καὶ “ἐκ τοῦ +“πληρώματος αὐτοῦ πάντες ἐλάβομεν,” ὡς Ἰωάννης διισχυρίσατο. +πῶς οὖν· ἐν ἰσομέτρῳ τοῖς λαμβάνουσιν ὁ διδοὺς, ἢ +πῶς ἐν τῆ τοῦ διακονοῦντος κατατετάξεται μοίρᾳ τὸ τῆς +θεότητος πλήρωμα;

+e

Περιαθρείτωσαν τοίνυν ἐντεῦθεν, εἰς ὅσην αὐτοῖς ἀποκινδυνεύσει +δυσφημίαν ὁ λόγος. καὶ τίνα μὲν τρόπον προσήκει +Infra xiv. 10; xii. 49. νοεῖσθαι τό “Ἀπ᾿ Ἀπ’ ἐμαυτοῦ οὐ λαλῶ, ἀλλ’ ὁ πέμψας με +“Πατὴρ, αὐτός μοι ἐντολὴν δέδωκε τί εἴπω καὶ τί λαλήσω,’ +Infra p. 715 sqq., 782. πλατύτερον ἐν ἰδίῳ καιρῷ καὶ τόπῳ διερμηνευθήσεται. +χρῆναι δὲ οἶμαι πρὸς τὸ παρὸν ὑπόθεσιν εὐσεβείας τὰ τῶν +168 A. a ἐναντίων ποιεῖσθαι προβλήματα, καὶ ἐξ ὧν ἐκεῖνοι πρεσβεύσουσι, +τοῖς τῆς Ἐκκληδίας ἐπαγωνίσασθαι δόγμασιv. οὐκοῦν +ἐντολὰς μὲν εἰληφέναι παρὰ τοῦ Πατρὸς, καὶ λαλεῖν ἀφ’ +ἑαυτοῦ μηδὲν, διισχυρίζονται τὸν Υἱόν· ὅσα δὲ ἤκουσεν, ὡς +αὐτός που φησὶ, ταῦτα καὶ ἡμῖν ἐπείγεσθαι λέγειv. καλῶς, +ἐχέτω καὶ τῇδε· συνθησόμεθα γὰρ, οὐδὲν ἀδικοῦντος, κατά γε +1. ὡς] εἰς Β. 2. τοῦτο καὶ αὐτῷ Β. 7. ἡ om, Β. 12. ὁμολογεῖ +Β. Θεοῦ λέγει Ed. 17. ἴσῳ μέτρῳ D. 21. νοεῖσθαι προσήκει inverso +ordine Β. + + +τὸν τοῦ πῶς εἶναι λόγον, τοῦ πράγματος τὸν Υἱόν· καλλίστην +δὲ μᾶλλον ἐπὶ τοῦ παρόντος μάλιστα τὴν οἰκονομίαν +εἰσάγοντος. οὐκοῦν, ὅταν λέγοντος ἀκούσωσιν αὐτοῦ “Ἐγὼ b Infra x. 30. Ib. xiv. 9, 10. +“καὶ ὁ Πατὴρ ἕν ἐσμεν, ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα· + “ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί·” λαμβανέτωσαν τὴν +μαρτυρίαν αὐτοῦ, σφραγιζέτωσαν, ὅτι ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἀληθής +ἐστιν, ὅπερ οἶδεν ἀκριβῶς ἀναπείθων λαλεῖν τὸν Υἱόν· μὴ +ἀπιστείτωσαν τοῖς τοῦ Σωτῆρος ῥήμασι, τὰ παρὰ τοῦ +Πατρὸς ἡμῖν ἑρμηνεύοντος.

+

Ὅν γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τά ῥήματα τοῦ Θεοῦ λαλεῖ.

+c +

οἶδεν οὑν ἄρα κατὰ φύσιν ὄντα τὸν αὐτὸν ὁ Πατὴρ ἐν +ἑαυτῷ τὸν ἴδιον Υἱόν· τοῦτο γὰρ οἶμαι τό Ἕν ἐσμεν, καὶ οὐχ +ἕτερόν τι κατασημαίνειν· Υἱὸν ὄντα, καὶ οὐ ποίημα γινώσκει. +Υἱὸν δέ φημι τὸν ἐκ τῆς οὐσίας αὐτοῦ, καὶ οὐ ψιλῷ τῷ τῆς + υἱότητος τετιμημένον ὀνόματι· οἶδεν ὄντα τῆς ἰδίας ἰδιότητος +ἀπαράλλακτον εἰκόνα, ὡς ὁρᾶσθαι μὲν τελείως ἐν αὐτῶ, +ζωγραφεῖν δὲ ἐν ἑαυτῷ τὸν ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν ἀῤῥήτως +ἐκλάμψαντα, καὶ ἔχειν μὲν ἐν ἑαυτῷ τὸν Υἱὸν, εἶναι δὲ αὖ d +πάλιν ἐν Υἱῷ, διὰ τὴν τῆς οὐσίας ταὐτότητα.

+

ταῦτα φρονήσας, αἱρετικὲ, πικροῦ μὲν σαυτὸν ἀπαλλάξεις +νοσήματος, τριβῆς δὲ ἡμᾶς τῆς ἐν λόγοις καὶ ζητήμασιv. ὃν +γαρ απεστειλεν ὁ Θεὸς τὰ ῥήματα τοῦ Θεοῦ λαλεῖ. ὅταν ἐκ +τοῦ προχείρου νοῆται τὸ προκείμενον, τί πάλιν ἔσται τὸ +θαυμαστὸν ἐν Υἱῷ; ἢ γὰρ οὐχὶ καὶ τῶν ἁγίων ἕκαστος + προφητῶν, καὶ ἀπεστέλλετο παρὰ Θεοῦ, καὶ τοὺς παρ’ +αὐτοῦ διήγγελε λόγους; καὶ γοῦν πρὸς μὲν τὸν ἱεροφάντην e +εἴρηταί ποι Μωυσέα “ Καὶ νῦν δεῦρο ἀποστέλλω σε εἰς Acta SS. Ap. vii. 34. +11. τὸν assumptum ex Β. ἐν om. Β. 14. τῷ assumptum ex Β. +15. ἀϊδιότητος Β. 18. ἐκλάψαντα Β. 23. τὸ alt. assumptum ex Β. +20. διήγγελλε D. 27. εἴρηταί ποι Μωυσέα hoc ordine Β. Μωυσέα εἴρηταί +ποι Ed. ἀποστέλλω Β. ἀποστείλω Ed. + + +Εxod. iv. 22. “Αἴγυπτον, καὶ ἐρεῖς πρὸς Φαραώ τάδε λέγει Κύριος·” +Hier. i. 7. πρὸς Ἱερεμίαν δίε γε τὸν ἱερώτατον “Μὴ λέγε ὅτι νεώτερος +“ἐγώ εἰμι, ὅτι πρὸς πάντας οὓς ἐὰν ἐξαποστείλω σε +“πορεύσῃ, καὶ κατὰ πάντα ὅσα ἐὰν ἐντείλωμαί σοι λαλήσεις.” +“σεις.” τί οὖν ἄρα τὸ πλέον ἐν τῷ κατὰ φύσιν Υἱῷ, +λαλοῦντι τὰ τοῦ Θεοῦ ῥήματα, διὰ τὸ ἀπεστάλθαι παρ’ +αὐτοῦ; προφήτης ἡμῖν, ὡς ἔοικεν, ἀναδειχθήσεται πάλιν, +καὶ ἕτερον οὐδὲν, ὅσον ἧκεν εἰπεῖν εἰς τὸν τῆς διακονίας +τρόπον.

+169 Α. a

Οὐκοῦν τό Ἀπέστειλε νοήσεις ἐν τούτοις, ἢ κατὰ τὸν τῆς +ἐνανθρωπήσεως λόγον, καὶ τὴν ἐν τῶδε τῷ κόσμῳ μετὰ +σαρκὸς ἐπιφοίτησιν· ἢ πάλιν ἐκλήψῃ θεοπρεπέστερόν τε καὶ +ἀξιολογώτεροv. οὐ γὰρ ἔκρυψεν ἐν ἑαυτῷ τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, +ἀλλ’ ἐκ τῆς ἰδίας ἐξέλαμψε φύσεως, ὡς ἐκ φωτὸς ἀπαύγασμα, +κατὰ τὸν ἄφραστόν τε καὶ ἀνεξήγητον τῆς θείας +γεννήσεως τρόπον· ὃ δὴ καὶ αὐτὸς ἡμῖν διεσάφει λέγων ὁ +Infra xvi. 28. Μονογενής “Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἥκω·’’ ἐξελήλυθε +b γὰρ ἐκ τοῦ Πατρὸς εἰς ἰδίαν ὕπαρξιν ὁ Υἱὸς, εἰ καὶ ἐν +αὐτῷ κατὰ φύσιν ἐστί· καὶ ὅπερ ἡμῖν ἐν ἐκείνῳ τό Ἐξῆλθον +σημαίνει, τοῦτο πάλιν ἐνταῦθα τὸ ἀπεστάλθαι δηλοῖ. ὁ +τοίνυν, φησὶν, ἐκ Πατρὸς πεφηνώς τε καὶ ἀπαστραφθεὶς +Λόγος, ἅτε δὴ Θεὸς ὑπάρχων ἐκ Θεοῦ, τοῖς τῷ Θεῷ πρέπουσι +κεχρήσεται λόγοις· λόγοι δὲ ἂν εἶεν Θεῷ πρέποντες +οἱ ἀληθεῖς, καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ ψεύδεσθαι κηλῖδα παραιτούμενοι. +οὐκοῦν ὁ λαμβάνων τοῦ Σωτῆρος τὴν μαρτυρίαν, +c ἐσφράγισεν, ὅτι Θεὸς ἀληθής ἐστιν· ἔστι γὰρ ὄντως κατὰ +φύσιν Θεός.

+3. ἐξαποστέλλω Β. voluitne ἐξαποστελῶ? cf. in xii Proph. 13 b. 4. ἐν. +τέλωμαί Β. 5. πλέον Β. πλεῖον Ed. 12. τε assiimptum ex Β [suprascriptum]. +18. τοῦ om. Β. 19. ἐξῆλθον Β. ἐξελθεῖν Ed. 20. ἐνταῦθα] +ἐν τούτῳ Β. 21. φησὶν om. Β. 20. ὅτι] + ὁ Ed. invito Β ut +supra. ἐστὶν γὰρ ὁ Θεὸς κατὰ φύσιν ἀληθῶς ὄντως Β. + + +

Οὐ γὰρ ἐκ μέτρου δίδωσι τό Πνεῦμα.

+

Ὀξεῖαν ὑπόσχες νυνὶ δὴ μάλιστα τὴν ἀκοὴν, ὦ γενναῖε, +ἵνα δὴ πάλιν ἡμῖν συνθαυμάσεις τῶν ἁγίων τὴν νῆψιν· ἔφη +τοίνυν τὸν Υἱὸν καὶ ἀπεστάλθαι παρὰ Θεοῦ καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ + ῥήματα λαλεῖν· ἁλλ’ ὑπαισθάνεταί πὼς, ὅσον ἧκεν εἰς τὴν +πρόχειρον τοῦ λόγου δύναμιν, προφητικὸν αὐτῷ περιθεὶς τὸ +μέτρον, ὥσπερ οὑν καὶ διελαλήσαμεν ἀρτίως. ἀναφέρει Supra 168 d. +τοίνυν αὐτὸν τῆς πρὸς ἐκείνους ἰσότητος διὰ τούτων, καὶ δι’ d +ἑνὸς δὴ τούτου σημείου δίδωσι νοεῖν, ὡς πολλὴ δή τις ἐστὶ, + μᾶλλον δὲ ἤδη καὶ ἀσύγκριτος ἡ διαφορά· ἀμήχανον γὰρ, +φησὶ, τοὺς μεμετρημένον λαχόντας τὸ Πνεῦμα, καὶ ἑτέρῳ +δύνασθαι τοῦτο χαρίζεσθαι· οὐ γὰρ ἅγιος ἁγίῳ ποτὲ Πνεύματος +Ἁγίου γέγονε χορηγός· χορηγεῖ δὲ πᾶσιν ὁ Υἱὸς, ὡς +ἐξ ἰδίου πληρώματος. οὐκοῦν οὐκ ἐκ μέτρου διδωσιν, οὐδὲ + ὥσπερ ἐκεῖνοι, μικράν τινα μοῖραν ἔχει τοῦ Πνεύματος, καὶ e +τοῦτο μεταληπτῶς· ἀλλ’ ἐπειδήπερ ἀνεδείχθη καὶ χορηγὸς, +δῆλος ἃν εἴη δήπουθεν ὅλον ἔχων οὐσιωδῶς ἐν ἑαυτῷ. οὐκοῦν +ὁ τοσαύτην ἔχων πρὸς ἐκείνους τὴν ὑπεροχὴν, οὐχ ὡς εἷς ἐξ +ἐκείνων λαλήσει τὰ παρὰ Θεοῦ, ἁλλ’ ὡς Θεὸς ὑπάρχων ἐκ + Θεοῦ, τοὺς Θεῷ πρέποντας ἀνερεύξεται λόγους.

+

Ἀντικείσεται δὲ τοῖς εἰρημένους οὐδαμῶς, τὸ διὰ χειρῶν Acta SS. Ap. viii. 18. +ἀποστολικῶν δεδόσθαι τὸ Πνεῦμά τισιν ὀίεσθαι τινας· πνευματοκλήτορας +γὰρ ἤπερ ὄντως τοῦ Πνεύματος χορηγοὺς τοῦ +Ἁγίου εἶναι πιστεύσομεν· ἐπεὶ καὶ Μωυσῆς ὁ μακάριος, οὐκ a 170 Α. + αὐτὸς ἀφεῖλεν ἀπὸ τοῦ ὄντος ἐπ’ αὐτῷ πνεύματος προσετάττετο, Num. xi. 17. +μόνῃ δὲ τῆ ἰδίᾳ τετήρηκεν ἐξουσίᾳ καὶ τοῦτο Θεὸς, +χρῆναι μὲν αὐτὸν προσβαλέσθαι τοὺς ἑβδομήκοντα λέγων, +ἀφελεῖν δὲ ἀπὸ τοῦ πνεύματος τοῦ ἐπ’ αὐτῷ, καὶ ἐπιθήσειν +ἐπ’ αὐτοῖς ὑπισχνούμενος. ᾔδει γὰρ μόνῳ πρέπειν ἐπιτελεῖν + τῷ Θεῷ τὰ θεοπρεπῆ.

+2. νῦν Β. ὦ B.D. Migne. ὁ Ed, 4. τοίνυν assumptum ex Β. Statim +τὸν om. B. παρὰ] + τοῦ Ed. invito B. 5. λαλεῖ D. 9. δὴ utrumque +om. B. 11. λαχόντας] λαβόντας B. 16. ἐπειδήπερ] εἴπερ B. +25. ἀφεῖλεν Β. ἀφελεῖν Ed. 27. προβάλλεσθαι Β. 29. ἐπ’ om. Β. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Δ. +b +

ὅτι οὐ μεταληπτῶς ἐν Υἱῷ τὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἴδια, ἀλλ’ +οὐσιωδῶς καὶ κατὰ φύσιν.

+

Ὁ Πατὴρ ἀγαπᾷ τόν Υἱὸν κω πάντα δέδωκε ἒν τῇ +χειρὶ αὐτοῦ.

+

ΕΠΕΙΔΗ γὰρ εἴρηκεν, ὡς ἐκ Θεοῦ πεφηνότα Θεὸν τὸν +Υἱὸν μὴ ἑτέροις δύνασθαι χρῆσθαι λόγοις ἢ οἷσπερ ἂν χρήσαιτο +Supra ver. 34. καὶ ὁ γεννήσας αὐτὸν, ἀληθέσι δηλαδή· “Ὃν γὰρ +c “ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὰ ῥήματα τοῦ Θεοῦ λαλεῖ,” φησίν· +ἀναγκαίως διὰ τῶν προκειμένων ἐπεξεργάζεται καί φησιν +Ο Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱόν· οὐκ ἀνιάσομεν, φησὶ, τὸν Θεὸν +καὶ Πατέρα, τὴν ἴσην τῷ ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντι περιτιθέντες +τιμὴν, οὐ προσκρούσομεν τῇ θεοπρεπεῖ στεφανοῦντες δόξῃ +τὸν τῶν τοῦ Πατρὸς ἀγαθῶν οὐσιωδῶς κληρονόμοv. ἀγαπᾷ +γάρ φησι τὸν Υἱόv. οὐκοῦν ἐφησθήσεται μὲν δοξαζομένῳ +πρὸς ἡμῶν, βαρυνθήσεται δὲ πρὸς τὸ ἐναντίοv. καὶ μή τις +οἰέσθω, φησὶν, ὡς ἑνὸς δὴ τούτου καὶ μόνου θεοπρεποῦς +d ἀξιώματος κληρονόμον ἔχει τὸν ἴδιον Υἱόν· πάντα γὰρ +δεδωκεν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ, τουτέστι σύμπαν ὅσον ἐστὶν οὐσιωδῶς +ἀγαθὸν ἐν Πατρὶ, τοῦτο πάντως ἐστὶν ἐν δυνάμει +3. καὶ assumptum ex Β. 7. ἑτέροις μὴ inverso ordine a. οὐχ ἑτέροις b. +Cord. χρῆσθαι Β. Catt. Migne. χρῆναι Ed. ἀλλ᾿ pro ἢ b. neutnim habet +Cord. 11. ἀνιάσομεν] ἀδικήσομεν Catenae. πατέρα καὶ Θεὸν inverso ordine +B. 14. τῶν om. B. 15. φησι assumptum ex B. 16. πρὸς prius +B.D. Ed. mg. πρὸ Ed. 19. σύμπαν—ἀγαθὸν] οὐσιωδῶς σύμπαν ἐστιν ἀγαθῶν +Β. πᾶν Catenae. οὐσιῶδες Cord. + + +τοῦ Υἱοῦ. χεῖρα γὰρ ἐν τούτοις ὀνομάζει τὴν δύναμιν, ὥσπερ +ὅταν δι’ ἑνός που προφήτου λέγῃ “Ἡ χείρ μου ἐστερέωσε Es. xlviii, 13. +“τὸν οὐρανὸν, ἀντὶ τοῦ Ἡ δύναμις· ἔχει δὲ σύμπαν ἐν +ἑαυτῷ τὸ τοῦ Πατρὸς ἴδιον ὁ Υἱὸς, οὐ μεταληπτῆς, εἰ καὶ + δεδωκέναι λέγεται ὁ Πατήρ· ἢ γὰρ ἃν ἐπίκτητον ἔχοι καὶ οὐ +φυσικὴν τὴν θεότητα· δίδωσι δὲ οὕτως ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ e +πάντα τὰ ἑαυτοῦ, ὡσπερανεὶ καὶ ἄνθρωπος τῷ ἐξ αὐτοῦ +φύντι παιδὶ διδόναι νοοῖτο τὰ τῆς ἀνθρωπότητος ἴδια, ἣ +ὡσπερανεὶ καὶ τὸ πῦρ τῇ ἐξ αὐτοῦ κατ’ ἐνέργειαν προϊούσῃ + θερμότητι διδόναι λέγοιτο τῆς ἰδίας φύσεως τὸ ἰδίωμα. ἐν +δὲ τοῖς τοιούτοις, καὶ τὸ παρασχεῖν τοῖς παρέχουσιν ἀζήμιον, +οὐ γὰρ κατὰ μερισμὸν ἣ ἀποκοπὴν τῶν παρέχεσθαι νοουμένων +ἡ πρόοδος· καὶ αὐτὸ δὲ τὸ δόξαι λαβεῖν, τοῖς λαβοῦσιν +ἀκατηγόρητον· διὰ γὰρ μόνον τό Ἐξ οὗ τὰ τοιαῦτα a 171 Α. + λέγεται, καὶ φυσική τις, ἵν οὕτως εἴπω, ποιότης τῶν γεννώντων +νοεῖται τὰ γεννώμενα, τὸ τί κατ’ οὐσίαν ἐστι τὸ +γεννῶν ἐκφαίνοντα, καὶ καταλαμπρύνοντα τῆς οἰκείας πηγῆς +τὴν κατὰ φύσιν ἐνέργειαv. καὶ ταῦτα μὲν πάλιν, ὡς ἐπὶ +παραδειγμάτων, ἀνωτέρω δὲ τούτων δηλονότι Θεός· διά τοι + τοῦτο τὸν ἀνθρώπινον ἀσθενοῦντα λόγον οὐκ αἰτιασόμεθα, +“Δόξα γὰρ κυρίου κρύπτει λόγον,” καθὰ γέγραπται. καὶ Prov. xxv. 2. 1 Cor. xiii. 12. +εἰ βλέπομεν δι’ ἐσόπτρου καὶ δι’ αἰνίγματος, καὶ νοοῦμεν ἐκ +μέρους, πῶς ἃν οὐχὶ πολλῷ δὴ μειζόνως τοῖς διὰ γλώττης b +ἀτονήσαιμεν ῥήμασιν; νοήσεις τοιγαροῦν εὐσεβῶς, ἢ κατὰ + τοῦτον τὸν τρόπον τὸ πάντα δεδόσθαι παρὰ Πατρὸς τῷ +Υἱῷ· ἢ παραλήψῃ πάλιν τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας +τὸν λόγον, οὐκέτι τὸ δοῦναι καὶ λαβεῖν ἐπὶ τῶν φυσικῶν +ἰδιωμάτων εἰσφέροντα, ἀλλ’ ἐπὶ τῇ κατὰ πάντων +1. Υἱοῦ] χριστοῦ mendose a, 2. προφήτου] τῶν προφητῶν Catt. 4. ὁ +Υἱὸς assumptum ex Β. Catt. 5. ὦι Β. 7. ὡσπερεὶ Β. invitis +Catenis. 9. ἐξ ἑαυτοῦ D. 10. ἰδίας] οἰκείας Catenae. 12. παραδέχεσθαι +Β. 13. πρόοδος πρόοδος πρὅδος Cod.] Β. faventibus Catenis. +15. ἐστιν οὕτως ἡ pro ἵν᾿ οὕτως εἵπω Β. 16. κατ’ οὐσίαν ἐστι hoc ordine Β. +ἐστι κατ’ οὐσίαν ἐστι D. 19. ἀνωτέρω Cord. Ed. ἀνώτερον Β. ἀνώτερος a. +20. τὸν B.D. Catt. τὸ Ed. 22. δι’ alt. assumptum ex B. 24. ἢ om. B. +26. πόλιν] πάντως Catenae. + + +τῶν γενητῶν ἐξουσίᾳ τιθέντα τὸν Υἱὸν, ἵνα πάλιν νοῇς τι +τοιοῦτον.

+c

Ὁ Πατὴρ ἀγαπᾷ τὸν Υἱὸν καὶ πάντα δέδωκεν ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ.

+

Μῆ ἀπαυθαδιζέσθω, φησὶν, ὁ δυσήκοος, ἄνθρωπον ὁρῶν +τὸν ἁπάντων κύριον, μηδὲ νομιζέτω ψεύδεσθαι τὴν ἀλήθειαν, +τὸ χρῆναι πιστεύειν ὡς Θεῷ διὰ τὴν σάρκα παραιτούμενος. +Supra ver. 33. δεχέσθω τὴν μαρτυρίαν αὐτοῦ, κατασφραγιζέτω δὲ προθύμως, +ὅτι ὁ Θεὸς ἀληθής ἐστιν, ἵνα μὴ λυπῇ τὸν ἐν τοῖς +οὐρανοῖς Πατέρα. ἀγαπᾷ γὰρ τὸν ἴδιον Υἱὸν, ἀπόδειξις δὲ +τῆς εἰς αὐτὸν ἀγάπης, τὸ πάντων αὐτῷ δεδόσθαι τὴν ἐξουσίαv. +S.Matth. xi. 27. σίαv. ὃ δὴ καὶ αὐτὸς ἔφασκεν ὁ Σωτῆρ’ “Πάντα μοι παρε- +Ib. xxviii. 18. “δόθη ὑπὸ τοῦ Πατρός μου.” καὶ πάλιν “Ἐδόθη μοι πᾶσα +ἐξουσία ἔν τε οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς. καὶ οὐ δήπου διὰ +τὸ δόξαι λαβεῖν ὁ Υἱὸς, εὐλόγως ἂν ὡς ἐλάττων ὑπό του +κατηγοροῖτο, καὶ διατί; λαμβάνει γὰρ, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, +ὅτε τεταπείνωκεν ἑαυτὸν δι’ ἡμᾶς, ὅτε δοῦλος ἐχρημάτισεν +ὁ Δεσπότης, ὅτε γέγονεν ἐν οἰκέταις ὁ ἐλεύθερος +Υἱὸς. ἐπεὶ κατὰ τίνα τρόπον τεταπείνωκεν ἑαυτὸν, ἢ πῶς ἐξ +e ἰσότητος τῆς πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα καταβεβηκέναι +λέγεται; ἢ γὰρ οὐχ ὁρᾷς ἐν τούτοις τὸν μὲν διδόντα +θεοπρεπῶς, τὸν δὲ ἀνθρωπίνως τε καὶ οἰκετικῶς λαμβάνειν +λεγόμενον, ἅπερ εἶχεν ὡς Θεός; οὐ δόσις δὲ κυρίως ἐστὶν ἡ +παρὰ Πατρὸς εἰς ἀρχὴν τεθεῖσα τῆς κατὰ πάντων κυριότητος +τὸν Υἱόν· ἐπαναδρομὴ δὲ μᾶλλον καὶ ἐπανάληψις καὶ μετὰ +σαρκὸς εἰς τὴν πρὸ σαρκὸς ἐξουσίαν· οὐ γὰρ ὅτε γέγονεν +ἄνθρωπος, τότε τῆς κτίσεως ἄρχεται κρατεῖν.

+172 Α. a

Ἐπεὶ πρὸς ποίαν ἐρεῖ τις αὐτὸν καταβεβηκέναι ταπείνωσιν, +εἴπερ ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, τότε τοῦ κυριεύειν +5. τῶν pro τὸν Β. 9. γὰρ pro δὲ Β. 10. δεδόσθαι Β. δίδοσθαι Ed. +12. παρὰ pro ὑπὸ Β. 13. τε om. Β. sed cf. in S. Luc. Hom. 49. p. 236 a +ὁ +Tisch. cit. 17. ὁ ἐλεύθερος Υἱὸς] ἐλεύθερος ὁ υἱός B. 21. τε om. B. +λαμβάνοντα λεγόμενον (sic) Β. 23. τεθεῖσα Β. τιθείσα Ed. πάντα Β. +27. τις ἐρεῖ τις (sic) Β. + + +ἄρχεται; ἢ πῶς ἐν τῆ τοῦ δούλου φανεῖται μορφῇ, τότε δὴ +καὶ μόλις ἁπάντων ἀναδεδειγμένος Δεσπότης; ἄπαγε τῆς ἐν +τούτοις ἀτοπίας τῶν λογισμῶν· ἀλλ’ ἐπείπερ ἄνθρωπος +γέγονε, τότε καὶ οὕτως ἄρχεται κρατεῖν, οὐκ ἀποβαλὼν τὸ + θεοπρεπὲς ἀξίωμα διὰ τὴν σάρκα, ἀναβαίνων δὲ αὖθις καὶ +μετὰ σαρκὸς ἐφ’ ὅπερ ἦν ἐξ ἀρχῆς. ὅτι δὲ τῶν ἀρχαιοτέρων b +ἐπανάληψις ἦν τὰ ἐπὶ χριστοῦ θρυλούμενα, πληροφορήσει +λέγων αὐτός “Πάτερ δόξασόν με τῇ δόξῃ ᾗ εἶχον πρὸ τοῦ Infra xvii. 5. +“τὸν κόσμον εἶναι παρὰ σοί. ὁρᾷς ὅπως οὐ δόξης ἀρχὴν, + ἀλλ’ ἐπανανέωσιν τὴν εἰς τὸ ἀρχαῖον αἰτεῖ, καὶ τοῦτο λέγων +ὡς ἄνθρωπος; ὅτι δὲ πάλιν διὰ τὴν τῆς ἀνθρωπότητος +αἰτίαν δεδόσθαι λέγεται τὰ πάντα τῷ Υἱῷ, πανταχόθεν μὲν +ὁ φιλομαθὴς ἐπισωρεύσει σοφῶς, καὶ συνιέναι δυνήσεται, +μάλιστα δὲ δι’ ἐκείνης τῆς τοῦ Δανιὴλ φρικωδεστάτης ὀπτασίας, Dan.vii. 9. 10. + ἐν ᾗ τὸν μὲν παλαιὸν τῶν ἡμερῶν τεθεᾶσθαί φησιν c +ἱδρυμένον ἐπὶ τοῦ θρόνου, χιλίας δὲ χιλιάδας, καὶ μυρίας +μυριάδας, τὰς μὲν λειτουργεῖν, τὰς δὲ παριστάναι διισχυρίζεται. +προσετίθει δὲ τούτοις τό “Καὶ ἰδοὺ μετὰ τῶν νεφελῶν Ib. 13. 14. +“λῶν τοῦ οὐρανοῦ ὡς υἱὸς ἀνθρώπου ἐρχόμενος ἦν, καὶ ἕως + “τοῦ παλαιοῦ τῶν ἡμερῶν ἔφθασεν, καἲ ἐνώπιον αὐτοῦ +“προσηνέχθη, καὶ αὐτῷ ἐδόθη ἡ ἀρχὴ καὶ ἡ τιμὴ καὶ ἡ +“βασιλεία, καὶ πάντες οἱ λαοὶ φυλαὶ γλῶσσαι αὐτῷ δου- +“λεύσουσιν.” ὁρᾷς ὅπως ἐν τούτοις ὅλον ἡμῖν ἀκριβῶς d +καταγράφεται τῆς ἐνανθρωπήσεως τὸ μυστήριον· ῥίον· ὁρᾷς ὅπως + λαμβάνειν λέγεται τὴν βασιλείαν παρὰ Πατρὸς ὁ Υἱός· οὐ +γυμνὸς τῷ προφήτη Λόγος, ἀλλ’ ὡς υἱὸς ἀνθρώπου, φαινόμενος· +ἐταπείνωσε γὰρ ἑαυτὸν, καθὰ γέγραπται, σχήματι δι’ Phil. ii. 7. +ἡμᾶς εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος· ἵνα καὶ πρῶτος εἰς βασιλείαν +ἀνενεχθεὶς, ἀρχὴ πάλιν ἡμῖν καὶ ὁδὸς τῆς εἰς βασιλείαν δόξης +1. φαίνεται Β. 2. ἄπαγε—λογισμῶν] ἐν τούτοις τὸν λογισμὸν ἀτοπίας Β. +4. ἀποβάλλων Β. 10. τῆς pro τὴν Β. 14. φρικωδεστάτης τοῦ Δανιὴλ +inverso ordine Β. 16. τοῦ om, Β. 17. παριστάναι Β. παρεστάναι Ed. +21. αὐτῷ B.D. οὐτῇ Ed. 23. ὅπως Β. πῶς Ed. 29. πόλιν] πάντων Β. +Statim ἡμῶν Β. + + +c ἀναδειχθῇ. καὶ ὥσπερ ὑπάρχων κατὰ φύσιν ζωὴ καταβέβηκε +δι’ ἡμᾶς εἰς τὸν ὑπὲρ πάντων κατὰ σάρκα θάνατον, ἵνα ἡμᾶς +καὶ θανάτου καὶ φθορᾶς ἐξέληται, διὰ τῆς πρὸς ἡμᾶς ὁμοιώσεως +οἷον ἀναμίξας ἑαυτῷ, καὶ ζωῆς τῆς αἰωνίου μετόχους +ἀπεργασάμενος· οὕτω καὶ ταῖς ἡμετέραις συσχηματίζεται συσχηματίζεται +Κύριος τῆς δόξης ὑπάρχων, ὡς Θεὸς, ἵνα καὶ εἰς +τὴν βασιλίδα τιμὴν ἀναγάγῃ τὴν ἀνθρώπου φύσιv. γέγονε +Col.i. 18. γὰρ “ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύων,” ὡς ὁ Παῦλός φησιν, καὶ +ὁδὸς καὶ θύρα καὶ ἀπαρχὴ τῶν τῆς ἀνθρωπότητος ἀγαθῶν ἐκ +173 Α. a θανάτου πρὸς ζωὴν, ἐκ φθορᾶς εἰς ἀφθαρσίαν, ἐξ ἀσθενείας +εἰς δύναμιν, ἐκ δουλείας εἰς υἱοθεσίαν, ἐξ ἀτιμίας καὶ ἀδοξίας +εἰς τιμὴν καὶ δόξαν τὴν βασιλικήv. οὐκοῦν ὅταν φαίνηται +λαμβάνων ὡς ἄνθρωπος ὁ Υἱὸς, ἅπερ εἶχεν ὡς Θεὸς, σκανδαλιζώμεθα +μὲν μηδαμῶς, ἐννοῶμεν δὲ μᾶλλον τῆς δι’ ἡμᾶς +καὶ ὑπὲρ ἡμῶν οἰκονομίας τὸν τρόποv. οὕτω γὰρ ἄτρωτόν τε +καὶ ἀζήμιον τὸν ἑαυτῶν διατηρήσομεν νοῦν.

+

Ὁ πιστεύων εἰς τοι Υἱὸν ἔνι ζωὴν αἰώνιον.

+b +

οὐχ ἁπλῶς, οὐδὲ ἀζητήτως τοῖς πιστεύουσιν εἰς Χριστὸν +ζωὴν προκεῖσθαι τὸ γέρας ὁ σοφώτατος ἐπιμαρτυρεῖ βαπτιστὴς, +ἀλλ’ ἐξ αὐτῆς ἡμῖν, ἵν οὕτως εἴπω, τῆς τῶν πραγμάτων +ποιότητος εἰσκομίζει τὴν ἀπόδειξιν· ζωὴ μὲν γὰρ +Acta SS. Ap. xvii. 28. κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Μονογενής· “Ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ +κινούμεθα καὶ ἐσμέv. εἰσοικίζεται δὲ πάντως ἡμῖν διὰ τῆς +πίστεως, καὶ κατοικεῖ διὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος· καὶ μαρτυρήσει +λέγων ὁ μακάριος Ἰωάννης ὁ Εὐαγγελιστὴς ἐν οἰκείαις +1 S.Joan. iv. 13. c ἐπιστολαῖς “Ἐν τούτῳ γινώσκομεν ὅτι ἐν ἡμῖν ἐστιν, ὅτι +“ ἐκ τοῦ Πνεύματος αὐτοῦ ἔδωκεν ἡμῖν.” ζωοποιήσει τοιγαροῦν +ὁ Χριστὸς τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτὸν, ὡς αὐτὸς +ὑπάρχων κατὰ φύσιν ζωὴ, καὶ λοιπὸν κατοικῶν ἐν αὐτοῖς. ὅτι +3. καὶ prius om. Β. 4. ἑαυτῷ Β. ἑαυτῶν D. ἑαυτὸν Ed. 10. πρὸς] εἰς Β. +13. ὅπερ B.D. ὅπερ Ed. 18. οὐδὲ] οὐδ’ Β. 22. ἐστὶ κατὰ φύσιν inverso +ordine Β. ἐστιν post Μονογενής transponit a., omittunt b. Cord. Cr. 25. ὁ +μακάριος Ἰωάννης ὁ Εὐαγγελιστὴς Β. ὁ εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης Ed. 29. ζωὴ] +Θὼς καὶ ζωὴ Β. + + +δὲ διὰ τῆς πίστεως ἐν ἡμῖν ὁ ἰὸς αὐλίζεται, πληροφορήσει +λέγων ὁ Παῦλος “Τούτου τούτου χάριν κάμπτω τὰ γόνατά μου Eph. iii. 14-17. +“πρὸς τὸν Πατέρα, ἐξ οὗ πᾶσα πατριὰ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ +“γῆς ὀνομάζεται, ἵνα δῷ ὑμῖν κατὰ τὸ πλοῦτος τῆς δόξης + “τῆς ἁπλότητος αὐτοῦ, δυνάμει κραταιωθῆναι διὰ τοῦ Πνεύ- +“ αὐτοῦ, κατοικῆσαι τὸν Χριστὸν ἐν ταῖς καρδίαις d +“ὑμῶν διὰ τῆς πίστεως.” ὅτε τοίνυν διὰ τῆς πίστεως ἡ +κατὰ φύσιν ἡμῖν ἐπεισκρίνεται ζωὴ, πῶς οὐκ ἀληθὴς ὁ +λέγων Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν ὦι ζωὴν αἰώνιον; αὐτὸν δηλονότι + τὸν Υἱὸν καὶ οὐχ ἑτέραν τινὰ παρ’ αὐτὸν νοουμένην +ζωήν.

+

Ὁ δὲ ἀπειθῶν τώ Υἱῷ οὐκ ὄψεται τὴν ζωὴν.

+

Ἄρ’ οὖν, ἐρεῖ τις τυχὸν, ἑτέραν ἡμῖν πρεσβεύει δόξαν ὁ e +βαπτιστὴς, καὶ τὸν τῆς ἀναστάσεως παραφθείρει λόγον, + ζωοποιηθήσεσθαι μὲν τὸν πιστεύοντα λέγων, τὸν δὲ μὴ +τοιοῦτον οὐκ ὄψεσθαι ζωὴν ὅλως διαβεβαιοῦμένος: ἐγερθησόμεθα +δὲ κατά γε τὸ εἰκὸς οὐ πάντες, ταύτην ἡμῖν εἰσκεκομικότος +τοῦ λόγου τὴν διαφοράν· εἶτα ποῖ ποτε χωρήσει +τὸ ἀπολύτως καὶ ὡς ἐφ’ ἅπασιν εἰρημένον “Ἀναστήσονται 1 Cor.xv. 52. 2 Cor. v. 10. + “οἱ νεκροί;” τί δ’ ἂν καὶ δρῴη λέγων ὁ Παῦλος “Τοὺς γὰρ +“πάντας ἡμᾶς δεῖ φανερωθῆναι ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ a 174 A. +“Χριστοῦ, ἵνα κομίσηται ἕκαστος τὰ διὰ τοῦ σώματος, πρὸς +“ἃ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθὸν εἴτε φαῦλον.”

+

Ἐπαινεῖσθαι μὲν οὖν οἰήσομαι δεῖν τὸν φιλομαθῆ, χρῆναι + δὲ ὅμως ἀκριβεστάτην ἐν τοῖς ἱεροῖς γράμμασι ποιεῖσθαι τὴν +βάσανοv. ὅρα γάρ μοι σαφῶς τὴν τῶν εἰρημένων διαστολήν· +περὶ μὲν γὰρ τοῦ πιστεύοντός φησιν, ὅτι ζωὴν ἕξει +τὴν αἰώνιον, περὶ δὲ τοῦ ἀπειθήσαντος, ἑτέραν ὁ λόγος ἔχει +τὴν ἔμφασιv. οὐ γὰρ ἔφη ζωὴν οὐχ ἕξειν αὐτόν· ἐγερθήσεται b + γὰρ τῷ κοινῷ τῆς ἀναστάσεως νόμω· ἀλλὰ ζωὴν οὐκ +1. ἐν ἡμῖν assumptum ex Β. 3. ἐν] + τε Ed. invito Β. 4. γῆς B. τῆς +γῆς Ed. τὸ πλοῦτος τῆς δόξης τῆς ἁπλότητος Β. τὸν πλοῦτον τῆς χρηστότητος Ed. +θεὶς +13. τὴν δόξαν Β. 15. ζωοποιειθαι Β. 17. γε assumptum ex B.D. +19. ὡς om. Β. + + +ὄψεσθαί φησιν, τουτέστιν, οὐδ’ ὅσον εἰς θεωρίαν ψιλὴν τῆς +τῶν ἁγίων ἐφίξεται ζωῆς, οὐχ ἅψεται τῆς ἐκείνων μακαριότητος, +ἄγευστος διαμενεῖ τῆς ἐν εὐφροσύναις διαγωγῆς· ζωὴ +γὰρ ὄντως ἐκείνη· τὸ δὲ ἐν κολάσεσιν ἀναπνεῖν, θανάτου +παντὸς ἀνιαρώτερον, ἐπὶ μόνῃ τῆ τῶν κακῶν αἰσθήσει ψυχὴν +συνέχον ἐν σώματι. τοιαύτην τινὰ καὶ ὁ Παῦλος ζωῆς +c εἰσφέρει διαφοράv. ἄκουε τί φησι πρὸς τοὺς ἐν κακίᾳ +Col. iii. 3. 4. νενεκρωμένους διὰ χριστόν “Ἀπεθάνετε γὰρ, καὶ ἡ ζωὴ +“ὑμῶν κέκρυπται ἐν τῷ Θεῷ σὺν τῷ Χριστῷ· ὅταν ὁ +“Χριστὸς φανερωθῇ, ἡ ζωὴ ὑμῶν, τότε καὶ ὑμεῖς σὺν αὐτῷ +“φανερωθήσεσθε ἐν δόξῃ.” ὁρᾷς ὅπως τὸ ἐν δόξη φανερωθῆναι +μετὰ Χριστοῦ τὴν τῶν ἁγίων ὀνομάζει ζωήν; τί δὲ +Ps. xxxiii. 13, 14. ὅταν ἡμῖν καὶ ὁ ψαλμῳδὸς ἀναμέλπῃ λέγων “Tίς ἐστιν +“ἄνθρωπος ὁ θέλων ζωὴν, ἀγαπῶν ἡμέρας ἰδεῖν ἀγαθάς; +d “παῦσον τὴν γλῶσσάν σου ἀπὸ κακοῦ· ἆρ’ οὐχὶ τὴν τῶν +ἁγίων ἐν τούτοις ἐροῦμεν κατασημαίνεσθαι ζωήν; ἀλλ’ ἔστιν, +οἶμαι, πᾶσι καταφανές. οὐ γὰρ δήπου τῶν φαύλων ἀποσχέσθαι +κελεύει τινὰς, ἵνα δὴ τύχοιεν τῆς εἰσαῦθις ἀναβιώσεως +τῆς σαρκός· ἀναστήσονται γὰρ καὶ εἰ μὴ πεπαύσοιντο τοῦ +κακοῦ· πρὸς ἐκείνην δὲ μᾶλλον ἐρεθίζει τὴν ζωὴν, ἐν ᾗ +πάντως ἐστὶν ἡμέρας ἰδεῖν ἀγαθὰς, ἐν μακαριότητι καὶ δόξῃ +τὸν μακραίωνα τρίβοντας βίον.

+e

Ἀλλ’ Ὀργὴ τοῦ Θεοῦ μένει ἐπ᾿ αὐτὸν.

+

Γυμνότερον ἡμῖν διὰ τῆς ἐν τούτοις ἐπαγωγῆς τὸν τῶν +εἰρημένων σκοπὸν ὁ μακάριος ἔδειξε βαπτιστής. περιαθρείτω +δὲ πάλιν ὁ φιλοζητητὴς τὴν τοῦ νοήματος δύναμιv. “Ὁ +“ἀπειθῶν, φησὶ, τῷ Υἱῷ οὐκ ὄψεται ζωὴν,’’ ἀΛΛ’ ἡ ὀργὴ τοῦ +Θεοῦ μένε ἐπ’ αὐτόv. ἀλλ’ εἴπερ ἦν ὄντως ἔρημον ἔσεσθαι +εσιν +3. εὐφροσύναις Β. εὐφροσύνῃ Ed. 4. κολάσει Β. 7. δεπι pro τί B. +9. ἐν τῷ Θεῷ σὺν τῷ Χριστῷ hoc ordine Β. Cord. Cramer. σὺν χριστῷ ἐν τῷ +Θεῷ b. σὺν τῷ Θεῷ ἐν τῷ Θεῷ Ed. Verba desunt in a. 11. ὅπως Β. +πῶς Ed. 18. τινὸς κελεύει inverso ordine B, 21. ἡμέρας ἰδεῖν hoc +ordine B.D. 23. μένει Β. μενεῖ Ed. 27. τὴν ζωὴν Ed. invito Β. +ἀλλ’ ἡ] ἀλλὰ τι· Β suprascriptum non quasi correctio sed additio. 28. μένει +Β. μενεῖ Ed. + + +τῆς ἐν σώματι ζωῆς ἐννοῆσαι τὸν ἀπειθήσαντα, πάντως ἂν +ὅτι καὶ ἐπήνεγκεν εὐθύς Ἀλλ᾿ ὁ θάνατος μένει ἐπ’ αὐτόν. +ἐπειδὴ δὲ ὀργὴν ὀνομάζει Θεοῦ, δῆλον ἃν εἴη λοιπὸν ταῖς τῶν a 175 Α. +ἀγίων εὐθυμίαις τὴν τῶν ἀσεβῶν ἀντιδιαστέλλων κόλασιν, + καὶ ζωὴν μὲν ἀποκαλῶν τὴν ὄντως ζωὴν ἐν δόξῃ μετὰ +Χριστοῦ, τὰς δὲ ἐπὶ τοῖς ἀσεβοῦσιν αἰκίας ὀργὴν τοῦ Θεοῦ. +ὅτι δὲ ὀργὴ πολλάκις ἡ κόλασις παρὰ ταῖς θείαις εἴρηται +γραφαῖς, δύο παροίσω τοὺς μάρτυρας, Παῦλόν τε καὶ Ἰωάννην· +ὁ μὲν γὰρ ἔφη πρὸς τοὺς ἐξ ἐθνῶν ἐπιστρέφοντας + “Καὶ ἦμεν τέκνα ὀργῆς φύσει, ὡς καὶ οἱ λοιποί·” ὁ δὲ τοῖς Eph. ii. 3. +γραμματεῦσι καὶ Φαρισαίοις “Γεννήματα ἐν νήματα ἐχιδνῶν, τίς ὑπέ- S. Matth. iii. 7. +“δειξεν ὑμῖν φυγεῖν ἀπὸ τῆς μελλούσης ὀργῆς;’

b +

Ὡς οὖν ἔγνω ὁ Κύριος ὅτι ἤκουσαν οἱ Φαρισαῖοι ὅτι Ἰησοῦς Κεφ. δ΄. +πλείονας μαθητὰς ποιεῖ καὶ βαπτίζει ἢ Ἰωάννης· καίτοι γε + αὐτὸς Ἰησοῦς οὐκ ἐβάπτιζεν, ἀλλ’ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· ἀφῆκε +τὴμ Ἰουδαίαν καὶ ἀπῆλθε πάλιν εἰς τὴν Γαλιλαίαν.

+

Πόθεν ἡμῖν εἰς τοῦτο πρόεισιν ὁ λόγος, ἢ ἐκ ποίας ἀρχῆς +ἡ τοῦ διηγήματος καθέλκουσα τάξις, ἐγνωκότα τὸν κύριον c +εἰσφέρει τοὺς Φαρισαίους ἅπερ ἐπύθοντο μαθεῖν, οὐκ + ἄκομψον, ὡς ἔοικεν, εἰπεῖv. τὸ γάρ Ὡς οὖν ἔγνω λέγειν τὸν +ἅγιον Εὐαγγελιστὴν, ἔμφασιν τινα προυποκειμένου σαφῶς +ἀνατίκτει πράγματος· πάντα μὲν γὰρ, οὐδενός τι καταμηνύοντος, +αὐτομάτως οἶδεν, ὡς Θεὸς, καὶ οὐχ ὅτε γίγνεται +πρῶτον, ἀλλὰ καὶ “πρὶν γενέσεως αὐτῶν,” ὡς ὁ προφήτης Hist. Sus. 42. + διεμαρτύρατο. περιμένει δὲ τοὺς ἐφ’ ἑκάστῳ καίρους, καὶ +ταῖς τῶν πραγμάτων ἀκολουθίαις, ἣ τῆ προγνώσει, μᾶλλον +ἐνδίδωσιν· ἦν γὰρ δὴ καὶ τοῦτο θεοπρεποῦς οἰκονομίας +ἄξιον.

d +1. ἂν om. Β. Statim ὅτι κοὶ assumptum ex B.D mg. 2. μένει Β. μενεῖ +Ed. 7. παρὰ ταῖς θείοις εἴρηται hoc ordine Β. 11. κοὶ τοῖς Β. 17. ἢ +om. B. 18. καθέλκουσα Β. καθέρπουσα Ed. 20. οὐκ pro οὖν (sic) Β. +ἔγνω] + ὁ Κύριος Ed. invito Β. 21. σαφῶς ἀνατίκτει πράγματος hoc ordine +B. πράγματος ἀνατίκτει σαφῶς Ed. 24. πρῶτον Β. πρώτως Ed. +27. δὴ καὶ τοῦτο] τοῦτο δὴ Β. + + +Supra iii. 25.

Ζητήσεως τοιγαροῦν γενομένης “ἐκ τῶν μαθητῶν Ἰω- +“άννου μετὰ Ἰουδαίου περὶ καθαρισμοῦ,” πολὺς παρ’ +ἦν ὁ λόγος. οἱ μὲν γὰρ τῷ οἰκείῳ διδασκάλῳ συναγορεύοντες, +τῶν νομικῶν περιρραντηρίων καὶ τῶν παρ’ ἐκείνοις +τυπικῶν καθαρισμῶν ἐν ἀμείνοσιν ἤδη μέτροις τὸ δι’ αὐτοῦ +γενέσθαι διετείνοντο βάπτισμα· καὶ δὴ κατὰ τὸ εἰκὸς εἰς +ἀπόδειξιν ἐποιοῦντο τοῦ πράγματος, τὸ πολλοὺς μὲν ἰέναι +e πρὸς αὐτὸν, τῶν δὲ ἀρχαιοτέρων τε καὶ ἄνωθεν ἐθῶν ἥδιστα +λίαν ἀποφοιτᾶv. οἱ δὲ αὖ πάλιν, ἐπείπερ τοῖς δι’ ἐναντίας ὁ +λόγος ἐφέρετο κατὰ πρανοῦς, καὶ ὑδάτων δίκην καταῤῥοίζουσα +τῆς ἀληθείας ἡ δύναμις τὸν ἀδρανῆ τῶν ἀνθεστηκότων +ἐβάπτιζε νοῦν, ἐπὶ τὸ παρὰ γνώμην χωροῦσι, καὶ ἄκοντες, +πολὺ δὴ κάλλιον εἶναι λέγοντες τὸ διὰ Χριστοῦ χορηγούμενον +βάπτισμα· καὶ κατεκράτουν ἤδη τοῖς ἴσοις εἰς ἀπόδειξιν +ἀποχρησάμενοι λογισμοῖς, καὶ διὰ τῶν αὐτῶν ἐνθυμημάτων +176 Α. a μάτων τοῖς νενικηκόσιν ἀντεγειρόμενοι· πολλῷ γὰρ ὁρᾶσθαι +πλείους διισχυρίζοντο τοὺς προσιόντας Χριστῷ, καὶ πάντας +ἐκείνῳ μᾶλλον ἤπερ Ἰωάννη προστρέχειν· ὅθεν οἶμαι καὶ εἰς +λύπην ἀνακαυθέντας τοὺς Ἰωάννου μαθητὰς τῷ οἰκείῳ προσελθεῖν +Ib. 26. διδασκάλῳ λέγοντας “Ῥαββί, ὃς ἦν μετὰ σοῦ πέραν +“τοῦ Ἰορδάνου, ᾧ σὺ μεμαρτύρηκας, ἴδε οὗτος βαπτίζει, καὶ +“πάντες ἔρχονται πρὸς αὐτόν.” τὰς γὰρ ἐξ ἔριδος τῶν +Ἰουδαίων προτάσεις, ἤτοι λόγους ἀποδεικτικοὺς, ὡς ἐν ἐρωτήσει +b προίσχονται. ἐντεῦθεν τοιγαροῦν ἐγνωκέναι φησὶν ὁ +Εὐαγγελιστὴς τὸν κύριον ὅτι ἤκουσαν οἱ Φαρισαῖοι ὅτι Ἰησοῦς +πλείονας μαθητὰς ποιεῖ ἢ Ἰωάννης, εἶτα τὸν ἐξαίσιον αὐτῶν +παραιτούμενος φθόνον, καὶ καιρῷ φυλάττων ἰδίῳ τὸ παθεῖν, +τῆς μὲν τῶν Ἰουδαίων ὑπέξεισι χώρας, ἀναχωρεῖ δὲ πάλιν +εἰς τὴν Γαλιλαίαν.

+7. ἰέναι] εἶναι Β. 8. τε assiimptum ex Β. 13. χορηγούμενον Β. λεγόμενον +Ed. 15. ἐνθυμημάτων om. Β. 19. προσελθεῖν διδασκάλῳ hoc +ordine Β. 21. ὡς pro ᾧ (sic ut supra 1646) Β. + + +

Ἔδει δὲ αὐτὸν διέρχεσθαι διὰ τῆς Σαμαρείας· ἔρχεναι οὖν εἰς 4 +πόλιν τῆς Σαμαρείας λεγομένην Συχὰρ, πλησίον τοῦ χωρίου +ὁ ἔδωκεν Ἰακὼβ Ἰωσὴφ τῶ, υἱῷ αὐτοῦ.

c +

Ὦ πολλῆς ἀγχινοίας καὶ ἀκράτου νήψεως· φθάνει ταῖς + ἀπολογίαις τὰ ζητηθήσεσθαι προσδοκώμενα. εἶπε γὰρ ἄν +τις εὐθὺς, ἢ ἑτέρῳ προσλαλῶν, ἢ λεληθότως διενθυμούμενος +τοῦ δὴ χάριν ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς, οὐκ ἐν καιρῷ +τῷ καθήκοντι τὸν Σαμαρειτῶν ἐποιήσατο φωτισμόν; προσῆλθε +μὲν γὰρ ἡ Συροφοινίκισσά ποτε, τὸν ἐπὶ τῇ ταλαιπώρῳ + θυγατρὶ μετὰ δακρύων ἔλεον ἐξαιτοῦσα, καὶ τί πρὸς αὐτὴν ὁ d +φιλοικτίρμων; “Οὐ καλὸν, φησὶ, λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν S. Matth. xv, 26. +“ τέκνων καὶ βαλεῖν τοῖς κυναρίοις·” οὐ γὰρ, οἶμαι, δεῖν +ἐδοκίμαζε, πρόωρον τοῖς ἐξ ἐθνῶν τὴν τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ ἀπονεμηθεῖσαν +ἐπιδαψιλεύσασθαι χάριν· ὃ δὴ καὶ σαφέστερον + αὐτὸς ἐποίει λέγων “Οὐκ ἀπεστάλην εἰ μὴ εἰς τὰ πρόβατα Ib. 24. +“τὰ ἀπολωλότα οἴκου Ἰσραήλ.” πῶς οὖν ἄρα, φήσειεν ἄν +τις, ὁ πρὸς μόνον ἀπεσταλμένος τὸν Ἰσραὴλ τὸ Σαμαρειτῶν +ἐπαίδευε γένος, καίτοι τοῦ Ἰσραὴλ οὔπω παντελῶς τὴν χάριν e +ἀπολακτίσαντος; πρὸς δὴ τὰ τοιαῦτα, πιθανὴν μετ’ ἐξουσίας + τὴν ἀπολογίαν εἰσφέρει τό νεῖ σε αὐτὸν διέρχεσθαι διὰ τῆς +Σαμαρείας· οὐ γὰρ δὴ τούτου γε ἕνεκα καὶ μόνου τὴν πρὸς +Σαμαρείτας ἀποδημίαν ἐστείλατο, ἐφ’ ᾧ τε κηρύξαι παρ’ +αὐτοῖς τὸν λόγον, καὶ ὅλην ἐξ ὅλου μεταστῆσαι τὴν εὐλογίαν +τοῦ Ἰσραήλ· ἀλλ’ ἐπείπερ ἔδει παρέρχεσθαι, διὰ τοῦτο + διδάσκει, τὸ σοφίας ἔργον ἀποτελῶν.

+

Ωσπερ γὰρ οὐκ ἄν ποτε τῆς ἐνούσης αὐτῷ κατὰ φύσιν a 177 Α. +5. καυστικῆς ἐνεργείας καταλήξαι τὸ πῦρ, οὕτως οἶμαι κατὰ τὸ +παντελὲς ὑπάρχειν ἀμήχανον τὴν τῶν ὅλων σοφίαν μὴ οὐχὶ +τὸ σοφίᾳ πρέπον ἐνεργεῖν· καὶ ὥσπερ οὐκ ἐξεῖναι λέγων +5. ζητηθήσεσθαι Β. ζητήσεσθαι Ed. 8. τὸν B.D snprascriptum τὥν +τῶν Ed. 9. μὲν om. Β. 11. τὸν ἄρτον τῶν τέκνων λαβεῖν inverso orline +Β. 14. ἐπιδαψιλεύσασθαι Β. ἐπιδαψιλεύεσθαι Ed. 16. ἄγα post +τις tr. Β. 18. ἐπαίδευε γένος] παιδεύων ἔθνος Β, 19. τοσαῦτα Β. +22. παρ’ αὐτοῖς κηρύξαι inverso ordine Β. + + +λαβεῖν τὸν ἄρτον τῶν τέκνων καὶ βαλεῖν τοῖς κυναρίοις, +δακρυρροοῦντι καὶ πολλοῖς εἰς ἔλεον ἐκλιπαροῦντι λόγοις, +προσέρριψε τῷ γυναίῳ τὴν χάριν, οὐ παρ’ ἑτέρου νομοθετούμενος +τὸν τοῦ διδόναι καιρὸν, ἀλλ’ αὐτὸς ὑπάρχων μετὰ +Πατρὸς ὁριστὴς, ὡς Υἱὸς καὶ Θεὸς καὶ Κύριος· οὕτω καὶ +b Σαμαρείτας ἠλέει, καὶ τῆς θεοπρεποῦς ἐξουσίας τὴν ἄφραστον +ἀνακαλύπτων δύναμιν, ὁδοῦ πάρεργον χώρας ὅλης +ποιεῖται τὸν φωτισμόν.

+

Ἦν δὲ καὶ ἑτέρως ἄτοπον, ἤδη ταῖς ἀπονοίαις λελυττη- +κότα καὶ φονῶντα κατὰ τοῦ Κυρίου τὸν Ἰσραὴλ ἀγαπᾶσθαι +τελείως. ἐπειδὴ δὲ οὔπω μὲν ὁλοτελῶς, διώκει δ᾿ οὖν ὅμως +ἔτι συμμέτρως, διὰ τοῦτο καὶ ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ +Χριστὸς οὔπω μὲν αὐτὸν ὁλοκλήρως ἀπογυμνοῖ τῆς χάριτος, +ἐξέλκει δ’ οὖν ὅμως εἰς ἑτέρους τὴν εὐλογίαν κατὰ βραχύ. +c τὸ δὲ ὅλως τῆς Ἰουδαίων ἀπανίστασθαι χώρας, καὶ εἰς τὴν +τῶν ἀλλογενῶν σπουδάζειν ἰέναι, διὰ τὴν τῶν διωκόντων +ἀπανθρωπίαν, ἀπειλή τις ἦν, καθάπερ ἐν τύπῳ ζωγραφουμένη +τῆ τοῦ πράγματος φύσει, ὡς ὁλόκληρον ἤδη τῆς +χάριτος ὑπομενοῦσι ζημίαν, καὶ παραπέμψουσιν εἰς ἑτέρους +τὸ οἰκεῖον ἀγαθὸν, τουτέστι τὸν Χριστὸν, εἰ μὴ τῆς εἰς αὐτὸν +παροινίας ἀπόσχοιντο.

+

Ἦν δὲ ἐκεῖ πηγή του Ἰακώβ· ὁ οὖν Ἰησοῦς κεκοπιακὼς ἐκ +d τῆς ὁδοιπορίας ἐκαθέζετο οὕτως ἐμ τῇ πηγή.

+

τοὺς τῆς Ἰουδαίας ὅρους ἐκβεβηκὼς, καὶ παρὰ τοῖς +ἀλλογενέσιν ἤδη γεγονὼς ὁ Σωτῆρ’ ἐπὶ τῆ πηγῇ καταλύει +τοῦ Ἰακώβ· ὡς ἐν τύπω πάλιν ἡμῖν καὶ δι’ αἰνίγματος ὑποδεικνὺς, +ὅτι κἂν τῆς Ἱερουσαλὴμ τὸ εὐαγγελικὸν ἐκφοιτήσῃ +κήρυγμα, καὶ εἰς ἔθνη λοιπὸν ὁ θεῖος ἐκδράμοι λόγος, οὐ +συναποβληθήσεται τῷ Ἰσραὴλ ἡ εἰς τοὺς πατέρας ἀγάπη, +πράγματος +8. ποιεῖται Β. ἐποιεῖτο Ed. 18. τῇ om. Β. πνεύματος Β, 20. τὸν +om, Β. 24. τῆς Ἰουδαίας B.a. Cord. τῶν Ἰουδαίων Ed. καὶ om. Β. Cord. +habet a. 27. κἂν] + ἀπὸ Cord. ἀπὸ deest in a. φοιτήσῃ Cord. ἀποφοιτήσῃ a. +28. εἰς] + τὰ a. Cord. + + +ἀλλὰ πάλιν αὐτῶν ἀνθέξεται Χριστὸς, καὶ ἐπαναπαύσεται e +καὶ καταλύσει πάλιν ὡς ἐν ἁγίοις, ἀμάραντον αὐτοῖς τὴν ἐν +ἀρχαῖς ἀποσώζων χάριv. ἐμφιλοχωρεῖ δὲ ταῖς τῶν ἁγίων +μνήμαις, ἵνα τύπον ἡμῖν ἑαυτὸν κἀν τούτῳ παράσχοι, καὶ + ἀρχὴ καὶ θύρα τῆς εἰς τοὺς πατέρας γένοιτο τιμῆς. καταλύει +δὲ κακοπιακὼς ἐκ τῆς ὁδοιπορίας, ὡς γέγραπται, ἵνα κἀν +τούτῳ τῆς τῶν ἐλαυνόντων αὐτὸν ἀσεβείας κατηγορῇ. δέον +γὰρ ταῖς εὐγνώμοσιν ἀνακτᾶσθαι τιμαῖς, αἰδοῖ τε καὶ φόβῳ a 178 Α +περιθάλπειν ὡς εὐεργέτην, ἱδρῶτι καὶ πόνοις καταικίζονται + τὸν Κύριον, ἵνα καὶ ἀληθεύοι λέγων περὶ αὐτῶν ἐν βίβλῳ +ψαλμῶν “Καὶ ἀνταπεδίδοσάν μοι πονηρὰ ἀντὶ ἀγαθῶν.”

Ps. xxxiv. 12. +

Ἰουδαίων μὲν οὖν ἐν τούτοις ὁρᾶται τὸ θράσος. τί δὲ ἄρα +φήσουσι πρὸς τοῦτο πάλιν ἡμῖν καὶ οἱ τῆς ἐκείνων ἀπονοίας +γείτονες Ἀρειανοὶ, μᾶλλον δὲ πρὸς οὓς ἂν λέγοιτο δικαίως + Ἐδικαιώθη Σόδομα ἐκ σοῦ; οἱ μὲν γὰρ κατὰ σάρκα σταυροῦσι Cf Ezek xxi. 52. +Χριστὸν, οἱ δὲ εἰς αὐτὴν ἐμπαροινοῦσι τὴν ἄρρητον b +τοῦ Λόγου φύσιv. ἰδοὺ κακοπίακεν ἐκ τῆς ὁδοιπορίας· τίς ὁ +τοῦτο παθών; ἆρα καὶ ἰσχύος ἡμῖν ἐπιδεᾶ τὸν τῶν δυνά- +μεων εἰσοίσετε Κύρων, καὶ αὐτῷ τῷ ἐκ Πατρὸς Μονογενεῖ + τὸν ἐκ τῆς ὁδοιπορίας ἀναθήσετε πόνον, ἵνα καὶ παθητὸς +νοῆται λοιπὸν ὁ παθεῖν οὐκ εἰδώς; ἢ φρονεῖν μὲν οὕτω +παραιτήσεσθε ποιοῦντες ὀρθῶς, μόνῃ δὲ τῆ τοῦ σώματος +φύσει περιθήσετε τὰ ἐπὶ τούτοις ἐγκλήματα, μᾶλλον δὲ τῆ +ἀνθρωπότητι πρέπειν ἐρεῖτε τὸν πόνον, ἤπερ ὄντι καὶ νοουμένῳ c + γυμνῷ καὶ καθ’ ἑαυτὸν τῷ Λόγῳ; ὅνπερ οὖν τρόπον +ἐν ἰδίᾳ φύσει τὸ πάντα δύνασθαι κεκτημένος, καὶ αὐτὸς +ὑπάρχων ἡ πάντων ἰσχὺς κεκοπιακέναι λέγεται· μὴ γάρ μοι, +μὴ διέλῃς εἰς υἱῶν δυάδα τὸν ἕνα Χριστὸν, κἂν τὰ τῆς +ἀνθρωπότητος εἰς ἑαυτὸν οἰκειοῦται πάθη· καίτοι μένων +1. ἐπαναπαύσηται D. ἐπαναπαύσεται habent a. Cord. ἐπαναπαύεται et καταλύει +Β. 4. παράσχῃ a. 6. καὶ τοῦτο (sic) Cord. κἀν τούτῳ habet a. +ἐλαῦνόν πέρι +7. ἀγαπώντων Β, κατηγοροίη a. 9. ἐπιθάλπειν Β. 10. Κύριον] +χριστὸν Β. ἀληθεύοι B.D. ἀληθεύῃ Ed. 11. ἀντὶ Β. ἀντ’ Ed. 12. οὖν +om. Β. 15. μὲν οὖν γὰρ Β. 17. κεκοπιακὼς Β. ἀπὸ Β. τοκτούτο (sic) +pro τίς ὁ τοῦτο Β. 28. μὴ assumptum ex Β. κἂν Β. καὶ Ed. + + +ἀπαθὴς, ἐπείπερ ἄνθρωπος γέγονεν, ὁ κοπιᾶν μὴ πεφυκώς· +οὕτως εἴ τι καὶ λέγοι τῶν ὅσα δὴ πρέπειν ἀνθρώπῳ μᾶλλον +οἰησόμεθα δεῖν, καὶ οὐκ ἄρα τῷ Θεῷ, μὴ λεξιθηρῶμεν εὐθὺς, +d μηδὲ ὅτε μάλιστα τέχνης ἡμῖν τῆς εἰς εὐσέβειαν δεῖ, τότε δὴ +διαφερόντως ἀμαθαίνοντες ἁλισκώμεθα, τὸν μὲν τῆς μετὰ +σαρκὸς οἰκονομίας ὡς πορρωτάτω ποιούμενοι λόγον, ἐπ’ +αὐτὴν δὲ θερμῶς ἀναβαίνοντες τὴν τοῦ Λόγου θεότητα, καὶ +τῶν ὑπὲρ ἡμᾶς πραγμάτων ἐκ πολλῆς τῆς ἀμαθίας ἁπτόμενοι. +εἰ μὲν γὰρ ὅλως οὐ κεχρημάτικεν ἄνθρωπος, εἰ μὴ +γέγονεν ἐν τῆ τοῦ δούλου μορφῇ, θορυβεῖσθαι δίκαιον, ὅταν +e τι λέγῃ δουλοπρεπὲς, ἀπαιτεῖσθαι δὲ μᾶλλον πάντα κατὰ τὸν +πρέποντα τῷ Θεῷ λόγον· εἰ δὲ σωζόμενον ἐν πίστει βεβαίᾳ +καὶ ἀνενδοιάστως τεθαρσήκαμεν, ὅτι κατὰ τὴν Ἰωάννου +Supra i. 14. φωνήν “Ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, +ὅταν ἴδης ὡς σάρκα λαλοῦντα, τουτέστιν ὡς ἄνθρωπον, +δέχου πρὸς ἀσφάλειαν τοῦ κηρύγματος τὸν ἀνθρώπῳ πρέποντα +λόγοv. οὐ γὰρ ἦν ἑτέρως ἐπιγνῶναι σαφῶς, ὅτι Θεὸς +ὢν καὶ Λόγος, γέγονεν ἄνθρωπος, εἰ μή τι καὶ παθεῖν ὁ +ἀπαθὴς, καὶ λαλῆσαί τι ταπεινὸν ὁ ὑψηλὸς ἀναγέγραπτο.

+179 Α. a

Ὥρα ἦν ὡς ἕκτη.

+

Εὐαφόρμως ἐπὶ τῇ πηγῇ καταλύοντα δεικνύει τὸν ἰησοῦν. +ἡλίου γὰρ ἀκμαιοτάτην ἀπὸ μέσων ἁψίδων τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς +τὴν ἀκτῖνα καταχέοντος, καὶ ἀκράτοις τὰ σώματα κατα- +φλέγοντος βολαῖς, τὸ μὲν ἔτι πρόσω βαδίζειν οὐκ ἀζήμιον, +τὸ δὲ ἀναπνεῦσαι βραχὺ μᾶλλον ἦν ἀκολουθότερον, ὅτε δὴ +μάλιστα καὶ τὴν ἐπὶ τρυφαῖς αἰτίαν ῥᾳδίως ἂν ἀπεκρούσατο, +καιροῦ του πρέποντος συνηγοροῦντος τῳ πράγματι. ἕκτην +b δ᾿ οὐκ ἀκριβῶς, ἀλλ’ ὡς ἕκτην εἶναι τὴν ὥραν φησὶν, ἵνα καὶ +3. ἀκράτως pro ὄρα τῷ Β. λεξιθηρῶμεν edidi ex Ed. ing. λεξειθηρῶμεν Ed. +“al. λεξιθηρῶμεν” Ed. mg. λεξιθηριωμένοῦς (sic) B. 11. ἀπαιτεῖσθαι edidi. +ἀπαιτεῖσθε Β. ἀπαιτείσθω Ed. μᾶλλον om. Β. 12. τῷ om. Β. σωζόμενον] +σώζομεν Β., sed cf. τὸ ἐν ἐλπίσι σωζόμενον infra 192 d. 19. τι om. Β. +ἀναγέγραπτο D. ἀναγέγραπται Β. ἀνεγέγραπτο Ed. 20. ὡς Β. ὡσεὶ Ed. +25. βραδὺ Β. 27. πράγματι] προστάγματι Β. 28. ὡσεὶ a. Desunt verba +duo triave in Cord. + + +ἡμεῖς μανθάνωμεν μηδὲ ἐν τοῖς ἐλαχίστοις ἀδιαφορεῖν, πειρᾶσθαι +δὲ μᾶλλον καὶ τὴν ἐν τοῖς τυχοῦσιν ἐπιτηδεύειν +ἀλήθειαν.

+

Ἔρχεται γανὴ ἐκ τῆς Σαμαρείας ἀντλῆσαι ὕδωρ. λέγει αὐτῇ + ὁ Ἰησοῦς Δός μοι πιεῖv. οἱ γὰρ μαθηταὶ αὐτοῦ ἀπεληλύθεισαν +εἰς τὴν πόλιν ἵνα τροφὰς ἀγοράσωσι. λέγε αὐτῷ ἡ γυνὴ ἡ +Σαμαρεῖτις.

c +

Οὐκ ἠγνόει τοῦ γυναίου τὴν ἄφιξιν ὁ Σωτῆρ’. εὖ γὰρ δὴ +καὶ λίαν ἠπίστατο Θεὸς ὑπάρχων ἀληθινὸς, ὡς αὐτίκα + παρέσται ψυχρὸν ἀπὸ κρήνης ἀρυσομένη τὸ νᾶμα· ἐπειδὴ +δὲ ἤδη παρῆν, εἴσω βρόχων ἐποιεῖτο τὸ θήραμα, καὶ τὸν τῆς +διδασκαλίας εὐθὺ κατατείνων λόγον, ἀπὸ τῶν ἐν χερσὶ +πραγμάτων ἐποιεῖτο τὴν διάλεξιν.

+

Τὸ μὲν οὖν μηδαμόθεν χρῆναι καταμολύνεσθαι, τοῖς + Ἰουδαίοις ὁ νόμος ἐπραγματεύετο· διά τε τοῦτο παντὸς Lev. v. 2. +ἀναχωρεῖν ἀκαθάρτου διετύπου πράγματος, καὶ μήτε ἀλλογενέσιν d +ἢ ἀπεριτμήτοις ἀναμίγνυσθαι. οἱ δὲ εἰς πολύ τι +πλέον ἀναφέροντες τῆς ἐντολῆς τὴν δύναμιν, καὶ εἰκαιοτάταις +μᾶλλον ἐπιτηρήσεσιν, ἢ ταῖς ἀκριβείαις τῶν λεγομένων + ἀκολουθήσαντες, οὐδ’ ὅσον ἀποθιγεῖν τῆς τῶν ἀλλοφύλων +σαρκὸς ἀποτολμῶντες, ἁπάσης δὲ εἴσω πεσεῖν ἀκαθαρσίας +ἐνόμιζον, εἰ κατά τι γοῦν ὀφθεῖεν ὅλως Σαμαρείταις συμβαίνοντες. +εἰς τοσοῦτον δὲ αὐτοῖς τὰ τῆς διαστάσεως ἐχώρει +λοιπὸν, ὡς καὶ ὕδατος καὶ τροφῆς ἀπογεύεσθαι ναρκᾶν, τῆς e + διὰ χειρὸς ἀλλοφύλων προσκομιζομένης. ἵνα τοίνυν ξενοφωνήσῃ +τὸ γύναιον, καὶ τὸ ἀσύνηθες αὐτῷ καλέσῃ πρὸς +ζήτησιν, τίς μὲν εἴη, καὶ πόθεν, ἢ καὶ ὅπως τῶν Ἰουδαϊκῶν +κατεφρόνησεν ἐθῶν· οὕτω τε λοιπὸν ὁ λόγος ἐπὶ τὸν οἰκεῖον +1. μάθωμεν a. 9, ὑπάρχων] ὢν Β, sed ὑπάρχων Β mg. αὐτίκα] οὐτῇ καὶ +(sic) Β. 10. ψυχρῶν D. ἀρυσομένη Β. ἀρρυομένη D. ἀρυομένη Ed. 11, ἤδη +assumptum ex Β. 15. διότοι τούτου Β. 17. ἀναμιγνύσθαι Β. ἀναμίσγεσθαι +Ed. εἰς πολύ τι πλέον ἀναφέροντες Β. ὡς πλέον τι πλεονάζοντες Ed. +20. ἀποθιγεῖν] ἀποφυγεῖν Β. 21. ἀποτύλμων (sic) Β. δὲ assumptum ex Β. +26. αὐτῶν Β. 28. ἐπὶ τόν οἰκεῖον post βαδίζοι tr. Β. + + +βαδίζοι σκοπὸν, καὶ τὸ διψῆν ὑποκρίνεται, λέγων Δός μοι +πιεῖv. ἡ δὲ ἔφη·

+

Πῶς σὺ Ἰουδαῖος ὤν παρ’ Ποῦ ζητεῖς πιεῖν ὕδωρ γυναικὸς +180 Α. a Σαμαρείτιδος οὔσης; οὐ γὰρ συγχρῶνται Ἰουδαῖοι Σαμαρείταις. + ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῇ.

+

Ἀρχὴ μαθήσεως ζήτησις, καὶ ῥίζα τῆς ἐπί τισιν ἀγνοουμένοις +συνέσεως ἡ περὶ αὐτῶν ἐπαπόρησις. ταύτην ὁ λόγος +ἑλεῖν ἐπιθυμεῖ τὴν ἀρχήν· διά τοι τοῦτο καὶ τὸ δοκεῖν +ἡγεῖσθαι μηδὲν τὰ τῶν Ἰουδαίων ἔθη σοφῶς ὁ Σωτῆρ’ +ὑπεπλάττετο.

+

Εί ᾔδεις τὴν δωρεὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ τίς ἐστιν ὁ λέγω θὼ Δός +b μοι πιεῖν, σὺ ἂν ᾔτησας αὐτὸν, καὶ ἔδωκέ σοι ὕδωρ ζῶν. + λέγει αὐτῶ ἡ γυνή.

+

τὴν ὑπερκόσμιόν τε καὶ ὑπερουράνιον οὐκ εἰδυῖα τοῦ Μονογενοῦς +οὐσίαν, μᾶλλον δὲ ἀγνοοῦσα παντελῶς τὸν ἐνανθρωπήσαντα +Λόγον, Ἰουδαῖον οὖν αὐτὸν ὠνόμαζεν ἡ γυνή. καὶ +σιωπᾷ μὲν πρὸς τοῦτο χρησίμως, ἵνα σώζηται πάλιν ἡ τοῦ +πρὸς αὐτὴν ὑπόθεσις λόγου· ἀναφέρει δ’ οὖν ὅμως εἰς ὑψηλοτέραν +τὴν περὶ αὐτοῦ διάληψιν, οὐκ εἰδέναι λέγων, τις ὁ +ποτὸν αἰτήσας ἐστὶν, ἢ καὶ ὅσην ἔχει τὴν χάριν τὰ θεόθεν +c χορηγούμενα, ὡς εἴπερ ἔχοι τὴν γνῶσιν, οὐκ ἂν ὑστερίζειν +ἠνέσχετο, νῆσε γὰρ ἂν προλαβοῦσα τὸν Κύριοv. ἐρεθίζει +μὲν οὖν διὰ τούτων εἰς τὸ καὶ λίαν ἐσπουδασμένως ἐθελῆσαι +μαθεῖv. ἐπιτήρει δὲ ὅπως εὐφυᾶ δὴ καὶ νῦν καὶ κόμπου +γυμνὸν ἐπιτηδεύων λόγον, Θεὸν ἑαυτὸν εἶναί φησιν, εἰ καὶ +βραδεῖα πρὸς τὸ δύνασθαι νοεῖν ἡ γυνή. ἀποθαυμάζειν γὰρ +ἀναπείθων τὴν τοῦ Θεοῦ δωρεὰν, ταύτης ἑαυτὸν εἰσφέρει +1. βαδίζοι Β. βαδίζῃ Ed. καὶ Om. Β. ὑπεκρίνετο Β. 3, ζητεῖς +πιεῖν ὕδωρ Β. πιεῖν αἰτεῖς Ed. 4, οὔσης Σαμαρείτιδος inverso ordine Β. +Reliqua om. Β. 6. συνέσεως τῆς ἐπί τισιν ἀγνοουμένης Β. 8. ἑλεῖν ὁ +λόγος inverso ordine Β. Statim ἐπεθυμεῖν (sic) Β. 10. ὑπεπλήττετο (sic) Β. +16. οὖν assumptum ex Β. ὀνομάζει Β. 22. κύριον] Ἰησοῦν Β. + + +χορηγόν· εἰ γὰρ ὑεῖς φησὶ τὴν δωρεὰν τοῦ Θεοῦ καὶ τίς ἐστιν +ὁ λέγων σοι, σὺ ἂν ἤτησας αὐτόv. τίνι δ’ ἃν καὶ πρέποι τὸ d +χαρίζεσθαι τὰ Θεοῦ; μὴ οὐχὶ κατὰ φύσιν ὄντι Θεῷ;

+

Ὕδωρ δὲ ζῶν ἀποκαλεῖ τὴν ζωοποιὸν τοῦ Πνεύματος δόσιν, + δι’ ἧς καὶ μόνης ἡ ἀνθρωπότης, καίτοι τοῖς ἐν ὄρεσι πρέμνοις +αὐαινομένη παραπλησίως, ξηρά τε ἤδη καὶ πάσης ἄγονος +ἀρετῆς ταῖς τοῦ διαβόλου κακουργίαις ἀναδεδειγμένη, πρὸς +τὸ ἀρχαῖον ἐπανατρέχει τῆς φύσεως κάλλος, καὶ τὴν ζωοποιὸν +ἐκπίνουσα χάριν, πολυτρόποις ἀγαθῶν ἰδέαις περιανθίζεται, e + καὶ εἰς ἕξιν ἀναβλαστῶσα τὴν φιλάρετον, εὐτραφεστάτους +τῆς εἰς Θεὸν ἀγάπης ἀνίησι κλῶνας. τοιοῦτον ’δε τι +καὶ διὰ τοῦ προφήτου φησὶν Ἡσαΐου πρὸς ἡμᾶς ὁ Θεός +“Εὐλογήσει με τὰ θηρία τοῦ ἀγροῦ, σειρῆνες καὶ θυγατέρες Es. xliii. 20. 21. +“στρουθῶν, ὅτι ἔδωκα ἐν τῇ ἐρήμῳ ὕδωρ καὶ ποταμοὺς ἐν + “τῆ ἀνύδρῳ, ποτίσαι τὸ γένος μου τὸ ἐκλεκτὸν, λαόν μου +“ὃν περιεποιησάμην τὰς ἀρετάς μου διηγεῖσθαι. ἔσεσθαι +δὲ καὶ τὴν τοῦ δικαίου ψυχὴν, “ὡς ξύλον ἔγκαρπον,” ἕτερός Hier. xxxviii. 12. +τις φησὶ τῶν ἁγίων, καὶ ἀνατελεῖν μὲν, ὡσεὶ χόρτον ἀνα- a 181 Α.Es. xliv, 4. +μέσον ὕδατος, ὀφθήσεσθαι δὲ ὡς ἰτέαν ἐπὶ παραρρέον ὕδωρ.

+

Δυνατὸν μὲν οὖν τοῖς εἰρημένοις καὶ ἑτέρας ἡμᾶς ἐπισωρεύειν +τὰς ἀπὸ τῆς θείας γραφῆς μαρτυρίας, δι’ ὧν ἦν καὶ +μάλα ῥᾳδίως ἐπιδεικνύειν, ὡς ἐν ὕδατος προσηγορίᾳ τὸ θεῖον +πολλάκις κατωνόμασται πνεῦμα. τὸ δὲ τούτοις ἡμᾶς ἐμφιλοχωρεῖν +οὐ καιρός· διὸ δὴ πάλιν ἑτέροις ἐπινηξόμεθα πρὸς + τὸ μέγα καὶ πλατὺ τῶν θείων θεωρημάτων ἐπειγόμενοι +πέλαγος.

+b +

κύριε, οὔτε ἀντλημα ἔχεις καὶ τὸ φρέαρ εστί βαθύ· πόθεν +οὐ ἐλέω τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν;

+

Οὐδὲν τῶν ἐν συνηθείᾳ πλέον ἡ γυνὴ φαντάζεται, καὶ +δ΄ ἀν’ +1, φησὶ Β. σαφῶς Ed. 2. δ’ ἀν’] yap Β. 3, τὰ] + τοῦ Ed. invito Β. +6, αὐαινομένη] αὐαινομένη παραινομένη (sic) Β. ἀναινομένη Migne. 8, ἐπανατρέχει +Β. ἀνατρέχει Ed. 9, ἐκτίνουσα Β. περιανύζεται Β. 11, τι om. Β. +18, τις assumptuin ex Β. 23. τὸ Β. τοῦ Ed. 28. τὸ ζῶν] Addit καὶ, +πόθεν οὖν σοι τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν; D mg + + +συνίησι μὲν οὐδαμῶς τῶν εἰρημένων τὴν δύναμιν, οἴεται δὲ +ὅτι κατά τινας τῶν ἐξ ἐπῳδῆς καὶ δαιμονιώδους ἀπάτης +θαυματουργεῖν εἰωθότων, σχοινίου τε δίχα καί τινος ἑτέρας +μηχανῆς, αὐτόματον αὐτῇ τὸ ὕδωρ ἐκ τῶν φρεατίων ἀνοίσει +c πυθμένωv. ὕδωρ δὲ ζὼν, ὡς πρὸς τὸν οἰκεῖον ὀνομάζει +σκοπὸν, τὸ νεωστὶ τῶν πηγαίων ἀνομβρῆσαν μαστῶν.

+

Μὴ σὺ μείζων τοῦ πατρὸς ἡμῶν Ἰακὼβ, ὃς ἔδωκεν ἡμῖν τὸ +φρέαρ τοῦτο καὶ αὐτὸς ἐξ αὐτοῦ ἔπιε καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ καὶ τὰ + θρέμματα αὐτοῦ; ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐτῇ.

+

Ἑαυτῆς ἐπιλαμβάνεται καὶ σφόδρα τὴν ταχίστην ἡ γυνὴ, +d συνορᾷ δὲ οὐχ ὁσίως, οὐδὲ πάντως ἀληθεῖς λαβοῦσα τὰς +ὑπονοίας περὶ αὐτοῦ· οὐ γὰρ ἦν μὴ πάντως ὠφελεῖσθαι +πρὸς νῆψιν, τὴν ὅλως τῶν θείων ἀπολαύουσαν λόγωv. ὡς +ἐνδεχομένου τοιγαροῦν ἐπῳδὸν μὲν οὐκ εἶναι τὸν λέγοντα, +προφήτην δὲ μᾶλλον, καὶ τῶν ἐν ἁγιασμῷ διαπρεπεῖ, διά τε +τοῦτο παρέξειν αὐτῇ τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν κατεπαγγέλλεσθαι, καὶ +δίχα τῶν κατὰ συνήθειαν ἀντλημάτων, ἢ πολὺ πρὸς χρῆσιν +τὸ ἄμεινον ἐξ ἑτέρας ἀνευρίσκοντα πηγῆς, μετατίθησι τὸν +e λόγον εὐθὺς ἐπὶ τὸ σωφρονέστερον, καὶ ὡς ἅγιον ἁγίῳ +συγκρίνει λέγουσα Μῆ σὺ μειζων τοῦ πατρὸς ἡμῶν Ἰακὼβ ὃς +ἕδωκεν ἡμὶν τὸ φρέαρ τοῦτο; δέχου τοῦ νοήματος τὴν περίνοιαν, +ἐκ τοῦ μηκέτι θαυμάζειν αὐτὴν, εἰ σχοινίον οὐκ ἔχων τὸ +ὕδωρ ἐπαγγέλλεται, τῆς δὲ κατὰ γεῦσιν ποιότητος πέρι +διαλέγεσθαι μόνης.

+

Σαμαρεῖται μὲν οὖν ἀλλογενεῖς· Βαβυλωνίων γὰρ ἄποικοι· +πατέρα δὲ καὶ αὐτοὶ τὸν Ἰακὼβ ἐπιγράφονται κατὰ δύο τρόπους· +ὡς γὰρ ὅμορόν τε καὶ γείτονα τῆς Ἰουδαίων οἰκοῦντες +182 Α. a χώραν, ὀλίγα τῆς ἐκείνων λατρείας εἰς ἑαυτοὺς ἀνεμάττοντο, +καὶ τοῖς Ἰουδαίων πατράσιν ἐπαυχεῖν ἐμελέτωv. ἄλλως τε καὶ +4, φρεατίων correxi. φρεατείων Ed. ἀνύσει Β. 7, μέζων] + εἰ Ed. invito +Β. 15. διαπρεπεῖ Β. διαπρεπῶν D. διαπρέπων Aub. qui διαπρεπόντων +conjecit. 20. συγκρίνει] εὐκρινεῖ Β. μείζων] + εἶ Ed. invito Β (ut supra). +27. τῆς I.a. Cord. τῶν Β. τὴν Ed. 28. ὀλίγα] + δὲ Cord. non habet δὲ I. + + +ἦν ὄντως ἀληθὲς, ὅτι τῆς Ἰακὼβ ἐξέφυσαν ῥίζης τῶν τὴν +Σαμάρειαν οἰκούντων οἱ πλείους. ὁ γὰρ τοῦ Ναβὰτ Ἱεροβοὰμ, +δέκα τοῦ Ἰσραὴλ συναγείρας φυλὰς, καὶ τὸ ἥμισυ +φυλῆς Ἐφραΐμ, ἀπαίρει μὲν τῆς Ἱερουσαλὴμ κατὰ καιρὸν + τῆς Ῥοβοὰμ βασιλείας υἱοῦ Σολομῶνος, καταλαβὼν δὲ τὴν +Σαμάρειαν, καὶ οἴκους ἐν αὐτῇ καὶ πόλεις ἀνεδείματο.

b +

Πᾶς ὁ πίνων ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου διψήσει πάλιν· ὃς δ’ ἂν πίῃ +ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ δώσω αὐτῶ οὐ μὴ διψήσει εἰς τὴν +αἰῶνα, ἀλλὰ τὸ ὕδωρ ὃ δώσω αὐτῷ γενήσεται ἐν αὐτῷ πηγὴ + ὕδατος ἀλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιοv. λέγει πρὸς αὐτὸν ἡ +γυνη.

+

“Μῆ σὺ μείζων εἶ τοῦ πατρὸς ἡμῶν Ἰακὼβ,” ὥσπερ τι +μέγα καὶ δυσκαταγώνιστον πρόβλημα προτεινούσης τῆς c +Σαμαρείτιδος, εὐφυέστατα πάλιν ὁ Σωτῆρ’ παραιτεῖται μὲν + τὸν ἐν ῥήμασι κόμπον, ὅτι μείζων ὑπάρχοι σαφῶς οὐκ εἰπὼν, +ἀπὸ δὲ τῆς τῶν πραγμάτων ποιότητος δοκιμάζειν ἀναπείθει +τὸν προύχοντα. διάτοι τοῦτο καὶ ἀσύγκριτον οὖσαν τῶν +νοητῶν ὑδάτων πρὸς τὰ ἐν αἰσθήσει καὶ γεωδέστερα τὴν διαφορὰν +ἐπιδεικνύει λέγων Πᾶς ὁ πίνων ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου + διψησει πάλιν, ὁ δὲ τῶν ἐμῶν, φησὶν, ὑδάτων ἐμφορησάμενος, +οὐχ ὅπως τοῦ διψῆν ἔτι κρείττων ἀποφανθήσεται, d +ἁλλ’ ἕξει πηγὴν ἐν ἑαυτῷ πρὸς ζωὴν αἰώνιον ἀποτρέφειν +ἰσχύουσαv. οὐκοῦν ὁ τὰ μείζω δωρούμενος ἐν μείζοσιν +ἔσται, φησὶ, τοῦ τὸ ἔλαττον ἔχοντος, καὶ τὴν αὐτὴν οὐκ + ἀποίσεται δόξαν τῷ νικῶντι τὸ ἡττώμενον.

+

Ἰστέον δὲ πάλιν, ὡς ὕδωρ ἐν τούτοις τὴν τοῦ Ἀγίου +νεύματος χάριν ὁ Σωτῆρ’ ἀποκαλεῖ, ἧς εἴπερ τις γένοιτο +μέτοχος, ἀναπηγάζουσαν ἕξει λοιπὸν ἐν ἑαυτῷ τῶν θείων +μαθημάτων τὴν χορηγίαν, ὡς μηκέτι μὲν αὐτῷ τῆς παρ’ e + ἑτέρων νουθεσίας ἐνδεῖν, ἐξαρκεῖν δὲ μᾶλλον εἰς τὸ δύνασθαι +3. τὸ ἥμισυ φυλῆς Ἐφραΐμ] τοιόσοι τῆς Ἐφρὲμ φυλῆς Β. 6, ἀνεδείματο Β. +ἐδείματο Ed. 15, ὑπάρχοι Β. Ι. Cord. ὑπάρχει Ed. 24. παρέχοντος Cord. +25. ἡττώμενος Ι. Cord. ὁ ἡττώμενος a. 28. λοιπὸν ἔξει Β. invitis Catenis. + + +ῥᾳδίως παρακαλεῖν, τοὺς οἷσπερ ἃν γένοιτο διψῆν τὸν θεῖόν +τε καὶ οὐράνιον λόγον, ὁποῖοί τινες ἦσαν κατὰ τὸν παρόντα +βίον καὶ ἐπὶ γῆς ἔτι πολιτευόμενοι, ἅγιοί τε προφῆται καὶ +ἀπόστολοι, καὶ οἱ τῆς ἐκείνων κληρονόμοι λειτουργίας, περὶ +Es.xii.3. ὧν γέγραπται “Καὶ ἀντλήσατε ὕδωρ μετ’ εὐφροσύνης ἐκ +“τῶν πηγῶν τοῦ σωτηρίου.”

+

Δός μοι τοῦτο τὸ ὕδωρ, ἵνα μὴ διψῶ μηδὲ ἔρχωμαι ἐναθάδε + ἀντλεῖv. λέγει αὐτῆ ὁ Ἰησοῦς.

+183 Α. a

Μόνα πάλιν τὰ συνήθη καὶ λαλεῖ καὶ φαντάζεται, συνίησι +δὲ ὅλως τῶν λεγομένων οὐδέν· ἐν δὲ τῷ μικρῶν ἀπαλλάττεσθαι +πόνων, ὅλην ἕξειν οἴεται τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τὴν +φιλοτιμίαν, καὶ ἐν τῷ μηκέτι διψῆν, τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος +ὁρίζει τὸ μέτρον, οὐδ’ ὅσον ἐν ἐννοίαις ψιλαῖς δεχομένη τὰ +ὑπερκείμενα.

+

Ὕπαγε φώνησον τό ἄΘρα σου κὼ ἐλΘὲ ἐνθάδε.

+

Ἠν ἄρα καλῶς τε καὶ οὐκ ἐψευσμένως εἰπεῖν, ὅτι θήλειαί + πὼς εἰσὶ θηλειῶν αἱ φρένες, καὶ μαλακὸς ἐνῴκισται νοῦς +γυναιξὶν, οὐδαμόθεν ἔχων τὸ δύνασθαί τι συνιέναι γοργῶς· +εὐμαθεστέρα δέ πὼς ἡ ἀνδρῶν ἐστι φύσις, καὶ πολὺ πρὸς +λόγους ἑτοιμοτέρα, διεγηγερμένον εἰς νῆψιν καὶ ἵν οὕτως +εἴπω θερμόν τε καὶ ἀπηρσενωμένον ἔχουσα τὸν νοῦv. διὰ +ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν τὸν ἄνδρα καλεῖν τῷ γυναίῳ παρεκελεύτο +λεληθότως ἐλέγχων, ὡς ἀμαθεστάτην μὲν ἔχοι τὴν +καρδίαν, τοῖς δὲ εἰς σοφίαν λόγοις ἀμεταχείριστον, ὁμοῦ ’δε +c τι καὶ ἕτερον ἐπὶ τούτῳ κάλλιστον οἰκονομῶν.

+4. κληρονόμοι] πολιτευόμενοι κληρονόμοι Β. 10, δ’ D. μικρῶν] τῶν +μακρῶν Cord., sed nihil diversitatis notavi in a. ii. ἡμῶν assumptum ex +Catt. 12. διψᾶν Cord. 13. ἐν assiimjitum ex B.a. 14. ὑπερκείμενα +Β. Catt. ὑπερκόσμια Ed. 18. συνεῖναι Cord. 20. διεγηγερμένη +mendose Cord. 21. ἀπηρτισμένον Cord. ἀπηρσενωμένον habet a. + + +

Λέγει αὐτῷ ἡ γυνή Ἄνδρα οὐκ ἔχω. λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς +Καλῶς εἶπες ὅτι ἄΘρα οὐκ ἔχω· πέντε τὰρ ἄνδρας ἔσχες, +κω ὔ, ὃ ἔχεις οὐκ ἔστι θοῦ ἀνήρ· τοῦτο ἀληθὲς εἴρηκας. +’λεγε αὐτῷ ἡ γυνή.

+

Καὶ τίνι λοιπὸν οὐκ ἂν εἴη καταφανὲς, ὡς οὐκ ἠγνόει μὲν +ὁ Σωτὴρ του κατὰ νόμου συνῳκηκότος ἔρημον ὑπάρχειν +αυτην, πρόφασιν δὲ τοῦ ἀνακαλύψαι τὰ κεκρυμμένα τὴν τοῦ +μὴ ὅντος ἀνδρὸς ἐποιήσατο ζήτησιν; ἦν γὰρ ἦν οὕτω μόλις d +ὠφελῆσαι θαυμάζουσαν οὐκέτι λοιπὸν ὡς ἕνα τῶν καθ’, + ὴμᾶς, ἀλλ’ ὡς, ὑπὲρ, ἄνθρωπον ἤδη διὰ τοῦ παραδόξως +εἰδέναι τὰ ἐν αὐτῇ. ἀποδέχεται δὲ χρησίμως ἄνδρα λέγουσαν +ουκ εχειν, καίτοι, τοσούτοις συνεφθαρμένην· οὐ γὰρ σύνοδος +ἐκ φιληδονίας, ἀλλ’ ἡ κατὰ νόμον συναίνεσις καὶ σύνδεσμος +ἐξ ἀγάπης καθαρὰς ’τον ἀκατηγόρητον ἀποτελοῦσι γάμον.

+

κόρε, Θεωρῶ ὅτι προφήτης εἰ σύ.

+

ΜόΛις ἀναλάμπει πρὸς νῆψιν, καὶ πάλιν οὔπω τελείαν +προφητην γὰρ κα,λεῖ τὸν προφητῶν Δεσπότηv. πλὴν· +αμεινων ἥ προτερον ἀνεδείχθη κατὰ βραχὺ, κατ’ οὐδένα μὲν +τρόπον πρὸς τοὺς ἐλέγχους ἀσχάλλουσα, τὴν δὲ ἀπὸ τοῦ + σημείου δύναμιν εἰς ὠφέλειαν ἁρπάζουσα, καὶ μαλακῆς μὲν +οὔτως ἐκβαίνουσα φρενὸς, μετρίως γεμὴν εἰς νεανικὸν ἀναβαίνουσα +νοῦν, καὶ τῆς καρδίας τὸν ὀφθαλμὸν εἰς ἀήθη a 184 Α. +πραγμάτων θεωρίαν ἐκτείνουσα. ἐφ’ ᾧ δὴ μάλιστα θαυμάζειν +ἀκόλουθον τὴν του Σωτῆρος ἡμῶν ἀνεξικακίαν τε ὁμοῦ + καὶ δύναμιν, καὶ τὰς ἀπαιδεύτους διανοίας εἰς ἀξιάγαστον +ἔξιν εὐκόλως μεταρρυθμίζοντος.

+2. εσχες] Renqua, ut vid. om. B. 6. νόμου B. Cord. νόμον Ed. Statim συνῳ- +κατῳκ. Ed. 7. προφάσει Cord. 8. Assumpta μὴ ὄντος ἦν alt. ex a. Cord. + + +

Οἱ πατέρες ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσεκύνησαν, καὶ ἡμεῖς +λέγετε ὅτι ἐν Ἰεροσολύμοις εστίν ὁ τόπος ὅπου προσκυνειν + δεῖ. λέγει αὐτῆ ὁ Ἰησοῦς.

+b +

Προφήτην ὄντως ὑπάρχειν καὶ Ἰουδαῖον οἰηθεῖσα τὸν +κύριον, τοῖς ἐπιχωρίοις ἔθεσι πολὺ δὴ λίαν ἐναβρύνεται, καὶ +τῆς Ἰουδαίων ὑπονοίας βεβουλεῦσθαι τὰ κρείττω τοὺς Σαμα- +ρείτας διισχυρίζεται. Ἰουδαῖοι μὲν γὰρ παχυτέρας ἔτι τὰς +περὶ τῆς θείας τε καὶ ἀσωμάτου φύσεως διαλήψεις δεχόμενοι, +ἐν μόνοις τοῖς Ἱεροσολύμοις, ἤτοι Σιῶν τῇ γείτονι +c χρῆναι προσκυνεῖσθαι τὸν ἐπὶ πάντας Θεὸν διετείνοντο, ὡς +ὅλης ἅπαξ τῆς ἀρρήτου καὶ ἀκαταλήπτου φύσεως καταλυούσης +ἐκεῖσε, καὶ χειροποιήτοις ἐναποκλεισθείσης ναοῖς. +διὸ δὴ καὶ λίαν ἀσυνετοῦντες ἐπὶ τούτῳ διὰ τῆς τῶν πρὸ· +Acta SS. Ap. vii. 49 ex Es. lxvi. 1. φητῶν ἠλέγχοντο φωνῆς, τοῦ Θεοῦ λέγοντος “Ὁ οὐρανός +“μοι θρόνος, ἡ δὲ γῆ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν μου· ποῖον +“οἶκον οἰκοδομήσετέ μοι, λέγει κύριος, ἢ τίς τόπος τῆς +“καταπαύσεως μου;" Σαμαρεῖται δὲ πάλιν οὐ πόρρω τῆς +Ἰουδαίων ἀμαθίας κείμενοι, χώραν τε ὁμοῦ καὶ ἀπαιδευσίαν +d ἔχοντες ὅμορον, ἐν ὄρει τῷ Γαρίζειν οὕτω καλουμένῳ, καὶ +προσεύχεσθαι δεῖν καὶ προσκυνεῖν οἰόμενοι, τὸ γελᾶσθαι +δικαίως οὐ διαφεύγουσι. γέγονε δὲ καὶ αὐτοῖς τῆς ἀνοίας ἡ +πρόφασις, τὸ δεδόσθαι τὴν εὐλογίαν ἐν ὄρει Γαρίζειν, καθὼς +Deut. xxvii. 12. ἐν τῷ Δευτερονομίῳ γεγραμμένον εὑρίσκομεv. ταύτην ἡ +γυνὴ τῷ Σωτήρι’ τὴν ζήτησιν, ὥς τι μέγα καὶ δυσκατάληπτον +πρόβλημα προίσχεται λέγουσα Οἱ πατερες ἡμῶν ἐν +τῳ ὄρει τουτῳ προσεκυνησαν, καὶ τὰ ἐξῆς.

+7. τὰς om. a. habet Cord. 8. τε om. B. habet Cord. 11. ἄπαξ ὅλης +inverso ordine a. Cord. 12. ἐκεῖ Cord. 19. ἔχοντες ὅμορον hoc ordine +B. inverso ordine Cord. Ed. γαριζὶν (hic et infra) a, 21. αὐτοῖς B.D. Catt. +αὐτῆς Ed. διανοίας Α. Statim ἡ om. B. habet Cord. 25. λέγουσα] + +ὅτι Cord. 26, Hic collocat capitis sequentis titulum B, quein tamen non +secutus, quvim in capitutn tabula, caput illud versui sequenti tribuit et B. + + +

Πίστευσόν μοι, γύναι, ὅτι ἔρχεται ὥρα ὅτε οὔτε ἐν Ἱεροσολύμοις e +οὔτε ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσκυνήσετε τῷ Παρτί.

+

Ὁμοῦ τῆς ἁπάντων ἀμαθίας καταψηφίζεται, μετατεθήσεσθαι +λέγων ἐπὶ τὸ ἀληθέστερον τῆς παρ’ ἀμφοῖν λατρείας + τὸ σχῆμα. οὐ γὰρ ἔτι, φησὶ, ζητηθήσεται τόπος, ἐν ᾧ δὴ +κυρίως οἰήσονται κατοικεῖν τὸν Θεὸν, ἀλλ’ ὡς τὰ πάντα +πληρουῦντι καὶ συνέχειν ἰσχύοντι “προσκυνήσουσι τῷ Κυρίῳ, Soph. ii. 11. +“ἕκαστος ἐκ τοῦ τόπου αὐτοῦ,’’ καθάπερ τις φησὶ τῶν a 185 Α. +ἀγίων προφητῶv. ὥραν δὲ καὶ καιρὸν τῆς τῶν τοιούτων + ἐθῶν μεταστάσεως, τὴν ἑαυτοῦ μετὰ σώματος ἐπιδημίαν ἐν +κόσμῳ φησίν.

+

Επιτήρει δὲ ὅπως ἀστειοτάτῃ τοῦ λόγου χρησάμενος +ἀγωγῇ πρὸς ἐννοίας τὰς περὶ Υἱοῦ ποδηγεῖ τοῦ γυναίου τὸν +νοῦν, (??) Πατέρα καλῶν τὸν Θεόν· πῶς γὰρ ἂν ὅλως νοοῖτο + Πατὴρ οὐκ ὄντος Υἱοῦ;

+1, Πίστευσόν Β. Πίστευέ Ed. 6. ὡς τὸ] ᾧ μετὰ Β. τὰ om. Cord. habet a +8, τῶν ἀγίων φησι inverso ordine Β. invitis Catt. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Ε. +b +

Ὅτι οὐκ ἐν τοῖς προσκυνοῦσίν ἐστιν ὁ Υἱὸς, ἧ Λόγος ἐστὶ καὶ Θεὸς, +προσκυνεῖται δὲ μᾶλλον μετὰ Πατρὸς.

+

Ὑμεῖς προσκυνεῖτε ὅ οὐκ οἴδατε· ἡμεῖς προσκυνοῦμεν ὅ +οἴδαμεν, ὅτι ἡ σωτηρία ἐκ τῶ Ἰουδαίων εστίν.

+

ΛΑΛΕΙ μὲν πάλιν ὡς Ἰουδαῖος καὶ ὡς ἄνθρωπος, τοῦτον +e καὶ νῦν ἀπαιτούσης τὸν τρόπον τῆς τοῦ πράγματος οἰκονομίας· +οὐδὲ γὰρ ἂν καιροῦ τοῦ πρέποντος ἀπεσφάλη Χριστος· +ἀπονέμει ’δε τι καὶ πλέον εἰς σύνεσιν ταῖς Ἰουδαίων λατρείαις. +Σαμαρεῖται μὲν γὰρ, ὡς ἐν ἁπλῷ τε καὶ ἀζητήτῳ +λόγῳ προσκυνοῦσι τὸν Θεόν· Ἰουδαῖοι δὲ, διὰ νόμου καὶ +προφητῶν τὴν τοῦ ὄντος γνῶσιν κατὰ τὸ ἐγχωροῦν δεχόμενοι. +διὰ τοῦτο Σαμαρείτας μὲν οὐκ εἰδέναι φησὶν, ἐξεπίστασθαι +δέ πὼς Ἰουδαίους, ἐξ ὧν καὶ ἀναδειχθήσεσθαι τὴν +σωτηρίαν, ἑαυτὸν δηλονότι διισχυρίζεται. ἀπὸ γὰρ σπέρματος +d Δαυεὶδ τὸ κατὰ σάρκα Χριστὸς, φυλῆς δὲ τῆς Ἰούδα +γέγονεν ὁ Δαυείδ. ἐν δὲ τοῖς προσκυνοῦσιν ἑαυτὸν κατατάττει +πάλιν ὡς ἄνθρωπος, ὁ μετὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, +πρός τε ἡμῶν καὶ τῶν ἁγίων ἀγγέλων προσκυνούμενος. +ἐπειδὴ γὰρ τὸ οἰκετικὸν περιεβάλετο σχῆμα, τὴν οἰκέτῃ +πρέπουσαν ἀποπληροῖ λειτουργίαν, οὐκ ἀπολέσας τὸ εἶναι +Θεὸς καὶ κύριος καὶ προσκυνητός· μένει γὰρ ὁ αὐτὸς εἰ καὶ +2, 3, om. Β., qui transponit ut supra notavi. 6. ὡς alt. assumptum ex B. +8. τοῦ Β. τε καὶ Ed. 9. τῆς Ἰουδαίων λατρείας Β. invitis Catt. 14. τοὺς +Ἰουδαίους Ed. invito Β. 15. ἑαυτὸν correxi sensu exigente. ἑαυτῶν Ed. +16. τοῦ pro τὸ Β. 17. αὐτὸν Β. invitis a. Cord. 18. τοῦ assumptum ex +B.a. Cord. 20. περιεβάλετο B.D. Catt. περιεβάλλετο Ed. 22. εἰ om. +B. habet Cord. + + +γέγονεν ἄνθρωπος, ἀποσώζων δὲ πανταχῆ τῆς μετὰ σαρκὸς +οἰκονομίας τὸν λόγον.

+

Κἂν μεγάλην ἴδης καὶ ὑπερφυᾶ τὴν ταπείνωσιν, θαυμαστὴς e +εἰσέρχου, μὴ κατήγορος, μὴ φιλεγκλήμων, μᾶλλον + δὲ μιμητής. τοιούτους ὁ Παῦλος ἡμᾶς ὁρᾶσθαι βούλεται +λέγων “τοῦτο φρονεῖτε ἕκαστος ἐν ὑμῖν αὐτοῖς ὃ καὶ ἐν Phil. ii. 5-8. +“ Χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν +“ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ’ ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν +“δούλου λαβὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ + “σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτόν.” ὁρᾷς +ὅπως ταπεινοφροσύνης ὑπόδειγμα γέγονεν ἡμῖν ὁ Υἱὸς ἐν a 186 Α. +ἰσότητι μὲν ὑπάρχων τοῦ Πατρὸς καὶ ἐν μορφῇ, καθὰ γέγραπται· +καταβεβηκὼς δὲ δι’ ἡμᾶς εἰς ἑκούσιον ὑπακοὴν καὶ +ταπείνωσιν; πῶς οὖν ἄρα τὸ τῆς ὑπακοῆς, πῶς δὲ τὸ τῆς + ταπεινώσεως ἔδει φαίνεσθαι σχῆμα, ἢ δηλονότι διὰ πραγμάτων +καὶ λόγων τῆς θεοπρεποῦς ἀξίας ὑποβεβηκότων, καὶ +πολὺ τὸ ἔλαττον ἐχόντων ἢ ἐν οἷσπερ ἦν γυμνὸς ἔτι παρὰ +Πατρὶ Λόγος, καὶ ἀσύμπλοκος τῆς τοῦ δούλου μορφῆς; ποῦ +γὰρ ὅλως αὐτὸν καταβεβηκέναι φήσομεν, εἰ μή τι καὶ τῶν b + παρ’ ἀξίαν ὑπομεῖναι δώσομεν; γέγονε δὲ πῶς ἐν ἀνθρώπων +ὁμοιώματι κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνὴν, εἰ μὴ τὸ ἀνθρώποις +πρέπον ἐμιμήσατο; πρᾶγμα δὲ ἀνθρώποις πρεπωδέστατον ἡ +προσκύνησις, ὡς ἐν ὀφλήματος τάξει κατατιθεμένη τε καὶ +προσαγομένη πρὸς ἡμῶν τῷ Θεῷ. οὐκοῦν προσκυνεῖ μὲν ὡς + ἄνθρωπος, ὅτε γέγονεν ἄνθρωπος, προσκυνεῖται δὲ ἀεὶ μετὰ +Πατρὸς, ἐπεὶ Θεὸς ἦν ἐστί τε καὶ ἔσται κατὰ φύσιν καὶ c +ἀληθινός.

+

Αλλ’ οὐκ ἀνέξεται πάλιν ὁ δι’ ἐναντίας, ἐκεῖνο δὲ λέγων +ἀνταναστήσεται Μἡ ξενίζου προσκυνεῖν ὅτε φαμὲν τὸν Υἱόν· +5. μωμητής (sic) Β. ἡμᾶς ὁ Παῦλος inverso ordine Β. 6. φρονεῖτε Β. φρονείτω +Ed. “al. φρονεῖτε” Ed. mg. τούτω φρονεῖτ’ (sic = φρονεῖτε et φρονείτω) D. +11. ἡμῶν Β. 15. δηλονότι] + ὁ Ed. invito Β. (et ut vid. D.) διὰ τῶν Ed, +invito B. 18. Πατρὶ] πατρὸς Β. πατρὶ Β mg. 20. δὲ assuinptum ex Β. +23. κατατιομένη (sic) Migne. 24. πρὸς Β. παρ’ Ed. 26. ἦν assumptum +ex Β. 29. ἀνταναστήσεται Β. ἀναστήσεται Ed. + + +οὐ γὰρ οὕτως οἰόμεθα χρῆναι προσκυνεῖν αὐτὸν τῷ Πατρὶ, +ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ ἡμᾶς ἣ καὶ ἀγγέλους τυχὸν, ἀλλ’ +ἐξαίρετός τις ἐστὶν ἡ Υἱοῦ προσκύνησις, καὶ πολὺ τῆς παρ’ +ἡμῶν ἐν ἀμείνοσι.

+

Τί οὖν πρὸς ταῦτα πάλιν ἐροῦμεν ἡμεῖς; Ὡς ἀξιολογωτάτην, +ὦ ἄνθρωπε, περιτιθεὶς τῷ Μονογενεῖ τὴν δουλείαν, +d καὶ οἰκετικὸν ἀξίωμα τοῖς ἐξ ἀπάτης καταχρυσώσας λόγοις +τισὶν, οἴει παρακρουόμενος. παῦσαι δοξάζων ἐν ἀτιμίᾳ τὸν +infra v. 23. Υἱὸν, ἵνα μείνῃς τιμῶν τὸν Πατέρα· “Ὁ γὰρ μὴ τιμῶν τὸν +“Υἱὸν, οὐδὲ τὸν Πατέρα τιμᾷ,” καθὰ γέγραπται. τί γὰρ +εἶπε μοι πρὸς ἐλευθερίαν ὀνήσει τὸν Μονογενῆ, τὸ ἐξαίρετον +παρ’ ἡμᾶς ποιεῖσθαι τῷ Πατρὶ τὴν προσκύνησιν; ἕως γὰρ +ἂν ἐν τοῖς προσκυνοῦσιν εὑρίσκηται, δοῦλος ἔσται πάντως, +καὶ εἰ νοοῖτο προσκυνητὴς ἐξαίρετος, διοίσει δὲ τῶν κτισμάτων +e κατὰ μὲν τὸ εἶναι γενητὸς οὐδαμῶς, ὑπεροχαῖς δὲ +μόνον ταῖς ἄλλαις, ὥσπερ ἀνθρώπων ὁ Μιχαὴλ, ἢ καὶ ἑτέρα +τις τῶν ἁγίων καὶ λογικὴ δύναμις, ἧ τὸ μὲν προὔχειν τῶν +ἐπὶ τῆς γῆς οὐσιωδῶς ὁρᾶται προσπεφυκὸς, ἢ κατὰ τὸν τῆς +ἁγιότητος λόγον, ἢ καί τινι δόξης πλεονασμῷ, δόξαν οὕτω +τῷ πάντων ἀριστοτέχνῃ Θεῷ· τὸ γεμὴν τοῖς γενητοῖς +συντετάχθαι, κατὰ τὸν τοῦ πεποιῆσθαι λόγον, πρὸς τὰ ἄλλα +κοινόv. οὐκοῦν οὐδαμόθεν τὸ εἶναι γενητὸς ὁ ἐν Πατρὶ καὶ +ἐκ Πατρὸς φυσικῶς διαφεύξεται Λόγος, κἂν ἐξαιρέτως λέγηται +187 Α. a προσκυνεῖv. εἶτα πῶς Υἱὸς ἔτι τὸ ποιηθὲν, ἢ πῶς +κατὰ φύσιν κύριος ὁ δοῦλος καὶ λάτρης; οἶμαι γὰρ ἔγωγε +τὸ μὲν βασιλικόν τε καὶ δεσποτικὸν ἐν τῷ προσκυνεῖσθαι +διαλάμπειν ἀξίωμα· τὸ δὲ οἰκετικόν τε καὶ δουλοπρεπὲς ὁρίζεσθαι +μέτρον ἐν τῷ προσκυνεῖν, τῷ γὰρ ὑποπίπτειν +3, ἐστὶν om. Β. Υἱοῦ assumptum ex Β. 6. ὦ assumptum ex Β. +8. λῆσιν pro τισὶν Β. 10, καθὰ Β. καθὼς Ed. 11, ὀνήσει] νοήσει Β. +12. παρ’ ἡμᾶς ποιεῖσθαι hoc ordine Β. Statim τῷ Πατρὶ assumptum ex Β. +13, εὑρίσκεται Β. 16, ἢ om. Β. 17, ἁγία pro τῶν ἁγίων Β. +20, ἀριστοτέχνα B.D. Statim Θεῷ assumptum ex Β. D. τὸ γεμὴν D. τὸ μέν +οὖν Β. τότε μὴν Ed. 22. ὁ post διαφεύξεται transponit Ed. invito Β. +25, κατὰ φύσιν Β. ἔτι Ed. 37. ὁρίζεσθαι μέτρον ἐν τῷ προσκυνεῖν hoc +ordine Β. ὁρίζεσθαι μέτρον post προσκυνεῖν tr, Ed. 28. ὑποπίπτειν Β. ὑποπίπτοντι +Ed. + + +ἡμᾶς οἴεσθαι δεῖν τὴν ὑπερκειμένην καὶ ἐπάνω πάντων ὁμολογοῦμεν +φύσιv. τοιγάρτοι καὶ πάση τῇ κτίσει διὰ τοῦ +πανσόφου προσεφωνεῖτο Μωυσέως “κύριον τὸν Θεόν σου b S.Matth iv. 10 e Deut. vi. 13. +προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις· ὥστε ὅτῳ + κατὰ φύσιν ἐστὶν ἡ δουλεία, καὶ ὑπὸ τὸν τῆς θεότητος +πίπτει ζυγὸν, τοῦτο δὴ πάντως καὶ ἀνάγκη προσκυνεῖν, καὶ +τῷ τῆς λατρείας ὑποκεῖσθαι σχήματι. ἐν μὲν γὰρ τῷ εἰπεῖν +κύριον, διορίζει τὸ δοῦλον, ἐν δὲ τῷ Θεὸν, τὸ πεποιημένον· +συνεπινοεῖται γάρ πὼς καὶ ἀντιδιαστέλλεται, τῷ μὲν κατὰ + φύσιν κυρίῳ τὸ δοῦλον, τῇ δὲ ἀγενήτῳ θεότητι τὸ παραχθὲν +εἰς γένεσιν.

+

Ὁ δὲ Υἱὸς ἀιδίως ὢν ἐν Πατρὶ καὶ κύριός τε ὑπάρχων ὡς +Θεὸς, πόθεν ἂν φαίνοιτο τὸ προσκυνεῖν ἐποφείλων, ἀπορῶ c +μὲν ἐπιδεικνύειν ἐγώ· φλυαρούντων δὲ πάλιν ἐκεῖνοι Προσκυνήσει, + φησὶν, ὁ Μονογενὴς τῷ Πατρὶ, οὔτε ὡς δοῦλος, +οὔτε ὡς ποίημα, ἀλλ’ ὡς Υἱὸς τῷ γεννήσαντι. παραληπτέον +οὖν ἄρα τὴν προσκύνησιν ἐν τῷ τῆς υἱότητος ὅρῳ, καὶ +χρῆναι πάντως ἐροῦμεν τὸν Υἱὸν προσκυνεῖν τῷ Πατρὶ, ὡς +ἐν τούτῳ τὸ εἶναι λαχόντα, καθάπερ οὖν καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ + εἷναι ζῷα λογικὰ θνητὰ, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικὰ, ἢ τοῖς d +ἔξωθεν καὶ κατὰ νοῦν κινήμασι καὶ μόναις ταῖς ἐκ θελημάτων +ῥοπαῖς ἐπιτρέψομεv. εἰ μὲν γὰρ ἐνέσπαρται κατὰ +φύσιν τῷ Μονογενεῖ τὸ χρῆναι πάντως καὶ ὡς ἐξ ἀνάγκης +προσκυνεῖν, οὕτω τε νοοῦσι καὶ λέγουσι, πῶς οὐ γυμνῶς εἰς + αὐτὸν δυσσεβοῦντες ἁλώσονται τὸν Πατέρα; πᾶσα γὰρ καὶ +αὐτὸν ἀνάγκη νοεῖσθαι τοιοῦτον, ἐπείπερ καὶ εἰκὼν αὐτοῦ καὶ +χαρακτὴρ αὐτοῦ ἐστιν ὁ Υἱὸς, καὶ ὅσαπερ ἂν ἐν ἀπαραλλάκτοις +ὑπάρχοι τοῖς ὁμοιώμασι, ταῦτα δὴ πάντως κατ’ +οὐδὲν ἀλλήλων διοίσει. εἰ δὲ ἐν μόνῳ κεῖσθαί φασι τῷ e +1, δεῖν Β. δεῖ Ed. ὁμολογοῦμεν Β. ὁμολογουμένην Ed. 8. Θεῷ Β +13. πόθεν Β. ὅθεν Ed. 19. τὸ om. Β. 20, λογικὰ] + καὶ Ed. invids B.D +atim καὶ assumptum ex Β. μόναις assuraptum +ρ om. Β. 26. καἰ prius om. Β. 27. αὖ +ὑπάρχῃ Β, 29. ἀλλήλων assumptum ex Β. +ἔνδοθεν +21. ἔξωθεν Β. Statim καὶ assumptum ex Β. μόναις assuraptum ex Β. 22. ἐπιτρίψομεν +Β. γὰρ om. Β. 26, καὶ prius om. Β. 27. αὐτοῦ assumptum +ex Β. 28. ὑπάρχῃ Β, 29. ἀλλήλων assumptum ex Β. + + +θελῆσαι τὸν Υἱὸν προσάγειν τῷ Πατρὶ τὴν προσκύνησιν, +στοχασταὶ μᾶλλόν εἰσιν ἢ τῆς ἀληθείας ἐπιστήμονες. τί δ +ἂν κωλύσαι καὶ ἑτέρους εἰπεῖν, ῥιψοκίνδυνόν τινα πλαττομένους +εὐσέβειαν, ὅτι θελητὸν τῷ Πατρὶ προσκυνεῖν τῷ Υἱῷ, +καίτοι κατὰ φύσιν οὐκ ὄντι προσκυνητῇ; Ἀλλ᾿ αὐτὸ, φησὶ, τὸ +πρέπον, τὸ μὲν τοῦ Πατρὸς ὑπεξελεῖται πρόσωπον, ὑποθήσει +δὲ τῷ πράγματι τὸν Υἱὸν, οὐκ ἀβούλητον ἔχοντα τὸ προσκυνεῖν +τῷ Πατρί.

+188 Α. a

Τί φὴς, ὦ οὗτος; πάλιν ἡμῖν ὡς ἐξ ἀδύτων, ἤτοι τριπόδων +Ἑλληνικῶν, ἀναφέρεις τὰς μαντείας, ἢ κατ’ ἐκεῖνον ἔρχῃ +Hier. xxxvi. 24. Ib. xxiii. 16. “τὸν ἐλαμίτην Σαμέαν’’ τὰ ἀπὸ καρδίας ἐρευγόμενος σῆς, +καὶ οὐκ ἀπὸ στόματος κυρίου; τὸ δὲ πρέπον ἡμῖν, +ἀκαταγώνιστον ἐν τούτοις, ἀντεξάγων οὐκ ἐρυθριᾷς; ἢ γὰρ +οὐκ οἴη πρέπειν τὸν ὄντα κατὰ φύσιν Θεὸν, Θεὸν ἔχειν τὸν +ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντα Λόγον καὶ τὸν ᾧ προσκυνεῖ πᾶσα ἡ +κτίσις, προσκυνουμένου δὲ μᾶλλον ἢ προσκυνοῦντος Υἱοῦ +Πατέρα καλεῖσθαι καὶ εἶναι τῇ φύσει; ἀλλ’ οἶμαι τοῖς ὄντως +b σοφοῖς οὐκ ἀπᾴδοντα λέγειv. πῶς δὲ καὶ πρέπειν ὁριούμεθα +προσκυνεῖσθαι παρὰ τοῦ ἰδίου γεννήματος τὸν Πατέρα, +τοσαύτην ὑπομενούσης ζημίαν τῆς ἐπ’ ἀμφοῖν ὑπολήψεως; +πρῶτον μὲν γὰρ οὔτε ἐν ἰσότητι τῆς ἀξίας, οὔτε ἐν ἀπαραλλάκτῳ +τῆς φύσεως εἰκόνι τὸ μὴ προσκυνοῦν τῷ προσκυνοῦντι +κείσεται. προσκυνεῖ γὰρ ὡς ἐλάττων, καὶ οὐ ποσότητι +μετρητὸς τῇ κατά τι τῶν προσπεφυκότων· οὐ γὰρ ἐλάττων +ἔσται Θεὸς ἢ κύριος· ἀλλ’ ὡς ὅρῳ διαφέρων τῷ κατὰ τὸν +c τοῦ πῶς εἶναι λόγοv. εἶτα πῶς ἀληθὴς ἀναφανεῖται λέγων +Infra xiv. 9. “Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα;” πῶς δὲ +τιμᾶσθαί φησιν ἑαυτὸν οὐκ ἐν ἐλάττονι μοίρᾳ τοῦ Πατρὸς, +τὸ ἴσον οὐκ ἔχων ἐν δόξη κατά γε τὸν τοῦ προσκυνοῦντος +λόγον; εἶτα πρὸς τούτῳ. καὶ αὐτὸς ἡμῖν ὁ Πατὴρ οὐ τῆς +1. ἐθελῆσαι D. 3. κωλύσοι καὶ ἑτέρους hoc ordine Β. καὶ ἑτέρους κωλύσαι Ed. +4. εὐσέβειαν Β. εὐλάβειαν Ed. 11. σῆς assumptum ex D. 14. οἴῃ Β, +οἰήσῃ Ed. 15. προσκυνεῖ post κτίσις transponit Β. 16. Assumpta δὲ +ex Β., Υἱοῦ ex B.D. 22. τὸ μὴ προσκυνοῦν τῷ Β. τῷ μὴ Ed. 25. τῷ] +τοῦ Β. 20. ἀναφανεῖται ἀληθὴς inverso ordine Β. + + +τυχούσης ἀκοσμίας εἴσω γεγονὼς ὀφθήσεται. δόξα μὲν γὰρ +αὐτῷ τὸ γεννῆσαι τοιοῦτον, ὁποῖός περ ἂν ὑπάρχοι κατὰ +φύσιν αὐτός· ἐκ δὲ τῶν ἐναντίων αἶσχος οὐ μικρὸν ἑτερογενῆ +τε καὶ ἔκφυλον ἔχειν τὸν ἐξ ἑαυτοῦ, καὶ παθεῖν τι τοιοῦτον, d + ὃ καὶ αὐτὴ τῶν γενητῶν ἀπενάρκησεν ἡ φύσις. τίκτει γὰρ +ἑαυτῶν οὐκ αἰσχίονα τὰ τοῦ τίκτειν λαχόντα τὴν δύναμιν, +ὅρῳ καὶ βουλήσει τοῦ πάντων Δημιουργοῦ. “Ἐξενεγκάτω Gen. i. 11. +“γὰρ, φησὶν, ἡ γῆ βοτάνην χόρτου, καὶ ξύλον κάρπιμον +“φέρον σπέρμα κατὰ γένος καὶ καθ’ ὁμοίωσιν.’ οὐκοῦν ἐν + δευτέροις μὲν τῶν γενητῶν ἔσται τὸ θεῖον, εἴπερ ἐκεῖνα μὲν ἐν +τούτοις, τὸ δὲ οὐδαμῶς· ὃ δὲ πρέπειν τε ὁμοῦ καὶ διωρίσθαι +καλῶς ἐπὶ ταῖς ἐκ τῶν ὄντων διαδοχαῖς ἐπεψηφίζετο, τούτου e +δὴ καὶ μόνος ἁλώσεται διαμαρτών.

+

τίς ἃν οὖν, ὦ βέλτιστοι, λεγόντων ἀνάσχοιτο, πρέπειν + τῷ ἰδίῳ γεννήτορι προσκυνεῖν τὸν Υἱόν; ἐπειδὴ δὲ τοῖς παρ’ +ὑμῶν προστέθειται λόγοις, ὡς οὐδὲ ἀνεθέλητον τῷ Μονογενεῖ +τὸ πρᾶγμά ἐστι, καὶ ταύτην ἡμῖν ἐπιτειχίζετε τὴν +ἀναπόδεικτον ἀφορμὴν ἀπὸ μόνου λαβόντες τοῦ πρέποντος, +φέρε πάλιν ἐκ τῶν ἱερῶν γραμμάτων καὶ τοῦτο κατασκεψώμεθα, + ὅθεν οἶμαι μάλιστα προσήκειν θηρᾶσθαι σπουδάζειν +τὴν ἐφ’ ἑκάστῳ τῶν ζητουμένων ἀπόδειξιv. οὐκοῦν ὁ μένα a 189 Α. +νόμος συντελεῖσθαι παρ’ ἑκάστου τῶν Ἰουδαίων τῷ ἐπὶ +πάντας ὄντι Θεῷ “τὸ ἥμισυ τοῦ διδράχμου” προσέταττεν, Exod. xxx. 13. +οὐκ ἀργυρολογίας ἐπινοήσας εὕρεσιν, οὐδὲ χρημάτων εἰκαῖον + ἐρανισμὸν, ἀλλὰ παίδευσίν τινα δι’ ἐναργεστάτων ὑπεμφαίνουσαν +τύπων· πρῶτον μὲν, ὅτι κύριός ἐστιν οὐδεὶς τῆς +ἰδίας κεφαλῆς, ἕνα δὲ οἱ πάντες κεκτήμεθα τῆ τῶν τελεσμάτων +καταθήκῃ πρὸς δουλείαν καταγραφόμενοι· εἶτα πρὸς +τούτοις τὰς ἐκ νοῦ τε καὶ πνευματικὰς καρποφορίας, ὡς ἐν + παχυτέρῳ πάλιν ζωγραφοῦσαν γράμματί τε καὶ πράγματι. b +2. ὄν περ inverso ordine Β. 3. ὁ αὐτός Β, 4. ἑαυτοῦ B,D. αὐτοῦ Ed, +8. ἡ γῆ, φησὶν inverso ordine Β. ξύλον] πᾶν ξύλον Ed. invito Β, 16. προστέθειται +Β. Migne. προστέθεινται Ed. ἀναθέλητον D. 20. θηρᾶσθαι σποῦ. +δάζειν post ἀπόδειξιν transponit Β. 26, ἐστὶν οὐδεὶς τῆς ἰδίας hoc ordine Β, +ἐστὶν post ἰδίας tr, Ed. + + +Prov. iii. 9. “ Τίμα γὰρ, φησι, τὸν Κύριον ἀπὸ σῶν δικαίων πόνων, καὶ +“ ἀπάρχου αὐτῷ ἀπὸ σῶν καρπῶν δικαιοσύνης· ὃ δὴ καὶ +γενέσθαι συμβέβηκε διὰ τῆς Εὐαγγελικῆς διδασκαλίας, τῆς +κατὰ νόμον ἤδη λατρείας συνεσταλμένης. οὐ γὰρ ἔτι ταῖς +ἔξωθεν δωροφορίαις θεραπεύειν οἰόμεθα δεῖν τὸν ἁπάντων +Κύριον, τὸ ἐξ ὕλης φθαρτῆς συντελεῖν ἐπειγόμενοι δίδραχμον· +Intra ver. 23. ἀληθινοὶ δὲ ὄντες προσκυνηταὶ, προσκυνοῦμεν ἐν +c πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. ταύτην ἐγκεκρύφθαι +τῷ νομικῷ γράμματι τὴν διάνοιαν ὑποτοπητέον.

+

Ὡς οὖν ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ὁ κύριος ἦν, οἱ τοῦ διδράχμου +πρακτῆρες ἀνεπυνθάνοντο τοῦ Πέτρον λέγοντες +S. Matth. xvii. 24. “ Ὁ διδάσκαλος ὑμῶν οὐ τελεῖ τὰ δίδραχμα; εἰσελθόντα δὲ +Ib. 25. “ εἰς τὴν οἰκίαν, ὡς γέγραπται, προέφθασεν αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς +“ λέγων Οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς ἀπὸ τίνος λαμβάνουσι τέλη ἢ +“ κῆνσον; ἀπὸ τῶν υἱῶν αὐτῶν, ἢ ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων; +Ib 26, 27. εἰπόντος δὲ αὐτοῦ “Ἀπὸ τῶν ἀλλοτρίων, ἔφη ὁ Ἰησοῦς +d “ Ἄρα γε ἐλεύθεροί εἰσιν οἱ υἱοί· ἵνα δὲ μὴ σκανδαλίζωμεν +“ αὐτοὺς, πορευθεὶς εἰς θάλασσαν βάλε ἄγκιστρον, καὶ τὸν +“ ἀναβάντα πρῶτον ἰχθῦν ἆρον, καὶ ἀνοίξας τὸ στόμα αὐτοῦ +“ εὑρήσεις στατῆρα· ἐκεῖνον λαβὼν δὸς αὐτοῖς ἀντὶ ἐμοῦ καὶ +“ σοῦ. ” ὁρᾷς οὐκ ἀνεχόμενον ὑποτελῆ γενέσθαι τὸν Υἱὸν, +οὐδὲ ὡς ἕνα τῶν ὑπὸ τὸν τῆς δουλείας ζυγὸν, ὑπομεῖναι +πρᾶγμα δουλοπρεπές; εἰδὼς γὰρ τῆς ἑαυτοῦ φύσεως τὸ +e ἐλεύθερον ἀξίωμα, οἰκετικὸν οὐδὲν ἐποφείλειν τῷ Θεῷ καὶ +Πατρὶ διισχυρίζεται· “ Ἐλεύθεροι γάρ εἰσιν οἱ υἱοί ” φησιv. +πῶς οὖν οὐκ ἀνεθέλητον ἔχει τὴν δουλοπρεπῆ προσκύνησιν; +ὁ δὲ καὶ πρὸς μόνον ἀποναρκήσας τὸν τοῦ πράγματος τύπον, +4. ἐπὶ pro ἔτι Β. 11. λέγοντες Β. λέγοντος Ed. 12. τὰ δίδραχμα +Β. τὸ δίδραχμον D. Ed. 14. τίνος Β. in Es. 66 1 e, de recta fide 82 d in +editione Corameliana Α. S. 159 1 edita ubi p. 48. [utrumque a Tischendorfio +citatum.] in S. Luc. Hom. 88. p. 290. Hom. Pasch. xii. 181 e. τίνων Ed. et de r. +fide 1. c. ed. Rom. 1608 a quo ut vid. Aub. τίνων ad Herm. dial. iv. 515 d, +homiliae quod unns Dominus Jesus Christus fragmentum in Nik. Choniatis +Panopl. Dogm. Cod. Laur. Plut. ix. 24. fol. 141 v. Cod. Roe 22. in Bibl. Bodl. +fol. 177 V.] τέλη B.D. τέλος Ed. 17. γε assumptum ex B. σκανδαλίζωμεν +Β. σκανδαλίσωμεν Ed. 18. εἰς] + τὴν Ed. invito B. cf. Hom. Pasch. 1. c. ad +Herra. 1. c. 19. ἀναβάντα Β. cf. in Es. 1. c. ad Herm. 1. c. ἀναβαίνοντα Ed. + + +πῶς ἂν ταύτην ἔτι καταδέξαιτο τὴν ἀλήθειαν; ἢ γὰρ οὐχ +ὡς τέλος καὶ καρποφορίαν πνευματικὴν λογιούμεθα τὴν +προσκύνησιν, καὶ λατρείας εἶδος ὑπάρχειν ἐροῦμεν αὐτήν; +ἐπεὶ διὰ ποίαν ὁ νόμος αἰτίαν τῆ προσκυνήσει συνέδησε τὴν S.Matth. iv. 10. e Deut. vi. 13. + λατρείαν εἰπών “Κύριον κύριον τὸν Θεόν σου προσκυνήσεις, καὶ a 190 A. +“αὐτῷ μόνῳ λατρεύσεις.” πύλη γὰρ ὥσπερ τις ἐστὶ καὶ a 190 A. +ὁδὸς τῆς ἐν ἔργοις λατρείας ἡ προσκύνησις, ἀρχὴν ἔχουσα +δουλείας τῆς ὡς πρὸς Θεόv. διὸ δὴ καὶ πρός τινας ὁ +μελῳδός που φησί “Δεῦτε προσκυνήσωμεν καὶ προσπέ- Ps. xciv. 6. + “σωμεν αὐτῷ, καὶ κλαύσωμεν ἐναντίον κυρίου τοῦ ποιή- +“σαντος ἡμᾶς.” ὁρᾷς παρεπόμενόν τε καὶ συνεζευγμένον +τῷ προσκυνεῖν τὸ χρῆναι προσπίπτειν; οὗ τί ἂν γένοιτο +δουλοπρεπέστερον, παρά γε τοῖς ὀρθῶς δοκιμάζουσι τὰς τῶν +πραγμάτων ποιότητας, εἰπεῖν οὐκ ἔχω.

+

Εἰ δὲ ἐπιμένουσιν οἱ δι’ ἐναντίας ἐπ’ ἀθραύστοις ἔτι ταῖς b +ἀναισχυντίαις σοβαρευόμενοι, καὶ τῶν ἐπὶ τούτοις ἀπαιδεύτων +οὐ καταλήγουσι λογισμῶν, ἐπιδεικνύντων ἡμῖν ὅλην +τὴν ἁγίαν περινοστοῦντες γραφὴν προσκυνήσαντα τῷ Θεῷ +καὶ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, ὅτε γυμνὸς ἦν ἔτι Λόγος, πρὸ τῶν τῆς + ἐνανθρωπήσεως χρόνων καὶ τοῦ τῆς δουλείας σχήματος. νῦν +μὲν γὰρ ὡς ἄνθρωπος ἀκατηγόρητον προσκυνεῖ, τότε δὲ, +οὐκέτι. ἀλλ’ οὐχ ἕξουσι μὲν ἐκ τῶν θείων τε καὶ ἱερῶν +ἐπιδεῖξαι τοῦτο γραμμάτων· στοχασμοὺς δὲ ἡμῖν καὶ σαθρῶν +ἐνθυμημάτων ἐπινοίας συναγείροντες, εὐλόγως ἀκούσονται c + “Πλανᾶσθε μὴ εἰδότες τὰς γραφὰς, μήδε’ τὴν δόξαν τοῦ S.Matth. xxii. 29. +Μονογενοῦς. ὅτι γὰρ ἧ μὲν Λόγος ἐστὶ καὶ Θεὸς οὐ προσκυνεῖ, +γεγονὼς δὲ καθ’ ἡμᾶς, καὶ τοῦτο παθεῖν ἀνθρωποπρεπῶς +κατεδέξατο διὰ τὴν οἰκονομίαν τὴν μετὰ σαρκὸς, οὐ +θύραθεν ἡμῖν ἡ πληροφορία ζητηθήσεται, διὰ δὲ τῶν αὐτοῦ + πάλιν εἰσόμεθα λόγωv. τί γὰρ δὴ καί φησι πρὸς τὴν ἐκ +1. ταύτην ἔτι Β. αὐτὴν Ed. 4. ὁ νόμος post προσκυνήσει tr. Β. 8. δουλείας +τῆς B.D. δουλείαν τὴν Ed. 17. ἐπιδεικνύτωσαν Β. 21. ἀκατηγόρητον +Β. ἀκατηγορήτως Ed. 24. συναγείροντες Β. συνείροντες Ed. 25. μηδὲ] ++ τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ καὶ Ed. Georg. Trap. invito Β. 20. ἐστὶ assumptuin +ex B.D. + + +d τῆς Σαμαρείας γυναῖκα; Υμέἰς προτκυνεῖτε ὅ οὐκ οἴδατε, ἡμεῖς +προσκονοῦμεν ὅ οἶδαμεv. ἆρ᾿ οὐχὶ παντὶ τῳ καὶ διὰ τούτου +καταφανὲς, ὅτι τῴ πληθυντοκῷ χρησάμενος ἀριθμῷ, καὶ τοῖς +ἐξ ἀνάγκης καὶ δουλεἰας προσκυνοὕσιν ἑαυτὸν ἐναριθμῶν, ὡς +e ἐν δούλη τῇ ἀνθρωπότητι γεγονὼς τὰ τοιαῦτά φησι; τί γὰρ +ἦν, εἴπέ μοι, τό κωλύον αὐτον εἰς οἰκεῖον πρόσωπον ἑλκύσαι +μοναδικῶς τὴν προσκύνησιν, εἰ νοεῖσθαι τὰρ ἡμῶν ἐπεθύμει +προσκυνητής; ἔδει γὰρ μᾶλλον εἰπεῖν Ἐγὼ προσκυνῶ ὁ +οἶδα, ἵνα τοῖς ἄλλοις ἀσύντακτος ὦν ἐφ᾿ ἑαυτῷ καὶ μόνῳ +τὴν τῶν εἰρημένων ἀρπάση δύναμιv. νυνὶ δὲ τό Ημεῖς +ἄριστά τε φησὶ καὶ λίαν ἀσφαλῶς, ὡς ἐν δούλοις ἤδη +κατατεταγμένος διὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ὡς τοῖς προσκυνούσιν +ἐναρίθμιος, ὡς Ἰουδαίος διὰ τὴν χώραν.

+191 Α. a +

Ἀλλ᾿ ἐρχεται ὤρα καὶ νῦν ἐοτιν, ὅτε οἱ ἄληθινοι προσκυνητοι +προοκυνήουσι τῷ Πατρὶ ἐν πνεύμοτι καὶ ἀληθείᾳ. καὶ γὰρ + ὁ Πατηρ τοιούτους ξητεῖ τοὺς προσκυνούντος οὐτόv. πνεῦμα +ὁ Θεὸς, καὶ τοὺς προοκυνοῦνιας οὐτον ἐν πνεύματι καὶ + ἀληθείᾳ δεί προσκυνεῖv. λέγει αὐτῷ ἦ γυνή.

+

Σημαίνει μὲν τῆς, ἐαυτοὔ παρουσίας τὸν ἤδη παρόντα +καιρὸν, μετασκευασθήσεσθαι δὲ τοὺς τύπους φησὶν εἰς ἀλή- +b θειαν, καὶ τὴν τοῦ νόμου σκίαν εἰς λατρείαν πνευματικήν. +διὰ δὲ τῆς εὐαγγελικῆς παιδεύσεως εἰς εὐάρεστον τῷ Πατρὶ +πολιτείαν χειραγωγηθήσεσθαι λέγει τὸν αληθινὸν προσκυνητὴ, +τὸν ἄνρθωπον δηλονότι τὸν πνευματικὸν, ἐτοιμότερόν πως +εἶς οὐκειότητα τρέχοντα τὴν πρὸς Θεόv. πνεῦμα γὰρ ὀ Θεος, +ὦς πρὸς ἐνσώματον νεῖται φύσιv. διά τοι τοῦτο δικαίως +τὸν πνευματικὸν ἀποδέχετας προσκυνητὴν, οὐκ ἐν μορφώσει +καὶ τύποις φοροῦντα τῆς εὐσεβείας τὴν μόρφωσιν Ἰουδαϊκῶς, +c ἀλλὰ τοῖς μὲν ἐξ ἀρετῆς κατορθώμασιν εὐαγγελικῶς +4. καὶ om. B 7. ἐπεθύμει Β. ἐπιθυμί Ed. 13. Ἰουδαῖος Β. Ἰουδηίοις +Ed. 23 χειραγωγήσεσθαι Β. 25. τρἐχοντα] † πως Ed. iunito Β. +26. ἐνσώματον Β. σώματος Εd. 28. τῆς εὐσεβείας φοροῦντα inverbo ordiae B. +δύναμιν pro φμόρφωσιν Β. + + +διαλάμποντα, τῇ δὲ τῶν θείων δογμάτων ὀρθότητι τὴν ὄντως +ἀληθῆ πληροῦντα προσκύνησιν.

+

Οἴδαμεν ὅτι μεσίας ἔρχεται, ὁ λεγόμενος Χριστός· ὅταν ἔλθῃ +ἐκεῖνος, ἀναγγελεῖ ἡμῖν πάντα.

+

Ὥραν ἀφίξεσθαι καὶ καιρὸν, μᾶλλον δὲ ἤδη παρεῖναι, +διδάσκοντος τοῦ Χριστοῦ, καθ’ ὃν οἱ ἀληθινοὶ προσκυνηταὶ +τὴν ἐν πνεύματι λατρείαν προσοίσουσι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, d +παραχρῆμα τὸ γύναιον εἰς τὴν λαλουμένην παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις +ἐλπίδα τοῖς ὑπὲρ ἕξιν ἀναπτεροῦται νοήμασιv. εἰδέναι + δὲ τὸν μεσίαν ὡς ἥξει κατὰ καιρὸν οἰκεῖον ὁμολογεῖ, καὶ +ἥξει μὲν ἐπὶ τίσιν, ἀκριβῶς οὐ φησὶν, ἀπεριεργάστους, ὡς +ἔοικε, τοὺς ἐπ’ αὐτῷ λαμβάνουσα θρύλους, ἅτε δὴ φιλόγελώς +τε καὶ φιλοσαρκοῦσα γυνή· οὐ μὴν ἠγνόησε παντελῶς, ὡς +ἀστειοτέρων μαθημάτων εἰσηγητὴς ἐπὶ τὸν Ἰσραὴλ ἀναδειχθήσεται, + καὶ τοῦτο δὴ πάντως ἐν τοῖς περὶ αὐτοῦ λόγοις e +εὑρίσκουσα.

+

Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς Ἐγώ εἰμι, ὁ λαλῶ σοι.

+

Οὐ ταῖς ἀπαιδεύτοις ψυχαῖς ἢ καὶ ἀμαθέσι παντελῶς +ἑαυτὸν ἀνακαλύπτει Χριστὸς, ἀλλ’ ἐκείναις μᾶλλον ἐπιλάμπει + καὶ φαίνεται, αἵπερ ἂν εἶεν ἤδη πρὸς τὸ βούλεσθαί +τι μαθεῖν ἑτοιμότεραι, καὶ τῆς πίστεως τὴν ἀρχὴν ἐν ἁπλοῖς +ὠδίνουσαι λόγοις, πρὸς τὴν τῶν τελειοτέρων ἐπείγονται a 192 Α. +γνῶσιv. τοιαύτη τις ἡμῖν καὶ ἡ Σαμαρεῖτις ἀνεδείχθη γυνὴ, +παχύτερον μὲν ἤπερ ἐχρῆν τοῖς ὄντως θείοις προσβαλοῦσα + θεωρήμασιν, οὐ μὴν τοῦ βούλεσθαί τι καὶ νοεῖν ἐξῳκισμένη +παντελῶς. πρῶτον μὲν γὰρ αἰτήσαντι τῷ Χριστῷ τὸ ποτὸν, +προχείρως οὐ δίδωσι, παραλύοντα δέ πὼς, ὅσον ἧκεν ἀνθρωπίνως +εἰπεῖν, τὰς ἐπιχωρίους τῶν Ἰουδαίων συνηθείας καταθεωμένη, +τοὺς τῆς παραβάσεως προανεζήτει λόγους, μονονἰσηγητὴς +14. (sic) D. 18. ἢ om. Β. 19. ἑαυτὸν om. Β. 20. εἶεν +om. Β. 22. ἐπείγωνται Β. 24 ὄντως ante ἐχρῆν tr. Β. 28. Ἰουδαϊκῶν +Β. 29. προσανεξήτει Migne. + + +οὐχὶ διὰ τῆς ὑπομνήσεως εἰς ἐξήγησιν καλοῦσα τὸν Κύριον· +Supra ver. 9. Πῶς γὰρ σὺ, φησὶν, Ἰουδαῖος ὣν παρ’ ἐμοῦ πιεῖν αἰτεῖς +“γυναικὸς Σαμαρείτιδος οὔσης;” ἐπειδὴ δὲ, τοῦ τῆς κατηχήσεως +προϊόντος λόγου, καὶ προφήτην ὡμολόγει εἶναι λοιπὸν, +φάρμακον εἰς σωτηρίαν λαβοῦσα τὸν ἔλεγχον, ἑτέραν +Supra ver. 20. αὐτῷ προσῆγε τὴν πεῦσιν λέγουσα φιλομαθῶς “Οἱ πατέρες +“ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσεκύνησαν, καὶ ὑμεῖς λέγετε +c “ὅτι ἐν Ἱεροσολύμοις ἐστὶν ὁ τόπος ὅπου προσκυνεῖν δεῖ.᾿ +ἁλλ’ ἐδιδάσκετο τοῦτο πάλιν, ὡς ἥξει ποτὲ, μᾶλλον δὲ ἤδη +πάρεστιν ὁ καιρὸς, καθ’ ὃν οἱ ἀληθινοὶ προσκυνηταὶ τὸ ἐν +ὄρεσι τοῖς ἐπὶ γῆς προσκυνεῖν παρωσάμενοι, τὴν ὑψηλοτέραν +καὶ ἐν πνεύματι λατρείαν προσοίσουσι τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. +μόνῳ δὲ πρέπειν ἀναθεῖσα τὰ κάλλιστα τῷ Χριστῷ, καὶ τὴν +ἔπι τοῖς ἀμείνοσι γνῶσιν τοῖς ἐκείνου χρόνοις τηρήσασα +“Οἴδαμεν, φησὶν, ὅτι μεσίας ἔρχεται, ὁ λεγόμενος Χριστὸς, +d “ὅταν ἔλθῃ ἐκεῖνος, ἀναγγελεῖ ἡμῖν πάντα.” ὁρᾷς ὅπως ἤδη +τὸ γύναιον εὐτρεπὲς εἰς τὸ πιστεύειν ἐγίγνετο, καὶ ὥσπερ +τινὰ βαθμῶν ἀναβαίνουσα θέσιν, ἐκ μικρῶν ἐρωτημάτων εἰς +ὑψηλοτέραν ἕξιν ἀναπηδᾷ; ἔδει τοίνυν αὐτῇ τρανοτέραις +μὲν ἤδη φωναῖς ἀπογυμνοῦν τὸ ποθούμενον, τὸ δὲ ἐν ἐλπίσι +σωζόμενον ἀγαθαῖς παρατιθέναι λοιπὸν ἐν ὄψει λέγοντα +Ἐγώ εἰμι ὁ λαλῶν σοι.

+

Ἐπιτρεπόντων τοιγαροῦν τοῖς νεήλυσιν, οἱ τὸ διδασκαλικὸν +e ἐν ἐκκλησίαις ἔχοντες ἐπιτήδευμα, τὸν τῆς κατηχήσεως +ἀναμασᾶσθαι λόγον, οὕτω τε λοιπὸν καταδεικνύντων αὐτοῖς +τὸν Ἰησοῦν, ἐκ μικρᾶς παιδαγωγίας ἐπὶ τὴν ἐντελεστέραν +τῆς πίστεως ἀναβιβάζοντες γνῶσιv. οἱ δὲ τὸν ἀλλογενῆ καὶ +οὕτω προσήλυτον ἁρπάζοντες, καὶ σκηνῆς μὲν εἴσω τῆς +ἐσωτέρας ποιούμενοι, θύειν δὲ ἀνίπτοις ἔτι χερσὶ τὸν ἀμνὸν +ἐπιτρέποντες, καὶ τῷ τῆς ἱερωσύνης καταστέφοντες ἀξιώματι +4, εἶναι λοιπὸν ὁμολγεῖ Β. 9. τοῦτο om. Β. 13. τὰ assumptum +ι +ex Β. 17. εὐπρεπὲς Β. ἐγένετο Β. 19 αὐτὴν Β. 21. ὄψεσιν Β. +24. ἔχοντες ἐν ἐκκλησίαις inverso ordine Β. 25. ἀναμασᾶσθαι Β.D. +ἀναμασσᾶσθαι Ed. + + +τὸν οὔπω κατηχούμενον, πρὸς μεγάλους ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως +εὐτρεπιζέσθωσαν λόγους. ἀρκεῖ γάρ μοι τοῦτο καὶ μόνον +εἰπεῖν.

a 193 Α. +

Καὶ ἐμ τούτω ἦλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.

27 +

Tέλος τῶν πρὸς τὴν γυναῖκα λόγων, ἡ τῶν μαθητῶν +παρουσία. σιωπᾷ γὰρ, φησὶ, λοιπὸν ὁ Χριστὸς, καὶ τὸν +θερμὸν τῆς πίστεως σπινθῆρα Σαμαρείταις ἐνθεὶς, ἐπιτρέπει +ταῖς ἐνδόσεσιν εἰς μεγάλην ἐξάπτεσθαι φλόγα. οὕτω νοήσεις +τὸ παρ’ αὐτοῦ λεγόμενον “Πῦρ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν, S. Luc. xii. 49. + “καὶ τί θέλω εἰ ἤδη ἀνήφθη;”

+

Kαὶ ἐθαύμαζον ὥ μετὰ Γυναικὸς ἐλάλει.

b +

Kαταπλήττονται πάλιν οἱ μαθηταὶ τοῦ Σωτῆρος τὴν +ἡμερότητα, καὶ τὸν ὑφειμένον ἀποθαυμάζουσι τρόποv. οὐ +γὰρ δὴ κατά τινας τῶν ἐπ’ ἀκράτοις εὐλαβείαις ἠγριωμένων, + τὴν πρὸς γυναῖκα διάλεξιν ἀποφρίττειν ἀξιοῖ, ἐξαπλοῖ δὲ εἰς +ἅπαντας τὴν φιλανθρωπίαν, καὶ δι’ αὐτοῦ δεικνύει τοῦ +πράγματος, ὅτι δὴ πάντως εἷς ὑπάρχων Δημιουργὸς, οὐ +μόνοις ἀνδράσι τὴν διὰ πίστεως ἀπονέμει ζωὴν, ἀλλὰ καὶ +τὸ θῆλυ πρὸς αὐτὴν σαγηνεύει γένος.

c +

Κερδαινέτω πάλιν καὶ τοῦτο πρὸς ὑπογραμμὸν ὁ διδάσκων +ἐν ἐκκλησίαις, καὶ μὴ παραιτείσθω γυναῖκας ὠφελεῖν. +οὐ γὰρ θελήμασι τοῖς ἰδίοις, ἀλλὰ τῇ τοῦ κηρύγματος χρείᾳ +δεῖ πάντως ἀκολουθεῖν.

+

Οὐδεὶς μετῶ εἶπε Τί λαλεῖς; ἢ Τι ζητεῖς μετ’ αὐτῆς;

+

Μαθητῶν ἦν ἔργον ἐπιστημόνων, καὶ τὴν πρέπουσαν τῷ +διδασκάλῳ τιμὴν περισώζειν εἰδότων, μὴ περιέργοις ἐρωτήσεσιν d +εἰς ἐκτόπους δοκεῖν ὑπονοίας ἀποδημεῖν, ὅτι μετὰ γυναικὸς +ἐλάλει, αἰδοῖ δὲ μᾶλλον καὶ φόβῳ τὴν μὲν γλῶτταν +εἴργειν ὀδόντων ἐντὸς, περιμένειν δὲ μᾶλλον αὐτομολοῦντα + ζητεῖς +6. φησι assumptum ex Β. 24. τι λαλεῖς ἢ τί λαλεῖς μετ’ αὐτῆς D. +25. ἐπιστημόνων B.D. Migne. ἐπιστημένων Aub. 27. ἐπινοίας Β. + + +πρὸς λόγους τὸν κύριον, καὶ ἐθελούσιον αὐτοῖς προστιθέντα +τὴν ἐξήγησιv. θαυμαστέον τοιγαροῦν διὰ τούτων ἐφ’ ἡμερότητι +μὲν τὸν χριστὸν, ἐπὶ δὲ σοφίᾳ καὶ συνέσει τοὺς μαθητὰς +καὶ τῆ τοῦ πρέποντος γνώσει.

+e +28

Ἀφῆκεν ὁδὶ τὴν ὑδρίαν αὐτῆς ἡ γυνὴ κω ἀπῆλθεν εἰς +ὦι πόλιν.

+

Kρείττων ἤδη καὶ ὑψηλοτέρα φαίνεται τῶν εἰς τὸ σῶμα +φροντίδων, ἡ κατὰ τὴν ἐχθὲς καὶ τρίτην πολύανδρος οὖσα +γυνὴ, καὶ ἡ ψυχραῖς πολλάκις εὐάλωτος ἡδοναῖς, πλεονεκτεῖ +τῆς σαρκὸς τὴν ὡς ἐξ ἀνάγκης χρείαν, δίψης τε ὁμοῦ καὶ +ποτῶν ἀλογήσασα, πρὸς ἑτέραν ἕξιν διὰ τῆς πίστεως ἀνεχαλκεύετο. +194 Α. a ἀγάπην δὲ παραχρῆμα τὴν καλλίστην πασῶν +ἀρετὴν καὶ τὸν φιλάλληλον μελετῶσα τρόπον, ὅπερ αὐτῇ +πέφηνεν ἀγαθὸν, τοῦτο καὶ ἑτέροις ἐξαγγέλλουσα γοργῶς +δρόμῳ τῷ πρὸς τὴν πόλιν συντείνεται. ὑπεφώνει γὰρ ἐν +αὐτῇ, κατά γε τὸ εἰκὸς, ὁ Σωτῆρ’, καὶ λεληθότως κατὰ τὸν +S. Matth. x. 8. νοῦν ἐψιθύριζε λέγων “Δωρεὰν ἐλάβετε, δωρεὰν δότε.” +μανθάνωμεν διὰ τούτου μὴ ζηλοῦν μὲν ἐκεῖνον τὸν ὀκνόφιλον +Ib. xxv. 18. οἰκέτην, διά τε τοῦτο εἰς γῆν καταχωννῦντα τὸ τάλαντον, +b ἐπεργάζεσθαι δὲ μᾶλλον αὐτὸ σπουδάζωμεv. ὃ δὴ καὶ δρῶσα +καλῶς ἡ πολυθρύλητος αὕτη γυνὴ, κοινοποιεῖται τοῖς ἄλλοις +τὸ προσπεσὸν ἀγαθὸν, ὕδωρ μὲν, ὅπερ ἧκεν ἀρυσομένη, τῶν +πηγαίων οὐκέτι λαβοῦσα μαστῶν, οὐδὲ τὴν ἐκ γῆς ὑδρίαν οἴκοι +πάλιν ἀποκομίζουσα, θείᾳ δὲ μᾶλλον καὶ οὐρανίῳ χάριτι καὶ +πανσόφῳ τοῦ Σωτῆρος διδασκαλίᾳ τὰς τῆς διανοίας ἀποθήκας +ἐμπλήσασα.

+

Ιστέον ἐντεῦθεν, ὡς ἐν τύπῳ πάλιν καὶ γραφῇ, ὅτι μικρῶν +c δὴ λίαν ὑπερφρονοῦντες καὶ σωματικῶν, πολλαπλασίονά τε +1. προστιθέντα Β. περιτιθέντα Ed. 2. θαυμαστὸν D. 3. συνέσει +et σοφίᾳ inter se transponit Β. 8. ἐχθὲς Β. χθὲς Ed. 15. ὑποφωνεῖ Β. +16. γε et καὶ om. Β. 17. ἐψιθύριζε—ἐκεῖνον τὸν om. Β. Statim ὤφιλον οἰκέτιν +(sic) Β. τὸν ὀκνόφιλον τὸν (sic) Migne. 20. αὐτῷ D. 22. ἧκεν Β. ἦν Ed. +Statim ἀρυσομένη edidi. ἀρυομένη Β. ἀρρυσαμένη D. ἀρυσαμένη Ed. 23. οὐκ +ἐπιλαβοῦσα Β. ἐκ γῆς] ἐκ τῆς οἰκίαν (sic) Β. 25. ἀποθήκας B.D. ὐποθήκας +Ed. 27. κα γροφῇ πόλιν inverso ordine Β. + + +καὶ ἀμείνω τὰ παρὰ Θεοῦ ληψόμεθα. τί γὰρ ὕδωρ τὸ ἀπὸ +τῆς γῆς, ὡς πρὸς τὴν ἄνωθεν σύνεσιν;

+

Kαὶ λέγει τοῖς ἀνθρώποις Δεῦτε ἴδετε ἄνθρωπον ὃς εἰπέ μοι 29 +πάντα ἃ ἐποίησα· μήτι οὗτός εστιν ὁ Χριστός;

+

Ὢ παραδόξου μεταβολῆς, ὣ μεγάλης ὄντως καὶ θεοπεποῦς +ἰσχύος ἐπ’ ἀρρήτῳ διαφανοῦς τῷ θαύματι. τεχνῖτις +ἤδη πρὸς λόγους καὶ μυσταγωγὸς, ἡ συνιεῖσα μὲν οὐδὲν τῶν d +ἐν ἀρχῇ λεγομένων, διὰ δὲ τοῦτο δικαίως ἀκούσασα “Ὕπαγε Supra ver. 16. +“φώνησόν σου τὸν ἄνδρα καὶ ἐλθὲ ἐνθάδε. ὅρα γὰρ ὅπως + ἐντέχνως τὴν πρὸς Σαμαρείτας ἐποιεῖτο διάλεξιv. οὐκ εὐθὺς +εὑρηκέναι φησὶ τὸν χριστὸν, οὐδὲ ἐν πρώτοις αὐτοῖς εἰσφέρει +διηγήσ[εσ]ιν τὸν Ἰησοῦν· ἣ γὰρ ἂν καὶ διεπτύσθη +δικαίως, ὡς πολὺ μὲν τὸ μέτρον τῶν αὐτῇ πρεπόντων +ἀναβαίνουσα λόγων, οὐκ ἀγνῶτας δὲ τῶν αὐτῆς τρόπων + τοὺς ἀκροωμένους εὑρίσκουσα. προεξευμαρίζει τοιγαροῦν τῷ e +θαύματι, καὶ τῷ παραδόξῳ προκαταπλήξασα, λειοτέραν +ὥσπερ τῇ πίστει τὴν ὁδὸν ἀπεργάζεται. δεῦτε καὶ ἴδετε +φησι συνετῶς, μονονουχὶ θερμοτέραις βοῶσα φωναῖς Ἀρκέσει +καὶ μόνη πρὸς πίστιν ἡ θέα, καὶ πληροφορήσει + παρόντας ἀξιολογωτέροις τοῖς θαύμασιv. ὁ γὰρ γινώσκων +τὰ κεκρυμμένα, καὶ τὸ μέγα τοῦτο καὶ θεοπρεπὲς ἀξίωμα +λαχὼν, πῶς οὐκ ἐξ οὐρίας δραμεῖται πρὸς τὴν ὧν ἂν +βούλοιτο πλήρωσιν;

+a 195 Α. +

Ἐξῆλθον ἐκ τῆς πόλεως, κὼ ηρχοντο πρὸς αὐτόν.

30 +

Ἔλεγχος τῆς Ἰουδαίων σκληροκαρδίας ἡ Σαμαρειτῶν +εὐπείθεια, καὶ τὸ ἐν ἐκείνοις ἀπάνθρωπον ἐν τῇ τούτων +ἡμερότητι διαφαίνεται. καὶ ὁράτω πάλιν ὁ φιλομαθὴς τῆς +ἐν ἀμφοῖν ἕξεως τὴν διαφορὰν, ἵνα δὴ καὶ μάλα δικαίως +1. τὰ assumptum ex Β. 2. ὡς om. Β. 3. μοι assumptum ex B.D. +4. ἃ Β. ὅσα Ed. 6. τεχνῖτις B.D. τεχνίτης Ed. 11. αὐτοῖς Β. ἑαυτῆς Ed. +17. τῇ πίστει τὴν ὁδὸν] τὴν πίστιν τὴν ὅλην Β. 18. φωναῖς] θερμῶς φωναῖς Β. +22. ἐξ οὐρίας Β. ἐξ ἐξουρίας Ed. πρὸς τὴν] προσιν (= πρὸς ἢν?) Β. 23. βούλεται +Β. 24. ἐξῆλθον] + οὖν Ed. invito B. 27. τὴν pro τῆς D. + + +ἀποθαυμάζῃ τὸν Ἰησοῦν τῆς μὲν τῶν Ἰουδαίων ἀποδημοῦντα +b Συναγωγῆς, ἑαυτὸν δὲ μᾶλλον τοῖς ἀλλογενέσι δωρούμενον. +Ἰουδαίοις μὲν γὰρ ὅτι καὶ ἥξει καὶ ἐπὶ τίσιν ἀναφανεῖται +Χριστὸς, ὁ διὰ Μωυσέως διήγγελλε νόμος, προφητῶν δὲ ὁ +πάνσεμνος ἀνεκήρυττε χορὸς, καὶ μονονουχὶ παρόντα λοιπὸν +Es. xl. 9, 10. ἐπὶ θύραις ἐπεδείκνυε λέγων “ Ἴδου ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἰδοὺ +S.Matth. xi. 11. “ Kύριος· ” καὶ τελευταῖος ἐπὶ πᾶσιν ὁ μέγας “ ἐν γεννητοῖς +“ γυναίκων Ἰωάννης, ἤδη πεφηνότα καὶ συνδιαιτώμενον +Supra i. 29. φανερὸν καθίστη λέγων “ Ἴδε ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων +“ τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου.” καὶ τό γε πάντων παραδοξότερον, +c διὰ πολλῶν πραγμάτων δυνάμεως τε καὶ ἐξουσίας +θεοπρεποῦς ἑαυτὸν ὁ Σωτὴρ ἐξεκάλυπτε. τί δὴ λοιπὸν ἐπὶ +τούτοις οἱ πρὸς ἐκτόπους ἀχάλινοι μελετῶσι βουλάς; φονῶσιν +ἀδίκως, ἐπιβουλεύουσι δυσσεβῶς, φθονοῦσι δυστρό. +πὼς, γῆς τε καὶ πόλεως τῆς ἑαυτῶν ἐξελαύνουσι τὴν ζωὴν, +τὸ φῶς, τὴν ἁπάντων σωτηρίαν, τὴν εἰς βασιλείαν ὁδὸν, +τῶν πλημμελημάτων τὴν ἄφεσιν, τῆς υἱοθεσίας τὸν χορηγόν. +S.Matth. xxiii. 37, 38. d δία τοι τοῦτο δικαίως ἔφασκεν ὁ Σωτήρ “ Ἱερουσαλημ +“ Ἱερουσαλὴμ ἡ ἀποκτενοῦσα τοὺς προφήτας καὶ λιθοβο- +“ λοῦσα τοὺς ἀπεσταλμένους πρὸς αὐτὴν, ποσάκις ἠθέλησα +“ ἐπισυναγαγεῖν τὰ τέκνα σου ὃν τρόπον ὄρνις ἐπισυνάγει +“ τὰ νοσσία ἑαυτῆς ὑπὸ τ ἃς πτέρυγας, καὶ οὐκ ἠθελήσατε· +“ ἰδοὺ ἀφίεται ὑμῖν ὁ οἶκος ὑμῶν.’’ Σαμαρεῖται δὲ τῆς +Ἰουδαίων ἀπονοίας ἀναφαίνονται κρείττονες, καὶ τὴν ἐνοῦσαν +αὐτοῖς δυσμαθίαν ταῖς εὐπειθείαις νικήσαντες, ἑνὸς καὶ +e μόνου κατακούσαντες θαύματος, δρομαῖοι βαδίζουσιν ἐπὶ τὸν +Ἰησοῦν, οὐ ταῖς τῶν ἁγίων προφητῶν ἀναπεπεισμένοι φω- +3. καὶ priiis assumptum ex Β. 6. ἐδείκνυε Β. ὁ Θεὸς ὁ Θεὸς Β. +8. ἤδη οιη. Β. 10. τό γε B.D. τότε Ed. 12. ἐξεκάλυπτε. τί δὴ λοιπὸν] +ἐξε νοι +ἀποκάλυπτεν ἤδη λοιπὸν· Β. 13. ἐκτόπους] + ὀργὰς Β. Statim ἀχάλίνους Β. +14. φθονοῦσι D. φονοῦσι Ed. 16. ὁδὸν] + καὶ Ed. invito Β. 17. πλημμελημάτων +Β. πλημμελούντων Ed. 18. τοι assumptum ex Β. 19. ἀποκτένουσα +B.D. [ἀποκτενοῦσα Β.] ἀποκτείνουσα Ed. λιθοβολήσουσα Β. 21. ἐπισυνάγει +om. Β. (ut supra 150 c.) 23. ὑμῖν om. Β. ὑμῶν] + ἔρημος Migne. +τῶν pro τῆς Migne. 26. κατακούσαντες ὲθούμασαν δραμόντες βαδίζουσιν πρὸς +τὸ θαῦμα. ἐπὶ τὸν Ἰησοῦν οὐ ταῖς Β. alia manu ad Ἰησοῦν addit ἐπείγοντοι Β mg. + + +ναῖς, οὐ μωυσαϊκοῖς κηρύγμασιν οὐδὲ ταῖς Ἰωάννου δακτυλοδειξίαις, +ἁλλὰ μιᾶς αὐτοῖς ἐξηγουμένης, καὶ τοῦτο ἁμαρτωλοῦ, +γυναικός. εὐλόγως τοιγαροῦν τὴν ἐπ’ αὐτοὺς τοῦ +Σωτῆρος ἀποθαυμάζοντες ψῆφον, καὶ ἡμεῖς ἀναφθεγξώμεθα + “Δίκαιος εἶ κύριε, καὶ εὐθὴς ἡ κρίσις σου.”

Ps. cxviii. 137. +

Ἐν τῷ μεταξὺ ἠρώτων αὐτὸ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ λέγοντες 31 +῾Ραββὶ, φάγε. ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς.

32 +

Οἰκονομεῖ μὲν ἄριστα τοῦ βιβλίου τὴν συγγραφὴν ὁ a 196 Α. +θεσπέσιος Εὐαγγελιστὴς, παραλιμπάνει δὲ οὐδὲν τῶν ὅσα + δὴ πάντως τοῖς ἐντευξομένοις ἔσεσθαι πιστεύει λυσιτελῆ. +ἄκουε τοίνυν ὅπως ἡμῖν ἀξιολογωτάτου πράγματος γεγονότα +πάλιν ὑπογραμμὸν εἰσφέρει τὸν Ἰησοῦv. οὐδὲν γὰρ οἶμαι +τεθεῖσθαι μάτην ἐν ταῖς τῶν ἁγίων συγγραφαῖς, ἀλλὰ καὶ +ὅπερ ἄν τις οἴηται μικρὸν, οὐκ εὐκαταφρόνητον ὠδῖνον ἔσθ’ + ὅτε τὴν ὠφέλειαν εὑρίσκεται. ἀρξαμένης τοιγαροῦν τῆς +Σαμαρειτῶν ἐπιστροφῆς, καὶ ὅσον οὐδέπω προσδωκωμένων b +αὐτῶν· ἤδει γὰρ ἥξοντας ὡς Θεός· ὅλος μὲν ἐξ ὅλου πρὸς +τὴν τῶν κεκλημένων σωτηρίαν συντείνεται, ποιεῖται δὲ λόγον +οὐδένα τῆς τοῦ σώματος τροφῆς, καίτοι καὶ κεκμηκὼς “ἐκ Supra ver. 6. + “τῆς ὁσοιποπίας, ” ὡς γέγραπται, ἵνα πάλιν διὰ τούτου τοὺς +ἐν ταῖς ἐκκλησίαις ὠφελήσῃ διδασκάλους, καὶ καμάτου μὲν +παντὸς ἀναπείσῃ περιορᾶν, κρείττονα δὲ τῆς περὶ τὸ σῶμα +φροντίδος τὴν ἐπὶ τοῖς σωζομένοις ποιεῖσθαι σπουδήν· +“Οὐαὶ γὰρ, φησὶν ὁ προφήτης, οἱ ποιοῦντες τὸ ἔργον c Hier. xxxi. 10. + “Κυρίου ἀμελῶς.“ ἵνα τοίνυν μανθάνωμεν ἐν τοῖς τοιούτοις +μάλιστα καιροῖς ἀσιτεῖν εἰωθότα τὸν κύριον, ἐρωτῶντας +εἰσφέρει τοὺς μαθητὰς, καὶ μονονουχὶ προκυλινδούμενος, ἵνα +δὴ βραχύ τι τῶν πεπορισμένων, ὡς ἀπαραίτητόν τε καὶ +1. οὐδὲ Β. ἢ Ed. 5. εὐθὴς B.D. (156. 202.) εὐθεῖα Ed. 6. Ἐν] + δὲ +Ed. invito Β. 10. πιστεύειν, λυσιτελεῖ Β. 15. ἀρξαμένης B. ἀρξάμενος Ed. +17. ὅλως Β. invitis Catenis. 20. πόλιν διὰ τούτου hoc ordine Β. Cord. Cr, +πόλιν om. a. 24. Hanc citationis forraam videsis de Ad. 27 c a Parsons. +cit. qui addit “et ” addas in xii Proph. 826 fin. Hom. Pasch. xxiii. 290 b. +25. τοῖς om. B. 28. βραχύ τι lioc ordine B. + + +Supra ver. 8. ἀναγκαίαν ποιήσαιτο τροφήv. “ἀπεληλύθησαν γὰρ εἰς τὴν +“πόλιν ἵνα τροφὰς ἀγοράσωσιν,” ἃς καὶ παρῆσαν ἤδη +συγκομισάμενοι.

+d

Ἐγὼ βρῶσιν ἔλω φαγεῖν ἣν ὑμεῖς οὐκ οἴδατε. +Χαριέντως μὲν ὁ Σωτῆρ’ ἀπὸ τῶν ἐν χερσὶ πραγμάτων +ἐξυφαίνει τὴν ἀπόκρισιv. μόνον δὲ οὐχί φησιν ἐπεσκιασμένως, +ὡς εἴπερ εἰδεῖεν αὐτοὶ τὴν Σαμαρειτῶν ἐπὶ θύρας +οὖσαν ἐπιστροφὴν, ἐκείνης ἔχεσθαι μᾶλλον ὡς τρυφῆς, ἣ +σάρκα τρέφειν ἀνέπειθοv. ἐκ δὲ δὴ τούτου πάλιν ὅσην ἔχει +τὴν εἰς ἀνθρώπους ἀγάπην ἡ θεία φύσις ἔξεστι μαθεῖν· +τροφὴν γὰρ ὥσπερ ἡγεῖται καὶ τρυφὴν τῶν ἀπολωλότων τὴν +c εἰς σωτηρίαν ἀναδρομήν.

+33

Ἔλεγον ὁδὶ οἱ μαθητὰ πρὸς ἀλλήλους Μήτις ἤνεγκεν αὐτῷ +34 φαγεῖν; λέΓει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς.

+

Σκοτεινὸν ὄντα τὸν λόγον οὔπω συνέντες οἱ μαθηταὶ, τὰ +πολλάκις καθ’ ἑαυτοὺς ἐλογίζοντο γεγονότα, καὶ πρὸς τὰς +συνήθεις καταβαίνουσιν ἐννοίας, προσῆχθαι μὲν ὑπό του +τροφὴν ὑποπτεύοντες αὐτῷ, τιμιωτέραν ’δε πὼς ἢ καὶ ἡδίονα +τῆς παρ’ αὐτῶν συλλεγείσης ὑπάρχειν αὐτήν.

+197 Α. a +

Ἐμὸν βρῶμά ἕου ἵνα ποιήσω τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με +κω τελειώσω αὐτοῦ τὸ ἔργον.

+

Ὅλον ἀπορρήξας τοῦ λόγου τὸ κατακάλυμμα διαφανεστάτην +αὐτοῖς ἀνέδειξε τὴν ἀλήθειαν, ὡς δὲ ὅσον οὐδέπω +τῆς οἰκουμένης διδασκάλοις ἐσομένοις τύπον ἑαυτὸν εἰσφέρει, +συντόνου τε καὶ λίαν ἀρίστης σπουδῆς, τῆς ἐπὶ τὸ χρῆναι +διδάσκειν δηλαδὴ, καὶ τῆς ἀναγκαίας τοῦ σώματος χρείας +1. ἀπεληλύθησαν Β. ἀπελύθησαν Ed. 6. φησιν om. Β. 7. τῶν pro +τὴν Β. 8. ἐκείνης—τρυφῆς] ἐκείνην, δέχεσθαι μᾶλλον ὡς τροφὴν Β. 9. ἀνέπειθεν +Β. δὴ om. Β. 16. καθ’ ἑαυτοὺς ἐλογίζοντο γεγονότα hoc ordine Β. +γεγονότα ante καθ’ ἑαυτοὺς tr. Ed. 18. ἢ om. B. 22, κατακάλυμμα B.D. +κατάλυμμα Ed. 23. ἀνέδειξε B. ἀπέδειξε Ed. 24. διδασκάλοις ἐσομένοις +hoc ordine B. 26. ἀναγκαίας B.D. sed ἀναγκαίου suprascriptum codex +uterque. Forma utraque suprascr. in D. + + +δευτέραν ἀξίως ἐχούσης διὰ τοῦτο τὴν φροντίδα. βρῶμα +γὰρ εἶναι λέγων ἑαυτῷ θυμηρέστατον τὸ ποιῆσαι τὸ θέλημα b +τοῦ πέμψαντος αὐτὸν καὶ τελειῶσαι αὐτοῦ τὸ ἔργον, τῆς μὲν +ἀποστολικῆς λειτουργίας διαγράφει τὸ ἐπιτήδευμα, ποταποὶ + δὲ τὴν ἕξιν ὑπάρχειν ὀφείλουσι καταμηνύει σαφῶς. συντετάσθαι +γὰρ δὴ κατὰ τὸ εἰκὸς ἀναγκαῖον αὐτοὺς ἐπὶ μόνοις +τοῖς διδασκαλικοῖς φροντίσμασι, δεῖν δὲ τοσοῦτον ἀποφοιτᾶν +τῆς εἰς σάρκα τρυφῆς, ὡς μηδ’ αὐτὴν ἐσθ’ ὅτε προσίεσθαι +τὴν ὡς ἐξ ἀνάγκης θεραπείαν, διὰ μόνην ἐπιτελουμένην τὴν + τοῦ τεθνάναι παραίτησιν.

+

Καὶ ταῦτα μὲν ἡμῖν εἰρήσθω πρὸς τὸ παρὸν, ὡς εἰς τύπον c +καὶ ὑπογραμμὸν ἀποστολικῆς συντείνοντα πολιτείας· εἰ δὲ +χρὴ τοῖς εἰρημένοις καὶ δογματικώτερον προσβάλλοντας +εἰπεῖν, ἀπεστάλθαι φησὶ, δῆλον δὲ ὅτι παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ + Πατρὸς, ἢ κατὰ τὸν τῆς ἐνανθρωπήσεως τρόπον, καθ’ ὃν +ἐπέλαμψε τῷ κόσμῳ μετὰ σαρκὸς, εὐδοκίᾳ καὶ συναινέσει +τοῦ Πατρὸς, ἢ ὡς Λόγος ἐκ τοῦ γεννήσαντος νοῦ προκύπτων +τρόπον τινὰ καὶ πεμπόμενος καὶ τὸ δόξαν ἀποπληρῶν, οὐχ +ὡς ἀλλοτρίων θελημάτων παραληφθεὶς ὑπουργὸς, ἀλλ’ αὐτὸς d + ὑπάρχων ὁ μοῦ καὶ Λόγος ὁ ζῶν καὶ θέλημα τοῦ Πατρὸς +ἐναργέστατον, διασώζων ἑτοίμως τοὺς ἀπολωλότας. διὰ γάρ +τοι τοῦτο, καὶ τοῦ πεπομφότος αὐτὸν εἶναι τὸ ἔργον εἰπὼν, +αὐτὸς ὁρᾶται τελειωτής· πάντα γὰρ παρὰ Πατρὸς δι’ Υἱοῦ +ἐν Πνεύματι. ὅτι γὰρ καὶ Λόγος καὶ βουλὴ καὶ θέλημα καὶ + δύναμις τοῦ Πατρός ἐστιν ὁ Υἱὸς, εἶναι μὲν ἅπασι νομίζω +καταφανές· λυπεῖ δὲ οὐδὲν καὶ ἀπὸ τῆς θείας πιστώσασθαι +γραφῆς. οὐκοῦν ὁράτω μέν τις ὑπάρχοντα Λόγον ἐν τῷ e +“Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Supra i. 1. +“Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. ὁράτω βουλὴν ἐν τῷ λέγειν, ὡς πρὸς + Θεὸν καὶ Πατέρα, τὸν μελῳδόν “Ἐν τῆ βουλῇ σου ὡδήἀξίως Ps. lxxii. 24. +1. assumptum ex Β. τὴν φροντίδα] τῆς χρείας τὴν φροντίδα Β. 8. τροφῆς +Β. ἐσθ’ ὅτε assumptum ex Β. Statim προΐεσθαι Β. 1 1, ἡμῖν ass. ex Β. +13. προσβάλλοντας Β. προσβαλόντας Ed. 15. ἤτοι a. τρόπον] λόγον a. +18. καὶ πεμπόμενος assumptum ex B.a. Cord. Cr. 20. ὁμοῦ assumptum ex B. +21. διασώζων ἑτοίμως hoc ordine B. 30. σου B.D. μου Ed. + + +“γησάς με, καὶ μετὰ δόξης προσελάβου με·” ὁράτω θέλημα +Ps. xxix. 8. πάλιν ἐν τῷ λέγειν αὐτόν “Κύριε ἐν τῷ θελήματί σου +“παράσχου τῷ κάλλει μου δύναμιν.” νευροῖ γὰρ τῶν +ἁγίων τὸ κάλλος, τουτέστι τὴν εἰς ἅπασαν ἀρετὴν εὐεξίαν, +τὸ ζῶν τε καὶ ἐνυπόστατον θέλημα τοῦ Πατρὸς, τουτέστιν ὁ +Υἱός. ὅτι γάρ ἐστι καὶ δύναμις, πάλιν ἐντεῦθεν συνήσεις +198 Α. a “Ἔντειλαι, φησὶν, ὁ Θεὸς τῇ δυνάμει σου, δυνάμωσον ὁ +Ps. lxvii. 29. “Θεὸς τοῦτο ὃ κατηρτίσω ἥμιv. ὅρας ἐν τούτοις ἀκρίβως +εὐδοκίᾳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, σαρκωθεῖσαν αὐτοῦ τὴν δύναμιν, +τουτέστι τὸν Υἱὸν, ἵνα δυναμώση τοῦτο ὅπερ ἡμῖν +κατηρτίσατο σῶμα. εἰ μὴ γὰρ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν, οὐδ’ ἃν +ὅλως τὴν ἀπὸ φθορᾶς ἀσθένειαν ἡ τῆς σαρκὸς ἀπεδύσατο +φύσις. αὐτὸς τοιγαροῦν ὑπάρχων ὁ Υἱὸς τὸ ἀγαθὸν τοῦ +Πατρὸς θέλημα, τελειοῖ τὸ ἔργον αὐτοῦ, σωτηρία τοῖς πιστεύουσιν +εἰς αὐτὸν ἀναδεικνύμενος.

+b

Ἀλλ᾿ ἐρεῖ τις πρὸς τοῦτο τυχόν Εἰ αὐτός ἐστιν ὁ Υἱὸς +τὸ θέλημα τοῦ Πατρὸς, ποῖον ἀπεστάλη πληρώσων θέλημα; +δεῖ γὰρ ἕτερον εἶναι παρὰ τὸν πληροῦντα τὸ πληρούμενον. +τί οὖν ἄρα πρὸς τοῦτό φαμεν; ἀπαιτεῖ μὲν ὄντως τῶν +ὀνομάτων ἡ θέσις τῶν σημαινομένων τὴν ἑτερότητα, ἀδιαφορεῖ +δὲ πολλάκις ἐπὶ Θεοῦ, καὶ τὸ ἀκριβὲς ἐν τούτοις ὁ περὶ +τῆς ἀνωτάτω φύσεως παραιτεῖται λόγος. λαλεῖται γὰρ τὰ +περὶ αὐτῆς, οὐχ ὡς ἔχει πάντως ἁληθείας, ἀλλ’ ὅπως ἃν +c δύναιτο διερμηνεύειν ἡ γλῶττα, καὶ οὖς κατακροᾶσθαι τὸ +ἀνθρώπινοv. ὁ γὰρ ἐν αἰνίγματι βλέπων, ἐν αἰνίγματι καὶ +λαλεῖ. ἐπεὶ τί ποιήσεις ὅταν ὁ ἁπλοῦς ἡμῖν τὴν φύσιν +εἰσβαίνῃ διπλοῦς, διὰ τοῦ λέγειν περὶ τῶν ἐξ Ἰσραήλ Καὶ +Hier. xix. 5; xxxix. 35. τὰ τέκνα αὐτῶν διῆγον διὰ πυρὸς, “ὃ οὐκ ἐνετειλάμην αὐτοῖς +“καὶ οὐκ ἀνέβη ἐπὶ τὴν καρδίαν μου.” ἢ γὰρ οὐκ ἀνάγκη +1. κοὶ μετὰ δόξης προσελάβου με assumpta ex Β. 2. λέγει Aub. 4. εἰς +ἄασαν ἀρετὴν Β. ἅπασαν ἀρετῆς Ed. 8. κατηρτίσω Β. κατειργάσω Ed. 9. Πα. +τρὸς et Θεοῦ inter μ’ transponit Β. 14. σωτηρία B.a. σωτηρίαν Cord. Cr. Ed. +15. ἀναδεικνύμενος a. Cord. Cr. δεικνύμενος Β. δωρούμενος Ed. 16. τυχὸν πρὸς +τοῦτο inverso ordine Β. 21. περὶ assumptum ex B.a. 22. λαλεῖ a. +26. ἡμῖν ὁ ἁπλοῦς inverso ordine B. 27. τοῦ pro τῶν Migne. + + +τὴν καρδίαν ἑτέραν ὑπάρχειν παρὰ τὸν ἐν ᾧπερ ἐστι; καὶ +πῶς ἁπλοῦς ἡμῖν ἔτι νοηθήσεται Θεός; οὐκοῦν ἀνθρωπίνως +μὲν λαλεῖται τὰ περὶ Θεοῦ· νοεῖται δὲ οὕτως, ὡς ἂν ἁρμόττοι d +Θεῷ, καὶ τὸ μέτρον τῆς ἡμετέρας γλώττης τὴν ἐπὶ πάντας + οὐκ ἀδικήσει φύσιv. κἂν εὑρίσκηται τοιγαροῦν ὁ Υἱὸς, ὡς +περί τινος ἑτέρου λέγων τοῦ θελήματος τοῦ Πατρὸς, ἀδιαφορήσεις +οἰκονομικῶς τῇ τῶν λόγων ἀσθενείᾳ περιτιθεὶς τὸ +μὴ δύνασθαί τι μεῖζον εἰπεῖν, μήτε μὴν ἑτέρως κατασημῆναι +τὸ δηλούμενοv. καὶ ταῦτα μὲν εἰρήσθω πάλιν εἰς ἀπόδειξιν + τοῦ νοεῖσθαι καὶ θέλημα τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱόν· ἐν ’δε γε τῷ +προκειμένῳ ῥητῷ, λόγος μὲν οὐδεὶς ἀναγκάσει θέλημα νοεῖσθαι e +τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν, ἀδιαφόρως δὲ μᾶλλον παραδεξόμεθα +τὴν ἐπὶ τοῖς ἀπολωλόσι βουλὴν ἀγαθήν.

+

Οὐχ ὑμεῖς λέγετε δυ’ ἔτι τετράμηνός ἐστι κω ὁ θερισμὸς 35 + ἔρχεται;

+

Δέχεται πάλιν τοῦ λόγου τὰς ἀφορμὰς ἀπὸ καιροῦ καὶ +πράγματος, καὶ ἀπὸ τῶν ἐν αἰσθήσει τῆ παχυτέρᾳ πνευματικῶν +θεωρημάτων ἀναπλάττει διήγησιv. ὥρα μὲν γὰρ ἦν a 199 Α. +χειμῶνος ἔτι κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ, ἀρτιθαλὴς δὲ καὶ νέος τῶν + σπερμάτων ὁ κάλαμος μόγις μὲν τῆς ἀρούρας ἐξέφριττε· +καιροῦ δὲ τεσσάρων μηνῶν διιπεύσαντος εἰς τὴν τοῦ θερίζοντος +χεῖρα πεσεῖσθαι προσεδοκᾶτο. Οὐχ ὑμεῖς οὖν φησιν +οἱ ἄνθρωποί φατε ὅτι ἔτι τετράμηνός ἐστι καὶ ὁ θερισμὸς +ερχεται;

+

Ἴδου λέΓω ὑμῖν ἐπάρατε τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν καὶ θεάσασθε +τὰς χώρας, δυ’ λευκώ εἰσι πρὸς θερισμόν.

b +

Τουτέστιν ὀλίγον τῶν ἐπὶ γῆς πραγμάτων τὸν τῆς διανοίας +ὀφθαλμὸν ἀνοχλίσαντες, τὸν πνευματικὸν ἐπαθρεῖτε +2. ἡμῖν assumptum ex Β. 3. λαλεῖται et ἀνθρωπίνως inter se transponit Β. +—12. Ab Υἱὸν ad Υἱὸν transilit B. 12. ἀδιαφόρως Β. et sic conjecit D mg. +Ed. mg. διαφόρως D, Ed. 14. ἔτι assumptum ex B. ἐστι; καὶ τὰ ἑξῆς D. +19. ἐκείνου Β. 23. φατε Β. λέγετε Ed. ἔτι assumptum ex B. ut supra. +ησετε +25. ὑμῖν om. Β. 28. ἐπαθρεῖτε edidi. ἐπαθρεῖτε Β. ἀνοθρεῖτε D. ἀναθρεῖτε Ed. + + +σπόρον, ὅτι λελευκάνθισται μὲν ὡς ἐπὶ τὴν ἅλω βαδιούμενος +ἤδη, καλεῖ δὲ λοιπὸν ἐφ’ ἑαυτῷ τὸν ἀμητῆρα σίδηροv. ἀπὸ +δὲ τῆς ὁμοιότητος τῶν ἐν ἱστορίᾳ πραγμάτων θεωρήσεις τὸ +δηλούμενον· σπόρον μὲν γὰρ νοήσεις τὸν νοητὸν καὶ πληθὺν +c ἀσταχύων πνευματικῶν, τοὺς διὰ τῆς τῶν προφητῶν προγεωργηθέντας +φωνῆς εἰς τὴν μέλλουσαν ἀναδειχθήσεσθαι +πίστιν διὰ Χριστοῦ· λευκαίνεται δὲ πέπειρός τε καὶ ἕτοιμος +ἤδη πρὸς τὸ πιστεύειν γεγενημένος καὶ συμπεπηγμένος εἰς +εὐλάβειαv. ὁ δὲ τοῦ θερίζοντος σίδηρος, ὁ λαμπρός τε ἐστὶ +καὶ τομώτατος τῶν ἀποστόλων λόγος, τῆς μὲν κατὰ νόμον +λατρείας ἀποκείρων τοὺς ἀκροωμένους, ἐπὶ δὲ τὴν ἅλω μετατιθεὶς, +τουτέστιν, ἐπὶ τὴν Ἐκκλησίαν τοῦ Θεοῦ· ἔνθα δὴ +τριβόμενοί τε καὶ πόνοις ἀγαθοῖς ἐνθλιβόμενοι, καθαρὸς +d ἀποδειχθήσονται σῖτος τῆς τοῦ συνάγοντος ἀποθήκης +ἐπάξιος.

+36

Ἤδη ὁ θερίζων μισθόν λαμβάνει, κὼ συνάγει καρπὸν εΐς ζωὴν +37 αἰώνιον, ἵνα ὁ σπείρων ὁμοῦ χίρῃ κὼ ὁ θερίζωv. ἑ Γὰρ +τούτω ὁ λόγος ἀληθινός ἐστιν, δυ’ ἄλλος ἐστὶν ὁ σπείρων +κὼ ἄλλος ὁ θερίζων.

+

Λόγου, φησὶν, ὁ καιρὸς τοῦ καλοῦντος εἰς πίστιν, καὶ +τῶν νομικῶν τε καὶ προφητικῶν κηρυγμάτων τὴν εἰς τέλος +e ἄφιξιν τοῖς ἀκροωμένοις ἐπιδεικνύοντος. ὁ μὲν γὰρ νόμος, +ὡς ἐν σκιαῖς ταῖς ἐν τύπῳ λατρείαις, προεδήλου τὸν ἀφιξόμενον, +τουτέστι Χριστόν· προφῆται δὲ μετ’ αὐτὸν, +Heb. x. 37. ex Hab. ii. 3. παρὰ τοῦ Πνεύματος διαπορθμεύοντες λόγους “μικρὸν ὅσον +“ὅσον” καὶ ὡς ἤδη παρεσόμενόν τε καὶ ἥξοντα +ἐπειδὴ δὲ εἴσω βέβηκε θυρῶν, οὐκ εἰς ἐλπίδα μακρὰν ἀναθήσει +τὸ προσδοκηθὲν τῶν ἀποστόλων ὁ λόγος, ἀλλ’ ἤδη +200 Α. a παρὸν ἐπιδείξει· καὶ θεριεῖ μὲν ἐκ νομικῆς λατρείας τοὺς ἔτι +1. ὡς assumptum ex Β. ὅλω Β. ἅλωνα Ed. 2. ἀμήτορα D. 5. προγεωργηθέντας +edidi. προγεωργηθέντα Β. προγεωρηθέντας (sic) Ed. 9. τε om. Β. +13. ἀγαθοῖς Β. ἀγαθῶν Ed. καθαρῶς Β. 15. ὀξίος Β. 20. ὅσον assumptum +ex B.D. 29. θεριεῖ Β. θερίσει Ed. + + +νόμῳ δουλεύοντας, καὶ μόνῳ προσκαθημένους τῷ γράμματι, +μεταθήσει δὲ δίκην δραγμάτων εἰς ἕξιν τε καὶ πολιτείαν +εὐαγγελικὴν, ἀποκερεῖ δὲ ὁμοίως πολυθέου μὲν πλάνης τὸν +τῶν, εἰδώλων προσκυνητὴν, μετοίσει δὲ πρὸς ἐπίγνωσιν τοῦ + κατ’ ἀλήθειαν ὄντος Θεοῦ, καὶ τὸ σύμπαν ὡς ἔνι καὶ συλλήβδην +εἰπεῖν, τοὺς φρονοῦντας ἔτι τὰ ἐπὶ τῆς γῆς πρὸς τὴν +τῶν ἀγγέλων μεταστήσει ζωὴν διὰ πίστεως τῆς εἰς Χριστόν. +ταῦτα μὲν δὴ, φησὶν, ὁ τῶν θεριστῶν ἐξεργάσεται λόγος. b +ἔσται δ᾿ οὑν ὅμως οὐκ ἀμισθεὶ, συνάξει γὰρ δὴ πάντως + αὐτοῖς τοῖν εἰς ζωὴν αἰώνιον ἀποτρέφοντα καρπόν· καὶ οὐ δή +που λαβόντες μόνοι καθ’ ἑαυτοὺς εὐφρανθήσονται, ἀλλ’ ὡς +τοῖς τῶν προφητῶν ἐπικεκμηκότες πόνοις, καὶ τὸν παρ’ +ἐκείνων προγεωργηθέντα θερίσαντες σπόρον, μίαν σὺν αὐτοῖς +έπιτελέσουσι τὴν πανήγυριv. οἶμαι δ’ ἔγωγε τὸν σοφώτατον + Παῦλον, τοὺς ἐπὶ τοῖς μέλλουσι τύπους ἐκμεμαθηκότα +σαφῶς, ἐντεῦθεν εἰπεῖν περί τε τῶν ἁγίων πατέρων καὶ +προφητῶν, ὅτε “Καὶ οὗτοι πάντες τελειωθέντες διὰ τῆς c Heb. xi. 39,40. +“πίστεως οὐκ ἐκομίσαντο τὴν ἐπαγγελίαν, τοῦ Θεοῦ περὶ +“ἠμῶν κρεῖττόν τι προβλεψαμένου, ἵνα μὴ χωρὶς ἡμῶν + “τελειωθῶσιν.” ὅμου γὰρ χρῆναι χαίρειν ἐδοκίμασεν ὁ +Σωτῆρ’ τῳ προεσπαρκότι ’τον θεριστήν.

+

Ἐγὼ ἀπέστειλα ὑμᾶς θερίζειν ὃ οὐχ ὑμεῖς κεκοπιάκατε· ἄλλοι 38 +κεκοπιἀκασι, κω ὑμεῖς εἰς τοι κόποι αὐτῶι εἰσεληλύθατε.

+d +

Ηδη τὸ σύμπαν αὐτοῖς ἀποκαλύπτει μυστήριον, καὶ τὴν + αἰνιγματώδη τῶν λόγων ἀποστήσας περιβολὴν ἐναργεστάτην +τόυ σημ‘αινομένου παρίστησι τὴν διάνοιαv. φιλοπροφήτης +δὲ ὢν ὁ Σωτῆρ’ καὶ φιλαπόστολος, οὔτε τὸν ἐκείνων πόνον +ἔξω τῆς τῶν ἀποστόλων τίθησι χειρὸς, οὔτε μὴν ὁλοκλήρως +ἀπονέμει τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις τὸ ἐπὶ τοῖς μέλλουσιν +1. πράγματι pro γράμματι Β. 2. μεατιθήσει Β. 3. ἀποκείρῃ D. +8. ταύτα Β. ταύτην Ed. δὴ om. Β. 9. ἀμισθεὶ Β. ἀμισθὴς Ed. δὴ om. B +13. σὺν assumptum ex. Β. 19. περιβλεψαμένου Β. 23. ὑμεῖς assumptum +19. περιβλεψαμένου Β. 23. ὑμεῖς assumptum +ex Β. 24. ἀποκαλύπτει Β. ἀνακαλύπτει Ed. + + +ἀνασωθήσεσθαι καύχημα διὰ πίστεως τῆς εἰς αὐτόν· ἀνακεράσας +c δὲ ὥσπερ καὶ ταῖς εἰς ἀλλήλους συνεργίαις ἀναμίξας +τὸν ἑκατέρων πόνον, μίαν ἔσεσθαι φησι, καὶ μάλα εἰκότως, +ἐπ’ ἀμφοῖν τὴν φιλοτιμίαv. εἰσβεβηκέναι γεμὴν ἐπὶ τοῖς +τῶν ἁγίων προφητῶν τοὺς ἀποστόλους διαβεβαιοῦται πόνοις, +ταῖς τῶν προλαβόντων εὐκλείαις οὐκ ἐπιτρέπων ἐνάλλεσθαι, +τιμᾶν δὲ μᾶλλον ἀναπείθων αὐτοὺς, ὡς ἡγησαμένους ἔν τε +πόνῳ καὶ χρόνῳ· κάλλιστον δὲ δήπου καὶ ἡμῖν ὅτι δὴ +πάντως ἔσται τὸ μάθημα, τίς ὁ συναινεῖν παραιτούμενος;

+201 Α. a +39

Ἐκ δὲ τῆς πόλεως ἐκείνης πολλὼ ἐπίστευσαν εἰς αὐτὸν τῶι +Σαμαρειτῶν, διὰ τὸ λόγον τῆς γυναικὸς μαρτυρούσης ὅτι +εἶπέ μοι πάντα ὅσα ἐποίησα.

+

Kατακρίνεται πάλιν καὶ διὰ τούτων ὁ Ἰσραὴλ, καὶ διὰ +τῆς τῶν Σαμαρειτῶν εὐπειθείας, ἀφιλομαθής τε ὁμοῦ καὶ +ἀπηνὴς ἐξελέγχεται. θαυμάζει γὰρ λίαν ὁ Εὐαγγελιστὴς +πολλοὺς εἰς Χριστὸν πεπιστευκέναι λέγων διὰ τὸν λόγον τῆς +b γυναικὸς, καίτοι τῶν διὰ νόμου παιδαγωγοῦ μένων εἰς τὴν ἐπὶ +τούτῳ γνῶσιν, οὔτε τὰς Μωυσέως παραδεξαμένων φωνὰς +οὔτε τοῖς προφητῶν ὅτι πείθεσθαι χρὴ διεγνωκότων κηρύγμασι +προκατασκευάζει δὲ διὰ τούτων, μᾶλλον δὲ προαπολογεῖται +σοφῶς, ὅτι χάριτός τε καὶ ἐλπίδος τῆς εἰς +Χριστὸν ἐξωσθήσεται μὲν εὐλόγως ὁ Ἰσραὴλ, ἀντεισβήσεται +δὲ τῶν ἐθνῶν ἤτοι τῶν ἀλλογενῶν ἡ εὐπειθεστέρα πληθύς.

+c +40

Ὡς οὐ ἦλοθν πρὸς αὐτὸν οἱ Σαμαρεῖται, ἠρώτων αὐτὸν μεῖναι +41 παρ’ αὐτοῖς. κὼ ἔμεινεν ἐκεῖ δύο ἡμέρας. κὼ πολλῶ πλείους +ἐπίστευσαν διά τὸν λόγοι αὐτοῦ.

+

Ἐξηγεῖται μὲν ὡς ἐν ἁπλότητι λόγων, ὃ δὴ γενέσθαι +συμβέβηκεv. ἑτέραν δὲ ὥσπερ ἐξαρτύει πάλιν ἀπόδειξιν, +2. εἰς ἀλλήλους Β. ἐν ἀλλήλαις Ed. Statim συνεργίαις B.D. et V. 1. in Ed. mg. +ἐνεργείαις Ed. 8. δὴ om. B. 14. τῶν assiunptum ex B. +νῆς e +15. ἀπηθεις ἐξελέγχονται Β. 22. ἐξωθήσεται Β. ἀντηβήσεται Β. 23. ἤτοι +om. Β. 24. οἱ Σαμαρεῖται πρὸς αὐτόν inverso ordine Β. + + +τοῦ χρῆναι δικαίως ἀπορρίπτεσθαι μὲν τῆς ἐλπίδος τὸν +Ισραὴλ, μεταμοσχεύεσθαι δὲ τοὺς ἀλλογενεῖς ἐπ’ αὐτήν. +Ιουδαῖοι μὲν γὰρ θαυματουργοῦντα ποικίλως τὸν Ἰησοῦν, d +καὶ ἐν δόξῃ τῇ θεοπρεπεῖ διαλάμποντα, πικραῖς τε καὶ + ἀφορήτοις ὑπονοίαις ὑβρίζουσι, καὶ τοσοῦτον ἐμπαροινεῖν οὐκ +ἐρυθριῶντες ἁλίσκονται, ὡς ἔξοικόν τε ποιεῖσθαι καὶ πόλεως +τῆς σφετέρας ἐλαύνειν ἐπείγεσθαι τὸν ἁπάσης αὐτοῖς εὐθυμίας +πρόξενον· Σαμαρεῖται δέ γε μιᾶς γυναικὸς ἀναπεπεισμένοι +λόγοις, δρομαίους μὲν ὅτι χρὴ πρὸς αὐτὸν ἀφικνεῖσθαι + λογίζονται. ἐπειδὴ δὲ ἧκον, ἐκλιπαροῦν ἐσπούδαζον, εἴς τε τὸ +ἄστυ παρελθεῖν καὶ τὸν σωτήριον αὐτοῖς ἐπιδαψιλεύεσθαι e +λόγον· ἐπινεύει δὲ προχείρως εἰς ἄμφω Χριστὸς, οὐκ ἄκαρπον +ἔσεσθαι τὴν χάριν εἰδώς. πολλοὶ γὰρ ἐπίστευσαν διὰ τὸν +λόγον αὐτοῦ. ἴστω δὲ πάλιν διὰ τούτων ὁ φιλόθεος τε καὶ + φιλευλαβὴς, ὅτι τῶν μὲν λυπούντων αὐτὸν ἀπανίσταται +Χριστὸς, ἐνοικίζεται δὲ τοῖς εὐφραίνουσι δι’ ὑπακοῆς τε καὶ +πίστεως ἀγαθῆς.

+a 202 Α. +

Tῇ τε Γυναικί ἕλετο ὅτι οὐκέτι Μᾶ τὴν σὴν λαλιὰν πιστεύομεν· 42 +αὐτοὶ τὰρ ἀκηκόαμεν, κὼ οἴδαμεν ὅτι οὗτός ἐστιν ἀληθῶς + σωτὴρ τοῦ κόσμου.

+

Ἀπὸ τῶν μειζόνων Σαμαρείταις ἡ πίστις, καὶ οὐκ ἐξ ὧν +ἔτι παρ’ ἑτέρων μανθάνουσιν, ἀλλ’ ἐξ ὧν αὐτήκοοι γεγονότες +θαυμάζουσιv. ἐγνωκέναι δέ φασιν, ὅτιπερ εἴη σαφῶς ὁ τοῦ +κόσμου Σωτῆρ’, πίστεως ἐνέχυρον τῆς εἰς αὐτὸν ἐλπίδος τὴν b + ὁμολογίαν ποιούμενοι.

+

Μετά δὲ τὰς δύο ἡμέρας ἐξῆλθεν ἐκεῖθεν εἰς ὦι Γαλιλαίαv. 43 +αὐτὸς Γὰρ Ἰησοῦς ἐμαρτύρησεν ὅτι προφήτης ἐν τῇ ἰδίᾳ 44 +πατρίδι τιμὴν οὐκ ἔχει.

+

Ἔξεισι μὲν ἀπὸ τῆς Σαμαρείας, κατασπείρας ἤδη τὸν +3. γὰρ om. B. 6. ἐρυθριῶσιν Β. 7. ἐφετέρας (sic) Β. 1 1. ἐπιδαψιλεύεσθαι +Β. ἐπ’ Ed. 14. δὲ assumptum ex Β. 20, κόσμου] ++ ὁ Χριστὸς Ed. invito Β. 22. ἑτέρων Β. ἑτέρου Ed. 23. εἴη] ἦν Β +σαφῶς] + οὕτος Ed. invito Β. 28. τιμὴν οὐκ ἔχει] ἄτιμος Β. + + +σωτήριον λόγον, καὶ γεωργοῦ τινος δίκην τὴν πίστιν ἐγκατακρύψας +τοῖς οἰκοῦσιν αὐτὴν, οὐχ ἵνα ταῖς τῶν λαβόντων +c καταδεσμοῖτο σιωπαῖς, ἠρεμοῦσα τρόπον τινὰ καὶ κατακεχωσμένη, +ἀλλ’ ἵνα δὴ μᾶλλον ταῖς ἁπάντων ἐγκαταφύοιτο +ψυχαῖς, ἕρπουσά τε καὶ διικνουμένη πρὸς τὸ μεῖζον ἀεὶ, καὶ +πρὸς τὴν ἐκφανεστέραν τρέχουσα δύναμιv. ἐπειδὴ δὲ διὰ +μεσοῦ κειμένην παρατρέχει τὴν Ναζαρέτ, ἐν ᾗπερ αὐτὸν +καὶ τετράφθαι λόγος, ὡς ἐντεῦθεν ἤδη καὶ ἀστὸν εἶναι +δοκεῖν, καταίρει δὲ μᾶλλον εἰς τὴν Γαλιλαίαν· ἀναγκαίαν +ποιεῖται τὴν ἀπολογίαν τῆς παραδρομῆς καὶ φησὶν, ὅτι +d μεμαρτύρηκεν αὐτὸς ὁ Ἰησοῦς ὅτι προφήτης ἐν τῇ ἰδίᾳ πατρίδι +τιμὴν οὐκ ὦι. πεφύκαμεν γάρ πὼς οὐδὲν ἡγεῖσθαι τὸ +σύνηθες, κἂν ὑπάρχοι μέγα καὶ τίμιοv. καὶ οὐ δήπου τὰς +παρ’ ἐκείνων ὅτι δεήσοι θηρᾶσθαι τιμὰς ὁ Σωτῆρ’ ἐδοκίμαζεν, +ἐν ἀνδρὸς φιλοδόξου τινὸς τάξει καὶ φιλοκομπαστοῦ, ἀλλ’ +ἠπίστατο σαφῶς, ὅτι τοῖς μηδόλως οἰομένοις ὅτι προσήκοι +τιμᾶν τὸν διδάσκοντα, οὐδ’ ἂν ἔτι γλυκύς τε καὶ εὐπαρίδεκτος +ὁ τῆς πίστεως γένοιτο λόγος. παρελαύνει τοιγαροῦν +e εἰκότως, εἰς ὠφελουμένους οὐδὲν εἰκαίους ἀναλῶσαι πόνους +οὐκ ἀξιῶν, καὶ χάριν δὲ διὰ τούτου τοῖς καταφρονοῦσι κατατιθείς. +οὐ γὰρ ἦν εἰκὸς εἰς τοσοῦτον ἐξαμαρτάνοντας νηποινὶ +τοῦτο δράσειν αὐτοὺς, ὁμολόγου με νοῦ δὴ πάντως καὶ ἀναμφισβητήτως +ἔχοντος, ὡς τὴν ἐπὶ τοῖς ἐσχάτοις ἀποίσονται +κόλασιν οἱ καταφρονεῖν ἐγνωκότες αὐτοῦ, καὶ τὴν οὕτως +ἀξιοθαύμαστον περιπτύοντες δωρεάν.

+45

Ὅτε οὖν ἦλθεν εἰς τὴν Γαλιλαίαν, ἐδέξαντο αὐτὸν οἱ Γαλιλαῖοι, +203 Α. a πάντα ἑωρακότες ὅσα ἐποίησεν ἑ Ἱεροσολύμοις ἑ τῇ ἑορτῇ· +καὶ αὐτὼ Γὰρ ἦλθον εἰς Νυ ἑορτήν.

+

Οὐκ ἀπερισκέπτως οἱ Γαλιλαῖοι δέχονται τὸν Ἰησοῦν, +1. τὴν πίστιν ἐγκατακρύψας hoc ordine Β. 3. κατεχωσμένη Β. 4. ἐναναφύοιτο +Β. 5. εἰς Β. 8. καὶ τετράφθαι B.D. κατατετράφθαι Ed. ἀνατετράφθαι +ἢ ἑ τραφθαι (sic) conjicit D mg. δο κ ναστὸν D mg. 9. ἀναγκαίαν Β. +ἀναγκαίως Ed, 11. αὐτὸς] αὐτοῖς Β. Statim ὁ Σωτῆρ’ Β. 1 2. ἡγεῖσθαι οὐδὲν +inv. ord. Β. 13. ὑπάρχῃ D. 17. συμπαράδεκτος Β. 18. γένοιτο om. Β. + + +ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ δὶ ὧν ἤδη θαυματουργοῦντα τεθέανται +δικαίως καταπληττόμενοι, καὶ διὰ τῆς εἰς αὐτὸν εὐλαβείας +τὰς τῶν Ἰουδαίων ἀπονοίας καταδικάζοντες, καὶ πολὺ πρὸς +εὐγνωμοσύνην ἀμείνους τῶν νομομαθῶν εὑρισκόμενοι.

+

Ἦλθεν ὁδὶ πάλιν εἰς τὴν κανᾶ τῆς Γαλιλαίας, ὅπου ἐποίησε 46 +τὸ ὕδωρ οἶνον.

b +

Εμφιλοχωρεῖ τοῖς εὐγνώμοσιν ὁ Χριστὸς, καὶ τοῖς ἑποιμότερόν +πὼς ἰοῦσι πρὸς τὴν ὧν ἂν εὖ πάθοιεν αἴσθησίν τε +καὶ γνῶσιν, καὶ μειζόνων ἀγαθῶν ἐπιδαψιλεύεται χορηγίας. + ἔρχεται τοίνυν τερατοποιήσων ἐν Κανᾶ, προσωφελεῖν μὲν ὅτι +προσήκοι τοὺς ἐν αὐτῇ λογιζόμενος, προκατεσπαρμένην δὲ +ὥσπερ, διὰ τῶν ἤδη προτετελεσμένων μένων ἐν αὐτῇ σημείων, τὴν +τοῦ πάντα δύνασθαι δρᾶν ὑπόληψιν ἔχων.

c +

Ἦν δέ τις βασιλικὸς, ὁδ’ ὁ υἱὸς ἠσθένει ἐν Καφερναούμ. οὗτος 47 + ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ἥκει ἐκ τῆς Ἰουδαίας εἰς τὴν Γαλιλαίαν, +ἀπῆλθε πρὸς αὐτὸν κὼ ἠρώτα ἵνα καταβῇ κὼ ἰάσηται αὐτοῦ +τὸ υἱόν· ἔμελλε γὰρ ἀποθνήσκειv. εἶηεν οὐ ὁ Ἰησοῦς πρὸς 48 +αὐτόν.

+

Πρόσεισι μὲν ὁ βασιλικὸς, ὡς θεραπεύειν ἰσχύοντι· νοεῖ + δὲ οὔπω κατὰ φύσιν ὄντα Θεόν· καὶ κύριος μὲν ἀποκαλεῖ, d Ιnfra ver. 49. +τὸ δ᾿ ἀληθὲς τῆς κυριότητος ἀξίωμα δίδωσιν οὐδαμῶς. ἢ +γὰρ ἃν εὐθὺς ἐδεῖτο προσπεσὼν, οὐχ ἵνα δὴ πάντως ἐπὶ τὴν +ἑστίαν βαδίζοι, καὶ καταβαίνοι σὺν αὐτῷ πρὸς τὸ ἀρρωστοῦν +μειράκιον, ἀλλ’ ἵνα δὴ μᾶλλον ἐξουσιαστικῶς καὶ θεοπρεπεῖ + προστάγματι τὴν ἐπισκήψασαν ἐξελάσαι νόσοv. τί γὰρ ἔδει +παρεῖναι τῷ κάμνοντι τὸν ᾧπερ ἦν δύνασθαι διασώζειν καὶ +ἀπόντι ῥᾳδίως; πῶς δὲ λίαν οὐκ ἀμαθὲς, ὅτι μέν ἐστι +3. τὴν τῶν Ἰουδαίων ἀπόνοιαν Β. 7. κατὰ pro καὶ Β. 9. χορηγίας Β. +χορηγίαις Ed. 14. Καφερναούμ Β. Καφαρναούμ D. Ed. Καπερναούμ D mg. +17. ἤμελλε D. 19. ὡς θεραπεύειν ἰσχύοντι Β. ὡς πρὸς θεραπεύειν ἰσχύοντα Ed. +20. ὄντα Θεόν hoc ordine B.D. Κύριον Migne. 21. δὲ D. Statim ἀληθῶς +Β. 27. ἐστι Β. ἔσται Ed. + + +e θανάτου κρείττων ὑπολαμβάνειν αὐτὸν, Θεὸν δὲ ὑπάρχειν +οἴεσθαι μηδαμῶς τὸν θεοπρεποῦς ἰσχύος πεπληρωμένον;

+49

Ἐὰν μὴ σημεῖα κὼ τέρατα ἴδητε, οὐ μὴ πιστεύσητε. λέγει +πρὸς αὐτὸν ἑ βασιλικός.

+

Ἀπηνὴς μὲν ἔτι τοῖς πλανωμένοις ἐναυλίζεται νοῦς, λόγου +δέ πὼς ἔσται τοῦ καλοῦντος εἰς πίστιν κρεῖττον τὸ θαυματουργότερον· +διά γε τοι τοῦτο τεράτων δεῖσθαι μᾶλλον αὐτοὺς +204 Α. a ἔφασκεν ὁ Σωτῆρ’ εἰς τὸ δύνασθαι ῥᾳδίως εἰς τὸ συμφέρον +μεταπαιδεύεσθαι, καὶ τὸν ὄντα κατὰ φύσιν ἐπιγινώσκειν +Θεόν.

+

Kύριε, κατάβηθι πρὶν ἀποθανεῖν τὸ παιδίον μου.

+

Ὀλίγος μὲν κομιδῆ πρὸς σύνεσιν ὁ βασιλικὸς, νηπιάζει +δέ πὼς περὶ τὴν τῆς χάριτος αἴτησιν, καὶ ἠρέμα παραληρῶν +οὐκ αἰσθάνεται. οὐ γὰρ ὅτι μόνον ἰσχύσει παρὼν, ἀλλ’ ὅτι +δὴ πάντως καὶ ἀπὼν ἐνεργήσει πεπιστευκὼς, ἀξιοπρεπεστάτην +ἂν ἐπ’ αὐτῷ τὴν διάληψιν ἐποιήσατο. νυνὶ δὲ φρονῶν τε +b καὶ πράττων παραλογώτατα, τὴν Θεῷ μὲν ἁρμόζουσαν +ἰσχὺν ἀπαιτεῖ, ὡς δὲ Θεὸν οὐκ οἴεται τὰ πάντα πληροῦν, +ἀλλ’ οὐδὲ θανάτου γενήσεσθαι κρείττονα, καίτοι τῷ πλείστῳ +Supra ver. 47. κρατηθέντα πλεονεκτεῖσθαι παρακαλῶν· “Ἔμελλε γὰρ ἀπο- +“θνήσκειν ὁ παῖς.

+50

Λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς Πορεύου· ὁ υἱός σου ζᾦ.

+

Οὕτως ἔδει πιστεύοντα προσελθεῖν, ἀλλ’ οὐ ταῖς ἡμῶν +c ἀμαθίαις φιλονεικῶν ὁρᾶται Χριστός· εὐεργετεῖ δὲ πάλιν +καὶ πταίοντας, ὡς Θεός. ὅπερ οὖν ἔδει δρῶντα θαυμάζεσθαι, +τοῦτο καὶ μὴ δεδρακότα διδάσκει τὸν ἄνθρωπον, ὁμοῦ καὶ τῶν +καλλίστων εἰσηγητὴς, καὶ τῶν ἐν εὐχαῖς ἀγαθῶν χορηγὸς +ἀναδεικνύμενος. μένος. ἐν μὲν γὰρ τῷ Πορεύου τὸ πιστεύειν ἐστὶν, +1. κρεῖττον om. Β. 7. τοι assumptum ex Β. αὐτοῦ Β. 8. εἰς alt. Β. +πρὸς Ed. 14. ἰσχύει Β. 17. ἁρμόζουσαν Β. πρέπουσαν Ed. 20. κρατηθέντα] +κρατήσαντοι μέρει Β. + + +ἐν δὲ τῷ Ὁ υἱος σου ζῇ, τῶν ποθουμένων ἡ πλήρωσις μετὰ +πολλῆς τινος καὶ θεοπρεποῦς ἐξουσίας ἐκφερομένη.

+

Ἐπίστευσεν ὁ ἄνθρωπος τῷ λόγῳ ᾧ εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, καὶ d +ἐπορεύετο. ἤδη δὲ αὐτοῦ καταβαίνοντος, οἱ δοῦλοι αὐτοῦ 51 + ἀπήντησαν αὐτῷ κὼ ἀπήγγειλαν λέγοντες δυ’ ὁ υἱός ὅου ζῇ.

+

Ἓν τοῦ Σωτῆρος ἐπίταγμα δύο παραχρῆμα θεραπεύει +ψυχάς. τῷ μὲν γὰρ βασιλικῷ τὴν ἀσυνήθη πίστιν ἐνεργάζεται, +θανάτου δὲ τὸ μειράκιον ἐξέλκει σωματικοῦ. τίς δὲ +πρὸ τίνος ὅλως ὑγιάζεται χαλεπὸν εἰπεῖν· ἄμφω γὰρ οἶμαι + κατὰ ταὐτὸν συνέδραμον, τοῖς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιτάγμασι e +τῆς νόσου λαβούσης τὴν λύσιv. ἀπαγγέλλουσι δὲ τὴν τοῦ +παιδὸς θεραπείαν ὑπαντῶντες οἰκέται ὁμοῦ, καὶ τῶν θείων +ἐπιταγμάτων ἀπολευκαίνοντες τὴν ὀξύτητα· καὶ τοῦτο δὴ +μάλα σαφῶς οἰκονομοῦντος χριστοῦ· καὶ τῷ τέλει τῆς + ἐλπίδος ταχὺ βεβαιοῦντες εἰς πίστιν ἀσθενοῦντα τὸν +δεσποτην.

+

Ἐπύθετο οὖν παρ᾿ αὐτῶ τὴν ὥραι ἐκείνην, ἐν ᾗ κομψότερον 52 +ἔσχε, κω εἶπον αὐτῷ ὅτι χθὲς ὥραι ἑβδόμην ἀφῆκεν αὐτὸν +ὁ πυρετός. ἔγνω οὖν ὁ πατὴρ ὅτι ἐν ἐκείνη τῆ ὥρᾳ ἐν ἧ 53 a 205 Α. + εἶπεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς, ὅτι ὁ υἱός ὅου ζῇ, καὶ επίστευσεν +αὐτὸς καὶ ἡ οἰκία αὐτοῦ ὅλη. τοῦτο πάλιν δεύτεροι σημεῖον 54 +ἐποίησεν ὁ Ἰησοῦς ἐλθὼν ἐκ τῆς Ἰουδαίας εἰς τὴν Γαλιλαίαν.

+

Ἀναπυνθάνεται παρ᾿ αὐτῶν τὴν ὥραν τῆς ἐπὶ τὸ κρεῖττον +τοῦ νοσοῦντος ῥοπῆς, εἰ συντρέχει δοκιμάζων τῷ τῆς χάριτος + χρόνῳ. ἐπειδὴ δὲ οὕτως ἔχειν, καὶ οὐχ ἑτέρως ἐδιδάσκετο, +σώζεται πανοικὶ, τὴν τοῦ παραδόξου δύναμιν ἀναθεὶς τῷ +σωτῆρι χριστῷ, καὶ ὥσπερ τινὰ τῆς ἐπὶ τούτοις εὐχαριστίας b +καρπὸν ἀσφαλεστέραν προσάγων τὴν πίστιν.

+2. ἐκφερομένη edidi. ἐκπλφαιρομαίνη Β. ἐκφαινομένη Ed. 6. παραχρῆμα +assumptum ex Β. 10. συνέδραμον Β. σύνδρομον Ed. 15. βεβαιοῦντες +B.D. βεβαιοῦντος Ed. 17. ἐκείνην assumptum ex Β. 18. ἔσχον Β. +Statim κα τὰ ἐξῆς ἕως του, καὶ ἐπίστευσεν (20.) Β. 21, 22. V. 54 om. ut +vid. Β. 23. παρ᾿ ἀυτῶν assumptum ex Β. + + +Κεφ. έ.

Μετὰ ταῦτα ἦν ἡ ἑορτὴ τῶι Ἰουδαίων, κὼ ἀνέβη ὁ Ἰησοῦς εἰς +2 Ἱεροσόλυμα. ἔστι δὲ ἑ τοῖς Ἱεροσολύμοις ἡ ἐπιλεγομένη +3 ‘Εβραϊστὶ Βηθεσδὰ, πέντε στοὰς ἔχουσα. ἐν ταύταις κατέκειτο +πλῆθος πολύ τῶι ἀσθενούντων, τυφλῶν, χωλῶν, ξηρῶν, ἐκδεχομένων +4 τὴν τοῦ ὕδατος κίνησιv. ἄγγελος Γὰρ Κυρίου κατὰ +c κῶροι κατέβαινεν ἐν τῇ κολυμβήθρᾳ Μῦ ἐτάρασσε τὸ ὕδωρ· +ὁ οὖν πρῶτος ἐμβὰς μετὰ τὴν ταραχὴν του ὕδατος ὑγιὴς +ἐγίντετο, ᾧ δήποτε κατείχετο νοσήματι.

+

Οὐ μάτην εὐθὺς ἐπισυνάπτει τοῖς εἰρημένοις ὁ μακάριος +Εὐαγγελιστὴς τὴν ἐντεῦθεν εἰς Ἱεροσόλυμα τοῦ Σωτῆρος +ἐπάνοδον· ἀλλ’ ἦν αὐτῶ κατὰ τὸ εἰκὸς ἐπιδεῖξαι σκοπὸς, +ὅσον μὲν ἀμείνους εἰς εὐπείθειαν Ἰουδαίων ἀλλογενεῖς, πόση +δὲ ἐν ἀμφοῖν ἕξεως τε καὶ τρόπων ὁρᾶται διαφορά. ἦν γὰρ +d οὕτως ἡμᾶς, καὶ οὐχ ἑτέρως, ἐκμαθεῖν ὅτι ψήφῳ δικαίᾳ τοῦ +πάντων κρατοῦντος Θεοῦ, καὶ ἀνθρώπου πρόσωπον οὐκ +εἰδότος λαβεῖν, ἀποπίπτει μὲν εἰκότως τῆς ἐλπίδος ὁ Ἰσραὴλ, +ἀντεισφέρεται δὲ τῶν ἐθνῶν ἡ πληθύς. χαλεπὸν δὲ οὐδὲν τῇ +τῶν κεφαλαίων ἀντιπαραθέσει προσβλέποντας τὴν ἐπὶ τοῖς +λεγομένοις ποιεῖσθαι βάσανοv. ἔδειξε τοίνυν αὐτὸν ἐν ἑνὶ +μὲν σημείῳ τὴν Σαμαρειτῶν ἀνασώσαντα πόλιν, ἐν ἑνὶ δὲ +e ὡσαύτως ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ τὸν βασιλικὸν, καὶ δι’ ἐκείνου τοὺς +ἐν αὐτῇ πάντως δήπου καὶ λίαν ὠφεληκότα. ἐπιμαρτυρήσας +δὲ διὰ τούτων πολὺ τὸ πρόχειρον τοῖς ἀλλογενέσιν εἰς εὐπείθειαν, +ἀναφέρει πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα τὸν θαυματουργὸν, +πρᾶγμα δὲ θεοπρεπὲς ἐπιτελοῦντα δεικνύει. παλαιοτάτης +γὰρ παραδόξως ἐλευθεροῖ τὸν παράλυτον νόσου, ὥσπερ +οὖν ἀμέλει θανατοῦντα τοῦ βασιλικοῦ τὸν υἱόv. ἀλλ’ ὁ +μὲν ἐπίστευσε πανοικὶ, καὶ Θεὸν ὡμολόγει τὸν Ἰησοῦν· οἱ +206 Α. a δὲ καταπλήττεσθαι δέον φονῶσιν εὐθὺς καὶ διώκουσι +2. Ἱεροσολύμοις] + ἐπὶ τῇ προβατικῇ κολυμβήθρα Migne. 8. κατήχετο +D. (L.) 9. μακάριος om. Β. 16. εἰκότως om. Β. 19. ἐν assumptum +ex Β. 20. ἐν assumptum ex Β. 21. ἐν τῆ Γαλιλαίᾳ assumptum ex B. +26. παράλυτον Β. παραλύτην Ed. 29. διώκωσι Β. εὐθὺς et ante et post κα +διώκουσι exhibet Β. + + +τὸν εὐεργέτην ὡς παρανομοῦντα δυσσεβῶς, αὐτοὶ καθ᾿ ἑαυτῶν +τὴν ἐπὶ τοῖς αἰσχίοσιν ὁρίζοντες ψῆφον, δι᾿ ὧν τῆς ἐν τοῖς +ἀλλογενέσι συνέσεως καὶ τῆς εἰς χριστὸν εὐλαβείας ὀπίσω +πεσόντες ἁλίσκονται. καὶ τοῦτο ἦν ἄρα τὸ περὶ αὐτῶν ἐν + ψαλμοῖς εἰρημένον, ὡς πρὸς τὸν Κύριον Ἰησοῦν “ Ὅτι Ps. xx. 13. +“ θήσεις αὐτοὺς νῶτον·” οἱ γὰρ πρῶτοι κατατεταγμένοι διὰ +τὴν τῶν πατέρων ἐπιλομγὴν, ὕστερον καὶ κατόπιν τῆς τῶν +ἐθνῶν βαδιοῦνται κλήσεως· ὅταν γὰρ “ τὸ πλήρωμα τῶν b Rom. xi. 25,26. +“ ἐθνῶν εἰσέλθῃ, τότε πᾶς Ἰσραὴλ σωθήσεται.”

+

Tοῦτιον ἡμῖν τιῶν θεωρημάτων ὠδίνει τὸν σκοπὸν τῆς τῶν +κειφαλαιὼν συνθήκης ἡ εὔρυθμος τάξις· ποιησόμεθα δὲ κατὰ +μέρος καὶ τῆς ἐν τοῖς στίχοις διανοίας ἀκριβῆ τὴν ζήτησιν.

+

Ἦν δέ τις ἄνθρωπος ἐκεῖ τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη ἔχων ἐν τῇ +ἀσθενείᾳ αὐτοῦ· τοῦτον ἰδὼν ὁ Ἰησοῦς κατακείμενον, καὶ γνοὺς + ὅτι πολὺν ἤδη χρόνον ἔχει.

c +

Τὴν ἐπὶ τοῖς ἀζύμοις ἑορτὴν ἐπιτελεσάντων τῶν Ἰουδαίων, +ἐν ᾗ καὶ τὸ πρόβατον ἀποσφάττειν ἔθος αὐτοῖς, κατὰ τὸν +τοῦ πάσχα δηλονότι καιρὸν, ἀπαίρει μὲν τῆς Ἱερουσαλὴμ, +Σαμαρείταις δὲ καὶ ἀλλογενέσιν ὁ Χριστὸς ἐπιμίσγεται, καὶ + δασκει παρ᾿ αὐτοῖς, ἐπὶ ταῖς τῶν Φαρισαίων δυστροπίαις +λελυπημένος· ὑπονοστήσας δὲ μόλις κατὰ τὸν καιρὸν τῆς +ἁγίας πεντηκοστῆς· αὕτη γὰρ ἦν ἐφεξῆς καὶ γείτων ἐν τοῖς +Ἱεροσολύμοις ἡ πανήγυρις· ἐπὶ τοῖς τῆς κολυμβήθρας ὕδασιν d +ὑγιάζει τὸν παράλυτον, μακρὸν μὲν ἐν ἀῤῥωστίᾳ δαπανήσαντα + χρόνον· ἦν γὰρ δὴ καὶ ὄγδοον ἔτος ἐπὶ τριακοστῷ. +πλὴν οὔπω πρὸς τὸν ἐκ νόμου τέλειον ἀριθμὸν ἀναβεβηκότια, +φημὶ δε δὴ τὸν ἐκ δέκα τετράκις, ἤτοι τεσσαράκοντα.

+

Ὁ μὲν οὖν τῆς ἱστορίας ἐν τούτοις ἡμῖν καταλύσει λόγος· +1. τὸν εὐεργέτην ὡς παρανομοῦντα δυσσεβῶς hoc ordine B. δυσσεβῶς ὡς παρανομοῦντα +τὸν εὐεργετην Cord. Ed. ὡς παρανομοῦντα τὸν εὐεργέτην δυσσεβῶς a. +7. ὕστερον Β.a Cord. ὕστεροι Ed. Statim καὶ om. Catt. 10. τούτων Β. +13. ἐκεῖ ἄνθρωπος inv. ord. B. ἔτη om. D. 16. τῶν om. B. 27. δὲ om. B. +τεσσαράκοντα Β. τεσσαρακοστόν Ed. 28. ἐν τούτοις ἡμίν hoc ordine B. + + +μετασκευαστέον δὲ πάλιν εἰς θεωρίαν πνευματικὴν τὸν ἀπὸ +e τοῦ γράμματος τύποv. τὸ μὲν τῆς Ἱερουσαλὴμ λελυπημένον +ἀπανίστασθαι τὸν Ἰησοῦν μετὰ τὴν τοῦ προβάτου σφάγην· +Σαμαρείταις δὲ καὶ Γαλλιλαίοις ἐπιφοιτᾶν, καὶ τὸν σωτήριον +παρ’ ἐκείνοις κηρύττειν λόγον, τί ἂν βούλοιτο σημαίνειν +ἕτερον, ἢ τὴν γενομένην ἐκ τῶν Ἰουδαίων ἀναχώρησιν αὐτοῦ, +μετὰ τὴν ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἐπὶ τῷ τιμίῳ σταυρῷ σφάγην +τε καὶ θάνατον, ὅτε δὴ καὶ τοῖς ἐξ ἐθνῶν τε καὶ ἀλλογενέσιν +ἑαυτὸν ἐχαρίζετο, δηλοῦσθαι κελεύων τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς +S. Matth. xxviii. 7. μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν, ὅτι προάγει πάντας εἰς τίην +Γαλιλαίαν; τὸ δὲ ἐπὶ τέλει τῶν ἑβδομάδων τῆς ἁγίας +207 Α. a Πεντηκοστῆς παλινδρομεῖν αὐτὸν εἰς Ἱεροσόλυμα, καθάπερ +ἐν τύποις καὶ αἰνίγμασιν ὑποφαίνει πάλιν τὴν ἐσομένην εἰς +Ἰουδαίους τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐκ φιλανθρωπίας ὑποστροφὴν +ἐν ἐσχάτοις τοῦ παρόντος αἰῶνος καιροῖς, καθ’ +ὅνπερ οἱ διὰ τῆς εἰς αὐτὸν ἀνασεσωσμένοι πίστεως τὰς ἐπὶ +τῶ σωτηρίῳ πάθει πανσέμνους ἐπιτελοῦμεν ἑορτὰς. τὸ ’δε +θεραπεύεσθαι τὸν παράλυτον πρὸ καιροῦ τοῦ κατὰ νόμον +τελείου, σημαίνει πάλιν ὡς διὰ τύπου τοῦ συμβεβηκότος, +b ὅτι δυσσεβῶς ἐμπαροινήσας ὁ Ἰσραὴλ τῷ χριστῷ ἀσθενήσει +μὲν καὶ παραλυθήσεται καὶ μακροὺς ἐν ἀργίᾳ κατατρίψει +χρόνους, οὐ μὴν εἰς τελείαν οἰχήσεται κόλασ‘ιν, ἀλλͅ +ἔσται τις αὐτῷ παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπισκοπὴ, καὶ ὑγιασθήσεται +καὶ αὐτὸς ἐπὶ τῆ κολυμβήθρᾳ δι’ ὑπακοῆς καὶ πίστεως. +ὅτι δὲ τέλειος κατὰ νόμον τὸν θεῖόν ἐστιν ὁ τεσσαράκοντα +ἀριθμὸς, οὐδαμόθεν ἂν γένοιτο χαλεπὸν ἐκμαθεῖν, τοῖς ἅπαξ +c ταῖς θείαις ὁμιλοῦσι γραφαῖς.

+7

Λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς Θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι; ἀπεκρίθη αὐτῷ +ὁ ἀσθενῶν.

+

Ἀπόδειξις ἐναργὴς τῆς εἰς ἄκρον ἀγαθότητος τοῦ Χρισγράμματος +2. Β. πράγματος Ed. μὲν] + γὰρ Ed. invito Β. 3. ἀπαναστήσεσθαι +Β. 5. παρ’ assumptum ex Β. 9. ἑαυτὸν assumptum ex Β. +11. τὸ δὲ ἐπὶ τέλει τῶν ἑβδομάδων om. Β. 25. κάτα νόμον] ὁ κάτα νόμον Β. +27. ταῖς] τῆς Aub. + + +τοῦ, τὸ μὴ πάντως τὰς ἀπὸ τῶν καμνόντων ἱκετείας ἐκδέχεσθαι, +φθάνειν δὲ αὐτῶν τῆ φιλανθρωπίᾳ τὴν αἴτησιν. +ἐπιτρέχει γὰρ ὡς ὁρᾷς τῷ κειμένῳ, καὶ κατοικτείρει τὸν +κάμνοντα παρακλήσεως δίχα. τὸ δὲ εἰ βούλοιτο τῆς ἀῤῥωστίας + ἀπαλλάττεσθαι φιλοπευστεῖν, οὐ διερωτῶντος ἦν ἐξ +ἀγνοίας τὸ πᾶσιν ὁμολογουμένως καταφανὲς, ἀλλ’ εἰς θερμοτέραν +διανιστάντος ἐπιθυμίαν τοῦ πράγματος, καὶ πρὸς τὸ d +λίαν ἐσπουδασμένως αἰτεῖν παροτρύνοντος. τὸ δὲ εἰ βούλοιτο +τῶν ποθουμένων τυχεῖν ἐρωτᾶν, ἔμφασίν τινα καὶ λόγον + ὠδίνει τοῦ δύνασθαι παρασχεῖν, εὐτρεπῆ τε ἤδη πρὸς τοῦτο +γενέσθαι, μόνην ἔτι περιμένοντα τοῦ τὴν χάριν κομιζομένου +τὴν αἴτησιν.

+

Kύριε, Κύριε, ἄνθρωπον οὐκ ἔχω, ἵνα ὅταν ταραχθῇ τὸ ὕδωρ, βάλῃ με +εις τήν κολυμβήθραν· ἑ ᾧ γὰρ ἔρχομαι ἐγὼ, ἄλλος Πρὸ ἐμοῦ e + καταβαίνει. λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς Ἔγειραι.

8 +

Κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς ἁγίας Πεντηκοστῆς, ἄγγελοι καταφοιτῶντες +ἐξ οὐρανοῦ τὸ τῆς κολυμβήθρας ἐξετάραττον +ὕδωρ, εἶτα τὸν ἐντεῦθεν ἐποιοῦντο κτύπον τῆς ἑαυτῶν ἐπιστασίας +τὸν κήρυκα. καὶ τὸ μὲν ὕδωρ ὡς ἐξ ἁγίων πνευμάτων + ἡγιάζετο· εἰ δέ τις ἔφθη προκατελθὼν τῆς τῶν +νοσούντων πληθύος, τὸ συνθλῖβον αὐτὸν ἀποφορτισάμενος a 208 Α. +ανέβαινε πάθος, εἰς ἕνα δὲ μόνον τὸν προαρπάζοντα συνεμετρεῖτο +τῆς θεραπείας ἡ δύναμις. ἀλλ’ ἦν καὶ τοῦτο σημεῖον +τῆς δι’ ἀγγέλων νομικῆς ὠφελείας ἐφ’ ἓν καὶ μόνον τὸ τῶν + Ἰουδαίων γένος ἐκτεινομένης, ἕτερον δὲ ἐπ’ αὐτοῖς θεραπευούσης +οὐδένα. ἀπὸ γὰρ Δὰν τῆς καλουμένης καὶ ἕως Βηρσαβεὲ +τὰ διὰ Μωυσέως ἐλαλεῖτο προστάγματα, διακονηθέντα +δι’ ἀγγέλων ἐν ὄρει Σινᾶ κατὰ τὰς ἡμέρας τῆς ὕστερον +ὁρισθείσης ἁγίας Πεντηκοστῆς. διὰ γάρ τοι τοῦτο, καὶ τῆς +6. ὁμολογούμενον Β. 7. τὸν pro τὸ λίαν Β. 13. βάλῃ B.D. ἐμβάλῃ +D mg. Ed. 19 ὡς assumptum ex Β. 20 προκατελθὼν Β. προκατελθεῖν +Ed. 21. 21. συνθλῖβον Β. συντρῖβον Ed. 26. Βηρσεβεὲ Β. 28. ἐν +ὄρει Σίνα] ἐν ὄρεσιν Β. + + +b κολυμβήθρας τὸ ὕδωρ οὐκ ἐν ἑτέρῳ συνεταράττετο καιρῷ, +τὴν τῶν ἁγίων ἀγγέλων εἰς ἑαυτὸ σημαῖνον διὰ τούτου +καταδρομήv. οὐκ ἔχων τοιγαροῦν ὁ παράλυτος τὸν εἰς τὸ +ὕδωρ ἐξακοντίζοντα, μετὰ τοῦ συνέχοντος πάθους, καὶ τὴν +τῶν θεραπεύοντων ἐρημίαν ἐθρήνει λέγων Ἄνθρωπον οὐκ ἔλω, +τὸν εἰς τὸ ὕδωρ κατακομίζοντα δηλαδή. τοῦτο γὰρ πάντως +ἐρεῖν τε καὶ συμβουλεύειν αὐτῷ προσεδόκησε τὸν Ἰησοῦν.

+c +9

Ἆρον τὸν κράββατόν θοῦ κω περιπάτει. καὶ εὐθέως ἐγένετο +ὑγιὴς ὁ ἄνθρωπος, κω ἦρε τόυ κράββατον αὐτοῦ κω περιεπάτει. +ἦν δέ σάββατον ἑ ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ.

+

Θεοπρεπὲς τὸ ἐπίταγμα, καὶ τῆς ὑπὲρ ἄνθρωπον δυνάμεώς +τε καὶ ἐξουσίας ἐναργεστάτην ἔχον τὴν ἀπόδειξιv. οὐ +γὰρ ἐπεύχεται τῷ κειμένῳ τῆς ἀρρωστίας τὴν λύσιν, ἵνα μὴ +κατά τινας φαίνοιτο καὶ αὐτὸς τῶν ἁγίων προφητῶν, ἀλλ’ +d ὡς τῶν δυνάμεων Κύριος ἐξουσιαστικῶς ἐπιτάττει γενέσθαι· +χαίροντα μὲν οἴκαδε βαδίζειν εἰπὼν, ἐπωμάδιον δὲ ποιεῖσθαι +τὸ κλινίδιον, ὑπόμνημα τῆς τοῦ θεραπεύσαντος ἰσχύος τοῖς +ὁρῶσιν ἐσόμενοv. πράττει δὲ παραχρῆμα τὸ προσταχθὲν ὁ +νοσῶν, καὶ δι’ ὑπακοῆς καὶ πίστεως τὴν τριπόθητον ἑαυτῷ +πραγματεύεται χάριv. ἐπειδὴ δὲ διὰ τῶν προλαβόντων εἰς +εἰκόνα καὶ τύπον τῆς τῶν Ἰουδαίων πληθύος αὐτὸν εὐσηγάγομεν, +ὡς μελλούσης ἐν ὑστέροις θεραπεύεσθαι καιροῖς· +e φέρε δή τι πάλιν ἐπινοήσωμεν ταῖς εἰς τοῦτο συμβαῖνον +ἐννοίαις ἀναλόγως τοῖς προεξητασμένοις.

+

Ἐν σαββάτῳ τὸν ἄνθρωπον ὑγιάζει Χριστὸς, ὑγιασθέντα +δὲ παραχρῆμα, τὴν νομικὴν ἐπιτάττει παραλύειν συνήθειαν, +περιπατεῖν ἀναπείθων ἐν σαββάτῳ, καὶ τοῦτο τῷ κλινιδίῳ +πεφορτισμένον, καίτοι διαρρήδην βοῶντος τοῦ Θεοῦ δι’ ἑνός +Hier. xvii. 22. που τῶν ἁγίων προφητῶν “Καὶ οὐκ ἐξοίσετε βαστάγματα +3. ἑκὼν Β. 5. ἐρημίαν ἐθρήνει] μαρτυρίαν καὶ ἐρημίαν ἐμαρτύρει Β. +11. ἐπίταγμα] ἀξίωμα καὶ τὸ ἐπίταγμα Β. 1 2. ἔχον D. ἔχων Ed. 17. κλιδόνιον +(sic) Β. 19, αὐτῷ Β. 21. τῶν om. Β. 29. ἁγίων om. Β. +βάσταγμα Β. + + +“ἐξ οἰκιῶν ὑμῶν τῆ ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου·” καὶ οὐ δήπου +φήσειεν ἄν τις, ὅς γε σωφρονοίη, καταφρονητήν τινα καὶ a 209 Α. +ἐξήνιον τῶν θείων ἐνταλμάτων ἀποτελεῖσθαι τὸν ἄνθρωπον, +ἁλλ’ ὡς ἐν τύπῳ τοῖς Ιουδαίοις φανερὸν ἐποίει Χριστὸς, ὅτι + θεραπευθήσονται μὲν δι’ ὑπακοῆς καὶ πίστεως ἐν ἐσχάτοις +τοῦ αἰῶνος καιροῖς· τοῦτο γὰρ οἶμαι τό Σάββατον ὑποδηλοῦν, +τελευταίαν οὖσαν τῆς ἑβδομάδος ἡμέραν· κομισαμένους δὲ +ἅπαξ τὴν διὰ πίστεως θεραπείαν, καὶ εἰς καινότητα μεταῤῥυθμισθέντας +ζωῆς, τὴν μὲν τοῦ νομικοῦ γράμματος παλαιότητα b + παρ’ οὐδὲν ἀνάγκη ποιεῖσθαι, παραιτεῖσθαι δὲ τὴν ὡς +ἐν σκιαῖς αἰνιγματώδη λατρείαν καὶ τῆς Ἰουδαϊκῆς συνηθείας +τὴν εἰκαίαν ἐπιτήρησιv. ἐντεῦθεν οἶμαι λαβόντα τοῦ λόγου +τὰς ἀφορμὰς καὶ τὸν μακάριον ἐπιστεῖλαι Παῦλον τοῖς μετὰ +τὴν πίστιν παλινδρομοῦσιν ἐπὶ τὸν νόμον “Λέγω δὲ ὑμῖν Gai. v. 2. + “ὅτι ἐὰν περιτέμνησθε χριστὸς ὑμᾶς οὐδὲν ὠφελήσει,” καὶ +πάλιν ”Κατηργήθητε ἀπὸ χριστοῦ οἵτινες ἐν νόμω δικαι- Ib. 4. +“οῦσθε, τῆς χάριτος ἐξεπέσατε.”

+

Ἔλεγον ὁδ’ ὃ Ἰουδαῖοι τό] τεθεραπευμένῳ Σάββατόν ἐστι· 10 +κα οὐκ ἔξεστί θοῖ δρῶ τὸν κράββατόν ὅου.

c +

Ἐπικαιρότατον οἶμαι βοᾶν ἐπὶ τούτοις “Ἴδου λαὸς μωρὸς Hier. v. 21. +“καὶ ἀκάρδιος, ὀφθαλμοὶ αὐτοῖς καὶ οὐ βλέπουσι.” τί γὰρ +ἃν γένοιτο τῶν τοιούτων ἀπαιδευτότερον, ἢ τί πρὸς ἀναισθησίαν +τὸ μεῖζον; τὸ μὲν γὰρ ὅτι προσήκοι θαυμάζειν +αὐτοὺς τὴν τοῦ θεραπεύσαντος δύναμιν οὐ δέχονται κατὰ + νοῦν· πικροὶ δὲ ὄντες ἐπιτιμηταὶ, καὶ μόνον εἰδότες τοῦτο d +καλῶς, παρανομίας ἐγκλήματι περιβάλλουσι τὸν ἄρτι καὶ +μόγις τῆς μακρᾶς ἀνακύψαντα νόσου, κεῖσθαι δὲ πάλιν +ἐπιτάττουσιν ἀμαθῶς, ὡς καὶ ἐν τῷ χρῆναι νοσεῖν τῆς εἰς τὸ +σάββατον πληρουμένης τιμῆς.

+1. ὑμῶν correxi post Migne. ἡμῶν Aub. (231.) 2. σωφρονοῖ Β. 6. ὑποδηλοῦν +Β. δηλοῦν Ed. 11. Haec καὶ τῆς Ἰουδαικῆς συνηθείας τὴν εἰκαίαν +εἰκείαν Cod.] ἐπιτήρησιν assumpta ex Β. 23. προσήκοι Β. προσήκει Ed. +24. θεραπεύσοντος Β. 27. μόγις Β. μόλις Ed. + + +11

Ὁ δὲ ἀπεκρίθη αὐτοῖς Ὁ ποιήσας με ὑγιῆ, ἐκεῖνός μοι εἶπεν +12 Ἆρον τὸ κράββατόν ὅου κὼ περιπάτει. ἠρώτησαν ὁδὶ αὐτόν.

+c

Σοφωτάτην ὁ λόγος ὠδίνει τὴν ἔννοιαν, καὶ τῆς Ἰουδαίων +δυστροπίας ἀποκρουστικήv. ἐπειδὴ γὰρ οὐκ ἔξεστιν ἐν +σαββάτῳ, φησὶν, οἴκαδε τὴν κλίνην ἑλόντα βαδίζειν, παρανομίας +τῷ τεθεραπευμένῳ ῥάπτοντες γραφὴν, ἀναγκαίως +αὐτοῖς γοργοτέραν ἀντεξάγει τὴν ἀπολογίαν, ἐκεῖνον αὐτῷ +περιπατεῖν ἐντέλλεσθαι λέγων, ὃς καὶ τῆς ὑγείας ἀνεδείχθη +δοτὴρ, μόνον δὲ οὐχὶ τοιοῦτόν τι φησίν Ἀξιολογώτατον, ὦ +οὗτοι, φημὶ πρὸς τὸ χρῆναι τιμᾶσθαι, κἂν λυπεῖν ἐπιτάττει +210 Α. a τὰς τοῦ σαββάτου τιμὰς, τὸν ᾧ τοσαύτη πρόσεστιν ἰσχύς τε +καὶ χάρις, ὡς τὴν ἐμὴν ἐξελάσαι νόσοv. εἰ γὰρ τοῦ τυχόντος +ἐστὶ τὸ ἐν τούτοις διαπρέπειν ἀλλότριον, ἁρμόσει δὲ μᾶλλον +ἐνεργείᾳ καὶ δυνάμει θεοπρεπεῖ, πῶς ἃν ἁμάρτοι, φησὶν, ὁ +τούτων ἐργάτης; ἢ πῶς ἂν οὐ πάντως τὰ κεχαρισμένα Θεῷ +συμβουλεύσειεν ὁ θεοπρεπῆ τὴν δύναμιν ἔχων; τρέφει τοίνυν +ἐν ἑαυτῷ πικρὰν ὁ λόγος τὴν ἔμφασιν.

+b

Τίς έστιν ὁ ἄνθρωπος ὁ εἰών θὼ Ἆρον τὸν κράββατόν σου +13 κὼ περιπάτει; ὁ δὲ ἰαθείς οὐκ ᾔδει τίς έστιν ὁ γὰρ Ἰησοῦς +14 ἐξένευσεν ὄχλου ὄντος ἐν τῷ τόπω. μετὰ ταῦτα εὑρίσκει +αὐτὸν ὁ Ἰησοῦς ἐν τῶ, ἱερῷ, κω εἶπεν αὐτῷ.

+

Ἄπληστος εἰς μιαιφονίαν τῶν Ἰουδαίων ὁ νοῦς. διερευνῶσι +τὸν ἐπιτάξαντα, συνεπιπλέκειν αὐτὸν τῷ παραδόξως +ὑγιασθέντι βουλευόμενοι· μόνος γὰρ, ὡς εἰκὸς, κινδυνεύων +ἐλύπει διὰ τὸ σάββατον, ὁ βρόχους ἄρτι καὶ παγίδας ἀφύκτους +c διαδραμὼν, καὶ αὐτῶν ἐξειλκυσμένος τῶν τοῦ θανάτου +πυλῶν· εἰπεῖν δὲ τὸν ἰατρὸν καίτοι σφόδρα φιλοπευστοῦσιν +οὐκ ἔχει, καλῶς τε καὶ οἰκονομικῶς κατακρύψαντος ἑαυτὸν +3. Σοφώτατον Β. 8. ἐντέλλεσθαι Β. ἐντετάλθαι Ed. 10. κἂν λυπεῖν +ἐπιτάττει Β. κοὶ λυπεῖν ἐπιτάττειν Ed. 1 1, τε Β. ἐστι Ed. 12. τοῦ +τυχόντος] τού τοι τυχόντος Β. 13. τὸν pro τὸ Β. 15. κεχηρισμένα Β. +24. βουλόμενοι Β. 27. σφόδρα assumptum ex Β. + + +τοῦ χριστοῦ, ἵνα τὸ παραυτίκα θερμὸν τῆς ἐκείνων ὀργῆς +διεξίοι. καὶ οὐχ ὥς τι παθεῖν ὡς ἐξ ἀνάγκης δυνάμενος, εἰ +μὴ βούλοιτο παθεῖν, ἐπιτηδεύει τὴν φυγὴν, ἀλλ’ ἡμῖν ὑπογραμμὸν +καὶ τούτῳ δὴ πάλιν ἑαυτὸν καθιστάς.

+

’Iδε ὑγιὴς γέγονας· μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν σοι τι +γένηται.

d +

Οἰκονομικῶς τὰ πρῶτα λαθὼν ἐμφανίζεται πάλιν οἰκονομικῶς, +τὸν ἁρμόδιον ἑκάστῳ τηρήσας καιρόv. οὐ γὰρ ἦν τι +γενέσθαι παρὰ τοῦ μὴ εἰδότος ἐξαμαρτεῖν, ὃ μὴ πάντως ἔχει + λόγον ὑφ’ ἑαυτῷ τὸν πρέποντα. πρόφασιν τοίνυν τῆς πρὸς +αὐτὸν διαλέξεως τὸ ψυχωφελὲς ἐποιεῖτο παράγγελμα, μηκέτι +πλημμελεῖν χρῆναι λέγων, ἵνα μὴ χείροσι τῶν παρωχηκότων +ἐπαλγύνοιτο κακοῖς· διδάσκει δὲ διὰ τούτων, ὡς οὐ μόνον εἰς e +τὴν μέλλουσαν ἔσεσθαι κρίσιν ἀποθησαυρίζει Θεὸς τοῖς + 5 ἀνθρώποις τὰ πλημμελήματα, μαστιγοῖ δὲ ποικίλως ἔτι +ζῶντας ἐν σώμασι, καὶ πρὸ τῆς μεγάλης καὶ ἐπιφανοῦς +ἡμέρας τοῦ πᾶσι δικάσοντος. ὅτι δὲ πολλάκις πληττόμεθα +πταίοντές τε καὶ λυποῦντες τὸν Θεὸν, ἐπιμαρτυρήσει βοῶν ὁ +σοφώτατος Παῦλος “Διὰ τοῦτο ἐν ὑμῖν πολλοὶ ἀσθενεῖς καὶ 1 Cor. xi. 30—32. + “ἄῤῥωστοι, καὶ κοιμῶνται ἱκανοί· εἰ γὰρ ἑαυτοὺς ἐκρίνομεν, +“οὐκ ἂν ἐκρινόμεθα· κρινόμενοι δὲ ὑπὸ τοῦ Κυρίου παιδευό- +“μεθα, ἵνα μὴ σὺν τῷ κόσμῳ κατακριθῶμεν.”

a 211 Α. +

Ἀπῆλθεν ὁ ἄνθρωπος, κω εἶπε τοῖς Ἰουδαίοις ὅτι Ἰησοῦς 15 +ἐστιν ὁ ποιήσας αὐτὸν ὑγιῆ.

+

Kαταμηνύει τοῖς Ἰουδαίοις τὸν Ἰησοῦν, οὐχ ἵνα τι δρᾶν +εἰς αὐτὸν ἀποτολμῶντες δεινὸν δυσσεβοῦντες ἁλίσκωνται, +ἀλλ’ ἵν’, εἴπερ βούλοιντο καὶ αὐτοὶ θεραπεύεσθαι, τὸν ἀξιοθαύμαστον +εἰδεῖεν ἰατρόv. ἐπιτήρει γὰρ ὅπως οὗτος ἦν +ἐκείνῳ σκοπός. οὐ γὰρ κατά τινα τῶν φιλεγκλημόνων b +2. διεφήῃ Β. 3. ἀλλὰ μὶν (sic) Β. 5. Ἴδου Β. 1 6. σώματι Cord. +περιφανοῦς a. 20. αὐτοὺς Β. 21, το,ῦ assumptum ex Β. 23. Ἀπῆλθεν] ++ οὑν Ed. invito Β. 25. καταμηνύει] + δὲ Ed. invito Β. 28. ἤδειεν +Cord. ἴδοιεν a. + + +ἀπαγγέλλει προσελθὼν, ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ περιπατεῖν ἐπιτάξας +ἐν σαββάτῳ, ἀλλ’ ὁ ποιήσας αὐτὸν ὑγιῆ. τοῦτο δὲ ἦν +ἕτερόν τι ποιοῦντος οὐδὲν, ἀλλ’ ἣ μόνον τὸν ἰατρὸν +σημαίνοντος.

+16

Kαὶ Μᾶ τοῦτο ἐδίωκον οἱ Ἰουδαῖοι τὸν Ἰησοῦν, καὶ ἐζήτουν +17 αὐτὸν ἀποκτεῖναι, ὅτι ταῦτα ἐποίει ἐν σαββάτῳ. ὁ δέ Ἰησοῦς +ἀπεκρίνατο αὐτοῖς.

+c

Oὐχ ἁπλῆν ὁ λόγος ἔχει ἐν τούτοις τῆς Ἰουδαίων παρανοίας +τὴν ἐξήγησιv. οὐ γὰρ ὅτι διώκουσι μόνον, ἀλλ’ ἐπὶ +τίσι τοῦτο δρᾶν οὐκ αἰσχύνονται, κατασημαίνει πάλιν ὁ +Εὐαγγελιστὴς ἐμφαντικώτατα λέγων Ὅτι ταῦτα ἐποίει ἐν +σαββάτῳ. διώκουσι γὰρ ἀμαθῶς τε καὶ δυσσεβῶς, ὡς +ἀγαθοεργεῖν ἐν σαββάτῳ τοῦ νόμου διακωλύοντος, ὡς οὐκ +ἐξὸν ἐλεεῖν τε καὶ κατοικτείρειν τοὺς κάμνοντας, ὡς ἀποδύσασθαι +δέον τὸν τῆς ἀγάπης θεσμὸν, τὸν τῆς φιλαδελφίας +d ἔπαινον, τὴν τῆς ἡμερότητος χάριν· καὶ τί γὰρ οὐχὶ τῶν +ἀγαθῶν ἀποπτύσαι κατὰ ποικίλους μὲν ἔχοι τις ἃν ἀποδεῖξαι +τρόπους, οὐκ εἰδότας Ἰουδαίους τὸν περὶ τὸ σάββατον +τοῦ νομοθέτου σκοπὸν, εἰκαιοτάτην τε λίαν ἐπ’ αὐτῷ ποιουμένους +τὴν ἐπιτήρησιν; καὶ γὰρ ὡς αὐτὸς ἔφη που Χριστὸς, +S. Luc. xiii. 15. ἕκαστος αὐτῶν τὸν ἴδιον βοῦν ἤτοι τὸ πρόβατον ἀπαγαγὼν +Infra vii. 23. ποτίζει, καὶ “περιτομὴν λαμβάνει ἄνθρωπος ἐν σαββάτῳ +“ἵνα μὴ λυθῇ ὁ νόμος Μωυσέως,” εἶτα χολῶσιν “ὅτι ὅλον +“ἄνθρωπον ὑγιῆ ἐποίησεν ἐν σαββάτῳ,“ διὰ πολλὴν ἠθῶν +e δυστροπίαν τε ὁμοῦ καὶ ἀπαιδευσίαν, οὐδὲ τῶν ἀλόγων τὸν +κατ’ εἰκόνα τὴν θείαν γεγονότα προτάττοντες, ἀλλ’ ἐξεῖναι +μὲν πρόβατον ἐλεεῖν οἰόμενοι δεῖν ἐν σαββάτῳ, καὶ λιμοῦ +καὶ δίψης ἀπαλλάττειν ἀνεγκλήτως, παρανομίαις δὲ καὶ ταῖς +1. ἐπιτάξας ἐν] ἐπιταξάμενος Β. 5. οἱ Ἰουδαῖοι τὸν Ἰησοῦν hoc ordine Β. +6. σαββάτῳ Β. σαββάτοις Ed. Ambiguuin D. 8. ἐν τούτοις ἔχει inverso +ordine D. 15. τὸν alt. post φιλαδελφίας tr. B. 17. μὲν] + οὖν Β. +ἐπιδείξοι a. invito Cord. 19. τε λίαν] τελείαν B. Migne. Statim ἐν B. +ποιουμένου Β. 21. ἑαυτὺν ἑαυτὸν Β, 24. πεποίηκα Β. invitis Catt, +20. προτάττοντες] ἐν ἴσῳ τάττοντες Calt. + + +ἐπὶ τοῖς ἐσχάτοις ὑποκεῖσθαι γραφαῖς, τοὺς οἵπερ ἃν γένοιντο +χρηστοί τε καὶ ἀγαθοὶ περὶ τὸν πέλας κατὰ τὸ σάββατον. +Ἵνα δὴ πάλιν θεωρῶμεν αὐτοὺς οὐ μετρίως ἀνοηταίνοντας, +διά τε τοῦτο δικαίως ἀκούειν ὀφείλοντας “Πλανᾶσθε μὴ a 212 Α. + “εἰδότες τὰς γραφὰς,” φέρε δή τι καὶ ἐκ τῶν ἱερῶν λαβόντες S. Matth. xxii. 29. +γραμμάτων ἐπιδεικνύωμεν ἐναργῶς καὶ πάλαι προαναζωγραφούμενον +ὡς ἐν τύπῳ τὸν Ἰησοῦν ἀδιαφοροῦντα περὶ τὸ +σάββατοv. οὐκοῦν ἐν γήρᾳ μακρῷ, καθὰ γέγραπται, τῶν +ἀνθρωπίνων ἀποδημήσαντος τοῦ πανσόφου Μωυσέως καὶ + εἰς τὰς ἄνω μεθορμισθέντος μονὰς, κρίσει καὶ ψήφῳ τοῦ +πάντων κρατοῦντος Θεοῦ, τὴν ἡγεμονίαν τὴν ἐπὶ τὸν Ἰσαρὴλ +ἔλαχε τε καὶ ἐκληρώσατο παῖς ὁ τοῦ Ναυῦ Ἰησοῦς. ἐπειδὴ b +δὲ μυριάνδρους ὁπλιτῶν ἀριθμοὺς κύκλῳ περιστήσας τῆς Jos. vi. +Ἱεριχοῦς, ἑλεῖν τε ἤδη καὶ καταστρέφειν αὐτὴν ἐβουλεύετο, + σύνθημα μὲν τοῖς λευίταις ἐδίδου, κύκλῳ περιάγειν τὴν +κιβωτὸν ἐφ’ ὅλαις ἓξ τὸν ἀριθμὸν ἡμέραις, τῆ δὲ ἑβδόμη, +τουτέστι κατὰ τὸ σάββατον, συναλαλάζειν ταῖς σάλπιγξι +τὴν ἄμετρον τῶν στρατευμάτων ἐκέλευσε πληθὺν, καὶ κατεσείσθη +μὲν οὕτω τὸ τεῖχος, εἰσδραμόντες δὲ εἴσω, χειροῦνται + τὴν πόλιν, οὐ τὴν ἄκαιρον τοῦ σαββάτου τιμῶντες ἀργίαν, c +οὐδὲ τὸ νικᾶν ἐν αὐτῷ παραιτούμενοι διὰ τὸν ἐξείργοντα +νόμον, ἀλλ’ οὐδὲ τοῖς Ἰησοῦ στρατηγήμασιν ἀντιπράττοντες +τότε, λοιδορίας δὲ παντελῶς ἐλευθέραν τοῦ ἀνδρὸς τὴν +ἡγεμονίαν τηρήσαντες. καὶ ὁ μὲν τύπος ἐν τούτοις. ἐπειδὴ + δὲ παρῆν ἡ ἀλήθεια, τουτέστι Χριστὸς, τὴν ἐπιτειχισθεῖσαν +κατὰ τῆς ἀνθρώπου φύσεως παρὰ τοῦ διαβόλου φθορὰν +καθελών τε καὶ χειρωσάμενος, εἶτα τοῦτο ποιῶν ὁρᾶται κατὰ +τὸ σάββατον, ὡς ἐν προοιμίοις καὶ ἀρχῇ τοῦ πράγματος ἐν d +τῷ παραλελυμένῳ, δυσφοροῦσιν ἀπαιδεύτως καὶ τῆς τῶν +1. γένωνται a. 3. δὲ pro δὴ Β. 5. τι assumptum ex Β. 6. γράμματα Aub. +8. καθὰ Β. καθὼς Ed. 10. μεθαρμοσθέντος Β. 12. ἔλαχέ] ἃ ἔλαχέ Β. +14.ἐβουλεύετο Β. ἐβούλετο Ed. 15. ἐδίδου τοῖς λευίταις inverso ordine Β. +16. τῶν ἀριθμῶν D. 23. ἐλευθέραν] + τε Β. 20. τῆς] τοῦ +correxit Migne. Statim ἀνθρώπων Β. Post hoc v. φύσεως assumplum ex B.D. +27. ποιῶν τοῦτο inverso ordine Β. 28. προοιμίοις B.D. προοιμίῳ Ed. + + +πατέρων εὐπειθείας καταδικάζουσι, τὴν ἐκ τῶν ἀρρωστημάτων +ἐπήρειαν νικᾶν ἐν σαββάτῳ τὴν φύσιν οὐκ ἐπιτρέποντες, +ὅσον εἰς τὸ χρῆναι διώκειν ἐπείγεσθαι τὸν Ἰησοῦν εὐεργετοῦντα +κατὰ τὸ σάββατον.

+

Ὁ Πατήρ μου ἕως ἄρτι ἐργάζεται, κἀΓὼ ἐργάζομαι.

+e

Διαλέγεται μὲν ὡς ἐν σαββάτῳ Χριστός. τοῦτο γὰρ +ἀνάγκη τό Ἕως ἄρτι δηλοῦν, ἵνα τὸν ἑαυτῇ πρέποντα λόγον +ἢ τοῦ θεωρήματος δέχηται δύναμις. ἀπαιδεύτους δὲ ὄντας +τοὺς Ἰουδαίους, καὶ τίς μέν ἐστι κατὰ φύσιν οὐκ εἰδότας ὁ +Μονογενὴς, μόνῳ δὲ ἀνατιθέντας τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τοῦ διὰ +Μωυσέως νόμου τὸν ὁρισμὸν, αὐτῷ τε χρῆναι καὶ πείθεσθαι +μόνῳ διαβεβαιοῦ μένους, ἀναπείθειν πειρᾶται σαφῶς, ὅτι +213 Α. a πάντα τῷ Πατρὶ συνεργάζεται, καὶ τὴν τοῦ γεννήσαντος +φύσιν ἔχων ἐν ἑαυτῷ, διὰ τὸ μὴ ἕτερόν τι παρ’ ἐκεῖνον +ὑπάρχειν, ὅσον ἧκεν εἰς τὴν τῆς οὐσίας ταὐτότητα, οὐχ +ἕτερόν τι φρονήσει ποτὲ παρὰ τὸ τῷ φύσαντι δοκοῦv. ὡς δὲ +τῆς αὐτῆς ὑπάρχων οὐσίας ταῦτα καὶ βουλεύσεται, μᾶλλον +δὲ αὐτὸς ὑπάρχων ἡ ζῶσα βουλὴ καὶ δύναμις τοῦ Πατρὸς, +ἐνεργεῖ τὰ πάντα ἐν πᾶσι μετὰ Πατρός.

+

Ἵνα τοίνυν τὸν εἰκαῖον τῶν Ἰουδαίων ἀποκρούσηται γογγυσμὸv. +καὶ δυσωπήσῃ διώκοντας ἐφ’ οἷς χαλεπαίνειν ἐδόκουν, +b ὡσανεὶ τῆς περὶ τὸ σάββατον καταφρονηθείσης τιμῆς, +Ο Πατήρ μου φησὶν ἕως ἄρτι ἐργάζεται κἀγὼ ἐργάζομαι. +μόνον γὰρ οὐχὶ τοιοῦτόν τι κατασημαίνειν βούλεται Εἰ +πιστεύεις ἄνθρωπε, νεύματί τε καὶ βουλήσει τοῦ τὰ πάντα +συμπήξαντός τε καὶ τεχνησαμένου Θεοῦ τὴν κτίσιν διοικεῖσθαι +καὶ κατὰ τὸ σάββατον, ὡς ἀνίσχειν μὲν ἥλιον, ὀμβροτόκους +τε ὁμοίως ἀνίεσθαι πηγὰς, καὶ καρποὺς μὲν ἐκ γῆς +ἀνατρέχειν, οὐ παραιτουμένους τὴν αὔξην διὰ τὸ σάββατον, +7. ἐν αὐτὴ Β. 9. ἐστι om. Β. 1 1. καὶ om. Β. 14. παρ’ ἐκεῖνόν τὶ +inverso ordine Β. 15. ἧκεν assumptum ex Β. 17. ταῦτα] Conjicit τὰ +αὐτὰ mg. ταὐτὰ bene edit Migne. βουλεύεται Β. 23. κἄγω ἐργάζομαι +assumpta ex Β. 26. τεχνισαμένου D. + + +ἐνεργεῖν δὲ τὰ οἰκεῖα τὸ πῦρ, ταῖς τῶν ἀνθρώπων χρείαις +ἀδιακωλύτως ὑπηρετοῦν· ἴσθι δὴ πάντως ὁμολογῶν ἐνεργεῖν c +τὸν Πατέρα τὰ θεοπρεπῆ καὶ κατὰ τὸ σάββατοv. τί τοιγαροῦν +ἀπαιδεύτως, φησὶν, αἰτιᾷ τὸν δι’ οὗ τὰ πάντα ἐργάζεται; + ἐνεργήσει γὰρ οὐχ ἑτέρως ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ἀλλ’ +ὡς διὰ δυνάμεως καὶ σοφίας τοῦ Υἱοῦ. διὰ τοῦτό φησιν ὅτι +κὰγὢ ἐργάζομαι· δυσωπεῖ τοιγαροῦν ταῖς εἰς ἄτοπον ἐννοίαις +τὸν ἀχάλινον τῶν διωκόντων θυμὸν, οὐχ ἑαυτῷ τοσοῦτον +ἀντιτείνοντας δεικνὺς, ὅσον εἰπεῖν τῷ Πατρὶ, ᾧ δὴ καὶ μόνω d + τὴν τοῦ νόμου τιμὴν ἀναγράφειν ἐσπούδαζον, οὔπω γινώσκοντες +τὸν ἐξ αὐτοῦ καὶ δι’ αὐτοῦ κατὰ φύσιν Υἱόv. διὰ +γάρ τοι τοῦτο καὶ μοναδικῶς ἑαυτοῦ Πατέρα φησὶ τὸν Θεὸν, +εὐφυέστατα χειραγωγῶν εἰς τὸ κάλλιστον δὴ τοῦτο καὶ +Τίμιον μάθημα.

+

Διὰ τοῦτο οὖν μᾶλλον ἐζήτουν αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι ἀποκτεῖναι, 18 +ὅτι οὐ νόον ἔλυε τό σάββατον, ἀλλὰ κὼ πατέρα ἴδιον ἕλετε +τὸ Θεὸν, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεώ.

e +

Επιτείνεται πρὸς ἀπανθρωπίαν τῶν Ἰουδαίων ὁ νοῦς, καὶ +δι’ ὧν ἐχρῆν θεραπεύεσθαι, νοσοῦσι μειζόνως, ἵνα δὴ δικαίως + ἀκούσειαν “Πῶς ἐρεῖτε ὅτι σοφοί ἐσμεν ἡμεῖς;" δέον γὰρ Hier. viii. 8. +αὐτοὺς ἐξημεροῦσθαι τὴν γνώμην, λογισμῷ τῷ πρέποντι +μεταποιουμένους εἰς εὐλάβειαν, καὶ φονῶσιν ἤδη κατὰ τοῦ +πληροφοροῦντος διὰ πραγμάτων, ὡς οὐδὲν ὅλως εἰς τὸν θεῖον +ἡμάρτηται νόμον, ὑγιασθέντος ἀνθρώπου κατὰ τὸ σάββατον. + συνεπιπλέκουσι δὲ ταῖς διὰ τὸ σάββατον ὀργαῖς, ὡς βλασφημίας a 214 Α. +ἔγκλημα τὴν ἀλήθειαν, σειραῖς τῶν οἰκείων πλημμελημάτων Prov. v. 22. +εἰς ἀλύτους ὀργὰς ἑαυτοὺς κατασφίγγοντες. +εὐσεβεῖν γὰρ ἐδόκουν, ἴδιον ὅτι λέγοι πατέρα τὸν Θεὸν +2. πάντων Β. 3. κοὶ assumptum ex Β. 4. φησὶν ἀπαιδεύτως inverso +ordine Β. 5. ὦ pro ὁ Β. 6. ὅτι assumptum ex B.D. 11. Haec +καὶ δι᾿ αὐτοῦ assumpta ex Β. 15. αὐτὸν ἐζήτουν Ἰουδαῖοι Β. 19. μειζόνως] +πλέον καὶ μειζόνως Β. δὴ om. Β. 25. συνεπιπλέκουσι B.D. ἐπιπλέκουσι Ed. +26. ἔγκλημα] σύνθημα ἢ ἔγκλημα Β. 28. εὐσεβεῖν Β. δυδδεβεῖν Ed. λέγοι +B.D. λέγει Ed. + + +ἄνθρωπος ὢν ἀσχάλλοντες. οὐ γὰρ ᾔδεσάν πω τὸν ἐν +δούλου μορφῇ δι’ ἡμᾶς γεγονότα Θεὸν λόγον, τὴν ἐκ Θεοῦ +Πατρὸς ἀναβρύουσαν ζωὴν, τουτέστι τὸν Μονογενῆ, ᾧ δὴ +καὶ μόνῳ κυρίως τε καὶ ἀληθῶς ἐπιγράφεταί τε καὶ ἐστι +b πατὴρ ὁ Θεὸς, ἡμῖν δὲ οὐκέτι· θετοὶ γὰρ ἡμεῖς, εἰς τὸ ὑπὲρ +φύσιν ἀξίωμα διὰ τὴν τοῦ τιμήσαντος θέλησιν ἀναβαίνοντες, +καὶ τὸ θεοὶ καὶ υἱοὶ καλεῖσθαι κερδαίνοντες διὰ τὸν ἐν ἡμῖν +ἐνοικοῦντα Χριστὸν διὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. εἰς τὴν +σάρκα τοιγαροῦν ἀφορῶντες μόνην, τὸν δὲ ἐν τῆ σαρκὶ +κατοικοῦντα Θεὸν οὐκ ἐπιγινώσκοντες, οὐκ ἀνέχονται πρὸς +τὸ ὑπερέκεινα τῆς ἀνθρώπου φύσεως ἀναπηδῶντος μέτρον, +Supra ver. 17. διὰ τοῦ πατέρα λέγειν ἑαυτοῦ τὸν Θεόν· τῷ γὰρ εἰπεῖν “Ὁ +c “Πατήρ μου,” ταύτην ἂν εἰκότως εἰσφέροι τὴν ἔννοιαν· οἴονται +δὲ δεῖν τὸν ᾧπερ ἐστιν ἰδιαζόντως πατὴρ ὁ Θεὸς, ἴσον εἶναι +κατὰ φύσιν αὐτῷ, τοῦτο δὴ μόνον νοοῦντες ὀρθῶς· ἔχει γὰρ +οὕτως, καὶ οὐχ ἑτέρως. ὡς οὖν καὶ ταύτην τοῦ λόγου τὴν +ἔννοιαν παρεισάγοντος, ἀγανακτοῦσι μειζόνως τὸν ὀρθὸν τῆς +ἀληθείας ἐκτρεπόμενοι λόγον.

+2. ἐκ] + τοῦ Ed. invito Β. 5. ἡμῶν D. 8. ἐνοικοῦντα Β. οἰκοῦντα Ed, +9. τοίνυν τοιγαροῦν Β. 10. οὐκ ἐπιγινώσκοντες] οὐκέτι γινώσκοντες Β. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ ς. +

Οτι οὐκ ἐλάττων κατὰ δύναμιν ἢ κατ’ ἐνέργειαν τὴν ἐπί τισιν ὁ +Υἱὸς τοῦ Πατρὸς, ἀλλ’ ἰσοσθενής τε καὶ ὁμοούσιος, ὡς ἐξ αὐτοῦ d +καὶ κατὰ φύσιν.

+

Ἀπεκρίνατο οὐ ὁ Ἰησοῦς κω εἶπεν αὐτοῖς Ἀμὴν ἀμὴν λέΓω ὑμῖν, 19 +οὐ δύναται ὁ Υἱός ποιεῖ ὀψ’ ἑαυτοῦ οὔδει, ἐᾶι μύ τι βλέπῃ +τὸ Πατέρα ποιοῦντα· ἄ γὰρ ἐκεῖνος ποιεῖ, ταῦτα κὼ ὁ Υἱὸς +ὁμοίως ποιεῖ.

+

ΟΠΕΡ ἐν τοῖς προλαβοῦσιν εἰρήκαμεν, τοῦτο πάλιν + ἑτέρῳ διερμηνεύει τρόπῳ, πανταχόθεν ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας e +εὕρεσιν σαγηνεύων τοὺς ἀκροωμένους· τὸν δὲ ἐν πρώτοις +οὐ παραδεχθέντα λόγον, διὰ τὴν τῶν συνιέναι μὴ δυνηθέντων +ἀσθένειαν, ἑτεροτρόπως ἀναμορφοῖ, καὶ διὰ τῶν +αὐτῶν ἰόντα θεωρημάτων, εἰσφέρει ποικίλως. ἔργον δ’ ἂν + εἴη καὶ τοῦτο τῆς διδασκάλῳ πρεπούσης ἀρετῆς, τὸ μὴ +τρέχοντα δηλονότι καὶ παριπτάμενον τῶν διδασκομένων +τὴν γνῶσιν ποιεῖσθαι τὸν λόγον, ἀλλ’ εὐπάρυφόν τε καὶ +διαφόρως ἐξορχούμενον, καὶ τῷ τῆς φράσεως ἐξηλλαγμένῳ, a 215 Α. +πολλάκις τὴν ἐν τοῖς θεωρήμασι ψιλοῦντα δυσχέρειαν. + ἀναμίξας τοίνυν τῷ θεοπρεπεῖ τὸ ἀνθρώπινον, καὶ μέσον +ἐξ ἀμφοῖν ἕνα κεράσας λόγον· ὡς ἠρέμα μὲν ὑφιζάνει τὸ τῷ +Μονογενεῖ πρέπον ἀξίωμα, ἀναβαίνει δὲ τὴν ἀνθρώπου φύσιν· +ὡς Δεσπότης ἅμα καὶ ἐν δούλοις κατατεταγμένος, φησίν +3. ἰσογενής Β. ὁμοούσιος Β. ὅμοιος Ed. 4. καὶ assumptum ex Β +7. ἐκεῖνος ποιεῖ Β. ἀν’ ἐκεῖνος ποιῇ Ed. 9. εἰρήκαμεν] Legendumne εἴρηκεν ? +11. εὕρεσιν] ἔφεσιν haud male B. 13. ἑτεροτρόπως Β. ἑτέρως Ed. 15. καὶ +assumptum ex Β. διδασκάλῳ D. διδασκάλων Ed. 21. ὑφεξηζανη Β +22. πρέπων D. ἀναβαίνειν Β. + + +Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ᾿ ἑαυτοῦ οὐδὲν, ἐὰν μή τι βλέπῃ +’τον Πατερα ποιουντα· ἅ γαρ ἐκεῖνος ποίει ταυτα καὶ ο +b ὁμοίως ποιεῖ. ἐν μὲν γὰρ τῷ δύνασθαι ποιεῖν ἀπαραλλάκτως τὰ +τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ ὁμοίως ἐνεργεῖν τῷ γεννήσαντι, τῆς +οὐσίας αὐτῷ μαρτυρεῖ τὴν ταὐτότητα. ἐνεργήσει γὰρ ὁμοίως +τὰ τὴν αὐτὴν ἀλλήλοις λαχόντα φύσιν, οἷς δὲ ὁ τοῦ πῶς +εἶναι λόγος ἐξηλλαγμένος, τούτοις ἃν εἴη καὶ ὁ τῆς ἐφ’ +ἅπασιν ἐνεργείας τρόπος οὐχ ὁ αὐτός. οὐκοῦν ὡς Θεὸς +ἀληθινὸς ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ἀληθινοῦ, ταῦτα δύνασθαι ποιεῖν +ὁμοίως ἐκείνῳ φησὶν, ἀλλ’ ἵνα μὴ μόνον ἴσος ὣν ἐν δυνάμει +c φαίνηται τῷ Πατρὶ, ὁμογνώμων δὲ κατὰ πάντα, καὶ +μίαν ἔχων αὐτῷ τὴν ἐφ’ ἅπασι θέλησιν, μὴ δύνασθαι λέγει +ποιεῖν ἐξ ἑαυτοῦ μηδὲν, ἐὰν μή τι βλέπη τὸν Πατέρα ποιοῦντα.

+

Ομοιον δὲ ὡς εἰ λέγοι τρανώτερον πρὸς τοὺς διώκειν +ἐπιχειρήσαντας, ἀνδρὸς ἐν σαββάτῳ τεθεραπευμένου Καταλελύσθαι +νομίζετε τὴν τοῦ σαββάτου τιμὴν, ἀλλ’ οὐκ ἃν +ἔδρασα τοῦτό ποτε μὴ οὐχὶ τὸν ὅμοιον ἐργάτην ὁρῶν τὸν +Πατέρα· ἐνεργεῖ γὰρ τὰ πρὸς σύστασιν κόσμου καὶ κατὰ +σάββατον, εἰ καὶ δι’ ἐμοῦ. ἀδύνατον οὖν ἐμὲ, φησὶν, τὸν +d ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν Υἱός, μὴ οὐχὶ πάντως ἐν πᾶσι τὰ τοῦ +Πατρὸς ἐνεργεῖν τε καὶ βούλεσθαι, οὐχ ὡς ἔξωθεν λαβόντα +διδακτῶς τὸν τοῦ ποιεῖν ὑπογραμμὸν, ἢ καὶ ἐκ προαιρετικοῦ +κινήματος ἐπὶ τὸ ταὐτὸ βούλεσθαι τῷ Πατρὶ κεκλημένον, +ἀλλ’ ὡς φύσεως ἀπαραποιήτου νόμοις ἐπὶ τὴν ἴσην +ἀναβαίνοντα τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ βουλήν τε καὶ πρᾶξιv. τὸ +γὰρ μὴ δύνασθαι ποιεῖν ἀφ᾿ ἑαυτοῦ μηδὲν, ἐν τούτοις εὖ μάλα +e περιορίζεται· οὕτως οἶμαι χρῆναι νοοῦντας εὐσεβῶς, αἰχμὰ. +2 Cor. x. 5. λωτίζειν “πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ,” καθὰ +γέγραπται.

+1. δύναται] + οὖν Β. ὁ Υἱὸς ποιεῖν hoc ordine D. ποιεῖν ὁ υἱὸς Ed. ποιεῖν post +ἑαυτοῦ transponit Β. 2. γὰρ] + ἀν’ Ed., pro quo ὁμοίως (sic) B. ποιῇ D. +Migne. 5. αὐτῷ Β. ἑαυτῶν Ed. 10. μόνον B.D mg. Ed. mg. ut v. +μόνως D. Ed. 12. αὐτῷ assumptum ex B. 17. ὁρῶ Β. 23. ταὐτὸ Β. +ταὐτὰ D mg. τὰ αὐτὰ D. Ed. C. asterisco. 26. μὴ assumptum ex B.D. +ποιεῖν om. Β. 28. εἰς—γέγραπται] εἰς Χριστὸν καθὰ γέγραπται εἰς τὴν ὑπακοὴν +αὐτοῦ Β. + + +

Ἀπειθήσει δὲ ἴσως ὁ τῇ ἀληθείᾳ μαχόμενος, καὶ τροφὴν +ὥσπερ τινὰ τῆς ἑαυτοῦ δυσβουλίας ποιήσεται τὸ εἰρημένον +Εἴπερ ἦν ἐν ἰσότητι, λέγων, τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, οὐδεμίαν +ἀπονέμων ὡς ἐξ ἀνάγκης αὐτῷ τὴν ὑπεροχὴν, διὰ τὸ τῆς + οἰκείας φύσεως μειονέκτημα, τί τὸ πεπεικὸς οὕτως αὐτὸν +ἀκατακαλύπτως εἰπεῖν, μὴ δύνασθαι ποιεῖν ἀφ᾿ ἑαυτοῦ μηδὲν, +ἐὰν μή τι βλέπη τὸν Πατέρα ποιοῦντα; σαφῶς γὰρ ἐν τούτοις, a 216 Α. +φησὶν, ὁμολογεῖ μηδὲν ὅλως ἐξ ἑαυτοῦ δύνασθαι ποιεῖν, ὡς +εἰδὼς δηλονότι τὸν ἀμείνω καὶ ὑπερέχοντα· σὺ δὲ αὖ πάλιν + ἡμῖν κατασοφίζῃ τὸν λόγον.

+

Τί οὖν πρὸς ταῦτα καὶ παρ’ ἡμῶν; Ἀνδρίζεται πάλιν +εἰς δυσφημίας ὁ χριστομάχος, καὶ μεθύων ἐξ ἀπαιδευσίας οὐκ +αἰσθάνεται. χρῆν γὰρ, ὦ βέλτιστε, δοκιμάζειν ἀκριβῶς τῶν +εἰρημένων τὴν δύναμιν, καὶ μὴ προχείρως ἐπιπηδᾶν τοῖς ἐξ + ἀμαθίας εἰσβαίνουσι λογισμοῖς. κατὰ τίνα γὰρ τρόπον τῆς b +ἰσότητος τῆς πρὸς τὸν Πατέρα κατακομίζειν οἴει χρῆναι τὸν +Υἱὸν, διὰ τὸ φάναι μὴ δύνασθαι ποιεῖν ἐξ ἑαυτοῦ μηδὲν, ἐὰν +μή τι βλέπῃ τὸν Πατέρα ποιοπυντα; ἆρα γὰρ ὡς οὐκ ἔχων ἐν +δυνάμει τὸ ἴσον τὰ τοιαῦτά φησι, καίτοι καὶ ἐξ αὐτῶν ἐστιν + τῶν προκειμένων ἰδεῖν ἰσοσθενοῦντα τῷ φύσαντι τὸν Υἱὸν, +ἤπερ ἰσχύος τῆς θεοπρεποῦς ἐπιδεᾶ; οὐ γὰρ φαίνεται λέγων +Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀδ᾿ ἑαυτοῦ οὐδὲν, ἐὰν μὴ λάβῃ τὸ +δύνασθαι παρὰ τοῦ Πατρός· τοῦτο γὰρ ἦν ὄντως ἀσθενοῦντος c +εἰπεῖν· ἀλλ’ Ἐὰν μή τι βλέπη τὸν Πατέρα ποιοῦντα. + ὅτι δὲ διὰ τῆς ὀπτικῆς αἰσθήσεως οὐκ εἰς τὸ δυναμοῦσθαι +μᾶλλον, ἀλλ’ εἰς θεωρίαν τὴν τινῶν, καλεῖσθαι πεφύκαμεν, +ἀντιστατήσειν οἶμαι μηδένα. οὐκοῦν τοῖς τοῦ γεννήσαντος +ἔργοις ἐνατενίζειν ἑαυτὸν εἰρηκὼς ὁ Υἱὸς οὐκ ἀσθενοῦντα +δεικνύει, ζηλωτὴν δὲ μᾶλλον ἤτοι θεατὴν, καὶ ὅπως ἀκριβέστερον Infra p. 222e. + ἡμῖν ἐν τοῖς ἐφεξῆς εἰρήσεται. ὅτι δὲ διὰ τῆς +3. τοῦ Πατρὸς λέγων inverso ordine Β. Υἱὸς] + ὅς Β. 8. ὁμολογεῖ, φησὶ +inverso ordine Β. 11. καἰ om. Β. 17. τὸ Β. τοῦ Ed. ποιεῖν om. Β. +Statim ἐξ B.D mg. ἀφ’ D. Ed. iq. καὶ om. Β. ἐστι post ἰδεῖν tr. Ed. +invito Β. 22. τὸ δύνασθαι post Πατρός tr. Cord. 28. εἰρηκὼς ὁ Υἱὸς] +ὁ Σωτῆρ’ εἰρηκὼς Β. invito Cord. + + +d ἀπαραλλάκτου καὶ ὁμοιοτάτης ἐνεργείας, τῆις εἰς ἅπαντά +φημι, τὸ ἴσον ἔχων ἐν δυνάμει φαίνεται, διδάξει σαφῶς ἐν +τοῖς ἐφεξῆς ἐπιλέγων αὐτὸς ὡς πέρι του ἰδίου Πατρός Ἃ +γὰρ ἂν ἐκεῖνος ποιῆ ταῦτά φησιν καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ. πῶς +οὑν ἐλάττων ἐστὶν, ὁ ταῖς ἰσορρόποις τῳ Θέῳ καὶ Ηατρὶ +διαπρεπὴς ἐνεργείαις; ἆρα γὰρ ἐνεργήσει τὰ πυρὸς ἕτερον +τι παρὰ τὸ πῦρ, οὐδεμιᾶς κατὰ τὴν ἐνέργειαν θεωρουμένης +ἐξαλλαγῆς; καὶ πῶς ἂν γένοιτο τοῦτό ποτε; πῶς οὐν +e ὁμοίως ἐργάσεται τὰ τοῦ Πατρὸς ὁ, Υἱὸς, εὶ δία, τοῦτο +ἔλαττον ἔχειν τῆς ἴσης ὡς πρὸς αὐτὸν ἰσχύος +ἀπολιμπανεται;

+

Kαὶ ταῦτα μὲν ἡμῖν, ὡς ἐκ τοῦ προκειμένου προς τὸ +παρὸν ἐλήφθη ῥητοῦ· ἴδωμεν δὲ πάλιν καὶ δι’ ἑτέρων ἰόντες +θεωρημάτων, εἰ ἐπιδέχεταί ποι τὸ ἐν δευτέροις εἰναι τοὺ +Πατρὸς ἡ τοῦ Υἱοῦ φύσις· προκείσθω ’δε ὁμοίως ἥμιν ὁ +περὶ δυνάμεως λόγος. Ἆρα Θεὸν ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν καἰ +ἀληθινὸν, καὶ ἐκ τῆς οὐσίας ὄντως τοῦ Πατρὸς ὁμολογοῦσιν +ὑπάρχειν τὸν Υἱὸν, ἢ Θεὸν μὲν εἶναί φασι, τὸ ’δε ἔξω +κεῖσθαι τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, δυσσεβοῦντες προσάπτουσιν. +εἰ μὲν οὖν οὐκ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς εἶναι λέ- +217 Α. a γουσιν αὐτὸν, οὔτε Θεὸς ἔσται κατὰ φύσιν, οὔτε Υἱὸς +ἀληθινός. τὸ γὰρ μὴ ἐκ Θεοῦ κάτα φύσιν ὑπάρχον, ούδ +ἃν ὅλως νοοῖτο κατὰ φύσιν Θοὴ, ἀλλ’ οὐδὲ Υἱὸς εἰ μὴ ἐκ +τῆς οὐσίας γεννηθῇ τοῦ Πατρὸς, νόθον δὲ ἡμὶν κ,αὶ προσφατόν +τινα παρεισάγουσι θεόv. εἰ δὲ, τοῦτο μὲν οὐκ ερουσι, +τὴν ἐν τοῖς οἰκείοις δόγμασιν ἀτοπίαν ἐρυθριάσαντες, +δώσουσι δὲ ἀληθῶς ἐκ Πατρὸς ὑπάρχειν ’τον Μονογενῆ, +καὶ εἶναι Θεὸν κατὰ φύσιν καὶ ἀληθινῶς· πῶς ἐν ἐλάττοσιν +b ἔσται τοῦ Πατρὸς, ἢ πῶς ἀτονήσει περί τι, καὶ οὐχὶ τῆς του +2. ἐν priusl + τῆ Ed. invito Β. 3. ὡς om. Β. 4. φησιν assumptum ex Β. +5. ἐλάττων ἐστὶν] αὐτὸν ἐλαττον εἶναι Β. invito Cord. 6. ἆρα [ἄρα Β.] γὰρ +ἐνεργήσει Β. Cord. ἐνεργήσει γὰρ .ἄρα Ed. 7. κατὰ τὴν Β. Cord. κατ᾿ Ed. +8. τοῦτο γένοτο inverso ordine Cord. 18. ἔξω κεῖσθαι D. ἐξῳκεῖσθαι Ed. +21. αὐτῷ Β. Γἱὸς Β. Θεὸς Ed. Georg. Trap. 22. τὸ—ὑοπάρχον Β. ὁ—ὑπάρχων +Ed. 23. ἀλλ᾿ assumptum ex B. 24. γεννηθῇ B. ἐγεννήθη Ed. + + +v. φ ΙΝ S. ωΑΝΚΕM. LIB. Π. CAP. VI. +τεκόντος οὐσίας κατηγορήσει τὸ πρᾶγμα; εἰ γὰρ ὅλως +ἀσθενεῖν ἐνδέχεται τὸν κατὰ φύσιν ὄντα Θεὸν, τί τὸ κωλῦον +ὠτὶ τοῦτο παθεῖν τὸν Πατέρα, ἐχούσης ἅπαξ τὸ δύνασθαι +παθεῖν τῆς θείας καὶ ἀρρήτου φύσεως, καὶ οὕτως ἤδη φαινομένης + ἐν Υἱῷ κατὰ τὸν ἐκείνων λόγον; οὐκοῦν οὐδὲ ἀπαθὲς +διὰ τοῦτο τὸ θεῖον, ἀλλ’ οὐδὲ ἐν ταὐτότητι καὶ ἀμεταβλήτῳ +κείσεται πάντως μακαριότητι. εἶτα τίς, εἰπέ μοι, τῶν τὰ +τοιαῦτα δοξαζόντων ἀνέξεται; τίς δὲ τῆς θείας βοώσης +γραφὴς, ὅτι Κύριος τῶν δυνάμεων ἐστιν ὁ Υἱὸς, οὐ καταναρκήσει c Ps. xxiii. 10. + λέγων, δυναμοῦσθαι χρῄζειν αὐτὸν, καὶ ἀτελῆ κατὰ +τοῦτο ὑπάρχειν, ὃ κυρίως καὶ μόνῳ πρόσεστιν αὐτῷ μετὰ +Πατρὸς καὶ Ἁγίου Πνεύματος;

+

Ερεῖ δὲ πάλιν ἡμῖν ὁ δι’ ἐναντίας Κατὰ τοῦτό φαμεν +ὑπερκεῖσθαι τοῦ Υἱοῦ τὸν Πατέρα. ὁ μὲν γάρ ἐστι τῶν + ἔργων προκαταρκτικὸς, ὡς ἔχων ἔν τε τῇ δυνάμει καὶ ἐν τῶ +πάντα εἰδέναι τὸ τέλειον· ὁ δὲ πρότερον γίνεται θεατὴς, εἶθ᾿ +οὕτως ἐργάτης τῆς τοῦ Πατρὸς ἐνεργείας ἀναματτόμενος εἰς d +εαυτὸς τὴν μίμησιν, ἵνα διὰ τῆς τῶν ἔργων ὁμοιότητος καὶ +αὐτὸς νοῆται Θεός· τοῦτο γὰρ ἡμᾶς ἐκδιδάσκει λέγων, μὴ + δύνασθαι ποιεῖν ἀφ’ ἑαυτοῦ μνδὲν ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν Πατέρα +ποιουντα. τί φὴς ὡς πάντολμε σύ; τῆς τοῦ Πατρὸς ἐνεργείας +ἀναμάττεται τοὺς τύπους εἰς ἑαυτὸν ὁ Υἱὸς, ἵνα διὰ +τούτου νοῆται Θεός; διδακτῶς οὖν ἔσται Θεὸς, καὶ οὐκέτι +κάτα φύσιν· ὥσπερ δὲ ἐν ἡμῖν ἐπιστήμη καὶ τέχνη τυχὸν, + οὕτως ἄρα ἐν αὐτῷ ἐστι τὸ ἀξίωμα, καὶ τεχνίτης μᾶλλόν e +έστι τῶν τῆς θεότητος ἔργων ἢ Θεὸς ἀληθινός· ἕτερος δὲ +δήπου πάντως αὐτὸς παρὰ τὴν ἐν αὐτῷ τέχνην, κἂν ὑπάρχῃ +θεοπρεπής. πῶς οὖν ἄρα τὸν τῶν τῆς θεότητος ὅρων ἐκβεβηκότα, +καὶ ἐν μόνη τῇ τέχνῃ φοροῦντα τὴν δόξαν, προσκυνοῦσι + μὲν ἄγγελοι κατ’ οὐρανὸν, προσκυνοῦμεν δὲ καὶ +ἡμεῖς ἀνεγκλήτως, τὸ μὴ χρῆναι λατρεύειν ἑτέρῳ παρὰ τὸν +5. ἀπαθὲς Β. Migne. ὄπ Ed. 13. ἡμῖν post ἐναντίας tr. B. 15. τῆ +om. Β. 23. ἐᾶται Β. ἐστι Ed. 28. τῶν om. Β. + + +S.Matth. iv. 10. c ὄντως ὄντα Θεὸν τῆς ἁγίας νομοθετούσης ἡμῖν γραφῆς; +Deut. vi. 13. “Κύριον γὰρ τὸν Θεόν σου φησὶ, προσκυνήσεις, καὶ αὐτῷ +218 Α. a “μόνῳ λατρεύσεις.” ἀλλ’ οὐκ ἃν ἀπεσφάλη τοῦ πρέποντος +ἡ ἁγία μάλιστα τῶν ἀγγέλων πληθὺς, προσκύνει ’δε τόν +Υἱὸν καὶ λατρεύει μεθ’ ἡμῶν, κατὰ φύσιν ὄντα Θέον ἐπιγινώσκουσα, +καὶ οὐ διδακτῶς, ὡς ἐκεῖνοι ληροῦντές φασιν· +οὐ γὰρ αἰσθάνονται, κατὰ τὸ εἰκὸς, ὅσοις ἐντεῦθεν περιπεσοῦνται +τοῖς ἀτοπήμασι. πρῶτον μὲν γὰρ ὁ Υἱὸς ἀλλοίωσιν +τε καὶ τροπὴν τὴν ἐπὶ τὸ μεῖζον ὡς ἐξ ἐλάττονος ἐπιδέξεται, +Mal. iii. 6. b καίτοι διὰ τοῦ προφήτου λέγων αὐτός “Ἴδετε, ἴδετε ὅτι ἐγὼ +“εἰμι, καὶ οὐκ ἠλλοίωμαι·” διαψεύσεται δὲ πάντως καὶ ὁ ψαλμῳδὸς +Ps. ci. 28. ἐν πνεύματι, “Σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ,’’ βοῶν πρὸς ’τον Υἱόν. +περιμένει γὰρ, ὡς ἐκεῖνοί φασιν, ἐνεργοῦντα ’τον Πατέρα +περί τι τῶν ὄντων, οἱονεὶ καθηγητήν τινα καὶ διδάσκαλον, +ἵνα θεωρήσας γένηται μιμητής· εἶτα πῶς ὁ τοιοῦτος οὐκ ἀν’ +τῳ δόξαι λοιπὸν ἐξ ἀγνοίας τῆς τινῶν ἀναβαίνειν εἰς γνῶσιν, +καὶ ἀπὸ τοῦ χείρονος μετατρέπεσθαι πρὸς τὸ ἄμεινον, εἴπερ +εἶναι λογιούμεθα τὸ εἰδέναι τι τῶν ἀγαθῶν τοῦ μὴ εἰδέναι +κάλλιον;

+c

Εἶτα τί πρὸς τούτοις ὁρᾶται τὸ ἄτοπον; λεγόντων ἡμῖν +οἱ παιδευτὴν, ἢ Πατέρα μᾶλλον εἰσφέροντες τὸν Θεόν Πότερόν +ποτε τῶν ἔργων τοῦ Πατρὸς ἐν ἀγνοίᾳ καθεστηκὼς ὁ +Υἱὸς περιμένει τὸ ἰδεῖν, ἢ τὴν ἐπὶ τούτοις γνῶσιν ἔχων +ἀκριβεστάτην; εἰ μὲν οὖν εἰδότα περιμένειν ἐροῦσιν αὐτὸν, +περιττότατόν τι ποιοῦντα σαφῶς ἐπιδείξουσι, καὶ εἰκαιοτάτου +πράγματος ἐπιτηδευτὴν τὸν Πατέρα· ὁ μὲν γὰρ, ὅπερ οἶδεν +ἀκριβῶς, ὡς ἀγνοῶν ἐπισκέπτεται, ὁ δὲ τὸν εἰδότα διδάσκειν +d ἐπιχειρεῖ· καὶ τίνι τῶν ὄντων οὐκ ἔσται καταφανὲς, ὅτι της +ἐσχάτης γελοιότητος εἴσω κείσεται τὰ τοιαῦτα; ἄλλα τοῦτο +μὲν οὐκ ἐροῦσι τυχόν· μεταβήσονται δὲ πρὸς τὸ ἐνάντιον· +1. ἥμιν νομοθετούσης inverso ordine Β. 2. φησι ante τὸν tr. Ed. invito Β. +6. ληροῦσιν Β. 7. περιπεσοῦσιν Β. 11. μᾶλλον pro πάντως Β. 17. τὸ +assumptum ex Β. 23. ἔχων Β. Georg. Trapez. οὐκ ἔχων Ed. 29. κείσεται +post τοιαῦτα tr. Β. + + +περιμένειν γὰρ αὐτὸν ἀναγκαίως ἐνεργοῦντα διαβεβαιώσονται +τὸν Πατέρα πρὸς τὸ θεωρήσαντα μαθεῖv. πῶς οὖν οἶδε “τὰ Hist. Sus. 42. +“πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν;" ἢ πῶς ἀληθεύσει λέγων +αὐτὸς περὶ ἑαυτοῦ “Θεὸς ἐγγίζων ἐγώ εἰμι, λέγει Κύριος, καὶ Hier. xxiii. 23; xxxix. 27. + οὐχὶ Θεὸς πόρρωθεν· μὴ ἀπ’ ἐμοῦ κρυβήσεταί τι;” πῶς δὲ e +οὐκ ἄτοπόν τε καὶ ἀμαθὲς τὸ μὲν Πνεῦμα πιστεύειν ἐρευνᾶν τε 1 Cor. ii. 10. +καὶ εἰδέναι τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ, τὸν δὲ τοῦ Πνεύματος χορηγὸν +ἐν ἀγνοίᾳ καθεστάναι νομίζειν τῶν ἔργων τοῦ Πατρὸς καὶ +τοῦ ἰδίου Πνεύματος, ὅσον εἰς γνῶσιν ἀπολιμπάνεσθαι; + ἆρα γὰρ οὐκ ἀποβαλεῖ καὶ τὸ εἶναι σοφία λοιπὸν ὁ Υἱὸς, +ἐπείπερ ὅλως ἀγνοεῖ καὶ λαμβάνει διὰ μαθήσεως; σοφίας +γὰρ μᾶλλον ἔσται δεκτικὸς ἤπερ αὐτὸ κατὰ φύσιν σοφία. +σοφία γὰρ τὸ σοφοῦν, οὐ τὸ σοφοῦσθαι πεφυκὸς, ὥσπερ οὖν +ἀμέλει καὶ φῶς τὸ φωτίζον, οὐ τὸ φωτίζεσθαι πεφυκός. a 219 Α. + οὐκοῦν ἕτερόν τι πάλιν αὐτὸς παρὰ τὴν ἐν αὐτῷ σοφίαν, καὶ +πρῶτον μὲν οὐχ ἁπλοῦς, ἀλλ’ ἐκ δύο λοιπὸν συγκείμενος. +εἰτα πρὸς τούτῳ, καὶ τὸ εἷναι Θεὸς ἀπολέσει, Θεὸν δέ φημι +κατὰ φύσιν καὶ οὐσιωδῶς· μαθήσεως γὰρ τῆς ἀπό τινος +ὅλως καὶ διπλόης τῆς κατὰ σύνθεσιν ἡ θεία φύσις οὐκ ἀνέχεται, + καὶ τὸ ἁπλοῦν ὡς ἴδιον ἀγαθὸν καὶ τὸ παντέλειον +ἔχουσα. καὶ εἰ μὴ ἐστι Θεὸς κατὰ φύσιν ὁ Υἱὸς, πῶς τὰ +μόνῳ πρέποντα τῷ Θεῷ καὶ ἐνεργεῖ καὶ ἐργάζεται; ἆρα +γὰρ ἐξαρκέσειν ἐροῦσιν αὐτῷ καὶ πρὸς δύναμιν τὴν θεοπρεπῆ, b +τὸ μόνον ἰδεῖν ἐνεργοῦντα τὸν Πατέρα, καὶ διὰ ψιλῆς ἀποκερδαίνει + τῆς θεάς τὸ εἶναι κατὰ φύσιν Θεὸς, καὶ τοσαῦτα +δύνασθαι ποιεῖν, ὅσαπερ ἂν καὶ ὁ δεικνύων αὐτῷ; οὐδὲν +οὖν ἄρα τὸ κωλῦον ἐστὶ, καὶ πολλοὺς ἡμῖν ἑτέρους ἀναδειχθῆναι +θεοὺς, ἐθελήσαντος καὶ αὐτοῖς ἐπιδεῖξαι τοῦ Πατρὸς +τῶν οἰκείων ἔργων τὴν ὁδὸν, καὶ ἐν τῷ μαθεῖν τι περιττὸν +3. ἀληθεύει Β. 5. Θεὸς assumptum ex Β. 6, τὸ μὲν Πνεῦμα Β. +τῷ μὲν πνεύματι Ed. 10. ἆρα γὰρ] ὅρα οὖν Β. 17. πρὸς τούτω D. +πρὸς τοῦτο Ed. 22. τῶ assumptum ex Β. 24. ἀποκερδαίνει τῆε θέας +edidi ex Β. qui ἀποκερδαίνει τῆς θείας exhibet, ἀποκερδαίνειν Ed. cui praefixit +ὄφεως ὄψεως) Migne. 28. αὐτοῖς B. αὐτοῦ Ed. Statim ἐπιδείξασθαι αι Β. + + +τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας κείσεται τὸ ἐξαίρετον· ὁ γὰρ +c διδακτὸς, ὡς ἐκεῖνοί φασιν, εἰς ἀξίωμα τὸ τῆς κατὰ φύσιν +Infra x. 30; xiv. 9. θεότητος ἀναδραμὼν εὑρίσκεται λέγων “Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ +“ἕν ἐσμεν· ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα.”

+

Ἀναμετρείτωσαν τοίνυν ὅσος αὐτοῖς δυσφημίας ὄχλος ἐκ +τοῦ τοιώσδε νοεῖν ἐθέλειν ἐπισωρεύεται, καὶ φρονείτωσαν +ἀληθῆ περὶ τοῦ Υἱοῦ καθὰ γέγραπται. οὔτε γὰρ ἐκ θεωρίας +τῆς ἐν τοῖς ἀποτελέσμασι τοῦ Πατρὸς, οὔτε μὴν ὡς προκαταρκτικῶς +ἐν τοῖς ἔργοις ἔχων αὐτὸν, ποιητής ἐστιν ἢ +θαυματουργὸς, καὶ διὰ τοῦτο Θεὸς ὁ Υἱὸς, ἀλλ’ ὅτι φυσικὸς +d ὥσπερ τις αὐτὸν ἀποφέρει νόμος ἐπὶ τὴν τοῦ γεννήσαντος +ἀπαράλλακτον ὁμοιότητα, εἰ καὶ διὰ τῆς τῶν ἔργων ἀνελλιποῦς +ἐμφερείας ἀναλάμπει καὶ φαίνεται. παραθέντες δὲ +καὶ εἰσαῦθις, εἰ δοκεῖ, τὸ τοῦ λόγου κεφάλαιον, καὶ δριμυτέραις +ἐρεύναις αὐτὸ βασανίζοντες, θεωρῶμεν ἀκριβῶς, τίς ἂν 1 +εἴη λοιπὸν τῶν λεγομένων ἡ δύναμις, καὶ ὅπως προσήκει +νοοῦντας εὐσεβεῖν, ἤδη περισκεπτώμεθα. οὐκοῦν Ἀμὴν ἀμὴν +e λέγω ὑμῖν, οὐ δύναταί φησιν ἀφ᾿ ἑαυτοῦ ποιεῖν ὁ Υἱὸς οὐδεν +ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν Πατερα ποιουντα· ἂ γαρ αν ἐκεῖνος ποίῃ +ταῦτα καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ.

+

Ὁρᾷς ὅπως καὶ διὰ τῆς ἐν τοῖς ἔργοις ἀπαραλλάκτου +ταὐτότητος, ὅμοιον ἑαυτὸν κατὰ πάντα δεικνύει τῷ Πατρὶ, +ἵνα δὴ φαίνηται διὰ τούτου καὶ τῆς οὐσίας αὐτοῦ κληρονόμος; +ὡς γὰρ ἀναγκαίως τε καὶ ἀναντιρρήτως νοηθησομένου +Θεοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχειν τοῦ τὴν ἄτην ἐνέργειαν +220 Α. a ἔχοντος τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, τὰ τοιαῦτά φησιν ὁ Σωτῆρ’. +σκανδαλιζέσθω δὲ μηδεὶς, ὅταν φαίνηται λέγων οἰκονομικῶς, +μὴ δύνασθαι ποιεῖν ἀφ’ ἑαυτοῦ μηδὲν ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν +Πατέρα ποιοῦντα. ὡς γὰρ ἤδη τὴν τοῦ δούλου μορφὴν +1. ὁ γὰρ διδακτὸς Β. οὐ γὰρ διδακτῶς Ed. 7. Υἱοῦ] κυρίου Β. 10. Θεὸς +ὁ Β. ἐστιν D. Ed. γρ γράφε) ὁ D mg. 12. εἶ om. Β. Pro εἰ, conj. +D mg. Ed. mg. ἀνελλιποῦς] ἐλλιπουσαν Β. 14. εἰσαῦθις om. Β., pro quo +σαφῶς exhibet Β mg. 16. εἴη] εἰ ᾖ) Β. 18. ἀφ’ ἑαυτοῦ ποιεῖν ὁ Υἱὸς Β. +ὁ υἱὸς ποιεῖν ἀφ’ ἑαυτοῦ Ed. 24. ἀναντιρρήτου Β. + + +περικείμενος καὶ ἄνθρωπος γενόμενος διὰ τὸ ἑνωθῆναι σαρκὶ, +οὐκ ἐλευθέραν οὐδὲ ἀνειμένην παντελῶς εἰς θεοπρεπῆ παῤῥησίαν +ἐποιεῖτο τὴν διάλεξιν· ἐχρῆτο δὲ μᾶλλον τοιαύτη δι’ +οἰκονομίαν ἐσθ’ ὅτε, ἥπερ ἃν πρέποι Θεῷ τε ὁμοῦ καὶ + ἀνθρώπῳ· καὶ γὰρ ἦν ὄντως κατὰ ταὐτὸν ἀμφότερα.

b +

Εἷς μὲν δὴ λόγος οὗτος ἀληθής· οἶμαι δὲ δεῖν καὶ ἑτέρῳ +πάλιν ἐπεξηγεῖσθαι τρόπῳ τὸ προκείμενον, καὶ ὀξύτερόν πὼς +τῇ τοῦ θεωρήματος ἀκριβείᾳ προσβαλεῖv. οὐ δύναταί φησιν +ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ’ ἑαυτοῦ οὐδὲν ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν Πατέρα + ποιοῦντα. τό Οὐ δύναται ἤτοι τὸ ἀδύνατον κατηγορεῖται +τινῶν, ἤτοι τῶν ὄντων τισὶν ἐπιφέρεται. τοῦτο γὰρ δὴ τὸ +κατηγορεῖσθαι, φαμὲν, οὐχὶ πάντως ἀνάγκης οὐδὲ ἀσθενείας +ἐστὶ σημαντικόν· διδάσκει δὲ πολλάκις καὶ φύσεων ἑδραίοτητα +καὶ οὐσιῶν ἀκλόνητον στάσιν, τὴν ἐφ’ οἷς ἤ ἐστιν ἢ c + γέγονεν ἑκάστη τῶν σημαινομένων, καὶ ἅπερ οἶδε φυσικῶς +τε καὶ ἀμεταθέτως ἐνεργεῖv. ἡκέτω δὲ εἰ δοκεῖ καὶ διὰ παραδειγμάτων +ὁ λόγος· ὅταν ἄνθρωπος εἴπῃ τυχὸν, ἄπηχύ τε +εἰκὸς καὶ βαρὺ μὴ δύνασθαί ποι διακομίζειν ξύλον, τῆς +ἐνούσης αὐτῷ ἀσθενείας κατηγορεῖ· ὅταν δέ τις ἕτερος εἴπῃ + Ἄνθρωπος ὢν λογικὸς κατὰ φύσιν, καὶ ἐκ λογικοῦ κατὰ +φύσιν γεγεννημένος πατρὸς, οὐ δύναμαι ποιεῖν ὥσπερ ἴδιόν +τι καὶ ἀπ’ ἐμαυτοῦ, ὃ μὴ βλέπω προσπεφυκὸς τῆ τοῦ γεννήσαντος d +φύσει, τότε τό Οὐ δύναμαι τὴν τῆς οὐσίας ἑδραιότητα +καὶ τὸ ἀμετάπτωτον εἰς ἕτερόν τι παρ’ ὅπερ ὑπάρχει δηλοῖ. + οὐ δύναμαι γὰρ, φησὶν, ἀπ’ ἐμαυτοῦ μὴ εἶναι ζῷον λογικὸν, +τῶν τῆ φύσει προσόντων κατευμεγεθήσας πλεονεκτημάτων· +οὐ γὰρ ὁρῶ τὸ δύνασθαι τοῦτο παθεῖν ἐν τῆ τοῦ τεκόντος +φύσει· κατὰ τοῦτον οὖν ἄρα τὸν τρόπον ἀκούση λέγοντος +τοῦ Χριστοῦ Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ᾿ ἑαυτοῦ οὐδὲν ἐὰν μή +1. Haec καὶ ἄνθρωπος γενόμενος assumpta ex Β. Cord. 4. πρέποιτο πρέτοι +τῳ] Β. 8. προσβαλεῖν Β. προσβάλλειν Ed. 9. ποιεῖν assumptum +ex Β. Migne. 10. τό] ὅτε τό Β. Statim Οὐ assumptum ex B.D. Migne. +12. ἀνάγκης οὐδὲ] οὐδὲ ἀναγκαίως Β. 16. καὶ alt. om. Β. 17. ἀνθρώποις Β. +18. εἰκὄς ἄπηχύ τε inverso ordine Β. ποι assumptum ex Β. 19. αὐτῶ Β. +et sic conj. Aub. post ἅσθ’. tr. Β. αὐτῶν Ed. εἴπῃ om. Β. 20. φύσει D. sed γρ. +κατὰ φύσιν D mg. 22. βλέπω Β. βλέπων Ed. 24. μετάπτωτον (sic) Β. + + +e τι βλέπη τὸν Πατέρα ποιοῦτα. μὴ ἐπιτιμᾶτε γὰρ, φησὶ, τοῖς +ἔργοις τοῦ Υἱοῦ· τὴν γὰρ τοῦ τεκόντος αὐτὸν ὡς ἐν ἰδίαις +ἐννοίαις ἤτοι φυσικοῖς κινήμασιν ἀναθεωρῶν οὐσίαν, ὧνπερ +ἃν ἴδοι πρεπόντως ἐργάτιν αὐτὴν, ταῦτα δὴ πράττει, καὶ +ἕτερον οὐδὲν, παθεῖν τι τῶν παρὰ φύσιν διὰ τὸ ἐξ αὐτῆς +ὑπάρχειν οὐ δυνάμενος· οἷον, ἔχει τὸ θέλειν ἐλεεῖν ἡ τοῦ +Πατρὸς φύσις· τοῦτο δὴ καὶ ἐνυπάρχον αὐτῇ θεωρῶν ὁ +Υἱὸς, ὡς ἐξ αὐτοῦ φυσικῶς, ἐλεήμων ἐστὶν, οὐ δυνάμενος +221 Α. a ἕτερόν τι παρ’ ὅπερ ἐστὶν ἐκείνη γενέσθαι. ἔχει γὰρ ἐκ +Πατρὸς, ὥσπερ τὴν οὐσίαν, οὕτω καὶ τὰ τῆς οὐσίας ἀγαθά· +ἁπλῶς δὲ δῆλον ὅτι καὶ ἀσυνθέτως ὡς Θεός· διάτοι τοῦτο +τοῖς πρώτοις ἐπιλέγει σοφῶς Ἃ γὰρ ἂν ἐκεῖνος ποιῇ, ταῦτα +καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ· ὅλην, ὡς ἔπος εἰπεῖν, τὴν περίνοιαν +τοῦ μὴ δύνασθαι ποιεῖν ἀφ᾿ ἑαυτοῦ μηδὲν ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν +Πατέρα ποιοῦντα, συνάγων ἐν τούτοις. ἀναλογιζόμενος δὲ +τὴν αἰτίαν, ἐφ’ ᾗ τὰ τοιαῦτά φησιν ὁ Υἱὸς, ἀκριβέστερον +τοῖς παρ’ ἡμῶν εἰρημένοις ἐπιστήσεις τὸν νοῦν.

+b

Οὐκοῦν ἐπειδήπερ ἐν ἡμέρᾳ σαββάτου τὸν παράλυτον +ἠλέει, διώκειν αὐτὸν ἐπεχείρουν οἱ Ἰουδαῖοι· δυσωπεῖ δὲ +αὐτοὺς ὁ χριστὸς, ἐλεοῦντα δεικνὺς τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα +κατὰ τὸ σάββατοv. οὐ γὰρ ᾠήθη δεῖν ἀποκωλῦσαί ποτε τὰ +ὅσα πέρ ἐστιν εἰς σωτηρίαν τὴν ἡμετέραν συντείνοντα· καὶ +Supra ver. 17. δὴ καὶ ἔφασκεν ἐν ἀρχαῖς “Ὁ Πατήρ μου ἕως ἄρτι ἐργάζεται, +“κἀγὼ ἐργάζομαι.” ἐπειδὴ δὲ καὶ ἀσχάλλοντες πρὸς ταῦτα +διὰ πολλὴν ἐφαίνοντο δυσβουλίαν, ἐπιλέγει πάλιν Οὐ δύναται +c ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ’ ἑαυτοῦ οὐδὲν ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν Ηατέρα +ποιοῦντα· ἃ γὰρ ἂν ἐκεῖνος ποιῇ, ταῦτα καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως +ποιεῖ. ἐπειδὴ γὰρ οὐ παραιτεῖται, φησὶν, ὁ Πατὴρ ἐλεεῖν ἐν +σαββάτῳ, βλέπων ὄντα διὰ παντὸς φιλοικτίρμονα, ταύτῃτοι +κἀγὼ διὰ παντὸς ἐλεῶ, καινοτομῆσαί πὼς τοῦ Πατρὸς τὴν +1. φησὶν post υἱοῦ tr, Β. 4. πράττειν Β. 7. ὁ Υἱὸς θεωρῶν inverso +ordine Β. 8. ἑαυτοῦ Β. 9, 10 ἔχει γὰρ—ἀγαθά citat Veccus in +Epigr. xi. 11. διὰ τοῦτο δὲ Β. 13. ὅλην] ταύτην Β. sed ὅλην Β mg. +17. ἡμῶν Β. αὐτῶν Ed. 28. ἐπείνη Β. ἐπεὶ Ed. 29. βλέπων] βλέπω +γὰρ Β. 30. πω post Πατρὸς tr, Β. + + +οὐσίαν ἐν ἐμαυτῷ μὴ δυνάμενος, διὰ τοῦ με φαίνεσθαι καὶ +εἶναι τοιοῦτος, ὁποῖός ἐστι κατὰ φύσιν αὐτός· ἐνεργῶ γὰρ +πάντως ὡς ἐξ αὐτοῦ, τὰ αὐτοῦ.

+

Τὸ δὲ λέγειν προκαταρκτικὸν τῶν ἔργων τὸν Πατέρα + ὑπάρχειν, ἀμαθίας τῆς ἐσχάτης οὐκ ἀμοιρήσει. πῶς γὰρ ἂν d +αὐτὸς ἰδίᾳ καὶ μόνος προκατάρξαιτό ποτε, δύναμιν ἔχων +τὴν ἐφ’ ἅπασιν ἐνεργητικὴν τὸν Υἱὸν, συνυπάρχοντα μὲν +ἀιδίως αὐτῷ, θελήσεως δὲ τῆς ἐπί τι καὶ κινήσεως τῆς κατ’ +ἐνέργειαν τὴν ἐπί τισιν ἐκφαντικόv. καὶ εἰ περιμένειν αὐτὸν + τὴν ἐφ’ ἑκάστῳ τῶν ἔργων ἰδικὴν ἐνέργειαν τοῦ Πατρὸς +ἀπαιδεύτως διισχυρίζονται, πρὸς τὸ ἴσον ἀπομιμήσασθαι, +δεικνύτωσαν ἡμῖν ἰδίᾳ καὶ καθ’ ἑαυτὸν ἐργασάμενόν τι τὸν +Πατέρα πώποτε, ἢ καὶ ποῖον αὐτὸς προθεραπεύσας παράλυπον, e +δέδωκεν ὡς ἐν τύπῳ τὸ πρᾶγμα τῷ γεννήματι.

+

Ὁ τὰρ Πατὴρ τίλει τὸv Υἱόν.

20 +

Ασυνέτως ἐξαγριουμένους εἰς εἰκαίαν ὀργὴν, τοὺς οἵπερ +ἦσαν δυσσεβοῦντες εἰς αὐτὸν ἀφυλάκτως διὰ τὸ σάββατον +ἐξελέγχει χριστὸς, ἐναργεστάτην τοῦ πράγματος ποιούμενος +τὴν ἀπόδειξιν διὰ τοῦ φιλεῖσθαι λέγειν παρὰ τοῦ ἰδίου a 222 Α. + γεννήτορος. εἰ γὰρ ὅλως φιλεῖ τὸν Υἱὸν ὁ Πατὴρ, οὐ λυποῦντα +δῆλον ὅτι φιλεῖ, κατευφραίνοντα δὲ μᾶλλον ἐφ’ οἷς ἂν +ποιῇ καὶ ἐργάζηται. μάτην οὖν ἄρα διώκουσι τὸν ἐλεεῖν +ἐν σαββάτῳ μὴ παραιτούμενον, καὶ ταῖς τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς ἀντιτείνοντες ψήφοις διὰ τούτου πάλιν ἁλίσκονται. + χρῆναι γὰρ οἴονται μισεῖν, ὃν αὐτὸς ἀγαπᾷ, δῆλον δὲ δήπου +πάντως ἐστὶν, ὡς οὐκ ἂν ἠγάπησέ ποτε τὴν τοῦ τεκόντος +αὐτὸν παρατρέχοντα βούλησιν, καὶ ἰδίᾳ καὶ μόνον ὅπερ ἂν b +αὐτὸς ἐθελήσαι ποιεῖν εἰθισμένοv. ἐπειδὴ δὲ δικαίως ἀγαπᾶ, +συναινεῖ δηλονότι καὶ συγκατανεύει τοῦ σαββάτου τὴν λύσιν, +1. με Β. μῆ Ed. 2. ἐνεργῶ B.D. ἐνεργῶν Ed. 5. τῆς assumptum ex Β. +ἀμοιρήσει Β. ἀμοιρεῖ Ed. 1 1, πρὸς τὸ τὸ ἴσον D. 19. παρὰ B.D. περὶ Ed. +21. ἀν’ ποίει καὶ ἐργάζεται Cord. invito a. + + +καὶ οὐδὲν ἔχουσαν ἐπιδεικνύει τὸ ἐφ’ ᾧπερ ἃν εἰκότως ἀγα- +νακτήσαι Θεὸς ὁ τοῦ νόμου κύριος.

+

Καὶ πάντα δείκνυσιν αὐτῶ ἃ αὐτὸς ποιεῖ.

+

Αναγκαίως καὶ ταῦτα τοῖς προλαβοῦσιν ἐπάγει, καὶ διὰ +c ποίαν αἰτίαν, ἐρῶ δὴ πάλιv. πατέρες μὲν γὰρ οἱ παρ’ ἡμῖν, +φυσικαῖς ἔσθ’ ὅτε φιλοστοργίαις ἡττώμενοι, καὶ λυπούντων +ἀνέχονται τῶν υἱῶν, καὶ τοῖς παρὰ γνώμην ἐπιχειροῦντας +ὁρῶντ[ε]ς ἀνεξικακοῦσι πολλάκις. δριμὺς γάρ τις αὐτοῖς ὁ +περὶ παῖδας ἐνῴκισται πόθος, πᾶσαν ἀναπείθων τὴν ἐπ’ +ἐκείνοις μικροψυχίαν πλεονεκτεῖv. ἀλλ’ οὐχ οὕτως, φησὶν, +ἀγαπᾷ τὸν Υἱὸν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ· οὐ δύναται γάρ τι +ποιεῖν, ὃ μὴ πέφυκεν ἐργάζεσθαι καὶ αὐτός· ὡς δὲ μίαν +ἔχων πρὸς αὐτὸν τὴν οὐσίαν, φυσικοῖς τισιν, ἵν οὕτως +d εἴπωμεν, νόμοις πρὸς ἀπαράλλακτον καλεῖται θέλησίν τε +καὶ δύναμιv. οὐδὲν οὖν ἄρα, φησὶ, παρὰ τὸ τῷ τεκόντι +δοκοῦν ἣ πρέπον ὁ Υἱὸς ἐργάζεται, οὐδὲ τῆς τοῦ Πατρὸς +ἀγάπης καταπερπερεύεται, φιλόκαινός τις ὑπάρχων ἐν τοῖς +ἔργοις καὶ ἐξήνιος, ἀλλ’ ὧνπερ ὄντα θεάσαιτο ποιητὴν, +ὡς ἐν ἐννοίαις δὲ πάλιν, ταῦτα δὴ πάντως ἐπιτελεῖ τῇ ταυτότητι +τῆς οὐσίας εἰς τὸ μηδαμοῦ παρεκπίπτειν τὸ Θεῷ +πρέπον διακρατούμενος. τροπῆς γὰρ τῆς ἐπί τι καὶ ἀλλοιώ- +Ps. ci. 28. σεως ἀμοιρεῖ· μένει δὲ “ὁ αὐτος” ἀδιαλείπτως, ὡς ὁ ψαλ- +e μῳδόε που φησί. δεικνύει δὲ πάλιν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ ὣ +αὐτὸς ποιεῖ, οὐ καθάπερ ἐν πίνακι διαγεγραμμένα παρατιθεὶς, +ἢ ὡς ἀγνοοῦντα διδάσκων· πάντα γὰρ οἶδεν ὡς Θεός· ἀλλ’ +ὅλον ἑαυτὸν ἐν τῆ τοῦ γεννήματος φύσει ζωγραφῶν, καὶ τὰ +ἰδίως αὐτῷ προσπεφυκότα δεικνύων ἐν ἑαυτῷ, ἵνα ἐξ ὧν +4. τὰ pro ταῦτα Β. 5. μὲν om. Β. 7. ἐπιχειροῦντας Β. [ἐπιχειντας +ροῦσιν CoaJ] ἐπιχειροῦντες Ed. Statim ὁρῶντες correxi. ὁρῶντας Ed. 12. γάρ +pro δὲ Cord. 13. ἵν᾿ om. Β. 14. εἴποιμεν Cord. εἴπωμεν habet a. +16. ἢ om. Β. δοκοῦν ἢ om. Catt. 17. φιλόκαινός edidi ex conj. Heyse. (cf. +καινοτομῆσαι supra 221 c.) φιλόκενός B.D. φιλότεκνός Ed. qui φιλότεχνός conjecit. +ἐν ἔργοις (omittens τοῖς) post ἐξήνιος tr. B. 19. πάντως Β. πάντα Ed. +23. δείκνυσι a. ὃ Cord. ἃ habet a. 27. αὐτῷ pro ἐν ἑαυτῷ Β. ἱν D. + + +αὐτὸς ὑπάρχει καὶ φαίνεται, ποταπός τε καὶ τίς κατὰ φύσιν +ἐστὶν εἰδείη τὸν γεννήτορα. διὰ γὰρ τοῦτό φησιν ὁ χριστὸς, +ὡς “Οὐδεὶς γινώσκει τίς ἐστιν ὁ Υἱὸς εἰ μὴ ὁ Πατὴρ, οὐδὲ a 223 Α. S. Matth. xi. 27. +“τὸν Πατέρα τίς ἐπιγινώσκει τίς ἐστιν εἰ μὴ ὁ Υἱός.” κεῖται + γὰρ ἐν ἀμφοῖν ἡ ἑκατέρου γνῶσις ἀκριβὴς, οὐ διδακτῶς, +ἀλλὰ φυσικῶς· καὶ ὁρᾷ μὲν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ ἐν ἑαυτῶ +τὸν Υἱὸν, ὁρᾷ δὲ αὖ πάλιν ὁ Υἱὸς ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα· +διάτοι τοῦτό φησιν “Ἐγὼ ἐν τῶ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν Infra xiv. 11. +ἐμοὶ ἐστι. τὸ δὲ ὁρᾶν τε καὶ ὁρᾶσθαι, πάλιν ἐν τούτοις + νοείσθω θεοπρεπῶς.

+

Καὶ μείζονα τούτω ἔργα δείξει αὀτφ, ἵνα ὑμεῖς θαυμάζητε.

+

Ἐν τοῖς ἀνωτέρω φησὶν ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς ὡς +Εζήτουν οἱ Ἰουδαῖοι τὸν Ἰησοῦν ἀποκτεῖναι, ὅτι οὐ μόνον Supra ver. 18. +“ἔλυε τὸ σάββατον, ἁλλὰ καὶ Πατέρα ἴδιον ἔλεγε τὸν + “Θεὸν, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ.’’ τὴν μὲν οὖν ἐπὶ τῶ +σαββάτῳ κατηγορίαν ἀπεσκευάζετο, καὶ αὐτὸν ἐπιδεικνὺς +ἐνεργὸν ἐν σαββάτῳ τὸν Πατέρα, καὶ μακρὸν ἐπὶ τούτω +προσαναλώσας λόγον· ὅτι δέ ἐστιν ἐν ἰσότητι τῇ πρὸς τὸν +Πατέρα, καὶ ἄνθρωπος γεγονὼς δι’ ἡμᾶς, πειρᾶται διδάσκειν. + τοῦτο γὰρ ἦν ἔτι τῷ λόγῳ τὸ λεῖπον· καὶ διὰ τοῦτό φησιν c +ὅτι Καὶ μείζονα τούτων δείξει αὐτῷ ἔργα ἵνα ὑμεῖς θαυμάζητε. +καὶ τί πάλιν ἡμῖν βούλεται διὰ τούτου δηλοῦν;

+

Τεθεράπευται, φησὶν, ὁ παράλυτος “τριάκοντα καὶ ὀκτὼ Supra ver. 5. +ἔτη ἔχων ἐν τῆ ἀσθενείᾳ αὐτοῦ. καὶ θαυμαστὴ μὲν ὄντως + ἡ τοῦ θεραπεύσαντος δύναμις, θεοπρεπής τε λίαν ἡ ἐξουσία. +τὸν δὲ οὕτω θαυματουργὸν, οὐκ ἄν τις, οἶμαι, σωφρονῶν +αἰτιάσαιτο Θεὸν ἑαυτὸν εἶναι λέγοντα, καὶ ἐπείπερ ἐστὶν +Υἱὸς, ἴσον κατὰ πάντα τῷ γεγεννηκότι· ἐπειδὴ δὲ φρο- +νοῦντες, φησὶ, κάκιστά τε καὶ ἀλογώτατα, διὰ τὸ ἐπίκηρον d +2. ὁ χριστός φησιν inverso ordine Catt. 4. τίς ἐστιν om. a. habet Cord. +5. ακριβὴς assumptum ex B. Catt. 13. οἱ om. B. 17. μακρὸν B.D. Migne. +μακρὰν Ed. 18. τι, ora. B. habent Catt. 20. ἔτι B.a. Cord. ἐπὶ b. Ed +21. Kat assumptum ex B.D. 23. διὸ τούτου βούλεται inverso ordine B. +20. ἴσον] ’ίσως Β. + + +τουτὶ σκανδαλίζεσθε σῶμα, ἀναγκαῖον ὑμᾶς ἐκμαθεῖν, ὡς οὐ +μέχρι τούτων τὰ τῆς ἐμῆς ἐξουσίας τε καὶ ἰσχύος στήσεται· +μειζόνων γὰρ ἔσεσθε παραδόξων, κἂν μὴ βούλησθε, θεωροὶ, +τῆς τῶν νεκρῶν ἀναστάσεως δηλαδὴ, καὶ τότε μειζόνως +καταπλαγήσεσθε, τὴν τῷ Θεῷ πρέπουσαν ἰσχύν τε καὶ +δόξαν ἐν ἐμοὶ κειμένην ὁρῶντες, ὃν δυσφημίας ἐγκλήματι +περιβάλλετε νῦν, καὶ διώκειν οὐκ αἰσχύνεσθε, διὰ τὸ μόνον +infra x. 36. e εἰπεῖν, ὅτι “Υἱὸς Θεοῦ εἰμι.”

+

Δεικνύει δὲ ὅπως ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τὰ ἔργα τῷ Υἱῷ, +Supra 222 e. προλαβόντες ἤδη διὰ πολλῶν εἰρήκαμεν.

+21

Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεκρούς κὼ ζωοποιεῖ, οὕτως +κω ὁ Υἱὸς οὕς θέλει ζωοποιεῖ.

+

Θέα δὴ πάλιν ἐν τούτοις σαφῆ τῆς ἰσότητος τὴν ἀπόδειξιν. +ὁ γὰρ ἴσως ἐνεργὸς περὶ τὴν τῶν νεκρῶν ἀναβίωσιν, +224 Α. a πῶς ἂν ἔχοι κατά τι τὸ ἔλαττον; ἢ πῶς ἂν εἴη πρὸς τὸν +Πατέρα λοιπὸν ἑτεροφυής τε καὶ ἔκφυλος ὁ τοῖς αὐτοῖς +διαλάμπων ἰδιώμασιν; ἴδιον δὲ τῆς θείας οὐσίας, τὸ δύνασθαι +ζωογονεῖν, ὅπερ ἐστὶν ὁμοίως ἐν Πατρὶ καὶ ἐν Υἱῷ. +ζωογονεῖ δὲ πάλιν οὐκ ἰδίως μὲν πάλιν τινὰς καὶ καθ’ ἑαυτὸν +ὁ Πατὴρ, ἰδίως δέ τινας καὶ κεχωρισμένως ὁ Υἱός· ἔχων γὰρ +ἐν ἑαυτῷ φυσικῶς τὸν Πατέρα, τὰ πάντα ἐργάζεται, καὶ +ἐνεργεῖ τὰ πάντα δι’ Υἱοῦ ὁ Πατήρ. ἀλλ’ ἐπείπερ ἔχει τὸ +δύνασθαι ζωογονεῖν ὁ Πατὴρ ἐν τῇ ἰδίᾳ φύσει, καθάπερ οὖν +b καὶ αὐτὸς, ὡς καὶ ἰδίως ἑκατέρῳ προσὸν ἀπονέμει τὸ δύνασθαι +ζωογονεῖν τοὺς νεκρούς.

+3. κἂν habet Cord. cujus loco εἰ καὶ a.b. βο,υλήσεσθε Β. invitis Catt. +13. τῆς ἰσότητος τὴν hoc ordine B.a. τὴν ἰσότητός Ed. 14. ἐνεργῶν a. +ἴσος ἐν ἔργοις καὶ mendose Cord. 16. ἑτεροφυὴς habent a.b. ἑτερόφυλος (sic) +Cord., τε καὶ ἔκφυλος omittentibus Catt. Statim τε assumptum ex B. 18. ἐν +alt. assumptum ex B. Deest in Catenis. 19. Assumpta πόλιν alt. ex B., +καὶ ex B.a. 20. καὶ ἰδίως pro ἰδίως δὲ a. καὶ assumptum ex a. καιχωρισμένως +(sic) Β. 22. τὰ πάντα δι’ Υἱοῦ hoc ordine a. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Ζ. +

Οτι τῶν θεοπρεπῶν ἀξιωμάτων ἤτοι πλεονεκτημάτων οὐδὲν ὡς ἐκ +μετοχῆς ἢ ἐπακτὸν ἐν Τιῶ.

+

Οὐδὲ γὸρ ὁ Πατὴρ κρίνει οὐδένα, ἀλλὰ ὦι κρίσιν πᾶσαν 22 + δέδωκε τῶ Υἱῷ.

+c +

ΕΤΕΡΟΝ εἰσφέρει πρᾶγμα θεοπρεπές τε καὶ ἐξαίσιον, +διὰ πολλῶν ἀναπείθων ὅτι Θεός ἐστι κατὰ φύσιν καὶ ἀληθινῶς. +τίνι γὰρ ἃν καὶ ἑτέρῳ πρέποι τὸ κρῖναι τὴν οἰκουμένην, +εἰ μὴ μόνῳ τῷ ἐπὶ πάντας ὄντι Θεῷ, ὃν δὴ καὶ + πρὸς τοῦτο καλοῦσιν αἱ θεῖαι λέγουσαι γραφαὶ, ποτὲ μὲν +“Ἀνάστα ὁ Θεὸς, κρῖνον τὴν γῆν·’’ ποτὲ δὲ αὖ πάλιν Ps.lxxxi. 8. Ib. lxxiv. 8. +Οτι ὁ Θεὸς κριτής ἐστι, τοῦτον ταπεινοῖ καὶ τοῦτον ὑψοῖ.” +δεδόσθαι γεμὴν τὴν κρίσιν ἑαυτῷ φησι παρὰ τοῦ Πατρὸς, +οὐχ ὡς ἔξω τῆς ἐπὶ τούτῳ κείμενος ἐξουσίας, ἀλλ’ ὡς d + ἄνθρωπος οἰκονομικῶς, πρεπωδέστερον ἀνακεῖσθαι τῇ θεία +φύσει τὰ πάντα διδάσκων, ἧς καὶ αὐτὸς εἴσω βεβηκὼς, ἧ +μέν ἐστι Λόγος καὶ Θεὸς, οἴκοθεν ἔχει τὴν ἐφ’ ἅπασιν +ἐξουσίαν· ἧ δὲ γέγονεν ἄνθρωπος, πρὸς ὃν εἴρηταί που “Τί 1 Cor. iv. 7. +“γὰρ ἔχεις ὃ οὐκ ἔλαβες,’’ δεδέχθαι πρεπόντως ὁμολογεῖ.

+

Πρὸς δὴ ταῦτα πάλιν ἐρεῖ τις τυχὸν τῶν δι’ ἐναντίας Ἴδου +διαρρήδην ὁ Υἱὸς τὴν κρίσιν δεδέχθαι φησὶ παρὰ τοῦ +Πατρός. λαμβάνει δὲ ὡς οὐκ ἔχων δηλαδή. πῶς οὖν οὐκ e +ἃν εἴη μείζων καὶ μεγαλοφυέστερος ὁ διδοὺς μετ’ ἐξουσίας, +τοῦ δέο μένου λαβεῖν;

+2. ὡς assumptum ex Β. ἐκ et ἢ om. Β. cf. supra 112 in capitum indice. +3. τῳ, pro ἐν Β. 9. μόνον a. μόνῳ habet Cord. 11, κρίνων Β. (67. al.) +12. ἐστι om. Β. 20. ταύτα ἐρεῖ τις ταῦτα πόλιν τυχὸν Β. 21. φησι +δεδέχθαι inverso ordine Β. 22. οὖν om. Β. + + +

Τί δὴ οὖν ἄρα πρὸς τοῦτό φαμεν; ὁ μὲν λόγος ἡμῖν +ὁ προτεταγμένος οὐκ ἀκόμψως, ὡς οἶμαι, διήρτισται, θεωρίαν +εἰσφέρων τὴν τῷ καιρῷ μάλιστα πρέπουσαν τῆς +ἐνανθρωπήσεως δηλαδὴ, καὶ οἰκονομίᾳ τῇ μετὰ σαρκὸς +ἁρμοδιωτάτην, ὅτε δοῦλος ἐχρημάτισεν, ὅτε τεταπείνωκεν +ἑαυτὸν, ἐν ὁμοιώματι τῷ ἡμετέρῳ γενόμενος· ἐπειδὴ δέ +225 Α. a σοι δοκεῖ τῶν μὲν ἁπλουστέρων κατασοβαρεύεσθαι δογμάτων, +περιεργοτέραν δὲ μᾶλλον ποιεῖσθαι τὴν ζήτησιν, ἄγε +δὴ πάλιν τοῖς σοῖς ἐναντίως ἰόντες προβλήμασι, πρῶτον μὲν +ἐκεῖνο λέγωμεν Οὐχὶ πάντως, οὐδὲ ἀναγκαίως, ὦ οὗτος, ὁ +δοῦναι τι λεγόμενος, ὡς οὐκ ἔχοντι τῷ δεχομένῳ προσνέμει, +ἀλλ’ οὐδὲ μείζων ἀεὶ τοῦ λαμβάνοντος ὁ διδούς. ἐπεὶ τί +ποιήσεις, ὅταν ἴδῃς ἐν πνεύματι τὸν ἱερὸν λέγοντα ψαλμῳδόν +Ps.lxvii. 35. “Δότε δόξαν τῷ Θεῷ;" δόξης ἆρα καθεστάναι τὸν Θεὸν +b ἐπιδεᾶ λογίου μέθᾳ, ἢ καὶ μείζους τοῦ κτίσαντος διὰ τοῦτο +πάντως ἡμεῖς, οἱ ταύτην αὐτῷ προσάγειν ἐπιταττόμενοι; +ἀλλ’ οὐδ’ ἂν αὐτὸς ἀποτολμήσῃς εἰπεῖν, ὁ τὸν ἐπὶ ταῖς +δυσφημίαις ὄκνον οὐ παραιτούμενος· πλῆρες γὰρ δόξης τὸ +θεῖον, κἂν μὴ δέχηται παρ’ ἡμῶν· ὃ δὲ οἴκοθεν ἔχει λαμβάνων +ἐν τάξει τιμῆς, οὐκ ἂν ἐλάττων νοοῖτό ποτε, τῶν +οἵπερ αὐτῷ τὴν δόξαν ὡς δῶρον προσάγουσιv. ἐστι τοίνυν +πολλάκις ὁρᾶν τὸν εἰληφότα τι τοῦ δεδωκότος οὐκ αἰσχίονα, +c καὶ οὐ διὰ τοῦτο μεγαλοφυέστερος ὁ Πατὴρ τοῦ ἰδίου γεννήματος, +ἐπεὶ πᾶσαν αὐτῷ δέδωκε τὴν κρίσιν.

+

Εἰτα πρὸς τούτῳ κἀκεῖνο περισκεπτέον· τὸ κρίνειν, ἤτοι +δικάζειν, ἐνέργειαι μᾶλλόν εἰσι καὶ πράγματα τῶν περὶ τὰς +οὐσίας νοουμένων, ἢ αὐτὸ κατ’ ἀλήθειαν οὐσίαι· ἐνεργοῦ μὲν +γάρ τι δικάζοντες, ἰδιαζόντως ὑπάρχοντες ὅπερ ἐσμέv. εἰ δὲ +τὸ κρίνειν, ἤτοι δικάζειν, οὐσίας εἶναι δώσομεν, πῶς οὐκ +2. ὡς om. Β. 6. ἐπεὶ Β. 9. ἐναντίως ὄντες D. ἐναντίοις ἰόντες conjecit +D mg. μὲν assumptum ex B. 14. τῷ assumptum ex B.D. Catt. +15. ἐπιδεῆ a. ἐπ’ ἐνδείᾳ (sic) Cord. Statim κοθεστάναι transp. a. 17. ἀποτολμήσῃς +a. ἀποτολμήσας Β. ἀποτολμήσεις Ed. οὐδεὶς ἀν’ τοῦτο ἀποτολμήσει Cord. +19. δέξηται Catt. ὃ δὲ] + τις Cord. ἔχων Β. 22. πολλάκις assumptum +ex B.D. 26, πράγματῶν Β. 27. αὐταὶ Cord. 29. οὐσίος Β. Catt. +οὐσίαν Ed. + + +ἀνάγκη καὶ οὐχ ἑκόντας ὁμολογεῖν, μηδὲ ὑπάρχειν ὅλως +δύνασθαι τῶν ὄντων τινὰς, εἰ μὴ φαίνοιντο κριταὶ, συγκαταλήγειν d +τε πάντως αὐτοῖς τῷ τέλει τῆς κρίσεως τὴν οὐσίαν; +ἀλλ’ ἔστι τὸ οὕτως νοεῖν τῶν ἀτοπωτάτων· ἐνέργειά τις + τοιγαροῦν τὸ κρίνειν ἐστὶ, καὶ ἕτερον οὐδέv. τί οὖν ἄρα +δεδωκεν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ; πλεονέκτημα μὲν ὡς ἐξ ἰδίας +φύσεως οὐδὲν, ἔν γε τῷ τὴν κρίσιν ἐπιτρέψαι πᾶσαν αὐτῷ, +ἐνέργειαν δὲ μᾶλλον τὴν κατὰ τῶν κρινομένωv. πῶς οὖν +ἔσται κατὰ τοῦτο μείζων, ἢ μεγαλοφυέστερος, τι προστεθεικώς, + ὅπερ οὐκ ἦν ἐν Υἱῷ τῶ λέγοντι “Πάντα ὅσα ἕει e Infra xvi. 15. +“ο Πατὴρ ἐμὰ ἐστι;”

+

Πῶς οὖν ἄρα τὸ δοῦναι νοητέον, ἄκουε λοιπόv. ὥσπερ +ἔχων τὸ δύνασθαι δημιουργεῖν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, δι’ Υἱοῦ +τὰ πάντα δημιουργεῖ, ὡς διὰ δυνάμεως καὶ ἰσχύος ἰδίας. + οὕτως ἔχων καὶ τὸ δύνασθαι κρίνειν, ἐνεργήσει καὶ αὐτὸ δι’ +Υἱοῦ, ὡς διὰ δικαιοσύνης ἰδίας. ὥσπερ ἂν εἰ λέγοιτο καὶ τὸ +πῦρ τῆ ἐξ ἑαυτοῦ κατὰ φύσιν ἐνεργείᾳ τὸ καῦσαί τι παραχωρεῖν, +ταύτην ἔχοντος τοῦ πράγματος τὴν ὁδόv. οὕτω τό +Δέδωκεν εὐσεβῶς ἑρμηνεύοντες, τὴν τοῦ διαβόλου παγίδα + διαφευξόμεθα. εἰ δὲ ἐπιμένουσιν ἀναιδῶς προστεθεῖσθαι a 226 Α. +δόξαν αὐτῷ παρὰ τοῦ Πατρὸς διαβεβαιούμενοι, διὰ τοῦ +κριτὴν ἀναφαίνεσθαι τῆς γῆς, διδασκόντων ἡμᾶς, πῶς ἂν ἔτι +νοοῖτο τῆς δόξης Κύριος, ὁ καὶ ἐν ἐσχάτοις καιροῖς ταῖς +ἐπὶ τούτῳ τιμαῖς στεφανούμενος.

+4. τοίνυν τις τοιγαροῦν Β. 7. γε Β. Cord. τε Ed. ἐπιστράψαι (sic) Β. +οὕτω πάσαν inverso ordine Β. πάσαν om. Cord. 9. ἔστι B.a. ἔσται habet +Cord. τι] μηδὲν τι a. 12. πῶς—νοητέον om. Β. 15. κρίνειν] δημιουργεῖν +κα κρίνειν Β. 16. κα τὸ assumptum ex B.D. 17, ἑαυτοῦ B.D. αὐτοῦ Ed. +22, κρατεῖν ἀναφανέσθαι (sic) Β. ἐπινοοῖτο pro ἔτι νοοῖτο Β. 23. τῆς δόξης +assumptum ex Β. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Η. +

Ὅτι Θεὸς καὶ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, καὶ εἰκὼν +b τοῦ γεννήσαντος ἀκριβὴς, ἴσην ἔχει πρὸς αὐτὸν καὶ τιμὴν κοὶ +δόξαν.

+23

Ἵνα πάντες τιμῶσι τὸν Υἱὸν καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα ὁ μὴ +τιμῶν τὸν Υἱὸν οὐ ὑμὰ τὸ Πατέρα τὸ πέμψαντα αὐτόν.

+

ΑΙΤΙΑ καὶ πρόφασις ἤδη τῶν προκατηριθμημένων ὁρᾶ· +τᾶι, τὸ χρῆναι τιμᾶσθαι τὸν Υἱὸν ἐν ἰσότητί τε καὶ ὁμοιότητι +c τῆ πρὸς τὸν Πατέρα. βραχὺ δὲ ἀναλαβὼν, καὶ εἰς τὴν τῶν +κατόπιν ἀνακομιζόμενος μνήμην, περιαθρήσῃ ἀκριβῶς τοῦ +Supra ver. 18. λόγου τὴν δύναμιv. οὐκοῦν ἴδιον μὲν ἔφασκε “Πατέρα τὸν +“Θεὸν ὑπάρχειν, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ·’ εἶτα πάλιν +Supra ver. 19. ἰσοσθενῆ καὶ ὁμότεχνον ἀπεδείκνυε λέγων “Α γὰρ ἃν +“ἐκεῖνος ποιῇ, ταῦτα καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ· ὅτι δὲ καὶ +ζωὴ καὶ ζωοποιὸς κατὰ φύσιν ἐστὶν, ὥσπερ οὖν καὶ ὁ γεννήσας +Supra ver. 21. αὐτὸν, διεσάφει προστιθείς “Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ +“ἐγείρει τοὺς νεκροὺς καὶ ζωοποιεῖ, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς οὓς +d “θέλει ζωοποιεῖ.” ἀλλ’ ὡς ἔσοιτο καὶ πάντων κριτὴς, +συνευδοκοῦντος ἐφ’ ἅπασι καὶ συγκατανεύοντος τοῦ Πατρὸς, +Supra ver. 22. ἐξηγεῖτο λέγων “Οὐδὲ γὰρ ὁ Πατὴρ κρίνει οὐδένα, ἀλλὰ +“τὴν κρίσιν πᾶσαν δέδωκε τῷ Υἱῷ.” τίς οὖν ἡ τούτων +αἰτία; τί δὲ ἄρα τὸ πεπεικὸς διὰ τοιούτων ἔρχεσθαι λόγων +τὸν Μονογενῆ; Ἵνα πάντες φησὶ τιμῶσι τὸν Υἱὸν καθὼς τιμῶσι +τὸν Πατέρα. εἰ γὰρ πάντα ἔστιν ὅσα καὶ ὁ Πατὴρ, ὅσον +8. τε assnmptum ex Β. g. τῆς pro τῆ Β. βραχὺν Β. τῶν κατόπιν +B.D. κατατόπιν (sic) Β. unde ut vid. κατὰ τόπον Ed. 10. περιαθρήσεις Β. +13. ὁμότεχνον] ἰσότεχνον Β. 23. φησὶ om. Β. + + +ἧκεν εἰς ἀξίωμα θεοπρεπὲς, πῶς οὐκ ἂν εἴη πρέπον ἰσοστάθμοις +ἐκείνῳ στεφανοῦσθαι τιμαῖς, τὸν ᾧπερ οὐδὲν εἰς ταυτότητα +τῆς οὐσίας ἐνδεῖ; τί οὖν ἄρα πάλιν καὶ πρὸς τοῦτό e +φασιν “οἱ πάντα τὰ ὀρθὰ διαστρέφοντες,” ὡς ὁ προφήτης Mic. iii. 9. + φησὶν Ἡσαΐας; Εἰ διὰ τὸ λέγεσθαι, φησίν Ἵνα πάντες +τὸν Υἱον καθὼς τιμῶσι τὸν Πατέρα, νομίζετε χρῆναι τὸν Υἱὸν +ἰσομέτροις τῷ Πατρὶ κατασεμνύνειν τιμαῖς, ἀγνοεῖτε τῆς +ἀληθείας μακράν που βαδίζοντες. οὐ γὰρ πάντως τό Καθὼς +ἰσότητα πραγμάτων εἰσφέρει, καθ’ ὧν ἂν φαίνοιτο τεθὲν, +ὁμοίωσιν δέ τινα χαρακτηρίζει πολλάκις, οἷον, φησὶν, ὁ a 227 Α. +Σωτῆρ’ που συμβουλεύει λέγων “Γίνεσθε οἰκτίρμονες, καθὼς S. Luc. vi. 36. +καὶ ο Πατὴρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος οἰκτίρμων ἐστίν.” ἆρ’ οὖν +ἐσόμεθα διλοικτίρμονες οὕτως, ὡς ὁ Πατὴρ, διὰ τό Καθώς; +καὶ πάλιν ὁ χριστὸς λέγει πρὸς τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα περὶ + τῶν μαθητῶν “Ἠγάπησας αὐτοὺς, καθὼς ἐμὲ ἠγάπησας.” Infra xvii. 23. +ἀλλ’ οὐχ οὕτω δώσομεν ἠγαπῆσθαι τοὺς μαθητὰς, ὡς τὸν +Υἱὸν πάλιν, διὰ τό Καθώς. τί οὖν εὑρεσιλογεῖς καὶ ἀποβιάζῃ +τὴν λέξιν εἰς δυσφημίαν, οὐδεμίαν τοῖς ἀκροωμένοις ἀνάγκην b +εἰσφέρουσαν, εἰς τὸ χρῆναι τιμᾶν τὸν Υἱὸν ἐν ἴσῳ μέτρῳ τῷ + φύσαντι;

+

Τί οὖν πρὸς ταῦτα καὶ παρ’ ἡμῶν; πικροῖς μὲν ἡμῶν +καθυλακτοῦσι λόγοις οἱ θεομάχοι, ἀλλ’ “ Ἔξω τοὺς κύνας,” Phil. iii. 2. +ὡς ὁ Παῦλός φησιν, “ ἔξω τοὺς κακοὺς ἐργάτας, ἔξω’’ τῆς +ὀρθῆς πίστεως “τὴν κατατομήν.” ἡμεῖς μὲν γάρ ἐσμεν άληθείας + υἱοὶ, καὶ τέκνα φωτός· διάτοι τοῦτο τὸν Μονογενῆ τῶ +Θεῷ καὶ Πατρὶ συνδοξάζομεν, οὐ κατά τινα διαφορὰν, ἀλλ’ +ἐν ἰσότητι τιμῆς τε καὶ δόξης, ὡς Θεὸν ἐκ Θεοῦ, καὶ φῶς ἐκ c +φωτὸς, καὶ ζωὴν ἐκ ζωῆς. καὶ περιεργάζεσθαι μὲν τὸ πίστει +παραδεκτὸν, ὡς ἐπὶ πλεῖστον οὐκ ἀσφαλές· βασανιστέον δ’ + οὖν ὅμως καὶ τοῦ Καθὼς τὴν δύναμιν, ἵνα μὴ μέγα φρονῶσιν +ἐφ’ ἑαυτοῖς οἱ δι’ ἐναντίας. οὐκοῦν ἐπὶ μὲν τῶν ἀνομοίων +5. πάντες D. πάντα Ed. 6. καθὼς Β. καθὰ Ed. 10 ὁμοίως pro +ὁμοίωσιν Β. 14. λέγει post Πατέρα transponit Β. 22. λόγοις καθυλακτοῦσιν +inverso ordine Β. 24. μὲν assumptum ex Β. + + +κατὰ τὴν φύσιν ὅτε τάττεται τό Καθὼς, οὐ πάντως ἀπαράλλακτον +ἡμῖν εἰσφέρει τὴν ἰσότητα, ὁμοιότητα δὲ μᾶλλον καὶ +d εἰκονισμὸν, ὡς καὶ αὐτοὶ προλαβόντες ὡμολογήκατε. ἐπὶ δὲ +τῶν ἀλλήλοις κατὰ πάντα προσεοικότων εἴπερ ὁρῷτο τεθὲν , +καὶ ἰσότητα τὴν ἐν πᾶσι καὶ ὁμοιότητα δηλοῖ, καὶ εἴ τι +τούτοις ἕτερον ἰσοδυναμοῦν εὑρίσκεται. οἷόν τι φημί· λαμπρὸς +μὲν ὁ κατ’ οὐρανόν ἐστιν ἥλιος, λαμπρὸς δὲ ὁμοίως καὶ +ὁ γῆθεν ἄργυρος. ἀλλ’ ἡ μὲν φύσις τῶν εἰρημένων διάφορος. +νοείσθω δέ τις τυχὸν τῶν ἐπὶ γῆς πλουσίων τοῖς κατ’ οἶκον +οἰκέταις Λαμπέτω λέγων ὁ ἄργυρος, καθὼς καὶ ὁ ἥλιος· ἐν +τούτῳ δὴ μάλα δικαίως οὐκ εἰς τὴν ἴσην ἀναβαίνειν λαμπρότητα +e τῷ ἡλίῳ τὴν ἐκ γῆς ὕλην φαμὲν, ἀλλ’ εἰς ὁμοίωσίν +τινα καὶ ἐμφέρειαν, καὶ εἰ φέροιτο κατ’ αὐτοῦ τό Καθώς· +Πέτρου δὲ καὶ Ἰωάννου τυχὸν τῶν ἁγίων μαθητῶν παρενεχθέωτων +εἰς μέσον, οἳ καὶ τῷ τῆς φύσεως λόγῳ, καὶ τῆ εἰς +Θεὸν εὐσεβείᾳ τῆς πρὸς ἀλλήλους ἀκριβοῦς ὁμοιότητος οὐκ +ἀπολιμπάνονται, τετάχθω τό Καθὼς, λέγοντός του περὶ +αὐτῶν, ὡς ἐν ὑποκειμένῳ τιμάσθω παρὰ πάντων Ἰωάννης, +καθὼς καὶ ὁ Πέτρος· ἆρα τό Καθὼς ἀτονήσει πάλιν εἰς τὸ +228 Α. a μὴ δεῖν ἐπ’ ἀμφοῖν τὴν ἴσην ἄγεσθαι τιμήν ; ἀλλ’ οὐκ ἃν +οἶμαί τις τὸ τοιοῦτον ἐρεῖ· θεωρήσει γὰρ δὴ τὸ κωλῦον +οὐδέν.

+

Kατὰ ταύτην τοῦ νοήματος τὴν ἀναλογίαν, ὅταν ἐφ’ Υἱοῦ +καὶ Πατρὸς φέρηται τό Καθὼς, διὰ ποίαν αἰτίαν ἀποναρκήσομεν +ἰσομέτροις ἄμφω καταστέφειν τιμαῖς; προανασκεψάμενος +γὰρ ὡς Θεὸς τὰ ἐσόμενα, καὶ τὴν βάσκανον τῆς σῆς +ἀμαθίας περιαθρήσας ἀντιλογίαν, οὐ γυμνὸν εὐθὺς, οὐδὲ τῆς +αὐτῷ πρεπούσης ἔρημον ἐπικουρίας, τό Καθὼς εἰσενήνοχεν, +b ἀλλὰ ταῖς μὲν καθηκούσαις προοχυρώσας πληροφορίαις, +προαποδείξας δὲ ὅτι καὶ Θεὸς ὑπάρχοι κατὰ φύσιν· ἴδιον +8. γῆθεν] γν[οσθεν (sic) Β. II. ἀναβαίνει Β. 14. δὲ om. Β. 15. τῆς +εἰς Θεὸν εὐσεβείας Β. 17. του Β. τίνοι Ed. 23. κατὰ ταύτην B. κατ’ +αὐτὴν Ed. 25. προσανασκεψάμενος Β. 20. προεχυρώσας Β. vide Lexica +sub voce ἐχυρόω. + + +γὰρ ἐποιεῖτο Πατέρα τὸν Θεόν· προκατασκευάσας δὲ πάλιν, +ὅτι καὶ Θεὸς Δημιουργὸς καὶ ζωὴ κατ’ ἀλήθειάν ἐστι, καὶ +ὅλως, ἵν᾿ οὕτως εἴπω, τοῖς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐπαγλαϊζόμενον +ἰδιώμασι προεισενεγκὼν, εὐκαίρως ἐπάγει λοιπόν Ἵνα + παντες τιμῶσι τὸν Υἱὸν καθὼς τιμῶσι καὶ τὸν Πατέρα. εἶτα τί +τὸ ἀντιστατοῦν ἀναφανεῖται λοιπὸν, τί δὲ τὸ κωλῦον ἐστὶ +τὸν, ᾧπερ οὐσιωδῶς ἐνυπάρχει τὰ τοῦ γεννήσαντος ἴδια e +κα,ὶ ἐξαίρετα, πρὸς τὸ ἴσον τῆς τιμῆς ἀναβαίνειν μέτρον; +αὔην γὰρ ἤδη τιμῶντες τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἁλωσόμεθα + φύσιν, καλῶς ἐν Υἱῷ διαλάμπουσαν· διὰ γὰρ τοῦτό +φησιν ἐφεξῆς Ὁ μὴ τιμῶν τὸν Υἱὸν οὐ τιμᾷ τὸν Πατέρα τὸν +πεμψαντα αὐτόv. ἀναβήσεται γὰρ οὐκ ἐφ’ ἕτερόν τινα +μᾶλλον τῆς εἰς Υἱὸν ἀτιμίας τὸ ἔγκλημα, καὶ τῆς δυσφημίας +ἡ δύναμις, ἣ εἰς αὐτὸν ἀληθέστερον τὸν Πατέρα, καθάπερ + ἄπο πηγῆς τῆς οἰκείας φύσεως ἀνέντα τὸν Υἱὸν, εἰ καὶ +συνυπάρχων ἀιδίως αὐτῷ διὰ πάσης ὁρᾶται τῆς ἁγίας d +γράφης.

+

Ἀλλὰ ναὶ, φησὶν ὁ δι’ ἐναντίας, ἡκέτω τῆς εἰς Υἱὸν +ἀτιμίας τὸ ἔγκλημα πρὸς ὅπερ ἂν βούλοιο, μᾶλλον δὲ εἰς + αὐτὸν ἀφικνείσθω τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα. ἀγανακτήσει γὰρ +δὴ καὶ μάλα εἰκότως, ἀλλ’ οὐχὶ πάντως, ὡς τῆς αὐτοῦ +φύσεως ὑβρισμένης ἐν Υἱῷ, κατὰ τὸν ἀρτίως ἡμῖν φιλοτεχνηθέντα +λόγον, ἀλλ’ ἐπείπερ ἐστὶν εἰκὼν αὐτοῦ καὶ +χαρακτὴρ, ὡς πρὸς τὴν θείαν τε καὶ ἄρρητον αὐτοῦ φύσιν + ἄριστα μεμορφωμένος, χαλεπαίνει μὲν εὐλόγως, ἀνοίσει δὲ e +πάντως εἰς ἑαυτὸν τὸ ἀδίκημα. καὶ γὰρ ἦν ὄντως τῶν +ἀτοπωτάτων, τὸν τοῖς θείοις χαρακτῆρσιν ἐμπαροινήσαντα, +μὴ οὐχὶ πάντως τῆς εἰς ἀρχέτυπον ἁμαρτίας ἀποτιννύναι +δίκας· ὥσπερ οὖν ἀμέλει, καὶ ὁ ταῖς εἰκόσι τῶν ἐπὶ γῆς + βασιλέων ἐμπαροινήσας, ὡς εἰς αὐτὸν ἤδη πεπλημμεληκὼς +τον κρατοῦντα κολάζεται· ὡρισμένον ’δε τι τοιοῦτον παρὰ +2. ζωὴ Β. ζῶν Ed. 3. ὅλως, ἱν οὕτως] ὅλοις οὕτως Β. 5. καὶ assumptum +ex B. τι ἑξῆς B 13. ἀλλ’ μᾶλλον ante οὐκ transponit B. +21. αὐτοῦ Β. αὐτῆς Ed. + + +Gen. ix. 6. Θεοῦ καὶ ἐφ’ ἡμῶν αὐτῶν εὑρήσομεν “Ὁ γὰρ ἐκχέων, +φησὶν, “αἷμα ἀνθρώπου ἀντὶ τοῦ αἵματος αὐτοῦ ἐκχυθή- +229 A. a “σεται, ὅτι ἐν εἰκόνι Θεοῦ ἐποίησα τὸν ἄνθρωποv. ὁρᾷς +οὖν, φησὶν, ἤδη διὰ τούτου, καὶ μάλα σαφῶς, ὅτι τῆς εἰκόνος +ἀδίκου μένῃς, καὶ οὐχὶ πάντως τῆς θείας αὐτοῦ φύσεως, +ἀγανακτεῖν οἴεται δεῖν ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ; οὐκοῦν κατὰ +τοῦτον νοείσθω τε καὶ ἐσχηματίσθω τὸν τρόπον τὸ εἰρημένον +παρὰ Χριστοῦ Ὁ μὴ τιμῶν τὸν Υἱὸν οὐδὲ τὸν Πατερα τιμᾷ.

+

Ἆῤ οὖν ἔξω κείσεται μεθ’ ἡμῶν τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὁ +b Μονογενής; πῶς οὖν ἔτι κατὰ φύσιν Θεός ἐστιν, εἴπερ ὅλως +ἐξώλισθε τῶν τῆς θεότητος ὅρων, ἐν ἰδίᾳ τινὶ φύσει καὶ +ἑτεροίᾳ κείμενος, ἢ ἐν ἧπέρ ἐστιν ὁ Πατήρ; ἀδικοῦμεν δὲ +κατὰ τὸ εἰκὸς, εἰς ἕνα θεότητος ἀναβιβάζοντες λόγον, τῆς +ἁγίας τριάδος τὴν σύνταξιv. ἔδει γὰρ ἔδει λοιπὸν προσκυνεῖν +μὲν ἡμᾶς ὡς Θεὸν τὸν Πατέρα, δόξαν δέ τινα πάλιν +ἰδίαν ἀπονέμειν τῷ Υἱῷ καὶ τῷ Πνεύματι, ὡς εἰς +κατασχίζοντας φύσεις, καὶ ἴδιον ἑκάστῳ τὸν τοῦ πῶς ἐστι +c διορίζοντας λόγον· ἀλλ’ ἕνα Θεὸν ἡμῖν αἱ θεῖαι πρεσβεύουσι +γραφαὶ, τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ καὶ τὸ Πνεῖμα συντάττουσαι, +ὡς διὰ τῆς οὐσιώδους καὶ ἀπαραλλάκτου ταὐτότητος, εἰς ἕνα +θεότητος ἀναφερομένης λόγον τῆς ἁγίας τριάδος. οὐκ ἄρα +ἐστὶ τῆς τοῦ γεννήσαντος φύσεως ἀλλότριος ὁ Μονογενὴς, +ἀλλ’ οὐδ’ ἂν ὅλως Υἱὸς ὑπάρχων νοοῖτο κατὰ ἀλήθειαν, εἰ +μὴ ἐκ τῆς τοῦ τεκόντος ἐξέλαμψεν οὐσίας· τοιοῦτος γὰρ, +καὶ οὐχ ἕτερος ἐν πᾶσιν ὁ τῆς ἀληθοῦς υἱότητος ὅρος τε καὶ +τρόπος. Υἱοῦ δὲ οὐκ ὄντος, συναναιρεθήσεται πάντως καὶ τὸ +d εἶναι Πατέρα τὸν Θεόv. πῶς οὖν ἀληθεύσει λέγων ὁ Παῦλος +Eph. iii. 15. περὶ αὐτοῦ “Ἐξ οὗ πᾶσα πατριὰ ἔν τε οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς +“ὀνομάζεται;” εἰ γὰρ μὴ γεγέννηκεν ἐξ ἑαυτοῦ +τὸν Υἱὸν πῶς ἐν αὐτῷ τῆς πατρότητος ἡ ἀρχὴ διήκουσα +κατὰ μίμησιν ἐπί τε τοὺς ὄντας ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς; +4. ἤδη διὰ τοῦτο φησιν Β. 10. ἐστιν Θεός inverso ordine Β. 1 1, τοίνυν +pro τινι Β. 14. λοιπὸν ἀεὶ inverso ordine Β. 15. ’τον κα Πατέρα Β. +17. διασχίζοντας Β. 20. κα om. Β. + + +ἁλλ’ ἔστι Πατὴρ κατ’ ἀλήθειαν ὁ Θεός· Υἱὸς ἄρα κατὰ +φύσιν ὁ Μονογενὴς, εἴσω τε πάντως ἐστὶ τῶν τῆς θεότητος +ὅρων· Θεὸς γὰρ ἐκ Θεοῦ τεχθήσεται, καθάπερ οὖν ὁ ἄνθρωπος +ἐξ ἀνθρώπου τυχὸν, καὶ οὐ διαψεύσεται τοῦ Θεοῦ e + καὶ Πατρὸς ἡ τὰ πάντα ὑπερκειμένη φύσις, τὸν αὐτῇ μὴ +πρέποντα τεκοῦσα καρπόν.

+

Ἐπειδὴ δὲ δυσσεβῶς τε καὶ ἀνοήτως φασὶν οὐ τὴν τοῦ +Θεοῦ τε καὶ Πατρὸς ἐξυβρίζεσθαι φύσιν ἐν Υἱῷ, μὴ τῆς +προσηκούσης ἀπολαύοντι δόξης πρός τινων, ὡς εἰκόνος δὲ + μᾶλλον ἰδίας ἠτιμασμένης ἐν αὐτῷ χαλεπαίνειν, εἰκότως γε +δὴ ποιοῦντα καὶ καλῶς· ἐρωτητέον αὐτοὺς, κατὰ τίνα τρόπον +εἰκόνα βούλονται τοῦ Πατρὸς εἶναί τε καὶ λέγεσθαι τὸν Υἱόν. +μᾶλλον δὲ αὐτοὶ τὸν παρ’ ἐκείνων φθάσαντες λόγον προδιαστέλλωμεν +τῆς εἰκόνος τὰ εἴδη, κατά γε τὸν ἐγχωροῦντα a 230 Α. + λόγον· οὕτω γὰρ ἂν γένοιτο σαφής τε καὶ λίαν εὐκρινεστέρα +τῶν ζητουμένων ἡ εὕρεσις. οὐκοῦν μία μὲν ἤδη καὶ πρώτη +τῆς κατὰ φύσιν ταὐτότητος ἐν ἀπαραλλάκτοις τοῖς ἰδιώμασιν +ἡ εἰκὼν, ὡς ἐξ Ἀδὰμ ὁ Ἄβελ, ἣ Ἰσαὰκ ἐξ +δευτέρα δὲ πάλιν ἡ κατὰ μόνην τὴν τοῦ χαρακτῆρος ἐμφέρειαν, + καὶ τὸ ἀκριβὲς τοῦ εἴδους ἐκτύπωμα, καθάπερ ἡ τοῦ +βασιλέως ἐν ξύλῳ γραφὴ, ἢ καὶ καθ’ ἕτερόν τινα πεποιημένη +τρόπον, ὡς πρὸς αὐτὸν ἄριστά τε καὶ ἐντεχνέστατα. εἰκὼν b +δὲ ἑτέρα λαμβάνεται πάλιν πρὸς ἤθη καὶ τρόπους καὶ πολιτείαν +καὶ θέλημα τὸ ἐπί τισιν ἀγαθοῖς ἢ φαύλοις, ὡς ἐοικέναι + λέγεσθαι τυχὸν τὸν μὲν ἀγαθοεργοῦντα τῷ Παύλῳ, τὸν δὲ +μὴ τοιοῦτον τῷ Κάϊv. τὸ γὰρ ἐν τοῖς ἴσοις ὁρᾶσθαι +τε καὶ ἀγαθοῖς, τὴν ὁμοίωσιν ἑκάστῳ πραγματεύεται καὶ +περιτίθησιν εἰκότως. εἶδος δέ πὼς εἰκόνος ἐστὶν ἕτερον, καὶ +τὸ ἐν ἀξιώματι καὶ τιμῇ καὶ δόξη καὶ ὑπεροχῇ, ὥσπερ ἃν εἴ + τις τυχὸν τήν τινος ἀρχὴν διαδέχοιτο, καὶ πάντα δρῴη μετ’ c +2. πάντως D. πόντων Β. πὼς Ed. 3. ὁ assiimptum ex Β. 5. ἡ +om. Β. 8. τε assumptum ex Β. 10. ἡτοιμασμένης (sic) D. χαλεπαίνει +Β. 13. ἐκείνων Β. ἐκείνου Ed. 15. λόγον] τρόπον Β. ἂν om. B. +30. δρῶν Β. + + +ἐξουσίας, ἅπερ ἃν ἐκείνῳ προσήκοι τε καὶ πρέποι. εἰκὼν +δὲ ἑτέρως, ἢ καθ’ ἑτέραν τινὰ ποιότητα πράγματος ἢ ποσότητα, +σχῆμά τε καὶ ἀναλογίαν· δεῖ γὰρ ἤδη συλλήβδην +εἰπεῖν.

+

Διδασκέτωσαν τοίνυν οἱ τῆς θείας εἰκόνος ἀκριβέστατοι +ζητηταὶ, πότερόν ποτε τὴν οὐσιώδη καὶ φυσικὴν ἀπονεμεῖν +ὁμοίωσιν οἴονται δεῖν τῷ Μονογενεῖ, καὶ οὕτως εἰκόνα φασὶν +ὑπάρχειν τοῦ Πατρὸς τὸν Μονογενῆ τὸν ἐξ αὐτοῦ προελθόντα +d Λόγον, ὡσπερανεὶ καὶ τὸν Ἄβελ ἐξ Ἀδὰμ, ὅλην +ἀποσώζοντα τοῦ τεκόντος τὴν φύσιν ἐν ἑαυτῷ, καὶ ὁλόκληρον +τῆς ἀνθρωπότητος φοροῦντα τὸν λόγον; ἢ δυσχερανοῦσι +μὲν ἐπὶ τούτῳ λίαν, ὡς Θεὸν ὄντως ἐκ Θεοῦ κατὰ +φύσιν ὁμολογεῖν ἀναγκαζόμενοι τὸν Υἱὸν, ἐπὶ δὲ τὸ μάχεσθαι +τῆ ἀληθείᾳ συνήθως ἐκνεύοντες, ἐπὶ τὸν δεύτερον τῆς +εἰκόνος ἀναβαδιοῦνται τρόπον, ὃς ἐν μόνῃ νοεῖται μορφῇ καὶ +χαρακτῆρι καὶ σχήματι. ἀλλ’ οἶμαι μὲν τοῦτο λέγειν ἀποναρκήσειν +e αὐτούς. οὐ γὰρ πεποσῶσθαι τὸ θεῖον, ἢ καὶ +σχήματι περιγραπτὸν, καὶ χαρακτῆρι μετρούμενον, ἢ καὶ +ὅλως τὰ σωμάτων ὑπομένειν τὸ ἀσώματον, ὑπολήψεταί τις, +οὐδ’ εἰ σφόδρα φαίνοιτο ληρῶv. ἆρ’ οὖν ὡς πρὸς ἤθη καὶ +τρόπους καὶ θέλημα μεμορφῶσθαι λέγουσιν αὐτὸν, καὶ +ταύτην αὐτῷ περιτιθέντες οὐκ αἰσχύνονται τὴν εἰκόνα; πῶς +γὰρ ἔτι κατὰ φύσιν νοεῖται Θεὸς ὁ ἐν μόνῳ τῷ θέλειν τὴν +πρὸς αὐτὸν ἔχων ὁμοίωσιν, ἕτερον δέ τι καθ’ ἑαυτὸν ἰδίως +ὑπάρχων; ὑφεστάναι γὰρ πάντως ὁμολογήσουσιν αὐτόv. +231 Α. a εἶτα τί τὸ πλέον ἐν αὐτῷ παρὰ τὴν κτίσιν φανεῖται λοιπόν; +ἢ γὰρ οὐχὶ καὶ ἀγγέλους πιστεύσομεν πρὸς τὸ θεῖον αὐτοὺς +ἐπείγεσθαι διαπράττειν θέλημα, ἕτερόν τι παρὰ τὸν Θεὸν +κατὰ φύσιν ὑπάρχοντας; τί δὲ ὅταν καὶ ἐφ’ ἡμῶν νοῆται τὸ +1. προσῇ Β. 2. ἡ pro ἢ prius Β. 7. ὑπάρχειν εἰκόνα φησὶν Β. +8. Μονογενῆ τὸν assumpta ex Β. 10. ἐν om. Β. 11. δυσχερανοῦσι B.D. δυσχαιρανοῦσι +Ed. 13. ἐπειδὴ pro ἐπὶ δὲ Β. 15. δυσχερανοῦσι Β. βαδιοῦνται +Ed. 18. μετριούμενον Β. 19. τὸ ἀσώματον B.D. τὰ ἀσώματα Ed. +23. γὰρ Β. οὖν Ed. τῷ D. Ed. mg. τὸ Ed. 24. δέ om. Β. 27. πιστεύομεν +Β. αὐτοὺς Β. ἑαυτοὺς Ed. 28. διαπλάττειν Β. + + +εἰρημένον; ἆρα γὰρ τοῖς ὑπὲρ φύσιν παραλόγως ἐπιπηδᾶν, +καὶ τῶν ἀδυνάτων ἐφίεσθαι διδάσκει λέγων αὐτὸς ὁ Μονογενής +“Γίνεσθε οἰκτίρμονες, καθὼς καὶ ὁ Πατὴρ ὑμῶν ὁ S. Luc. vi. 36. +“οὐράνιος οἰκτίρμων ἐστί;” τοῦτο γὰρ ἦν + εἰπεῖν, χρῆναι δὴ πάντως ἡμᾶς τὴν ἐν ταὐτότητι θελημάτων b +ἀναλαμβάνειν εἰκόνα τοῦ Πατρός. μιμητὴς δὲ καὶ ὁ Παῦλος +ἐγίνετο τοῦ Χριστοῦ, τῆς, ὡς ἐκεῖνοι ληροῦντές φασιν, ἐν +θελήμασι μόνοις εἰκόνος τοῦ Πατρός. ἀλλὰ καὶ τούτων μὲν +ἀπαναστήσονται κατὰ τὸ εἰκὸς τῶν ἀθλίων νοημάτων, ὥσπερ + ’δε τι μεῖζον ἐπινοοῦντες καὶ ἄμεινον, ἐκεῖνο δὴ πάντως +ἐροῦσιν Εἰκών ἐστι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Μονογενὴς, ὅσον +ἐν ταὐτότητι θελημάτων, ὅσον ἐπὶ ἀξίωμα καὶ δόξαν καὶ +δύναμιν τὴν θεοπρεπῆ, ὅσον εἰς ἐνέργειαν τὴν ἐπὶ τῷ κτίζειν +καὶ θαυματουργεῖν, ὅσον εἰς τὸ βασιλεύειν καὶ πάντων c + κρατεῖν, ὅσον εἰς τὸ κρίνειν καὶ προσκυνεῖσθαι πρός τε +ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων καὶ πάσης ἁπαξαπλῶς τῆς κτίσεως. +διὰ τούτων ἁπάντων ἡμῖν ἐν ἑαυτῷ δεικνύων τὸν Πατέρα, +οὐκ ἐκ τῆς ὑποστάσεως φησιν, ἀλλὰ “χαρακτήρ ἐστι τῆς Heb. i.3. +“ὑποστάσεως αὐτοῦ. οὐκοῦν, ὅπερ ἔφημεν ἀρτίως, οὐδέν + ἐστι τῶν εἰρημένων κατ’ ἁ φύσιν ὁ Υἱὸς, ἔξω δὲ πάντων +ἀθρόως κείσεται, κατά γε τὸν παρ’ ὑμῶν ἀνοητότατον λόγον, +οὔτε δὲ Θεὸς ἀληθινὸς, οὔτε Υἱὸς, οὐ βασιλεὺς, οὐ κύριος, d +οὐ δημιουργὸς, οὐ δυνατὸς, οὔτε μὴν ἐν θελήμασιν ἀγαθὸς +κατὰ φύσιν ἰδίοις ἐστίν· ἐν δὲ γυμνοῖς καὶ μόνοις τοῖς + θεοπρεπέσιν ὁρᾶται καυχήμασι. καὶ ὅπερ ἐστὶ ταῖς ἐν πίναξι +γραφαῖς ἡ τῶν χρωμάτων ἐπιβολὴ, μόναις αὐταῖς ταῖς τῶν +ὁρωμένων ποικιλίαις ἐξωραίζουσα, φοροῦσα δὲ ἀληθὲς οὐδέν· +τοῦτο καὶ ἐν Υἱῷ τῶν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἀξιωμάτων τὸ +κάλλος, ἐν μὲν ψιλοῖς καὶ μόνοις ὀνόμασι περιανθίζεται, + ἔξωθεν δὲ ὥσπερ χρωμάτων τινῶν ἐπαλείφεται δίκην· e +5. δὴ Β. Ed. mg. δεῖ Ed. 6. τοῦ Πατρὸς ἀναλαμβάνειν εἰκόνα inverso +ordine Β. 12. εἰς pro ἐπὶ Β. 19. οὐδέ Β. 23. ἀγαθοῖς B. +24. ἰδίοις Β. ἰδίως Ed. καὶ μόνοις om. Β. 25. καυχήμασιν ὁρᾶται Β. +26. ταῖς assumptum ex Β. 27. ποικίλαις ἐξωραΐζοντα B. + + +σκιαγραφεῖται δὲ μᾶλλον ἡ θεία φύσις ἐν αὐτῷ, καὶ ὡς ἐν +ψιλῷ φαίνεται τύπῳ.

+

Εἶτα πῶς οὐκ ἄντικρυς ἁπάσαις φανήσεσθε ταῖς ἁγίαις +Acta SS. Ap. vii. 51. πολεμοῦντες γραφαῖς, ἵνα δὴ καὶ δικαίως ἀκούσητε “Σκλη- +“ ροτραχηλοι καὶ ἀπερίτμητοι καρδίαις καὶ τοῖς ὠσὶν, ὑμεῖς +“ἀεὶ τῷ Πνεύματι τῷ Ἁγίῳ ἀντιπίπτετε, ὡς οἱ πατέρες +“ὑμῶν καὶ ὑμεῖς.” πότε γὰρ οὐ Θεὸν ἀληθινὸν ὀνομάζουσι +τὸν Υἱὸν, ἢ πότε τῆς τοῦ τεκόντος οὐσίας ἔξω φέρουσιν +232 Α. a αὐτόν; τίς δὲ ὁ τολμήσας εἰπεῖν ὡς οὔτε φύσει δημιουργὸς +οὔτε βασιλεὺς οὔτε παντοκράτωρ ἢ προσκυνητός ἐστιν; ὁ +μὲν γὰρ θεσπέσιος μελῳδὸς, ὡς πρὸς αὐτόν που φησὶ τὸν +Ps. xliv. 7. Μονογενῆ “ Ὀ θρόνος σου ὁ Θεὸς εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος.” +Infra xx. 28. Θωμᾶς δὲ πάλιν ὁμοίως ὁ νουνεχέστατος μαθητὴς, καὶ Θεὸν +ὁμοῦ καὶ κύριον ἀποκαλεῖ. παντοκράτωρ δὲ καὶ δημιουργὸς, +διὰ πάσης ἁγίου καλεῖται φωνῆς) καὶ ὡς οὐκ ἐπακτὸν ἔχων +καθ’ ὑμᾶς τὸ ἀξίωμα, ἀλλ’ ὡς τοῦτο κατὰ φύσιν ὑπάρχων, +b ὅπερ εἶναι λέγεται, διά τε τοῦτο προσκυνεῖται παρά τε τῶν +ἁγίων ἀγγέλων καὶ πρὸς ἡμῶν, καίτοι μηδενὶ προσκυνεῖν +ἑτέρῳ τῆς θείας λεγούσης χρῆναι γραφῆς, πλὴν μόνῳ κυρίῳ +τῶ Θεῶ.

+

Εἰ μὲν οὖν ἐπίκτητον αὐτῷ καὶ δοτὸν ἐνυπάρχειν τὸ +θεοπρεπὲς ἀξίωμα πεπιστεύκασιν, εἶτα τῷ τοιούτῳ προσκυνεῖν +Cf. Rom. i. 25. οἴονται δεῖν, ἴστωσαν παρὰ τὸν κτίστην τῇ κτίσει +λατρεύοντες, πρόσφατόν τε καὶ νέον ἑαυτοῖς ζωγραφοῦντες +c θεὸν, ἤπερ ὄντως τὸν κατὰ φύσιν ἐπιγινώσκοντες. εἰ δὲ τῆς +τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐσίας ἔξω κεῖσθαι λέγοντες τὸν +Υἱὸν, καὶ Υἱὸν αὐτὸν καὶ Θεὸν ὁμολογοῦσιν ὕπαρχε ἱν ἀληθινὸν +καὶ βασιλέα καὶ κύριον καὶ δημιουργὸν καὶ οὐσιωδῶς +ἐν ἑαυτῷ τὰ τοῦ Πατρὸς ἔχειν ἴδια καὶ ἐξαίρετα· βλεπέτωσαν +ὅποι ποτὲ πάλιν αὐτοῖς τὸ τῶν τῇδε δοκούντων ἀποσκιαγράφεται +1. Β. 3. φανήσεσθε—γραφαῖς] φανίσθαι ταῖς θείαις γραφαῖς +Β. 7. οὖν pro οὐ Β. 13. Κύριον et Θεόν inter se transp. Β. +17. εἶναι ὅπερ inverso ordine Β. 23. τῇ κτίστῃ (?) παρὰ τὸν κτίστην inverso +ordine Β. 25. ἐπιγινώσκοντες Β. γινώσκοντες Ed. 27. Υἱὸν αὐτὸν +καὶ Θεὸν] Θεὸν αὐτὸν Β. 2(). ἐν αὐτῷ Β. + + +κινδυνεύσει τέλος. οὐδὲν γὰρ ὅλως ἐν τῇ θείᾳ φύσει τὸ +ἀξιόπιστον εὑρεθήσεται, δυναμένης ἤδη καὶ τῆς τῶν γενητῶν +φύσεως ὑπάρχειν τοῦτο κατ᾿ ἀλήθειαν, ὅπερ ἂν νοοῖτο καὶ +αὐτή. ἀποδέδεικται γὰρ κατά γε τὸν παρὰ τοῖς δι᾿ ἐναντίας d + ἀδρανέστατον λόγον, τῆς μὲν θείας φύσεως οὐχ ὑπάρχων ὁ +Μονογενὴς, ἔχων δ᾿ οὖν ὅμως ἀληθινῶς ἐν ἑαυτῷ τὰ ἐκείνης +ἐξαίρετα. εἶτα τίς οὐκ ἀποφρίξει, καὶ μόνον ἀκούων τὴν +τῶν δογμάτων δυσσέβειαν; πάντα γὰρ ἄνω τε καὶ κάτω +στρέφεται λοιπὸν, τῆς μὲν τὰ πάντα ὑπερκειμένης φύσεως + καταβαινούσης ἐπὶ τὸ συντάττεσθαι τοῖς γενητοῖς, αὐτῆς δὲ +τῆς κτίσεως εἰς τὸ ὑπερέκεινα καὶ οὐχ ὡρισμένον αὐτῇ παραλόγως +ἀναπηδώσης μέτρον.

+

Οὐκοῦν, ὡς ὁλκάδος ἐν πελάγει βαπτιζομένης, τῆς τῶν e +τοιούτων δογμάτων ἀτοπίας ἀπονηχόμενοι, σπεύδωμεν ὡς + ἐπ᾿ ἀσφαλῆ καὶ ἀκύμονα λιμένα τὴν ἀλήθειαν, καὶ εἰκόνα +τοῦ Θεοῦ τε καὶ Πατρὸς ὁμολογῶμεν τὸν Υἱὸν, οὐκ ἐπικήροις +ὥσπερ τισὶ περιπεπλασμένον ἀξιώμασιν, οὐδὲ μόνοις +τοῖς θεοπρεπέσι κατηγλαϊσμένον ὀνόμασιν, ἀλλ᾿ οὐσιωδῶς +πρὸς τὴν τοῦ τεκόντος ἐμφέρειαν ἀπηκριβωμένον, καὶ ἀπαραλλάκτως + ὑπάρχοντα κατὰ φύσιν, ὅπερ ἂν νοοῖτο καὶ ὁ +γεννήσας αὐτὸν, τουτέστι Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ κατὰ a 233 A. +ἀλήθειαν, παντοκράτορα, δημιουργὸν, δεδοξασμένον, ἀγαθὸν, +προσκυνητὸν, καὶ εἴ τι τοῖς εἰρημένοις ὡς Θεῷ πρέπον +παρέζευκται. τότε γὰρ δὴ κατὰ πάντα προσεοικότα δεικνύοντες + τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ ἀληθεύοντα παραστήσομεν, +ὡς εἰ μή τις βούλοιτο τιμᾶν τὸν Υἱὸν, οὐδὲ τὸν Πατέρα +τιμᾷ τὸν ἀποστείλαντα αὐτόν· περὶ τούτου γὰρ ἡμῖν ἡ +ζήτησις, καὶ ἡ τῶν ἀρτίως ἐξητασμένων μένων κεκίνηται +βάσανος.

+2. δυναμένης] δυνάμεως D. 10. τοῖς om. Β. II. οὐχ om. Β. +14. σπεύδομεν Β. 16. τε assumptum ex Β. ὁμολογοῦμεν Β. 17. ὥσπερ +om. Β. περιπεπλασμένον] πεπλανημένον Β. 18. κατηγλαϊζόμενον (sic) Β. +Statim ὀνόμασιν edidi ex Β, qui ὄμμασιν prius scripsit, postea correxit. ἀξιὡμασιν +repetit Ed. 19. ἐμφέρειαν Β. ἀκρίβειαν Ed. + + +b +24

Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ὁ τοι λόγον μου ἀκούων καὶ +πιστεύων τῷ πέμψαντί με ἔχει ζωὴν αἰώνιον· κὼ εἰς κρίσιν +οὐκ ἔρχεται, ἀλλὰ μεταβέβηκεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν +ζωην.

+

Αποδείξας ἤδη διὰ τῶν προλαβόντων ἀρκούντως, ὡς οὐκ +εἰς μόνον ἁμαρτάνουσι τὸν Υἱὸν οἱ τάλανες Ἰουδαῖοι, τολμῶντες +ἐπιτιμᾶν οἷσπερ ἂν λέγη διδάσκων, ἢ καὶ ἐργάζηται +παρ’ αὐτοῖς, ἀλλὰ καὶ εἰς αὐτὸν ἀμαθαίνοντες πλημμελοῦσι +c τὸν Πατέρα, καὶ ὅσον ἧκεν εἰς τὴν τῶν εἰρημένων ἐνέργειαν, +περιστείλας τῷ φόβῳ τὸ θράσος, καὶ ζῆν ἀναπείσας ἐπιεικέστερον +τῆ τῶν ἐσομένων ἐλπίδι, λοιπὸν σαγηνεύει πρὸς +εὐπείθειαv. οὐκ ἀτέχνως δὲ πάλιν τὸν ἐπὶ τούτοις ἐποιήσατο +λόγοv. ἐπειδὴ γὰρ οἶδεν ἔτι νοσοῦντας τοὺς Ἰουδαίους, +σκανδαλιζομένους τε ἔτι περὶ αὐτοῦ, πάλιν ἀναφέρει τὴν +πίστιν εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, οὐχ ὡς +ἑαυτὸν ἔξω τιθεὶς, ἀλλ’ ὡς διὰ τὴν ταὐτότητα τῆς οὐσίας +καὶ ἐν Πατρὶ τιμώμενος. τοὺς ’δε γε πιστεύοντας, οὐ μετό- +d χους ἔσεσθαι μόνον τῆς αἰωνίου ζωῆς, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐκ τῆς +κρίσεως διαφεύξεσθαι κίνδυνον, δικαιουμένους δηλονότι +διισχυρίζεται, κεκερασμένον ἐλπίδι προτείνων τὸν φόβοv. +οὕτω γὰρ ἦν ἐνεργέστερόν πὼς καὶ δεικτικώτερον τοῖς +ἀκροωμένοις ἀπεργάσασθαι τὸν λόγον.

+25

Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν δυ’ ἔρχεται ὥρα κὼ νῦν ἐστιν ὅτε οἱ +νεκροὶ ἀκούσωσι τῆς φωνῆς του Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ κὼ οἱ +ἀκούσαντες ζήσουσιν.

+e +

Εκ θανάτου πρὸς ζωὴν μεταβήσεσθαι τοὺς πιστεύοντας +εἰπὼν, ἑαυτὸν εἰσφέρει τῆς ἐπαγγελίας ἐργάτην καὶ ὅλου τοῦ +5. ἀρκούντων Β. 8. ἀμαθάνοντες Β. 10. ζωὴν pro ζῆν Β. II. τῆς pro +τῆ̣ Β. 14. τε ἔτι Β. τουτέστι Ed. 18. ἔσεσθαι μόνον τῆς αἰωνίου] μὲν +τῆς αἰωνίου ἔσεσθαι Β. 19. διαφεύξασθαι Β. 24. ἀκούσωσι Β. ἀκούσονται +D mg. ἀκούσουσι D. Ed. 25. ζήσουσιν Β. ζήσονται Ed. 26. πρὸς] +εἰς Cord. + + +πράγματος ἀκοτελεστὴν, ὁμοῦ μὲν ἐκεῖνο τοῖς Ἰουδαίοις +ὑπαινιττόμενος, ὅτι θαυμαστὴ μὲν ὄντως ἐστὶν ἡ ἐπὶ τῷ +παραλελυμένῳ δύναμις, ἀξιολογωτέρων δ’ οὖν ὅμως ἀναδειχθήσεται +δημιουργὸς ὁ Υἱὸς, οὐκ ἀρρώστημα μόνον, οὐδὲ τὰς + ἐκ νόσου μαλακίας τῶν ἀνθρωπίνων ἐξελαύνων σωμάτων, +ἀλλὰ καὶ αὐτὸν ἤδη τὸν θάνατον καὶ τὴν ἐπισκήψασαν a 234 Α. +ἀνατρέπων φθοράν· τοῦτο γὰρ ἦν τὸ καὶ μικρῷ πρότερον +εἰρημένον “Ὁ Πατὴρ φιλεῖ τὸν Υἱὸν καὶ πάντα δείκνυσιν Supra ver 2. +“αὐτῷ ἃ αὐτὸς ποιεῖ, καὶ μείζονα τούτων δείξει αὐτῷ + “ἔργα, ἵνα ὑμεῖς θαυμάζητε.” τὸ γὰρ ἐν τῷ θαυμάζεσθαι +μεῖζον, ἐν τῆ τῶν νεκρῶν ἀναστάσει φαίνεται. ὁμοῦ δὲ +πάλιν ἐκεῖνο κατασκευάζων, ὅπερ ἦν εἰκὸς οὐκ ἐν ὀλίγῳ μέτρῳ +καταπτοήσειν τοὺς ἀκροωμένους· ὅτι γὰρ καὶ ἀναστήσει +τοὺς νεκροὺς, καὶ πρὸς κρίσιν ἄξει τὸ ποίημα, διαγορεύει + σαφῶς, ἵνα τῷ προσδοκᾶν αὐτῷ παραστήσεσθαί ποτε, καὶ b +τὸν ἐφ’ ἑκάστοις ἀποδώσειν λόγον, ὀκνηρότεροι μέν πὼς εἰς +τὴν ἐπὶ τὸ διώκειν αὐτὸν εὑρίσκοιντο τόλμαν, δέχοιντο δὲ +προθυμότερον ἤδη τὸν τῆς διδασκαλίας τε καὶ ὑφηγήσεως +λόγον.

+

Εἰς ταῦτα μὲν οὖν ὁ τοῦ κεφαλαίου σκοπὸς ὁρᾶται καὶ +συντείνεται· τὸ δὲ πρὸς λέξιν ἡμᾶς ἀναγκαῖον ἀπολευκάναι +λοιπόv. ὁ μὲν οὖν κοινὸς, ὡς ἔοικεν, ἔχει λόγος, ὡς ἥξει +ποτὲ καιρὸς καθ’ ὃν ὰκούσ ονται τῆς τοῦ διανιστῶντος φωνῆς c +οἱ νεκροί· παρεῖναι δὲ καὶ νῦν οὐδὲν ἧττον ὑπολαμβάνουσιν + αὐτὸν, ἢ ὡς Λαζάρου τυχὸν τῆς τοῦ Σωτῆρος ἀκουσομένου μένου +φωνῆς, ἢ καὶ νεκροὺς εἶναι λέγοντες τοὺς οὔπω διὰ τῆς +πίστεως εἰς αἰώνιον ἀνακεκλημένους μένους ζωὴν, οἳ δὴ καὶ πάντως +εἰς αὐτὴν ἔμελλον ἀναβήσεσθαι, τὴν τοῦ Σωτῆρος διδασκαλίαν +παραδεξάμενοι. καὶ σώζει μὲν ὄντως τῆς θεωρίας ὁ + τρόπος τὸ ἐν πιθανότητι σχῆμα, τὸ δὲ ἀκριβὲς οὐ πάνυ· διὸ +δὴ πάλιν τὴν τῶν λεγομένων ἀναμασώμενοι δύναμιν, τὸν +1. ὁμοῦ κἀκεῖνο a invito Cord. 9. αὐτῷ prius assumptum ex Β. 14. διαγορεύσει +Β. 20. οὖν om. Β. bicne an 22 ? 26. λέγοντος Β. κοὶ λέγοντες +conjicit D mg. 28. ἀναβήσεσθαι ἔμελλον inverso ordine Β. + + +d πρεπωδέστερόν πὼς αὐτοῖς ἐφαρμόσομεν νοῦν, διαστελοῦμεν +δὲ οὕτω τὸ ἀνάγνωσμα.

+

Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμὶν ὅτι ἔρχεται ὥρα καὶ νῦν ἐστιν ὅτε οἱ +νεκροὶ ἀκούσωσι τῆς φωνῆς τού Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ· ὥρα δηλονότι +πάλιν ὅτε καὶ οἱ ἀκούσαντες ζήσουσι. διὰ μὲν οὖν τῶν ἐν ὁ +ἀρχῇ, τὸν τῆς ἀναστάσεως ἡμῶν σημαίνει καιρὸν, καθ’ ὃν +εἰς ἀπολογίαν τῆς ἐν κόσμῳ ζωῆς ἀναστήσεσθαι τοὺς κεκοιμημένους +διὰ τῆς τοῦ δικάζοντος ἐκδιδάσκει φωνῆς, ἵνα +e καθάπερ ἤδη προεῖπον, ὥσπερ τινὰ χαλινὸν τὸν ἐντεῦθεν +αὐτοῖς ἐπινοήσας φόβον, καλῶς δὴ σφόδρα καὶ ἐπιστημόνως +ἀναπείσῃ βιοῦν· διὰ δὲ τῶν ἐν ὑστέροις τὸν τοῦ χρῆναι +πιστεύειν αὐτῶ ἐπιδεικνύει παρόντα καιρὸν, ἀλλὰ καὶ τῆς +εὐπειθείας μισθὸν τὴν αἰώνιον ἔσεσθαί φησι ζωὴν, μονονουχὶ +τοιοῦτόν τι δηλῶν Ἥξετε πάντες εἰς κρίσιν, ὦ οὗτοι, κατὰ +τὸν τῆς ἀναστάσεως δηλονότι καιρὸν, ἀλλ’ εἰ πικρὸν ὑμῖν +εἶναι τὸ κολάζεσθαι δοκεῖ, καὶ ἀπεράντους λελυπημένῳ τῷ +235 A. a κρίνοντι τὰς δίκας ὑπέχειν, μὴ παρατρέχειν ἐᾶτε τὸν τῆς +εὐπειθείας καιρὸν, ἁλλ’ ἔτι παρόντος ἐπιδραττόμενοι, πρὸς τὴν +αἰώνιον ἀναβαίνειν ἐπείγεσθε ζωήν.

+26

Ὥσπερ τὰρ ὁ Πατὴρ ἕλει ζωὴν ἐν ἑαυτῷ, οὕτως καὶ τῷ Υἱῷ +27 ἔδωκε ζωὴν ἔχειν έν ἑαυτῷ· κω ἐξουσίαν ἔδωκε αὐτῷ +κρίσιν ποιεῖν, ὅτι υἱὸς ἀνθρώπου εστίν.

+

ὅρα δή μοι πάλιν καὶ τὴν ἐν τούτοις οἰκονομίαν, ἵνα τοῦ +b λόγου θαυμάσῃς τὸ σχῆμα, καὶ μὴ τοῖς ἐξ ἀμαθίας περιπίπτων +σκανδάλοις, αὐτὸς ἐπὶ σεαυτῷ καλέσῃς τὴν ἀπώλειαv. +ἄνθρωπος ὑπάρχων, ὅσον εἰς τὴν φύσιν τοῦ σώματος, +ὁ Μονογενὴς, καὶ ὡς εἷς ἐξ ἡμῶν ἐπὶ τῆς γῆς ἔτι μετὰ +4. ἀκούσωσι Β. ἀκούσουσι D. ἀκούσουσι Ed. 5. ζήσουσι B.D. ζήσονταί Ed. +6. ἡμῶν assumptum ex Β. 8. δικάζοντος Β. διδάσκοντος Ed. 11. ὑστέροις] ++ καιροῖς Β. 12. ἐπιδεικνύει Β. δείκνυσι Ed. 13. φησιν ἔσεσθαι +inverso ordine Β, 14. ἥξει τε πάντως Β. 16. εἶναι assumptum ex Β. +ἀπέραντον τοὺς Β. 17. τῆς om. Β. 19. ἀναβαίνειν ἐπείγεσθε ζωήν hoc +ordine B.D. ζωήν ante ἀναβ. tr. Ed. 21. ἔδωκε prius Β. δέδωκε Ed. [ἔδωκε +τῷ υἱῷ a.]. 22. κρίσιν B.D. καὶ κρίσιν D mg. Ed. 25. καλέσῃς Β. καλέσεις +Ed. utrumque habet D. cf. supra 197 a. + + +σαρκὸς ὁρώμενος, καὶ τοῖς Ἰουδαίοις πολυτρόπως τὰ πρὸς +σωτηρίαν εἰσηγούμενος, δύο πραγμάτων θεοπρεπῶν ἑαυτῷ +περιτέθεικε τὴν λαμπρότητα. ὅτι δὲ καὶ ἀναστήσει τοὺς +νεκροὺς, καὶ κριθησομένους παραστήσει τῷ οἰκείῳ βήματι, + διεβεβαιοῦτο σαφῶς· ἀλλ’ ἦν καὶ σφόδρα εἰκὸς δυσχεραίνειν c +ἐπὶ τούτῳ τοὺς ἀκροωμένους, ἐγκαλοῦντας ἤδη καὶ διώκειν +εὐλόγως αὐτὸν ὑποπτεύοντας, ὅτι “πατέρα ἴδιον ἔλεγε τὸν Supra ver. 18. +Θεὸν, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θεῷ. ἀνακεράσας τοίνυν +ἐξουσίᾳ καὶ λαμπρότητι τῆ θεοπρεπεῖ τὸν ἁρμόζοντα τῇ + ἀνθρωπότητι λόγον, ὑποκλέπτει τὸ βαρὺ τῆς ὀργῆς, ἐπιεικέστερόν +πὼς καὶ ὑφειμένως, ἢ ἧπερ ἐχρῆν, λέγων Ὥσπερ +γὰρ ὁ Πατὴρ ὦι ζωὴν ἐν ἑαυτῷ οὕτω καὶ τῷ Υἱῷ δέδωκε ζωὴν +ἔχειν ἐν ἑαυτῷ. μὴ θαυμάζετε τούτῳ, φησὶν, εἰ καθ’ ὑμᾶς d +νῦν ὑπάρχων, καὶ ὁρώμενος ἄνθρωπος, ἀναστήσειν ὑπισχνοῦμαι + τοὺς νεκροὺς, καὶ εἰς κρίσιν ἄγειν ἀπειλῶ· δέδωκέ +μοι τὸ δύνασθαι ζωογονεῖν ὁ Πατὴρ, δέδωκε μοι τὸ κρίνειν +ἐπ’ ἐξουσίας. ἐπειδὴ δὲ διὰ τούτων τὴν εὐόλισθον τῶν Ἰουδαίων +τεθεράπευκεν ἀκοὴν, φροντίδα ποιεῖται γοργὴν καὶ +τῆς τῶν ἐφεξῆς ὠφελείας, καὶ τὴν αἰτίαν εὐθὺς τοῦ δεδέχθαι + λέγειν ἑαυτὸν ἐξηγοῦ μένος, τὴν οὐδὲν ἔχουσαν ἐξ ἑαυτῆς +ἀνθρωπότητα προίσχεται λέγων Ὅτι Υἱὸς ἀνθρώπου ἐστιν.

e +

Οτι γὰρ καὶ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Μονογενὴς, καὶ οὐ +ζωῆς τῆς παρ’ ἑτέρου μέτοχος, ζωογονεῖ τε οὕτως ὥσπερ +καὶ ὁ Πατὴρ, περιττὸν οἶμαι λέγειν πρὸς τὸ παρὸν, ἑπείπερ + ἡμῖν οὐ βραχὺς ἐν τούτῳ δεδαπάνηται λόγος ἐν ἀρχῇ +τοῦ βιβλίου, προκειμένου ῥητοῦ Ὃ γέγονεν ἐν αὐτῷ ζωὴ ἦv.

Supra 49sqq. +

Mὴ θαυμάζετε τοῦτο· ὅτι ἔρχεται ὥρα ἐν ᾗ πάντες οἱ ἑ τοῖς 28 +μνημείοις ἀκούσωσι τῆς φωνῆς αὐτοῦ καὶ ἐξελεύσονται, ὁ 29 +τὰ ἀΓαΘὰ ποιήσαντες εἰς ἀνάστασιν ζωῆς, οἱ δὲ τὰ φαῦλα a 236 A. + πράξαντες εἰς ἀνάστασιν κρίσεως.

+

Σημαίνει μὲν διὰ τούτων τῆς ἁπάντων ἀναστάσεως τὸν +3. δὲ Β. γὰρ Ed. 5. δυσχερανεῖν Β. II. ἢ ἧπερ] ἤπερ Β. 13. τούτῳ +assuraptum ex Β. 23. ζωογονεῖ B.D. ζωογονεῖν Ed. 28. ἀκούσωσι Β. +ἀκούσουσι Ed. [ἀκούσονται a.]. 31. τῆς] τῶν τῆς B. + + +καιρὸν, ὅτε, καθάπερ ἡμῖν ὁ θεσπέσιος ἐπέστειλε Παῦλος +1 Thes. iv. 16. “ Αὐτὸς ὁ Kύριος ἐν κελεύσματι, ἐν φωνῇ ἀρχαγγέλου, ἐν +Ps. xcvii. 9. “ σάλπιγγι Θεοῦ καταβήσεται ἀπ᾿ οὐρανοῦ” κρῖναι “τὴν +“ οἰκουμένην ἐν δικαιοσύνῃ,” καὶ ἀποδώσειν ἑκάστῳ κατὰ +τὰ ἔργα αὐτοῦ· χειραγωγεῖ δ᾿ οὖν ὅμως διὰ τῆς τῶν +b αὐτῶν ἐπαναλήψεως τὴν ἀμαθεστάτην τῶν Ἰουδαίων διάνοιαν +εἰς τὸ δύνασθαι συνιέναι σαφῶς, ὅτι καὶ μειζόνων +ἔσται τερατουργὸς, ἢ ἐν οἷς ὁ παράλυτος ἦν, καὶ τῆς οἰκουμένης +ἀναδειχθήσεται κριτής· ἀντιπαρατιθεὶς δὲ χρησίμως +τῇ τῶν νεκρῶν ἀναστάσει τὴν ἐφ᾿ ἑνὶ τῶν νοσούντων θεραπείαν, +μείζονά τε καὶ ἀξιολογωτέραν ἐπιδεικνύει τὴν θανάτου +λυτικὴν ἐνέργειαν, καὶ φθορᾶς τῆς ἁπάντων ἀναιρετικὴν, +εἰκότως τε καὶ ἀναγκαίως ὡς ἐπ᾿ ἐλάττονι τῷ παραδόξῳ +c φησί Μὴ θαυμάζετε τοῦτο. καὶ οὐ δήπου πάντως νομιοῦμεν +αὐτὸν τῆς τῶν οἰκείων ἔργων λαμπρότητος διὰ τούτων +κατηγορεῖν, ἢ καὶ τοῖς ἀκροωμένοις ἐπιτάττειν, μὴ χρῆναι +θαύματος ἀξιοῦν τὰ ἐφ᾿ οἷς ἂν εἰκότως θαυμάζοιεν, ἀλλ᾿ +εἰδέναι τε καὶ πιστεύειν βούλεται τοὺς ἐπ᾿ ἐκείνῳ καταπεπληγμένους, +ὅτι μικρὸν αὐτῷ τὸ μέχρι τούτου θαυμάζεσθαι. +ἐγείρει γὰρ λόγῳ καὶ ἐνεργείᾳ θεοπρεπεῖ, οὐχ ὅπως ἐκ +μικρῶν ἀῤῥωστημάτων τοὺς κάμνοντας, ἀλλὰ καὶ αὐτοὺς +ἤδη τοὺς τῷ θανάτῳ βεβαπτισμένους, μένους, καὶ ἀκράτῳ νενικημένους +d φθορᾷ· καὶ διὰ τοῦτό φησι, τὸ μεῖζον εἰσφέρων Ὅτι +ἔρχεται ὥρα ἐν ᾗ πάντες οἱ ἐν τοῖς μνημείοις ἀκούσωσι τῆς φωνῆς +αὐτοῦ. ὁ γὰρ λόγῳ τὰ οὐκ ὄντα ποτὲ πρὸς τὸ εἶναι +παρενεγκὼν, πῶς οὐκ ἂν ἰσχύσαι τὸ ἤδη πεποιημένον παλινδρομεῖν +ἀναπεῖσαι πρὸς γένεσιν ; εἶεν γὰρ ἂν οὕτω τῆς +αὐτῆς ἐνεργείας ἑκάτερα, καὶ μιᾶς ἐξουσίας τὸ ἐπ᾿ ἀμφοῖν +4. ἀποδώσειν edidi. ἀποδώσων ει D. ἀποδώσων Ed. “ al. ἀποδώσειν” Ed. mg. +5. δὴ pro δ᾿ D. 8. ἢ assumptum ex B.D. ἦν] ἐστὶν Β. 14. πάντως +B.D. et ita conjecit Aub. πάντας Ed. 15. διὰ τοῦτο Β. 16. ἢ om. Β. +19. μικρὸν αὐτῷ τὸ μέχρι τούτου] μέχρι τούτων τὸ μικρὸν αὐτῷ Β. 21. μικρῶν +Β. μακρῶν Ed. 24. ἀκούσωσι Β. ἀκούσουσι ονται D. ἀκούσονται Ed. +26. παρενεγκὼν B.D mg. παραγαγὼν D. Ed. + + +ἀξιάγαστον ἀποτέλεσμα. ἐπιλέγει δὲ χρησίμως, ὅτι προελεύσονται +τῶν μνημάτων οἱ μὲν ἐπ’ αἰσχροῖς ἁλόντες καὶ +πονηρίᾳ συμβιοτεύσαντες, τὴν ἀτελεύτητον ὑφέξοντες δίκην, e +οἱ δὲ διαπρεπεῖς ἐν ἀρεταῖς τῆς ἐπιεικείας μισθὸν ἀντικομιούμενοι + τὴν αἰώνιον ζωήν· ὁμοῦ μὲν, καθάπερ ἤδη προείπομεν, +ἑαυτὸν διανομέα τῶν ἑκάστῳ διαπρεπόντων ῥεπόντων καὶ διὰ τούτων +εἰσφέρων, ὁμοῦ δὲ ἀναπείθων, ἢ τῷ φόβῳ τοῦ παθεῖν τὰ +δεινὰ, παραιτεῖσθαι τὸ φαῦλον καὶ συνελαύνεσθαί πὼς εἰς τὸ +βιοῦν ἐθέλειν ἤδη σωφρονέστερον, ἢ ἐφέσει νυττομένους + τρόπον τινὰ τῇ περὶ τὴν αἰώνων ζωὴν, συντονωτέραν ποιεῖσθαι +σπουδάζειν τὴν ἐπ’ ἀγαθοῖς προθυμίαν.

+1. προσελεύσονται Β. 3. ὑφέξοντες D. Catt. Ed. mg. ὑφέξονται Ed. +4. ἀντικομιζόμενοι Β. κομιούμενοι Catt. 6. διαπρεπόντων Β. πρεπόντων Catt. +Ed. 7. τοῦ μὴ παθσῖν Cord. 10. τῇ περὶ om. B. +
+ +
+ +237 A. a ΚΕΦΑΛΗ Θ. +

Ὅτι κατ᾿ οὐδὲν ἐλάττων τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, ἀλλ᾿ ἰσοσθενὴς +κατ᾿ ἐνέργειαν τὴν ἐφ᾿ ἅπασίν ἐστιν ὡς Θεὸς ἐκ Θεοῦ.

+30

Οὐ δύναμαι ἐγὼ ποιεῖν ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ οὐδέv. καθὼς ἀκούω +κρίνω, καὶ ἡ κρίις ἡ ἐμὴ δικαία ἐστίν, ὅτι οὐ ζητῶ τό +θέλημα τὸ ἐμὸν ἀλλὰ τὸ θέλημα του τοῦ πέμψαντός με +Πατρός.

+b +

ἘΠΙΣΤΗΣΟΝ πάλιν τοῖς λεγομένοις ἀκριβέστερον, καὶ +δέχου τοῦ θεωρήματος ὡς ἐν περινοίᾳ τὴν δύναμιv. οὐκ +εἰδότες Ἰουδαῖοι τὸ βαθὺ τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας μνστήριον, +ῥίον, ἀλλ᾿ οὐδὲ τὸν ἐνοικοῦντα τῷ ἐκ παρθένου ναῷ Θεὸν +Λόγον ἐπιγινώσκοντες, ζήλῳ πολλάκις πεπλανημένῳ, καὶ +Rom. x. 2. “ οὐ τῷ κατ’ ἐπίγνωσιν,” ὡς ὁ Παῦλός φησιν, εἰς ἀγριότητα +c τρόπων καὶ ἀνημέρους ὀργὰς ἐξεκαίοντο· καὶ δὴ καὶ καταλεύειν +Infra x. 33. ἐπεχείρουν αὐτὸν , ὅτιπερ “ ἄνθρωπος ὣν, ἑαυτὸν +Supra ver. 18. “ ἐποίει Θεὸν,” καὶ πάλιν, ὅτι “ Πατέρα ἴδιον ἔλεγε τὸν +“ Θέον, ἴσον ἑαυτὸν ποιῶν τῷ Θέῳ.” ἐπειδὴ δὲ ἦσαν οὕτω +δυσμαθεῖς, καὶ θεοπρεπῶν μὲν ὅλως οὐκ ἀνεχόμενοι λόγων, +μικρὰ δὲ περὶ αὐτοῦ καὶ φρονοῦντες καὶ λέγοντες, οἰκονομικῶς +ὁ Σωτῆρ συννηπιάζει μὲν αὐτοῖς, κεκραμένην δ᾿ οὖν +ὅμως ἐποιεῖτο τὴν ἐξήγησιν, οὔτε τοὺς Θεῷ πρέποντας λόγους +ὁλοτελῶς παραιτούμενος, οὔτε μὴν εἰς ὁλόκληρον τῶν +d ἀνθρωπίνων ῥημάτων ἀποφοιτῶν· εἰπὼν δέ τι τῆς θεϊκῆς +10. τὸ βαθὺ τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας Β. τὸ βαθὺ post οἰκονομίας tr. Ed. +13. ὁ om. Β. 14. καὶ καταλεύειν] κατακέλευσιν Β. 16. ποιεῖ Β. +19. καὶ prius om. Β. λέγοντες Β, et sic conjecit Migne. λέγετε Ed. Ambiguum +D. 21. τοὺς] + τῷ Ed. invito B. 23. τι om. B. + + +ἐξουσίας ἄξιον, παραχρῆμα κολάζει τὸν ἀπαίδευτον τῶν +ἀκροωμένων θυμὸν, ἐπαγαγών τι καὶ ἀνθρώπινον, καὶ πάλιν +ἀνθρώπινόν τι διὰ τὴν οἰκονομίαν εἰπὼν, οὐκ ἐν μικροῖς +ὁρᾶσθαι μόνοις τὰ καθ’ ἑαυτὸν ἐπιτρέπει, Θεὸν ὄντα κατὰ + φύσιν ἐπιδεικνύων διὰ τῆς ὑπὲρ ἄνθρωπον ἰσχύος, ἢ καὶ +λόγων πολλάκις. τοιαύτην τινὰ καὶ νῦν ἐν τοῖς ἀρτίως +ἡμῖν προκειμένοις εὑρήσεις τὴν τέχνην· τί γὰρ ἔφη φθάσας; +“Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς νεκροὺς καὶ ζωοποιεῖ, e Supra ver. 21. +“οὕτως καὶ ὁ Υἱὸς οὓς θέλει ζωοποιεῖ,” εἶτα πάλιν “ Ὅτι Supra ver. 28. + “ερχεται ὥρα ἐν ᾗ πάντες οἱ ἐν τοῖς μνημείοις +“τῆς φωνῆς αὐτοῦ·” καὶ πρὸς τούτοις, ὅτι καὶ ἐξελεύσονται +κριθησόμενοι, καὶ ἀναλόγως ὧνπερ ἂν εἶεν ἐργάται τὴν +ἀντιμισθίαν ἀποληψόμενοι. ὁ δὲ δύνασθαι λέγων οὕσπερ +ἂν ἐθέλει ζωογονεῖν, καὶ οὕτως, ὡς ὁ Πατήρ· πῶς ἂν οὐχὶ + τὴν Θεῷ πρέπουσαν δύναμιν ἑαυτῷ νοοῖτο περιτιθείς; ἔσται +δὲ ὅτι καὶ πάντων κριτὴς ὁ διαρρήδην εἰπὼν, πῶς οὐκ ἂν +ἐκταράξαι δικαίως τοὺς ἄνθρωπον ἔτι γυμνὸν οἰομένους +ὑπάρχειν αὐτόν; ἦν γὰρ δὴ κατὰ τὸ εἰκὸς, Ἑβραίους ὄντας a 238 A. +αὐτοὺς, καὶ τοῖς ἱεροῖς παιδαγωγουμένους γράμμασιν, οὐκ + ἀγνοῆσαι παντελῶς ὅτι Θεὸς ἔσται τῆς οἰκουμένης κριτὴς, Ps.lxxxi. 8. +ἐπεὶ καὶ παρ’ αὐτοῖς πολλάκις ἐψάλλετο “Ἀνάστα ὁ Θεὸς, Ps.lxxiv. 8. +“κρῖνον τὴν γῆν.” καὶ πάλιν “ Ὅτι ὁ Θεὸς κριτής ἐστιν.”

+

Επεὶ οὖν τούτοις ἀσχάλλοντας ᾔδει τοὺς ἀνοήτους τῶν +Ἰουδαίων λαοὺς, τῆς αὐτῆς συνήθους ὀργῆς ἐξίστησι λέγων + ἀνθρωπινώτερον Οὐ δύναμαι ποιεῖν ἐγὼ ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ οὐδὲν, b +καθὼς ἀκούω κρίνω. ὅσον μὲν οὖν ἐστιν ἐκ τοῦ +λαβόντας εἰπεῖν, διαγελᾷ τῶν Ἰουδαίων τὸν νοῦν· ἀσθενείας +γάρ τινος, καὶ οὐ παντελῶς ἐλευθέρας ἐξουσίας, ὑπόληψιν +πλάττεται τοῦ λόγου τὸ σχῆμα, ἔχει δὲ οὐχ οὕτω κατ’ + ἀλήθειαν, ἐπείπερ ἴσος ὣν ὁ Υἱὸς κατὰ πάντα τῷ Πατρὶ, +4. ἐπιτρέπει assumptum ex Β. 5. ἢ assumptum ex B.D. 6. λόγῳ Β, +9. οὕτως—ζωοποιεῖ assumpta ex B.D. Georg. Trap. lO. ἀκούσωσι Β. +νται +ἀκούσουσι D. ἀκούσονται Ed. 12. ὧνπερ [ὅνπερ Cod.] ἂν εἶεν B. ὡσπερανεὶ +25. ποιεῖν ἐγὼ hoc ordine B. 28. παντελῶς Β. πάντας Ed. sed πάντως Ed. +mg. Formam utramque(?) D. + + +τὴν αὐτὴν ἐφ’ ἅπασιν ἐνέργειάν τε καὶ ἐξουσίαν ἔχει φυσικῶς. +λέγει δὲ μὴ δύνασθαί τι ποιεῖν ἀφ’ ἑαυτοῦ, κρίνειν δὲ +οὕτως, ὥσπερ ἃν ἀκοῦσαι· τρόπῳ πάλιν ἑτέρῳ, καὶ ἰσογνώμονα +καὶ ἰσοσθενῆ δεικνύων ἑαυτὸν τῷ Θεῷ καὶ Πατρί. +c οὐδὲ γὰρ ἐνεργὸς περί τι τῶν ὄντων δίχα τοῦ Υἱοῦ νοοῖτ’ ἃν +μόνος καὶ καθ’ ἑαυτὸν ὁ Πατὴρ, ἰσχὺν ἔχων αὐτὸν καὶ +Supra i. 3. δύναμιν· διὸ δὴ “πάντα δι’ αὐτοῦ, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο +οὐδὲ ἕν ουδ αὖ πάλιν ἐξεργάσεταί τι καθ’ ἑαυτὸν ὁ +Υἱὸς, μὴ οὐχὶ συνόντος αὐτῷ τοῦ Πατρός. διὰ γάρ τοι +Infra viii. 28; xiv. 10. τοῦτο καί φησιν “Ἀπ’ ἐμαυτοῦ οὐδὲν ποιῶ· ὁ δὲ Πατὴρ ὁ +“ἐν ἐμοὶ μένων ποιεῖ τὰ ἔργα αὐτός.” καὶ οὐ δήπου διακεισόμεθα +δυναμοῦσθαι μὲν ὡς ἐξ ἀσθενείας παρὰ τοῦ Πατρὸς +τὸν Υἰὸν, χορηγεῖσθαι δὲ πάλιν αὐτῷ καὶ τὴν ἐφ’ ἅπασιν +d ἐξουσίαν· ἢ γὰρ ἂν οὐκέτι ἦ κατὰ φύσιν Θεὸς, ἐπακτὸν +ὥσπερ ἔχων τὸ τῆς θεότητος κάλλος· ἀλλ’ οὐδὲ αὐτὸς ὁ +Πατὴρ ἐν ἀκράτοις τῶν ἀγαθῶν ὑπεροχαῖς ἔτι κείσεται, +δυνάμεως τῆς παρ’ ἑτέρου καὶ ἐξουσίας δεόμενον ἔχων τὸν +τῆς ἰδίας φύσεως χαρακτῆρα Λόγοv. ζητηθήσεται γὰρ ἀναλόγως +τῆ εἰκόνι καὶ τῷ ἀρχετύπῳ τῶν εἰρημένων ὁ χορηγὸς, +οὕτω τε λοιπὸν εἰς ἀπέραντον ζήτησιν ὁ λόγος ἡμῖν οἰχήσεται, +e καὶ εἰς βαθὺ βλασφημιῶν ἐκδραμεῖται πέλαγος. ἀλλ’ +ἐπείπερ ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς οὐσίας ὑπάρχων ὁ Υἱὸς, πάντα +τὰ τοῦ γεννήσαντος ἴδια κατὰ φύσιν ἐπάγεται, καὶ οὐσιωδῶς +ἀνατρέχει πρὸς μίαν αὐτῷ θεότητα διὰ τὸ τῆς φύσεως +ἀπαράλλακτον, ἔστι μὲν αὐτὸς ἐν Πατρὶ, ἔχει δ’ αὖ πάλιν +ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα· διάτοι τοῦτο, πολλάκις ἀκατηγορήτως +τε καὶ ἀληθῶς ἀνατίθησι τῷ Πατρὶ τῶν οἰκείων ἔργων τὴν +δύναμιν, οὐκ ἔξω τοῦ δύνασθαι τιθεὶς ἑαυτὸν, ἀλλὰ τῇ ἐνεργείᾳ +239 A. a γείᾳ τῆς μιᾶς θεότητος τὰ πάντα προσνέμων· μία δὲ ἡ θεότης +ἐν Πατρὶ καὶ ἐν Ἁγίῳ καὶ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι.

+1. ἐφ’ ἅπασιν assumptum ex Β. 7. γέγονεν οὐδέν Β. 9. τοι om. B. +10. οὐδὲν ποιῶ hoc ordine Β. ὁ alt. om. Β. Furraam citationis similem videsis +in xii. Proph. 687 c. 12. ὡς om. B. 13. δὲ et καὶ om. B. 14, ἢ Β. +οὐ Ed. ᾖ B.D. ἦν Ed. 29. ἅμα pro μία Β. 30. ἐν secundum et +tertium assumpta ex B. + + +

Ὅτι δὲ οὐκ ἐλάττων ἐστὶ τοῦ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, ἢ κατὰ Supra cap. vi. pp. 214sqq. +δύναμιν ἢ κατ’ ἐνέργειαν τὴν ἐπί τισιν, ἀλλ’ ὅμοιος κατὰ +πάντα καὶ ἰσοσθενὴς, καὶ δι’ ἑτέρων ἡμῖν ἀποδέδεικται, +προκειμένου ῥητοῦ “Οὐ δύναται ὁ Υἱὸς ποιεῖν ἀφ’ ἑαυτοῦ Supra ver. 19. + “οὐδὲν, ἐὰν μή τι βλέπῃ τὸν Πατέρα ποιοῦντα, ἃ γὰρ ἂν +“ἐκεῖνος ποιῇ, ταῦτα καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως ποιεῖ.’ ἐπειδὴ δὲ +τὴν ἐν τοῖς θείοις δόγμασιν ἀξιεραστοτάτην σπουδὴν, ὄκνου +παντὸς ἀναφαίνεσθαι κρείττονα, δίκαιόν τε καὶ πρέπον ὑπολαμβάνω· b +’φερε δὴ πάλιν τοῖς ἐν θαλάττῃ ναυτίλοις ποιοῦντες + τὰ παραπλήσια, σχοινίου τινὸς δίκην, ὅλον εἰσαῦθις +τὸν τοῦ κεφαλαίου λόγον ἀναμηρυσώμεθα. ἐστι γὰρ οὕτως +ἰδεῖν, οὐ τῆς ἑαυτοῦ φύσεως κατηγοροῦντα τὸν Υἱὸς δι’ +αὐτοῦ τοῦ λέγειν μὴ δύνασθαί τι ποιεῖν ἀφ’ ἑαυτοῦ, ἀλλὰ +μᾶλλον τὴν τῶν Ἰουδαίων ἀπόνοιαν ἐξελέγχοντα, καὶ αὐτὸν + δὲ τὸν διὰ Μωυσέως πατήσαντας νόμον διαρρήδην ἐπιδεικνύοντα. c +τὸ γὰρ εὐθὺς ἐπεισάγεσθαι τῷ Οὐ δύναμαι ἐγὼ +ποιεῖν ἀπ’ ἐμαυτοῦ οὐδὲν, τό Καθὼς ἀκούω κρίνω, λοιδορίας μὲν +ἁπάσης τῆς ἐπὶ τῷ μή τι δύνασθαι δρᾶν ἐξ οἰκείας δυνάμεως +ἐλευθεροῖ τὸν Υἱόν· φιλοπάτορα δὲ μᾶλλον καὶ συνεθελητὴν + τῷ γεννήσαντι κατὰ πάντα σαφῶς ἀποφαίνει. εἰ γὰρ ὡσπερεὶ +τυχὸν ἀτονήσας τὴν ἐκ Πατρὸς ἐδανείζετο δύναμιν, ὡς +οὐκ ἐξαρκοῦσαν ἔχων ἀφ’ ἑαυτοῦ, πῶς οὐκ ἔδει μᾶλλον +εἰπεῖν Οὐ δύναμαι ἐγὼ ἀπ’ ἐμαυτοῦ ποιεῖν οὐδὲν, λαμβάνω +δὲ τὸ δύνασθαι παρὰ τοῦ Πατρός; νυνὶ δὲ τοῦτο μὲν οὐκ d + εἰπὼν, ἐπενεγκὼν δὲ μᾶλλον τῷ μή τι δύνασθαι δρᾶν ἀφ’ +ἑαυτοῦ, τὸ κρίνειν οὕτως ὥσπερ ἂν καὶ ἀκοῦσαι, δῆλος ἂν +εἴη λοιπὸν, οὐκ ἐπ’ ἀσθενείᾳ τῆ κατ’ ἐνέργειαν τὴν ἔπι +τὸ μὴ δύνασθαι τεθεικὼς, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ μὴ ἐνδέχεσθαι παραβαίνειν +αὐτὸν κατά τι γοῦν τὸ θέλημα τοῦ Πατρός. μιᾶς +7. ὄκνου] ὀκνοῦν ὄκνου Β. g. ἐν] + τῇ Ed. invito Β. 12. δι’ αὐτοῦ +τοῦ] διὰ τούτου Β. 13. τι om. Β. 15. πατήσαντα Β, 18. τῷ D. τὸ Ed. +τι assumptum ex Β. 19. μᾶλλον assumptum ex Β. συνθελητὴv. Β. +20. ὡσπερεὶ τυχὸν] ἔτι ὥσπερ τυχὼν Β. 22. ἔχων ὀγκοῦσαν Β. 23. ὄπ +ἐμαυτοῦ ποιεῖν Β. cf. supra 112 b. ποιεῖν ὄπ ἐμαυτοῦ Ed. 25. τι δύνασθα: +hoc ordine Β. δρᾶν] + μᾶλλον Β. 28. τεθεικὼς Β. συντεθεικὼς Ed. + + +γὰρ θεότητος τῆς ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ νοουμένης, ἔσται δήπου +e πάντως καὶ θέλημα ταὐτὸν, οὔτε δὲ ἐν Πατρὶ, οὔτε μὴν ἐν +Υἱῷ, ἢ καὶ τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι στασιάζουσά ποτε καθ᾿ +ἑαυτῆς ἡ θεία φύσις νοηθήσεται, ἀλλ᾿ ὅπερ ἂν δόξαι τῷ +Πατρὶ τυχὸν, τοῦτο πάσης ἐστὶ τῆς θεότητος θέλημα.

+

Ἀναγκαίως τοιγαροῦν ὁ Υἱὸς, συνευδοκητὴν ὥσπερ τινὰ +καὶ συγκατανεύοντα τῷ Πατρὶ πρὸς τὴν ἐφ᾿ ᾧπερ ἂν δόξειε +ψῆφον, ἑαυτὸν εἰσφέρει, μὴ δύνασθαί τι δρᾶν ἐξηγούμενος, ὃ +μὴ πάντως ἐστὶ κατὰ γνώμην τοῦ Πατρός· τοῦτο γὰρ ἡμῖν +σημαίνει τό Ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ. ὥσπερ ἂν εἰ λέγοι μὴ δύνασθαι +240 Α. a δρᾶν ἁμαρτίαν, οὐκ ἄν τῳ δόξαι δικαίως ἀσθενείας ὑπομεῖναι +γραφὴν, ἐξηγεῖσθαι δὲ μᾶλλον ἀξιάγαστόν τι καὶ θεοπρεπὲς +τῆς οἰκείας φύσεως ἰδίωμα· ὅτι γὰρ ἄτρεπτός τε καὶ ἀναλλοίωτος +ὑπάρχει δίδωσι νοεῖν· οὕτως ὅταν ἀφ᾿ ἑαυτοῦ μὴ +δύνασθαί τι ποιεῖν ὁμολογῇ, καταπλαγησόμεθα μᾶλλον +φύσεως ἀτρέπτου καρπὸν ὁρῶντες τὸ ἄτρεπτον, ἤπερ οὐκ +εὐκαίρως ὡς ἀσθενείας σημαντικὸν τὸ μὴ δύνασθαι +λογιούμεθα.

+

Tαῦτα δὲ πάλιν ἡμῖν ἀναλόγως μὲν τοῖς ἡμετέροις εἰρήσθω +b μέτροις· ἐρευνάτω δὲ ὁ φιλομαθὴς τὰ βελτίονα. +διερμηνεῦσαι γεμὴν καὶ ἑτέρως τὸ ῥητὸν οὐκ ὀκνήσομεν, +βραχύ τι τῶν τῆς θεότητος ὅρων καὶ τῆς τοῦ Μονογενοῦς +ὑπεροχῆς τὸν λόγον ὑποβιβάζοντες· καὶ ἐπείπερ ἄνθρωπος +γέγονέ τε ὄντως καὶ κεχρημάτικεν ὁ Υἱὸς, ἐπὶ τὴν μετὰ +σαρκὸς οἰκονομίαν τὴν τῶν θεωρημάτων μεταῤῥυθμίζοντες +δύναμιν, συγγενῆ τε καὶ συνημμένα τοῖς προαποδεδομένοις +Supra ver. 28. καὶ τὰ ἐφεξῆς ἐπιδεικνύντες. οὐκοῦν ὅτι καὶ “ ἀκούσονται +c “ τῆς φωνῆς αὐτοῦ πάντες οἱ ἐν τοῖς μνημείοις,” καὶ ὅτι καὶ +κριθησόμενοι προελεύσονται διεμαρτύρατο σαφῶς. ἐπειδὴ +δὲ ἅπαξ εἰς τὸν περὶ τοῦ κρίνειν αὐτὸν τὴν οἰκουμένην +5. τυχὸν τῷ Πατρὶ inverso ordine Β. 6. τοίνυν τοιγαροῦν Β. 12. ἐξηγεῖσθαι] +ἐξέλεσθαι Β. 14. δίδωσι νοεῖν Β. δηλοῖ Ed. 15. ὁμολογἕῖ η D. +19. ἡμετέροις Β. εἰρημένοις Ed. 21. γεμὴν Β. μὴν Ed. 24. τε om. Β. +26. προαποδεδειγμένοις Β. 27. ἐπιδεικνύντες Β. ἀποδεικνύοντες Ed. +28. καὶ alt. om. Β. 29. προσελεύσονται B. ut supra 236 e. + + +ἐκβέβηκε λόγον, οὐ μόνον ὅτι κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ, καθ’ ὃ +ἔσεσθαι φησι τὴν τῶν νεκρῶν ἀναβίωσιν, δίκαιος ἔσται +κριτὴς ἐπαγγέλλεται, ἀλλὰ γὰρ ἤδη καὶ τὰ ἐν τῷδε τῷ βίῳ +πράγματα κρίνειν ὀρθῶς καὶ δικαίως διισχυρίζεται. τί δὲ ἦν + τὸ ζητούμενον ἣ καὶ ἐπὶ τίσιν ὅλως ὁ λόγος, ἄκουε λοιπόν. +ἐγεννήθη δι’ ἡμᾶς ἐκ γυναικός· ὡς γὰρ ὁ Παῦλός φησιν d +“Οὐκ ἀγγέλων ἐπιλαμβάνεται, ἀλλὰ σπέρματος Ἁβραάμ· Heb. ii. 16. 17. +“ὅθεν ὤφειλε κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι. +ἐπειδὴ δὲ γέγονεν ἄνθρωπος καὶ ἐν τῇ τοῦ δούλου μορφῇ, + γέγονε καὶ ὑπὸ νόμον ὁ νομοθέτης ὡς Θεὸς καὶ Κύριος. +λαλεῖ τοιγαροῦν ποτὲ μὲν ὡς ὑπὸ νόμον, ποτὲ δὲ αὖ πάλιν +ὡς ὑπὲρ τὸν νόμον, καὶ ἀκατηγόρητον ἐπ’ ἀμφοῖν ἔχει τὴν +ἐξουσίαv. διαλέγεται δὲ νυνὶ πρὸς Ἰουδαίους, ὡς νομοφύλαξ e +καὶ ἄνθρωπος, ὡς οὐκ εἰδὼς παραβαίνειν τὰς ἄνωθεν ὁρισθείσας + ἐντολὰς, οὐδὲ ἀπὸ γνώμης οἰκείας ἀνεχόμενός τι +ποιεῖν, ὃ μὴ τῷ θείῳ νόμῳ συνδοκεῖ. διὰ τοῦτό φησιν Οὐ +δυναμαι ἐγὼ ποιεῖν απ εμαυτου ουδεν, καθως ακουω +ἑαυτῷ δὲ τὸ μὴ δύνασθαί τι ποιεῖν ἀφ’ ἑαυτοῦ μαρτυρῶν, +ὃ μὴ πάντως ἐστὶ καὶ θελητὸν τῷ νόμῳ, κρίνειν τε οὕτω καὶ + δικάζειν τοῖς πράγμασιν, ὥσπερ ἃν ἀκοῦσαι, διαγορεύοντος +δηλονότι τοῦ νόμου, τὰς τῶν Ἰουδαίων ἀπειθείας ἐξελέγχει, +καὶ τρόπων αὐτῶν ἀπογυμνοῖ τὸ ἐξήνιοv. τοῦτο γὰρ δὴ καὶ a 241 Α. +ὑπεμφαίνει καλῶς τεθειμένον τό Οὐ δύναμαι ἐγὼ ποιεῖν ἀπ +ἐμαυτοῦ οὐδὲν, ἀντὶ τοῦ Ὑμεῖς ἀφυλάκτως τὰς δοθείσας ὑμῖν + παραβαίνοντες ἐντολὰς, πάντα πράττειν ἀφ’ ἑαυτῶν ὡς ἐξ +ἀκινδύνου λοιπὸν ἐθαρσήσατε, καὶ τὰς ἐφ’ ἑκάστῳ τῶν +πραγμάτων κρίσεις οὐκ ἀκολουθούσας τοῖς θεόθεν διατεταγμένοις +ποιεῖσθαι σπουδάζετε. διδάσκετε γὰρ “διδασκα- S.Matth. xv. 9. +“λίας ἐντάλματα ἀνθρώπων,” καὶ νόμον ὡρίσασθε τὸ οἰκεῖον + θέλημα.

+5. ζητούμενον edidi. κρινόμενον ἤτοι τὸ ζητούμενον Β. κρινόμενον Ed. ἢ et ὅλως +ὅλος Cod.] assumpta ex Β. 10. γέγονε om. Β. ὁ νομοθέτης post Κύριος tr. Β. +12. τὸν assumptum ex Β. 14. ὡς om. Β. 16. συνδοκεῖ—ποιεῖν om. B. +19. οὕτω om. B. 23. τεθεωμένον Β. ποιεῖν post οὐδὲν transponit B. +25. παραβαίνοντες om. B. 28. διδασκαλίας B.D. διδασκαλίαν Ed. + + +b

Tίς οὖν ὁ τῆς διασκευῆς τῆς ἐν τούτῳ τρόπος, ἣ πῶς +ἑαυτὸν μὲν εἰσάγει κρίνοντα δικαίως, ἐκείνους δὲ οὐδαμῶς, +εἰρήσεται πάλιv. τεθεράπευκεν ἐν σαββάτῳ τὸν παράλυτον, +ἠλέησεν ἄνθρωπον μακροὺς ἐν νοσήματι κατατρίψαντα χρόνους, +ὀρθὴν δηλονότι καὶ ἀγαθὴν ἐπ’ αὐτῷ τὴν κρίσιν ἐξενεγκώv. +ἔδει γὰρ ἐποικτείρειν καὶ ἐν σαββάτῳ τὸν κείμενον, +καὶ συστεῖλαι μὲν τὸν ἔλεον οὐδαμῶς αἰδοῖ τῆ περὶ τὸ +σάββατον, εἰκαιοτάτην ἐπιτηδεύοντα τὴν εὐλάβειαv. ὥσπερ +c δὲ καὶ ἐν σαββάτῳ καὶ ὁ Πατὴρ ἐνεργὸς περὶ τὴν τῶν +κτισμάτων οἰκονομίαν ἐστὶ, πάντως δὲ δι’ Υἱοῦ, οὕτω καὶ +αὐτός· οὐδὲ γὰρ ἀποστερεῖσθαι δεῖν τὸν ἐλέου δεόμενον ἐν +S. Marc. ii. 28. σαββάτῳ διὰ τὸ σάββατον ἐδοκίμαζεν, ἐπεὶ κύριον ᾔδει τοῦ +Ιb. 27. σαββάτου τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου. οὐδὲ γὰρ ὁ ἄνθρωπος διὰ +τὸ σάββατον ἐγένετο, ἀλλὰ τὸ σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον. +οὐκοῦν ὀρθὴ μὲν ἐπὶ τούτοις καὶ ἀγαθὴ τοῦ Σωτῆρος ἡ κρίσις, +οὐ διὰ τὸ σάββατον τὴν ἐπὶ τῷ κειμένῳ φιλανθρωπίαν +ἀποκωλύσαντος, ἀλλ’ ὅπερ οἶδεν ὡς Θεὸς ἐνεργεῖν· πηγὴ +d γὰρ ἀγαθότητος ἡ θεία φύσις ἐστί· τοῦτο καὶ ἐν σαββάτῳ +ποιήσαντος. ἡ δέ γε τῶν Ἰουδαίων κρίσις ἡ ἐπ’ αὐτῷ +λυπουμένων διὰ τὸ σάββατον, καὶ διὰ τοῦτο φονώντων +κατὰ τοῦ μηδὲν ἀδικήσαντος, πῶς οὐ λίαν ἐστὶ τοῖς μὲν +Exod. xxiii. 7. θείοις ἀπᾴδουσα νόμοις· γέγραπται γάρ “ Ἀθῷον καὶ δίκαιον +“οὐκ ἀποκτενεῖς· ἐξ ὠμότητος δὲ μᾶλλον τῆς ἀπ’ αὐτῶν, +καὶ οὐκ ἐκ τῶν ἱερῶν ηὑρημένη γραμμάτων;

+

Δέχου τοίνυν ἐπὶ τούτοις μετ’ ἐμφάσεως τινος λέγοντα +e τὸν Ἰησοῦν πρὸς τοὺς ἐφ’ οἷς εὐεργετεῖ χαλεπαίνοντας, καὶ +τοῖς μὲν ὁσίοις αὐτοῦ κρίμασιν ἐπισκήπτοντας, ἀκολουθοῦντας +δὲ μοναῖς ταῖς ἑαυτῶν ἐννοίαις, καὶ τὸ δόξαν ἔχειν +ὀρθῶς νόμον ὥσπερ ὁριζομένους, κἂν ἀπάδῃ τῷ νόμῳ Οὐ +3. τεθεραπευκέναι Β. 4 μακροῖς Β. 8. ἐπιτηδεύοντα Β. ἐπιτηδεύοντας +Ed. 9. καὶ prius assumptum ex Β. ἐνεργῶς Β. 10. οἰκονομίαν +Β. ἐνέργειαν Ed. II. δεῖ Β. 12. τοῦ σαββάτου assumptum ex Β. +13. οὐδὲ Β. οὐ Ed. 18. ἐστιν et ante et post ἡ θεία φύσις exhibet Β. +19. τῶν Ἰοθδαίων assumptum ex Β. 25. τοίνυν] + τὸν Ed. invito Β. +28. μόναις ταῖς ἑαυτῶν ἐννοίαις [αἰνοίαις Cod.] Β. μόνοις τοῖς ἑαυτῶν Ed. + + +δύναμαι ἐγὼ ποιεῖν ἀπ᾿ ἐμαυτοῦ οὐδὲν, ἀντὶ τοῦ Πάντα +νόμον πράττω τὸν ὁρισθέντα διὰ Μωυσέως, οὐδὲν ἀπ’ +ἐμαυτοῦ ποιεῖν ἀνέχομαι, καθὼς ἀκούω κρίνω. τί γὰρ ὁ νόμος +βούλεται; “Οὐ λήψῃ πρόσωπον ἐν κρίσει, ὅτι ἡ κρίσις τοῦ Deut. i. 17. Infra vii. 23. + “Θεοῦ ἐστι.” τί τοίνυν “ἐμοὶ χολᾶτε, φησὶν, ὅτι ὅλον +“ἄνθρωπον ὑγιῆ ἐποίησα ἐν σαββάτῳ,” Μωυσέα μὴ κρίνοντες a 242 Α. +καὶ ἐν σαββάτῳ περιτέμνεσθαι δεῖν τὰ βρέφη διαταξάμενον; +“Μὴ κρίνετε κατ’ ὄψιν, ἀλλὰ τὴν δικαίαν κρίσιν Ib. 24,23. +“κρίνετε. εἰ περιτομὴν λαμβάνει ἄνθρωπος ἐν σαββάτῳ, + “ἵνα μὴ λυθῇ ὁ νόμος Μωυσέως,” ἀπερισκέπτως οὕτως +ἀσχάλλετε τεθεραπευμένον ὅλον ἄνθρωπον ἐν σαββάτῳ θεώμενοι. +οὐκοῦν ἐγὼ μὲν ἔκρινα δικαίως, ὑμεῖς δὲ οὐκέτι, πάντα +γὰρ ἀφ’ ἑαυτῶν ποιεῖτε. ἐγὼ δὲ οὐ δύναμαι ποιεῖν ἀπ +ἐμαυτοῦ οὐδὲν, καθὼς ἀκούω κρίνω καὶ ἡ κρίσις ἡ ἐμ δικαία b + ἐστὶν, ὅτι οὐ ζητῶ τὸ ἐμὸν θέλημα, καθάπερ ὑμεῖς, ἀλλὰ τὸ τοῦ +πέμψαντός με Πατρός.

+

Tίς δὲ ὁ τρόπος τῆς ἀποστολῆς, καὶ ὁ τοῦ πεπέμφθαι +λόγος, διὰ πολλῶν ἤδη πρότερον εἰρηκότες, τὸ λέγειν ἔτι Supra pp. 168, 169. +περὶ τούτων παρήσομεv. πλὴν ἐκεῖνο χρησίμως ἐπιτηρητέον, + ὅτι θέλημα τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὸν νόμον εἶναί φησιν.

+

Ἐὰν ἐΓὼ μαρτυρῶ περὶ ἐναυτοῦ, ἡ μαρτυρία μου οὐκ ἔστιν 31 +ἀληθής· ἄλλος εστίν ὁ μαρτυρῶ περί ἐμοῦ, κω οἶδα δυ’ 32 +ἀληθής έστιν ἡ μαρτυρία ἣν μαρτυρεῖ περί ἐμοῦ.

c +

Ὁ σοφώτατος Σολομὼν τὰ ἐφ’ οἷσπερ ἄν τις καὶ μάλα + εἰκότως ἐπισεμνύνοιτο, καὶ ἀξιοζήλωτον τὸν οἰκεῖον ἀποφαίνει +τρόπον, συλλέγων τε ἅμα καὶ προτιθεὶς τοῖς ἐπιεικεστέροις +εἰς τὸ μαθεῖν “Δίκαιος, φησὶν, ἑαυτοῦ κατήγορος ἐν πρωτολήψεις Prov. xviii. 17. +4. Cord. 5. τοίνυν Β. Catt. νῦν Ed. 7. τὰ βρέφη δεῖν inverso +ordine Cord. δεῖν om. a. διαταξάμενος D. 8. κρίνατε—κρίνατε Β. +invito Cord. 9. λαμβάνει ἄνθρωπος] τις λαμβάνει Catt. 10. οὕτως assumptum +ex B.D. Catt. Statim ἀσχάλλετε D.a. Ed. ἀσχάλετε Β, ἀσχαλᾶτε Cord. +11. ἄνθρωπον om, Migne. Statim θεώμενοι ἐν σαββάτῳ inverso ordine Cord. +13. δὲ assumptum ex B. 15. ὅτι οὐ Β. οὐ γὰρ Ed. 25. ἐπισεμνύνοιτο] + +μὲν Β. Legendumne ἀποφαίνοι ? 27. ἑαυτοῦ κατήγορος hoc ordine Β. + + +Prov. xxvii. 2. “ λογίᾳ· ’ καὶ πάλιν “ Ἐγκωμιαζέτω σε ὁ πέλας καὶ μὴ τὸ +“ σὸν στόμα, ἀλλότριος καὶ μὴ τὰ σὰ χείλη. ” ἔστι γὰρ +d ὄντως φορτικὸν καὶ χρῆμα τοῖς ἀκροωμένοις δυσφορητότατον +τὸ μὴ διὰ τῆς ἑτέρων ἐπαινεῖσθαι φωνῆς ἐθελῆσαί τινας, +ἀλλ’ ἑαυτοῖς ἀνέδην ἐπιμαρτυρεῖν τὰ κάλλιστα καὶ ἐξαίρετα. +ἀπιστοῖτο δ’ ἂν καὶ λίαν εἰκότως ὁ τοιοῦτος λόγος· πεφύκαμεν +γὰρ ὥσπερ τισὶ φυσικοῖς τε καὶ ἀναγκαίοις φιλαυτίας +ὁλκοῖς καλεῖσθαι σπουδαίως εἰς τὸ φαῦλον μὲν ἑαυτοῖς +ἐπιγράφειν οὐδὲν, ἀεὶ δὲ περιτιθέναι, καὶ οὐ πάντως ἀληθεύοντας, +τὰ ἐφ’ οἷς ἂν οἴηταί τις ὁρᾶσθαι κόσμιός τε καὶ +ἀγαθός.

+e

Ἐπειδὴ τοίνυν ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ἑαυτῷ +τὸ τὰ δίκαια κρίνειν ἐπεψηφίζετο, μὴ δύνασθαί τι δρᾶν ἀφ’ +ἑαυτοῦ διαρρήδην εἰπὼν, κανόνα δὲ ὥσπερ ἐφ’ ἅπασι τοῖς +πρακτέοις ποιεῖσθαι τὴν τοῦ Πατρὸς βούλησιν, καὶ τοῦτο +λέγων, αὐτὸς ἐφ’ ἑαυτῷ μάρτυς εἰσβέβηκεν, εἰ καὶ ἦν ἀληθὴς, +ἀναγκαίως καὶ τῆς παρὰ τῶν Φαρισαίων εὑρεσιλογίας φροντίσας, +ὅπερ ἔμελλον ἐρεῖν ἀμαθαίνοντες· οὐ γὰρ ᾔδεσάν +πὼς κατὰ φύσιν ὄντα Θεόν· εἰς μέσον ἄγει προλαβὼν, καὶ +243 Α. a φησίν Ἐρεῖτε δὴ πάντως, ταῖς τῶν πολλῶν συνηθείαις ἑπόμενοι, +καὶ τὴν Ἰουδαίοις πρέπουσαν ἀπόνοιαν οὐκ ἑκβαίνοντες +Infra viii. 13. Σὺ περὶ σεαυτοῦ μαρτυρεῖς ἡ μαρτυρία σου οὐκ +“ ἐστιν ἀληθής· ἀλλὰ πρὸς τοῦτο πάλιν ἀντακούσεσθε, +φησίν Ἀνέχομαι δυσφημούντων ἔτι, χαλεπαίνω δὴ λίαν +οὐδαμῶς τὰ ἐξ ἀμαθίας τῆς ὑμῖν φιλαιτάτης ἐρευγομένων +ῥήματα· δίδωμι καθ’ ὑπόθεσιν, καλῶς παρ’ ὑμῶν εἰρῆσθαι +καὶ τοῦτο· ἔστω, τὴν ἐμὴν παρακρούεσθε φωνὴν, ‘ἴλλος ἐστὶν +b ὁ μαρτυρων περὶ ἐμοῦ. σημαίνει δὲ διὰ τούτου τὸν ἐν τοῖς +5. ἑαυτοὺς Β. 6. καὶ λίαν assumptum ex Β. 7. ὡς περί τισι Β. +8. μὲν om. Β. 10. οἴηται] νοηταί (sic) Β. κοὶ ἀγαθός] καὶ ἄξιος καὶ ἀγαθός +Β. 12. γὰρ τοίνυν Β. 13. τὸ om. Β. 15. Πατρὸς Β. Θεοῦ Ed. +18. οἵπερ Β. 19. οὔπω pro πὼς Β. 21. ἀπόνοιαν Β, ὑπόνοιαν Ed. +βὰν +ἐκβαίνοντες Β. 24. φησι et ante et post ἀνέχομαι Ed. invito Β. δὴ Β. δὲ Ed. +25.ὑμῖν Β. “ al. ὑμῖν” Ed. mg. ὑμῶν Ed. Formam utramque exhibet D. ἐρευγόμενον +ῥήμ ατι Β. 27. παρακρούεσθαι Β. + + +οὐρανοῖς ὄντα Θεὸν καὶ Πατέρα, κατὰ πολλοὺς ἤδη τρόπους +τὸ γνήσιον τῆς οὐσίας ἐπιμαρτυρήσαντα τῷ ἰδίῳ γεννήματι, +οὗ καὶ εἰδέναι τὴν μαρτυρίαν φησὶν, ὡς ἔστιν ἀληθὴς, ἀξιοπιστοτάτην +ὄντως καὶ ἀληθῆ καὶ τὴν ἑαυτοῦ ψῆφον ἐπιδεικνύς· + ἵνα γὰρ μὴ καταδεξάμενος ὥσπερ τὸ ψευδῆ λέγειν ἑαυτὸν +περὶ ἑαυτοῦ, χώραν τινὰ πάλιν κακονοίας καὶ παρείσδυσιν +τοῖς ἑτεροδοξεῖν εἰθισμένοις παράσχοι καθ’ ἑαυτοῦ, ἀναγκαίως +ἐπιδοὺς τῷ πρέποντι καὶ τῇ συνηθείᾳ τὸ μὴ χρῆναι πάντως +ὡς ἀληθῆ πιστεύεσθαι τὸν ἑαυτὸν ἐπαινοῦντα καὶ ἀποδεχόμενον, c + ἀνατρέχει πάλιν ὡς Θεὸς ἐπὶ τὴν ἑαυτῷ χρεωστουμένην +ἀξίαν, καὶ εἰδέναι φησὶ τὴν τοῦ Πατρὸς μαρτυρίαν ὡς +ἔστιν ἀληθὴς, μονονουχὶ τοῦτο διδάσκων, ὅτι Θεὸς ὢν ἀληθινὸς, +οἶδα, φησὶν, ἐμαυτὸν, κεχαρισμένον δὲ οὐδὲν ὁ Πατὴρ +ἐρεῖ περὶ ἐμοῦ· ἔχω γὰρ οὕτω κατὰ φύσιν, ὥσπερ ἂν οὖν + καὶ αὐτὸς ἀληθὴς ὢν ἐπιψηφίσαιτο. οὐκοῦν ἐν ἐκείνῳ μὲν +συγκαταβατική τις ὥσπερ συναίνεσις ἦν, καὶ ὑποθετικὸς +μᾶλλον ἤπερ ἀληθὴς ὁ λόγος· ἐν δὲ τῷ εἰδέναι λέγειν τὴν +τοῦ Πατρὸς μαρτυρίαν ἀληθῆ, τῆς Θεῷ πρεπούσης ἀξιοπιστέας d +ἐπίδειξις.

+

Σημειωτέον δὲ πάλιν, ὅτι κατ’ ἰδίαν ὑπόστασιν ἄλλος +ἐστὶν ὁ Πατὴρ παρὰ τὸν Υἱὸν, καὶ οὐχ ὥσπερ ἔδοξε τισι τῶν +ἀπαιδεύτων αἱρετικῶν, υἱοπάτωρ εἰσφέρεται.

+

Ὑμεῖς ἀπεστάλκατε πρὸς Ἰωάννην, καὶ μεμαρτύρηκε τῇ 33 +ἀληθεία.

+

Ὥσπερ ἀρτίως αἰσχρὸν εἶναι διεβεβαιούμεθα, καὶ τῆς +ἐσχάτης εὐηθείας οὐκ ἀμοιρεῖν, τὸ τῶν οἰκείων πλεονεκτημάτων e +θαυμαστὴν ὁρᾶσθαί τινα, καὶ εἰ παραιτοῖτο τὸ ψεύδεσθαι +διὰ πολλὴν ἀρετὴν, οὕτως ἀδελφὴν ὥσπερ ἔχει καὶ +γείτονα τὴν ἀτοπίαν ἐκείνῳ, τὸ μὴ κεκλημένους ἐπὶ τὴν ἐπί + τισι μαρτυρίαν ἰέναι τινὰς, αὐτομόλους δὲ τοῖς δικάζουσιν, +ἤγουν τοῖς διερωτᾶν ἐθέλουσιν ἀναφαίνεσθαι. δόξαι γὰρ ἂν +1. οὖν pro ἤδη Β. 5. ὥσπερ] + γὰρ Β. 6. περὶ Β. ὑπὲρ Ed. +10. ἑαυτῷ] αὐτοῦ Β. 31. ἀναφαίνεσθαι Β. ἀναπείθεσθαι Ed. + + +ὁ τοιοῦτος καὶ οὐκ ἀπὸ σκοποῦ μὴ πάντως ἐπείγεσθαι λέγειν +244 A. a τὸ ἀληθὲς, τὸ δὲ λίαν προθύμως ἐθελῆσαι μαρτυρεῖν, οὐχ +ὅπερ ἔχει τοῦ πράγματος ἡ φύσις, ἑαυτῷ δὲ μᾶλλον τὸ +δοκοῦν ἀποφαίνεσθαι. ἐντεχνέστατα τοίνυν ὁ Κύριος ἡμῶν +Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, μᾶλλον δὲ ὡς Θεὸς, καὶ τὴν ἐπὶ τούτοις +τῶν Φαρισαίων προανατρέπων αἰτίαν φησίν Ὑμεῖς ἀπεστάλκατε +πρὸς Ἰωάννην· οὐκ αὐτόκλητος, φησὶ, πρὸς τὴν ἐπ’ ἐμοὶ +ψῆφον ὁ βαπτιστὴς, ἔξω τῆς ἐπὶ τούτῳ κείσεται γραφῆς, +b ἐλευθέραν ἐποιήσατο τὴν μαρτυρίαv. ὑμεῖς ἐρωτῶντες ἀπεστείλατε +πρὸς Ἰωάννην, καὶ μεμαρτύρηκε τῇ ἀληθείᾳ. ἐρωτώμενος +γὰρ παρ’ ἐκείνων, οἵπερ ἦσαν πρὸς αὐτὸν ἀπεσταλμένοι, +Supra i. 20; iii. 28. εἰ αὐτός ἐστιν ὁ Χριστός “ Ὡμολόγησε καὶ οὐκ +“ ἠρνήσατο· ὡμολόγησεν ὅτι ἐγὼ οὐκ εἰμὶ ὁ Χριστὸς, ἀλλ’ +“ ὅτι ἀπεσταλμένος εἰμὶ ἐμπροσθὲν ἐκείνου.” μεμαρτύρηκεν +οὖν τῆ ἀληθεία, ἀλήθεια γὰρ ὁ Χριστός.

+34

Ἐγὼ δὲ παρα παρά ἀνθρώπου τὴν μαρτυρίαν λαμβάνω, ἀλλὰ +c ταῦτα λέγω ἵνα ὑμεῖς σωθῆτε.

+

Ούχ ὡς ἄχρηστον ἀποπέμπεται τὴν Ἰωάννου φωνὴν, οὐδὲ +ἀργὸν ἀποφαίνει τῆς ἁληθείας τὸν μάρτυρα· ἢ γὰρ ἂν ἔδοξε +δικαίως αὐτός τι καθ’ ἑαυτοῦ τῶν ἀτόπων ἐργάζεσθαι, τοῦ +χρῆναι πιστεύεσθαι παραλόγως ἐκπέμπων ὃν αὐτὸς ἔπεμψε +Es. xl. 3. βοᾶν “ Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς +“ τρίβους τοῦ Θεοῦ ἡμῶν·” ἀλλ’ ὡς ἀμετρήτῳ δυσηκοίᾳ τῶν +Ἰουδαίων μαχόμενος, ἐπὶ τὰ μείζω τε καὶ ἀξιολογώτερα +d χωρεῖ, οὐκ ἀναγκαίως μὲν ἐξ ἀνθρώπου φωνῆς τὴν ἐφ’ +ἑαυτῷ δέχεσθαι μαρτυρίαν εἰπὼν, μᾶλλον δὲ ἀπὸ τῆς πρεπούσης +ἐξουσίας τῷ κατὰ φύσιν ὄντι Θεῷ, καὶ ἀπὸ τῆς ἐν +ταῖς θεοσημείαις ὑπεροχῆς, λαμπροτέραν ποιήσασθαι τὴν +ἀπόδειξιv. ἀνθρώπου μὲν γὰρ ἐσθ’ ὅτε παρακρούσαιτ’ ἄν +τις φωνὴν, ὡς οὐκ ἀληθεύουσαν, εἰ καί τις εἴη τυχὸν τῶν ἐν +1. πάντως B.D. πάντας Ed. 2, τὸ δὲ] τῷ δὲ D. 10. πρὸς Ἰωάννην +assumptum ex Β. 2 1, αὐτὸς Β. αὐτοῖς Ed. 23. ἀμετρήτῳ Β. ἀμέτρῳ Ed. +24. τε om. Β. + + +ἁγίοις κατατεταγμένων· ὃ δὴ καὶ ποιεῖν οὐ κατοκνοῦντές +τινες, τοῖς τῶν προφητῶν ἀντέπραττον λόγοις “ Ἄλλα ἡμῖν Es. xxx. 10. +“ λαλεῖτε, βοῶντες, καὶ ἀναγγέλλετε ἡμῖν ἑτέραν πλάνησιv. e +ἔτι τε πρὸς τούτοις, καὶ τῶν ἐξ Ἱεροσολύμων, ἤτοι τῆς + Ἰουδαίων χώρας, εἰς τὴν Αἰγυπτίων καταπεφευγότες τινές· +Ἀζαρίας δὲ ἦν υἱὸς Ὡσηὲ καὶ Ἰωάννης υἱὸς Καρηὲ, καὶ +πάντες οἱ ἄνδρες οἱ ὑπερήφανοι, καθὰ γέγραπται, διαρρήδην +ταῖς Ἱερεμίου προφητείαις ἀπειθοῦντες, ἔφασκον “ ψεύδη, Hier. l. 2. +“ οὐκ ἀπέστειλέ σε κύριος πρὸς ἡμᾶς εἰπεῖν Μῆ εἰσέλθητε + “ εἰς Αἴγυπτον·” ἡ δὲ διὰ τῶν θαυμάτων ἀπόδειξις, ποίαν +ἃν λάβοι τὴν ἀντιλογίαν, καὶ τὸ τοῖς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς +ἐπιμαρτυρεῖσθαι πλεονεκτήμασι, ποῖον ἔτι δώσει τοῖς φιλεγκλήμοσι +τῆς δυστροπίας τὸν τρόπον ; καὶ γοῦν ὁ Νικόδημος· a 245 Α. +εἷς δὲ ἦν οὗτος τῶν παρ’ ἐκείνοις καθηγητῶν, καὶ ἐν τοῖς τὸ + ἄρχειν λαχοῦσι κατατεταγμένος· ἀναντίρρητον τὴν ἀπὸ τῶν +θαυμάτων ἐποιεῖτο μαρτυρίαν λέγων “ Ῥαββὶ, οἴδαμεν ὅτι Supra iii. 2. +“ ἀπὸ Θεοῦ ἐλήλυθας διδάσκαλος· οὐδεὶς γὰρ δύναται τὰ +“ σημεῖα ταῦτα ποιεῖν ἃ σὺ ποιεῖς, ἐὰν μὴ ἦ ὁ Θεὸς μετ’ +αὐτοῦ.”

+

‘Ως οὖν οὐκ ἐκβαίνοντος τὴν Ἱουδαίων κακόνοιαν τοῦ καὶ +αὐτὸν ἀπειθεῖσθαι τὸν ἅγιον βαπτιστὴν, τὴν ὅσον ἧκεν εἰς +λόγους μαρτυρίαν εἰσάγοντα, πάλιν ὡς ἐν ἤθει φησι b +Μεμαρτύρηκε μὲν τῇ ἀληθείᾳ, καίτοι παρ’ ὑμῶν ἐρωτώμενος, Supra ver. 33. +ὁ μακάριος βαπτιστὴς, ἀλλ’ ἐπείπερ ὑμῖν ἀνεπιχείρητον + οὐδὲν, καὶ τὸ ῥιψοκινδύνως ἐπὶ πᾶσαν ἰέναι λοιδορίαν κατείθισται, +καὶ τὴν ἐκείνου κατὰ τὸ εἰκὸς παρεκρούσασθε φωνήν. +ἐπειδὴ δὲ ὀρθῶς μὲν ὑμῖν ἔχειν καὶ τοῦτο δοκεῖ, ἔστω δὴ, +πείθομαι τυχὸν, κατανεύω σὺν ὑμῖν, ἀποστήσομαι δι’ ὑμᾶς +καὶ τῆς Ἰωάννου φωνῆς, καὶ τὴν ἐκείνου μαρτυρίαν μεθ’ +1. ἁγίοις] ἀγαθοῖς Β. 3. λαλεῖτε om. Β. 5. αἴγυπτον Β. +6. ἐζαρίας Β. Ὡσηὲ cf. Ωσαίου. (XII. 23. 86 ing. 88.) Ἰωάννης retinui ex Ed. +ὡανὰν Β. 9. εἰπεῖν πρὸς ἡμᾶς inverso ordine Β. 17. ἀπὸ] 17. τοῦ Β. +20. οὐκ om. Β. 21. ἀπειθεῖσθαι B.D mg. ἀπιστεῖσθαι D. Ed. τὴν ὅσον +ἧκεν Β. ὅσον ἧκε τὴν Ed. 25. τὸ assiimptum ex Β. 27. μὲν +assumptum ex Β. 28. πείθομαι] ποιήσομαι Β. κατανεύων Β. + + +c ὑμῶν παραγράψομαι· ἔχω τὸν ἄνωθεν μαρτυροῦντα Πατέρα. +διδάσκων δὲ πάλιν, ὅτι συναίνεσιν ὑποθετικὴν ὁ λόγος +ὠδίνει, χρησίμως ἐπήνεγκε Ταῦτα δὲ λέγω ἵνα ὑμεῖς σωθῆτε, +ἀντὶ τοῦ τοὺς τοιούτους πρὸς ὑμᾶς ἐποιησάμην λόγους, +οὕτως ἐχούσης τῆς ἁληθείας, ἀλλ’ ὑποθετικῶς, ἵνα ὑμεῖς διὰ +παντὸς σώζησθε τρόπου.

+

Kαὶ μέχρι δὴ τούτου τὸ δεύτερον ἡμῖν βιβλίον στήσεται.

+

ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΠΑΤΡΙΑΤΧΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ +ΕΠΛΗΡΩΘΗ ΒΙΒΛΙΟΝ Β΄.

+4. ἐποιησάμην] ποιήσεμοι (sic) Β. 6. σώζεσθαι Β, Statim τρόπον Aub. +correxi ex Β. J. τὸ om. Β. 8, 9. Sic Β. Κυρίλλου ἀρχιεπισκόπου +ἀλεξανδρείας, τοῦ σοφωτάτου καὶ ἁγιωτάτου καἰ θεωρητικωτάτου εἰς τὸ κατὰ Ἰωάννην +εὐαγγέλιον β΄ βιβλίον D. +
+ +
+ +ΕΦΑΛΑIΑ d +

ΕΝ ΤΩι ΤΡΙΤΩι ΒΙΒΛΙΩι ΠΛΑΤΥΤΕΡΟΝ ΕΙΡΗΜΕΝΑ.

+α.

Ζήτησις ἀκριβὴς, διατί μὴ μόνον λύχνος, ἀλλὰ καιόμενος καὶ φαίνων +ὁ μακάριος βαπτιστὴς εἴρηται παρὰ χριστοῦ, προκειμένου ῥητοῦ + Ἐκεῖνος ἢν ὁ λύχνος ὁ καιόμενος. . . . ... ... [247] +β. Ὅτι εἰκών ἐστι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, ἐν ᾧ καὶ πρὸς Ἰουδαίους e +ἔλεγχος, ὡς μὴ νοοῦντας τὰ διὰ Μωυσέως αἰνιγματωδῶς +μᾶλλον εἰρημένα, προκειμένου ῥητοῦ Οὔτε φωνὴν αὐτοῦ πώποτε +ἀκηκόατε, καὶ τὰ ἑξῆς. ... ... ... ... [254]

+ γ.

Ὅτι τοῦ Σωτῆρος τὴν ἄφιξιν ἐσήμαινεν ὁ Μωυσῆς, λέγων Προφήτην +ὑμῖν ἀναστήσει κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν ὡς ἐμέ. ... [265]

+δ.

Ὅτι πολλάκις αἱ χριστοῦ μεταβάσεις ἀπὸ τῆς Ἱερουσαλὴμ τὸ μετατεθήσεσθαι a 246 Α. +τὴν χάριν ἐπὶ τὰ ἔθνη δηλοῦσιν, ἐν ταὐτῷ δὲ καὶ ὁ +λόγος περὶ τῶν πέντε ἄρτων τῶν κριθίνων καὶ τῶν δύο ὀψαρίων, + προκειμένου ῥητοῦ Καὶ μετὰ ταῦτα ἀπῆλθεν ὁ Ἰησοῦς πέραν τῆς +θαλάσσης τῆς τιβεριἀδος. ... ... ... ... [268]

+ε.

Ὅτι χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός ἐστιν ὁ Μονογενὴς, +καὶ οὐχ ἕτερος παρ’ αὐτὸν ἢ ἔστιν ἢ νοεῖται χαρακτὴρ, +προκειμένου ῥητοῦ Ἣν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑμῖν δώσει, καὶ τὰ b + ἑξῆς. ... ... ... ... ... ... [300]

+ς.

Περὶ τοῦ μάννα, ὅτι τύπος ἢν τῆς χριστοῦ παρουσίας καὶ τῶν δι’ +αὐτοῦ χαρισμάτων πνευματικῶν, προκειμένου ῥητοῦ Εἶπεν οὖν +αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ Μωυσῆς δέδωκεν +ὑμῖν τὸν ἄρτον ἐκ τοῦ οὐρανοῦ. ... ... ... [310]

+Lib. III. Codices B.D. Capitum tabulam oin. D. 1. κεφάλαια] + +τὰ Ed. 2. πλατύτερον εἰρημένα assumptum ex Β. 3—5. +Εἰς τὸ ἐκεῖνος ἦν ὁ λύχνος ὁ καιόμενος καὶ φαίνων, ἐν ᾧ καὶ ζήτησις +ἀκριβὴς, διὰ τί μὴ μόνον—παρὰ Χριστοῦ Β. 6—8. ἐν ᾧ — εἰρημένα post +Scripturae textum tr. Β. 7. νοοῦντες Β. 8. μᾶλλον om. Β. οὔτε εἶδος +αὐτοῦ ἑωράκατε οὔτε φωνὴν αὐτοῦ ἀκηκόατε Β. 10. τὴν assumptum ex Β. +λέγων — ὡς ἐμέ Β. ἐκ τοῦ Δευτερονομίου περὶ χριστοῦ Ed. 13. ταὐτῷ Β. αὐτῷ +Ed. Statini δὴ pro δὲ Β. ὁ assumptum ex Β. 14. τῶν secundiim assumptum +ex Β. δύο Β. δώδεκα Ed. 19. ἣν ἣν—ἑξῆς] τοῦτον γὰρ ὁ Πατὴρ +ἐσφράγισεν ὁ Θεός Β. 22 εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ἀμὴν om. Β. 24. ἐκ +τοῦ οὐρανοῦ om. Β. +
+ +
+ +ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ a 247 Α. +ΚΥΡΙΛΛΟΥ +ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ +ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ. + ΒΙΒΑΛΙΟΝ Γ΄. +

Ζήτησις ἀκριβὴς διατί μὴ μόνον ὁ λύχνος, ἀλλὰ καιόμενος καὶ φαίνων ὁ +μακάριος βαπτιστὴς εἴρηται παρὰ χριστοῦ.

+

ἌΡΤΙ καὶ μόλις τὸν ἐπὶ τῷ δευτέρῳ βιβλίῳ στήσαντες +κάλαμον, καὶ τῶν θείων θεωρημάτων τὸ πλατύ τε καὶ + βαθὺ διανηξάμενοι πέλαγος, καταίρειν τε οὕτω νομίσαντες, +ὡς εἰς λιμένα τὸ τέλος, καὶ μόνον οὐχὶ τῆς ἠπείρου τὸ σκάφος +ἐξάπτοντες, θαλάττης ὁρῶμεν ἑτέρας ἀρχὴν, τὸν ἐπὶ +τοῖς ἐφεξῆς δηλονότι δρόμον, ὃν καὶ ὅτι προσήκοι μετὰ b +πάσης ἡμᾶς ἐξανύειν σπουδῆς, καὶ αὐτὸς δυσωπεῖ τοῦ + πράγματος ὁ σκοπὸς, ἀναπείθει δὲ οὐδὲν ἧττον καὶ τὸ +ὑπό του λεγόμενον “ Ἀγαθῶν γὰρ πόνων καρπὸς εὐκλεής.” Sap. iii. 15. +φέρε δὴ οὖν εἰς εὔτολμον πάλιν ἀναβαίνοντες φρόνημα, τῷ +μὲν ἀγαθῷ καὶ φιλανθρώπῳ Θεῷ τὰ καθ’ ἡμᾶς οἰακοστροκυρίλλου +1—4. tit. retinui ex Ed. πατριάρχου ἀλεξανδρείας εἰς τὸ κατὰ +εὐαγγέλιον Β. εἰς τὸ κατὰ Ἰωάννην εὐαγγέλιον Migne. 5. Sic B.D. [βιβλίον +τρίτον D.] λόγος τρίτος Ed. 6. Κυρίλλου ἐπισκόπου ἀλεξανδρείας ζήτησις D. +ζήτησις ἀκριβὴς om. Β. ὁ prius assumptutn ex Β. 7. χριστοῦ] κυρίου Β. +12. ὁρῶμεν om. Β. 16. του] τοῦ Β. et add. προφήτου Β mg. 17. οὖν om. et +πάλιν εἰς εὔτολμον tr. Β. 1 8. Θεῷ om. Β. οἰακοστροφεῖν] οἴακος ἐκτρέφειν Β. + + +φεῖν ἐπιτρέπωμεν· ἀναπετάσαντες γὰρ καθάπερ ἱστίον τῆς +διανοίας τὸ πλάτος, καὶ τὴν τοῦ Πνεύματος χάριν ἐγκολπούμενοι +καθάπερ ἐκ πρύμνης οὐρίαν ἠχὴν, εἰς βαθεῖαν +Es. xiii. 16. ἐκτρέχωμεν ζήτησιv. Χριστὸς γάρ ἐστιν “ ὁ διδοὺς ἐν θαλάσσῃ +248 A. a “ λάσσῃ ὁδὸν καὶ ἐν ὕδατι τρίβον.’ κατέληξε μὲν οὖν τὸ +Supra ver. 34. δεύτερον ἡμῖν βιβλίον, ἐν τῷ “ Ἐγὼ δὲ οὐ παρὰ ἀνθρώπου +“ τὴν μαρτυρίαν λαμβάνω, ἀλλὰ ταῦτα λέγω ἵνα ὑμεῖς +“ σωθῆτε.” ἀρξώμεθα δὲ τοῦ τρίτου, στοιχηδὸν ἐπισυνάπτοντες +τὰ ἐφεξῆς τὰ περὶ τοῦ ἁγίου βαπτιστοῦ λέγοντος +τοῦ Χριστοῦ·

+35

Ἐκεῖνος ἦν ὁ λύχνος ὁ καιόμενος κω φαίνων, ὑμεῖς δὲ ἠθελήσατε +ἀγαλλιαθῆναι πρὸς δρᾶ εν τῷ φωτὶ αὐτοῦ.

+b +

Λύχνῳ παρεικάζει τὸν ἅγιον βαπτιστὴν, ἅτε δὴ κατὰ τὸ +προσεῖναι πεφυκὸς ἀνθρώπῳ μέτρον προαναλάμψαντα μὲν +τῆς παρουσίας αὐτοῦ, πλὴν οὐκ ἰδίῳ κεχρημένον φωτί· οὐ +γὰρ ἴδιον ἐν τῷ λύχνῳ τὸ φῶς, ἀλλ’ ἔξωθέν τε καὶ ἐπακτὸν +καὶ προστεθειμένον· οὕτω δ’ ἂν ἴδοις καὶ ἐν τοῖς ἁγίοις τὸν +παρὰ Χριστοῦ φωτισμὸν ἐν πνεύματι· διὸ δὴ καὶ λίαν +εὐγνωμονέστατα καὶ φρονοῦντες καὶ πράττοντες αὐτοὶ δι’ +Supra i. 16. c οἰκείας ὁμολογοῦσι φωνῆς “ Ὅτι ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ +“ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν.” φῶς μὲν γάρ ἐστι κατὰ φύσιν +ὁ Μονογενὴς, ἅτε δὴ καὶ ἐκ φωτὸς ἀναλάμψας, τῆς τοῦ +Πατρὸς οὐσίας φημί· μετέχει δὲ ἡ κτίσις αὐτοῦ, καὶ πᾶν εἴ τι +τὴν τοῦ λογικεύεσθαι καὶ φρονεῖν ἐπάγεται δύναμιν, σκεῦος +ὥσπερ ἐστὶν εἰς τὸ δύνασθαι θείου πληροῦσθαι φωτὸς, +ἄριστα διηρτισμένον ὑπὸ τοῦ πάντων ἀριστοτέχνου Θεοῦ. +λύχνος οὖν ὁ μακάριος βαπτιστὴς κατὰ τὸν ἤδη προαποδοθέντα +λόγοv. τοῦτο δὲ λέγων ὁ Σωτῆρ’ οἰκονομικῶς τοὺς +1. γὰρ om. Β. 3. οὐρίαν] οὐρανίαν Β, 5. κατέληξε] καὶ ἔληξε Β. +6. ἡμῖν om. Β. 9. τὰ alt. assumptum ex Β. 1 2. ἀγαλλιαθῆναι D. +(ut supra 64 c.) ἀγαλλιασθῆναι Ed. 17. προστιθέμενον Β. ἐν τοῖς ἁγίοις +τὸν Β. τὸν ἐν ἁγίοις Ed. 25. θείου] τοῦ Β. sed θείου Β mg. 26. ἀριστοτέχνα +Β. cf. supra 186 e. + + +ἀνοήτους Φαρισαίους καλεῖ πρὸς ὑπόμνησιν τῆς τοῦ Θεοῦ d +καὶ Πατρὸς φωνῆς, λέγοντός που περὶ αὐτοῦ “ Ἡτοίμασα Ps. cxxxi. 17. +“ λύχνον τῷ χριστῷ μου.” σφόδρα δὲ χρησίμως τε καὶ +ἀναγκαίως τοῖς ἤδη προειρημένοις ἐπάγει νυνὶ τὰ τοιαῦτα + χριστός. ἐπειδὴ γὰρ πᾶσαν ἀποκλείων τοῖς Ἰουδαίοις ἀπειθείας +ἀφορμὴν, καὶ πανταχόθεν αὐτοὺς συνελαύνων εἰς τὸ +χρῆναι πιστεύειν αὐτῷ, συναινεῖν ἔδοξε πὼς εἰς τὸ μὴ +δέχεσθαι τὴν μαρτυρίαν τὴν παρ’ αὐτοῦ, εἰπών “ Ἐγὼ δὲ Supra ver. 34. +“ οὐ παρὰ ἀνθρώπου τὴν μαρτυρίαν λαμβάνω·” ἵνα μὴ + δοκοῖεν ὄντως τε καὶ ἀληθῶς οὕτω διακεῖσθαι περὶ τοῦ e +προδρόμου τὸν κύριον, ὥσπερ οὖν ἔχει τοῦ λόγου τὸ σχῆμα, +χρησίμως εἰς τὸ παρὸν, οὐχ ἑαυτόν τι λέγοντα περὶ αὐτοῦ, +διὰ δὲ τῆς τοῦ Πατρὸς φωνῆς εἰσφέρει βοώμενον· ᾤετο γὰρ +δεῖν αἰδοῖ μάλιστα τῇ πρὸς Θεὸν καὶ Πατέρα, τὸν ἀντιτείνοντα + δυσωπεῖν, ἤγουν ἤδη γυμνότερον θεομαχοῦντα δεικνύειν, +ὡς καὶ αὐτοῖς τοῖς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἀνέδην ὑπαντιάζοντα +λόγοις.

+

Ἦν οὖν φησιν ἐκεῖνος ὁ λύχνος, ὑμεῖς δὲ ἠθελήσατε ἀγαλιαθῆναι a 249 Α. +πρὸς ὥραν ἐν τῶ φωτὶ αὐτοῦ. ἔδει γὰρ οὐ μόνον τοῦ + πρέποντος ἀποφοιτῶντας εὐκόλως, καὶ διὰ πολλὴν ἀνοσιότητα +τρόπων τὸ ἐθελῆσαι πιστεύειν ἐξωθουμένους, ἐπιδεῖξαι +τοὺς Φαρισαίους, ἀλλὰ καὶ ἁψικόρους ὄντας ἐλέγχειν, καὶ +προσεδρεύειν μὲν τῆ ἐφέσει τῶν ἀγαθῶν οὐδαμόθεν κατειθισμένους, +ἀπογευομένους δὲ μόλις, καὶ ὅσον ἐν ῥήμασιν + ἐπαινέσαντας μόνον τοὺς οἵπερ ἂν δόξειαν εἶναι σεπτοὶ, +ταχὺ πρὸς τὴν ἐναντίαν ἕξιν μεταχωρεῖν οὐκ αἰσχυνομένους· b +τοῦτο γὰρ οἶμαι σημαίνειν τὸ ἐθελῆσαι πρὸς ὥραν ἀγαλλιαθῆναι +ἐν τῷ φωτὶ αὐτοῦ. ἀπεθαύμαζον μὲν γὰρ ἐν ἀρχαῖς τὸν +ἅγιον βαπτιστὴν, ὡς ἀσκητὴν, ὡς φιλόθεον, ὡς εὐλαβείας + ἁπάσης ὑπογραμμὸν, ἀλλ’ οἱ τιμῶντες τῷ θαύματι, πάλιν +4. νῦν Β. Statim τὰ om. Β. 5. ἀπειθείας ἀφορμὴν hoc ordine Β. +8. τὴν μαρτύριον τὴν παρ’ αὐτοῦ Β. τὴν παρ’ αὐτοῦ μαρτυρίαν Ed. 10. οὕτω] +οὕτως καὶ Β. 18. ἀγαλλιαθῆναι Β. ἀγαλλιασθῆναι Ed. 21. ἐπιδεῖξαι Β. +ἀποδεῖξαι Ed. 22. ἀψηκαίρους Β. 27. ἀγαλλιαθῆναι Β. ἀγαλλιασθῆναι +Ed. + + +Es. xl. 3. ὑβρίζουσιν, οὐκ ἀνεχόμενοι λέγοντος τό “ Ἑτοιμάσατε τὴν +“ ὁδὸν Κυρίου, εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους τοῦ Θεοῦ ἡμῶν.” +τοῦτο γὰρ δὴ καὶ ποιοῦντες σαφῶς διὰ τῆς ἀπειθείας +c ἁλίσσκονται.

+

Ἤδη μὲν οὖν, καθάπερ ὑπολαμβάνω, τὸν εὐτριβῆ καὶ +κατειθισμένον τοῖς πολλοῖς τῆς ἑρμηνείας τρόπον τοῦ προκειμένου +τηρήσαντες, τὴν ἐπ᾿ αὐτῷ θεωρίαν κατὰ τὴν ἐνοῦσαν +ἡμῖν ἐξεθέμεθα δύναμιν· ἐπειδὴ δὲ τοῦ Σωτῆρος ὁ λόγος +εἰς βαθείας ἡμᾶς κατατείνων ἐννοίας, καὶ πικροτέρων ἅψασθαι +νοημάτων μονονουχὶ καὶ ἐπαναγκάζων ὁρᾶται, οὐχ +ἁπλῶς ὅτι λύχνος ἦν Ἰωάννης σημαίνων, ἀλλ᾿ ὅτι καὶ +καιόμενος καὶ φαίνων, ἀναγκαῖον ἡγούμεθα, προσβαλόντας +ὀξυωπέστερον τῆ τῶν εἰρημένων δυνάμει, τῆς ἀληθείας τὸ +d κάλλος ἰχνηλατεῖν. αὐτὸ δὲ δὴ πάλιν εἰς μέσον ἡμῖν παροισθήσεται +τὸ ῥητόv. Ἐκεῖνος ἦν ὁ λύχνος φησίv. ἐξήρκει καὶ +διὰ τούτου μόνου κατασημῆναι τὸν ἅγιον βαπτιστὴν, ὥστε +καὶ εἰς ἔννοιαν τοὺς ἀκροωμένους ἀναδραμεῖν τῆς περὶ αὐτοῦ +Ps. cxxxi.17. προφητείας, ἐχούσης ὧδε “ Ἡτοίμασα λύχνον τῷ Χριστῷ +μου. ἐπειδὴ δὲ προστίθησι τῷ λύχνον εἰπεῖν, ὁ καιομενος +καὶ φαίνων, δῆλος ἂν εἴη δήπουθεν οὐκ εἰς μόνην τὴν τοῦ +e προφήτου φωνὴν ἀναφέρων τὸν ἀκροατὴν, ἀλλὰ καὶ εἰς νομικήν +τινα διατύπωσιν, ὡς ἐν σχήματι πάλιν καὶ σκιᾷ τὴν +Ἰωάννου δᾳδουχίαν προαναπλάττουσαν, ἣν καλῶς ἐποιήσατο +μαρτυρήσας τῷ δεσπότῃ χριστῷ. ὡς δὲ τοῖς Μωυσαϊκοῖς +ὁμιλοῦντας λόγοις καὶ τοῦτο ἐνδελεχῶς τοὺς οἰησίφρονας +Φαρισαίους, ἐξελέγχει πάλιν ἀμαθαίνοντας, καὶ δοκήσει μᾶλλον +ὄντας σοφοὺς, ἤπερ ὄντως νομομαθεῖς. οὗτος μὲν οὖν +σύμπας ἐστὶν ὁ τοῦ λόγου σκοπός· δεῖν δὲ ἡμᾶς ἀναμφιλόγως +ὑπολαμβάνω καὶ τὸ θεῖον αὐτὸ παρακομίζοντας λόγιον, +250 A. a ἐπιδεικνύειν ἤδη λύχνον οὐχ ἁπλῶς, ἀλλὰ καὶ καιόμενον +καὶ φαίνοντα τὸν μακάριον βαπτιστήν.

+1. λέγοντες Β. Statitn τό assumptum ex Β. 2. αὐτοῦ τοῦ Θεοῦ Β. +pro more corrigens per additionem non rasuram. 16. μόνου om. B. +27. ὄντως Β. ὄντας Ed. 29. αὐτὸ] αὐτοὺς B. παρακομίζοντα λήιον ἐπιδεικνὺς +B. 30. καὶ om. B. + + +

Οτε τοίνυν τὰ περὶ τῆς ἁγίας σκηνῆς διετύπου Θεὸς, +μετὰ τὴν τῶν αὐλαίων τῶν δέκα συμπλήρωσιν, λέγει πρὸς +τὸν ἱεροφάντην Μωυσέα “ Καὶ σὺ σύνταξον τοῖς υἱοῖς Exod. xxvii. 20 -xxvii. 1. +Ισραὴλ, καὶ λαβέτωσάν σοι ἔλαιον ἐξ ἐλαίων ἄτρυγον + “ καθαρὸν κεκομμένον εἰς φῶς καῦσαι, ἵνα καίηται ὁ λύχνος +“ διὰ παντὸς ἐν τῆ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου, ἔξωθεν τοῦ κατα- +“ πετάσματος τοῦ ἐπὶ τῆς διαθήκης· καύσει αὐτὸν ὁ Ἀαρὼν +“ καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἀπὸ ἑσπέρας ἕως πρωὶ ἐναντίον Κυρίου, b +“ νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν παρὰ τῶν υἱῶν + “ Ἰσραήλ. καὶ σὺ προσαγάγου πρὸς σεαυτὸν τόν τε Ἀαρὼν +“ τὸν ἀδελφόν σου καὶ τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ +“ ἱερατεύειν μοι.” τὸ μὲν οὖν θεῖον λόγιον ἐν τούτοις ἡμῖν +ἑστάτω, χωρητέον δὲ ἤδη πρὸς τὴν ἐνδεχομένην σαφήνειαν +αὐτοῦ· τὸ ἔλαιον τὸ ἄτρυγόν τε καὶ καθαρὸν, ἔοικεν ὑποδηλοῦν + τὴν καθαρωτάτην καὶ ἀθόλωτον τοῦ Ἁγίου Πνεύματος +φύσιν, ἥτις ἐν ἡμῖν ἐλαίου δίκην ἀπερινοήτως εἰστρέχουσα c +ἀποτρέφει καὶ συνέχει καὶ αὔξει τὸν ἐν ψυχῇ φωτισμὸν, +καθάπερ ἐν λύχνῳ κείμενοv. οὕτω δὲ καὶ τὸν θεσπέσιον +βαπτιστὴν τῆς περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν μαρτυρίας τὸ φῶς + ἐκλάμψαι πιστεύομεν, οὐχ ἑτέρωθεν τὴν τοῦ δύνασθαι φωταγωγεῖν +κομισάμενον δύναμιν, ἢ διὰ τοῦ ἐλαίου τοῦ νοητοῦ, +δυνατῶς τε καὶ ἐπιτηδείως ἔχοντος εἰς τὸ φῶς καῦσαι τὸ +θεῖον ἐν ἡμῖν, ὃ δὴ καὶ αὐτὸς ὡς ἐν αἰνίγματι ὁ Σωτῆρ’ +κατεμήνυσε λέγων “ Πύρ’ ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ τί d s. Luc. xii. 49. + “ θέλω εἰ ἤδη ἀνήφθη ;" λύχνος οὖν ὡς ἐν τύπω πάλιν +ὁ καιόμενος καὶ φαίνων διὰ παντὸς ἐν τῆ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου +ὁ μακάριος ἦν βαπτιστής· καὶ τὸ μὲν ἐν τῆ σκηνῇ τοῦ +μαρτυρίου φαίνειν αὐτὸν, σημαίνει καὶ καλῶς, ὅτι δεκτὸς ἐν +ἐκκλησίαις ὁ παρ’ αὐτοῦ φωτισμὸς, καὶ οὐκ ἔξω κείσεται τῆς +2. τῶν prius assumptum ex Β. Statim αὐλέων D. 7. 8. Assumpta ὁ ex Β., +οἱ ex B.D. 17. ἀποστρέφει, Β. 18. κείμενον] καιόμενος Β. 20. ἐκ. +λάμπων Β. 23. ὡς ἐν αἰνίγματι ὁ Σωτῆρ’ hoc Ordine Β. ὁ Σωτῆρ’ ὡς ἐν +αἰνίγματι Ed. Statim κατεμήνυσε Β. κατεμήνυε Ed. 25.—p. 370, 3. Haec +citat Nikephorus in Catena i. 863, 864. 25. πόλιν ὁ] πόλοι Nik. 27. τῆ +assumptura ex B. Nik. 28. καὶ om. Nik. + + +ἱερᾶς τε καὶ θείας τοῦ Σωτῆρος αὐλῆς. τὸ γεμὴν ἔξω τοῦ +καταπετάσματος ὁρᾶσθαι τὸν λύχνον, ἔοικεν ὑποδηλοῦν, ὅτι +τὸν ἁπλούστερόν τε καὶ εἰσαγωγικὸν εἰσοίσει φωτισμὸν, +S.Matth. iv. 17. e “ Μετανοεῖτε λέγων, ἤγγικε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν·” +τῶν δὲ ἔσω τοῦ καταπετάσματος ἀποκεκρυμμένων, δηλαδὴ +τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν μυστηρίων, οὐδὲν ὅλως ἐπιδεικνύει. οὐ +γὰρ ἐβάπτισεν εἰς μετουσίαν Ἁγίου Πνεύματος, οὐδὲ εἰσήνεγκεν +ὁ παρ᾿ αὐτοῦ φωτισμὸς εἰς τὸ ἔσω τοῦ καταπετασματος· +Heb. ix. 8. ἢν γὰρ ἐπὶ τῆς ἔξω σκηνῆς “τῆς ἐχούσης ἔτι τὴν +“ στάσιν” κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν. ἐπειδὴ δέ φησιν, +Exod. xxvii. 21. ὅτι καὶ “ Καύσει αὐτὸν Ἀαρὼν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ ἀπὸ ἑσπέ- +251 A. a “ ρας ἕως πρωῒ ἐνάντιον Κυρίου, νόμιμον αἰώνιον εἰς τὰς +“ γενεὰς ὑμῶν,” τοιώσδε πάλιν νοῆσαι προσήκειν οἶμαι τὸ +εἰρημένοv. Ἀαρῶν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ τοὺς ἐν ταῖς ἐκκλησίαις +κατὰ καιρὸν ἱερουργοῦντας ὑποσημαίνουσι, τουτέστι τοὺς ἐν +αὐταῖς διδασκάλους, καὶ τῶν θείων θυσιαστηρίων λειτουργούς· +οὗτοι τὸν λύχνον τὸν νοητὸν, τουτέστι τὸν Ἰωάννην, +ἀεὶ διαλάμποντα τηρεῖν ἐπιτάττονται· τοῦτο γάρ ἐστι τό +Ib. “ καύσουσιν αὐτὸν ἀπὸ ἑσπέρας ἕως πρωΐ.” ὁ γὰρ σύμπας +καιρὸς, ἐν ᾧ προσῆκε τὸ τοῦ λύχνου φαίνεσθαι φῶς, τὸ +b μῆκός ἐστι τῆς νυκτὸς, δι᾿ οὗ σημαίνεται τοῦ παρόντος +αἰῶνος τὸ μέτροv. φῶς γὰρ τὸν μέλλοντα νοοῦμεν αἰῶνα. +καίεται γεμὴν, ἤτοι λαμπρὸς ὁ λύχνος διαφυλάττεται, δεκτὴν +ἀεὶ τοῖς πιστεύουσιν εἰς Χριστὸν τὴν ἐπ᾿ αὐτῷ δᾳδουχίαν +ποιούμενος, καὶ ὅτιπέρ ἐστιν ἀληθὴς τὰ τοιαῦτα λέγων περὶ +χριστοῦ διὰ φωνῆς τῶν κατὰ καιροὺς ἱερέων +ἐπιμαρτυρούμενος.

+

Ἵνα δέ σε διδάξῃ Θεὸς, ὅτι διὰ τούτου τὸν τοῦ Σωτῆρος +c προανετύπου προάγγελον, εὐθὺς ἐπισυνάπτει τὴν τῶν ἱερα- +1. αὐλῆς τοῦ Σωτῆρος inverso ordine Nik. 3. τε om. Nik. 5. ἀποκεκρυμμένων] +τῶν ἀποκεκρυμμένων Β. 9. ἐπὶ pro ἔτι Β. II. οἱ +assiimptum ex Β. ut supra. 14 — 22. Haec citat Nik. 1. c. 17. τὸν +νοητὸν λύχνον Nik. 20. προσήκει Nik. τοῦ om. Β. habet Nik. 23. καίεται] +καὶ ἔτι D. 26. καιρὸν Β. Utramque formam exhibet D. 29. προανετύπου +Β. ἀνετύπου Ed. + + +τευόντων ἐπιλογήv. ἀναβήσῃ δὲ πάλιν ὅλον τοῦ κεφαλαίου +τὸν λόγον ἀναμασώμενος εἰς τοιαύτην τινὰ θεωρίαν, καὶ οὐκ +ἄκομψον, ὥς γε μοι δοκεῖ· ἐπὶ τέλει τῆς σκηνῆς ἡ ἐπὶ τῷ +λύχνῳ διάταξις εἰσενήνεκται, μεθ’ ἢν εὐθὺς ἡ τῶν ἱερέων + προβολή τε καὶ χρῆσις. ἐπὶ γὰρ τέλει τοῦ νόμου καὶ τῶν +προφητῶν, ἢ τοῦ προβαδίζοντος ἐξέλαμψε “ Φωνὴ βοῶντος Es. xl. 3. +“ ἐν τῆ ἐρήμῳ, καθὰ γέγραπται, ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, +“ εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους τοῦ Θεοῦ ἡμῶν,” μεθ’ ὃν εὐθὺς +ἡ τῶν ἁγίων ἀποστόλων διὰ χριστοῦ χειροτονία τε καὶ d + ἀνάδειξις· ἐξελέξατο γὰρ ὁ κύριος “ δώδεκα, οὓς καὶ ἀπο- S. Luc. vi. 13. +“ στόλους ὠνόμασεν.

+

Kαὶ ἐν τούτοις ἡμῖν τῆς ἐπὶ τῷ λύχνῳ θεωρίας συμπεπερασμένης, +ἴδωμεν πάλιν τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνήν Ἐκεῖνος ἢν +ὁ λύχνος φησὶν ὁ καιόμενος καὶ φαίνων, ὑμεῖς δὲ ἠθελήσατε + ἀγαλλιαθῆναι πρὸς ὥραν ἐν τῷ φωτὶ αὐτοῦ. ἕξιν ἀμαθῆ καὶ +δυσάγωγον εἰς ὑπακοὴν τοῖς Φαρισαίοις ἐγκαλεῖ, καὶ διελέγχει +πάλιν, ὡς ἀσύγκριτον νοσοῦσι τὴν ἀπαιδευσίαν, οὐδὲ e +ἅπερ εἰδέναι κατεπαγγέλλοντο νοεῖν ἰσχύοντες, καὶ πολὺ μὲν +λίαν τῆς ἀκριβοῦς ἀκριβοῦς ἐξῳκισμένοι, ἀγνοοῦντες δὲ + κατὰ τὸ παντελὲς, ἅπερ ὡς ἐν σχήμασιν ὁ νομοθέτης προανετύπου +διὰ Μωυσέως. διὰ μὲν γὰρ τοῦ λέγειν, ὅτι ὁ +λύχνος ἢν ἐκεῖνος ὁ καιομενος καὶ φαινων, δυσώπει κάτα τὸ +εἰκὸς ὡς οὔπω νενοηκότας τὸ ἐν νομικοῖς αἰνίγμασι καὶ πάλαι +σκιαγραφούμενον· διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν Ὑμεῖς δὲ ἠθελήσατε + ἀγαλλιαθῆναι πρὸς ὥραν ἐν τῶ φωτὶ αὐτοῦ, τῆς ἄνωθεν ψήφου a 252 A. +τὸ οἰκεῖον ἀεὶ προτάττοντας θέλημα πάλιν εἰσφέρει, καὶ +οἷσπερ ἂν βούλωνται μόνοις ἀκολουθεῖν εἴθισ’ μένους. τοῦ +γὰρ νομοθέτου, φησὶ, διὰ παντὸς φαίνειν τε καὶ καίεσθαι +τὸν λύχνον διατεταχότος , οὐκ εἰς ἀεὶ φαίνειν αὐτὸν ὑμεῖς +2. ἀναμασώμενος Β. ἀναμασσώμενος Ed. 3. δοκεὶν Β. 8. τοῦ Θεοῦ] +αὐτοῦ κυρίου τοῦ Θεοῦ Β. cf. supra 249 b. 10. γὰρ κύριος ὁ θεὸς Β. 12. Καὶ +assiimptura ex Β. 14. φησὶν om. Β. 1,5. ἀγαλλιαθῆναι D. ἀγαλλιασθῆναι +Ed. 18. κατεπαγγέλλοντο Β. κατεπαγγέλλονται Ed. 22. ἐστιν +pro ἦν ἐκεῖνος Β. 25. ἀγαλλιαθῆναι D. ἀγαλλιασθῆναι Ed. 27. μόνοις] +νόμοις Β. + + +ἠθελήσατε, ἁλλὰ πρὸς μόνην ὥραν, τουτέστι πρὸς ὀλιγοστὸν +κομιδῆ τὸν καιρόv. ἐν ἀρχῇ γὰρ θαυμάσαντες κατεσβέσατε, +τὸ ὅσον ἐφ’ ἑαυτοῖς, τοῦ λύχνου τὸ φῶς, ἀλογώτατα μὲν +b ἐπισκήπτοντες τῷ θεόθεν ἀπεσταλμένῳ, καὶ οὐ μόνον αὐτοὶ +τὸ βαπτίζεσθαι παραιτούμενοι, ἀλλὰ καὶ τοῦ βαπτίζειν ἑτέρους +ἀποκωλύοντες· ἀπεστείλατε γὰρ πρὸς αὐτὸν λέγοντες +Supra i.25. “ Τί οὖν βαπτίζεις ;" τουτέστι τί φωτίζεις εἰς μετάνοιαν καὶ +ἐπίγνωσιν τοῦ Χριστοῦ; οὐκοῦν εὐηθείας ἅμα καὶ παρανομίας +ἐπήνεγκε γραφὴν τοῖς ἀνοήτοις γραμματεῦσι καὶ Φαρισαίοις, +ταῖς Ἰωάννου πάλιν ἐπαγωνιζόμενος μένος φωναῖς ὁ Σωτῆρ’· +ὅπερ οἶμαι συνεὶς, ἄριστά τε διειληφὼς καὶ ὁ μακάριος Λουκᾶς +s.Luc. vii. 29, 30 c τῆς ἐκείνων ἀπονοίας καταβοᾷ λέγων “ Καὶ πᾶς ὁ λαὸς +“ ἄκουσας τῶν του Σωτῆρος ῥημάτων δηλαδὴ, “ ἐδικαίωσαν +“ τὸν Θεὸν, βαπτισθέντες τὸ βάπτισμα Ἰωάννου. οἱ δὲ +“ Φαρισαῖοι καὶ οἱ νομικοὶ τὴν βουλὴν τοῦ Θεοῦ ἠθέτησαν +“ ἐν ἑαυτοῖς, μὴ βαπτισθέντες ὑπ’ αὐτοῦ.”

+36

Ἐγὼ δὲ ἔχω τὴν μαρτυρίαν μείζω του Ἰωάννου· τὰ γὰρ ἔργα +ἃ δέδωκε μοι ὁ Πατὴρ ἵνα τελειώσω αὐτὰ, αὐτὰ τὰ ἔργα +d ἃ ποιῶ, μαρτυρεῖ περί ἐμοῦ δυ’ ὁ πατήρ με ἀπέσταλκε +37 κω ὁ μέμψας με Πατὴρ, αὐτὸς μεμαρτύρηκε περί ἐμοῦ.

+

Εἰ καὶ λύχνος ἦν ἐκεῖνος, φησὶ, καὶ διὰ νομικῶν συνταγμάτων +ζωγράφου μένος, καὶ διὰ φωνῆς τῶν ἁγίων προφητῶν +προβοώμενος, ὡς ἀναδειχθήσεταί ποτε τοῦ κατ’ ἀλήθειαν +προαναλάμπων φωτὸς, καὶ διαγγέλλων ἐν ὑμῖν, ὅτι +προσήκει τὴν ὁδὸν εὐτρεπῆ ποιεῖσθαι τοῦ κυρίου καὶ Θεοῦ· +e ἁλλ’ ἐπείπερ ὑμῖν οὐκ ἀξιόπιστος ἴσως ὁρᾶται, καίτοι +τοσοῦτος ὑπάρχων ἐν ἀρετῇ, διὰ τὴν ἐνοῦσαν ὑμῖν ἀχάλινόν +τε καὶ ἐκτοπωτάτην ἀπόνοιαν, ἐπὶ τὸ μεῖζον ἤδη χωρῶ, καθ’ +οὗ κατὰ τὸ εἰκὸς ἐρεῖτε πάλιν οὐδὲν, αὐτὸ τῆς ἀληθείας τὸ +κάλλος καὶ παρὰ βούλησιν τὴν ἑαυτῶν δυσωπούμενοι. οὐ +1. ὀλιγοστὸν Β. ὀλίγιστον D. ὀλίγον Ed. 4. ἐπισκε(??)πτοντες Β. 9. +et γραμματεῦσι inter se transponit Β. 18. αὐτὰ alt. om, Β. +21. ἐστιν pro ἦν Β. συγγραμμάτων Β. 25. εὐπρεπῆ D. 30. καὶ +assumptum ex Β. + + +γὰρ λόγοις ἔτι καὶ ταῖς ἐξ ἀνθρώπων ψήφοις ἐπισεμνύνομαι, +οὐδὲ τὰς ἐκ ῥημάτων ψιλῶν συλλέγειν ἐπ’ ἐμαυτῷ μαρτυρίας +οἰήσομαι δεῖν, ἀξιολογωτέροις δὲ καὶ πολὺ μείζοσι τῶν +εἰρημένων ἐπιτρέψω τὰ κατ’ ἐμαυτὸν, καὶ ἐξ αὐτῆς ἤδη a 253 A. + καταλαμπρύνω τῆς ἐν ἔργοις μεγαλειότητος, ὅτι Θεὸς κατὰ +φύσιν εἰμὶ, καὶ ἐκ Θεοῦ πέφηνα Πατρὸς, ἀδικῶ δὲ οὐδὲν +τοὺς ἐμοὺς, ἐφ’ ὅπερ ἂν βούλωμαι μεταῤῥυθμίζων, νόμους, +καὶ ἐκ τῆς κατὰ τὸ γράμμα παχύτητος εἰς πνευματικὴν +θεωρίαν μεταστοιχειῶν τὰ τοῖς ἀρχαιοτέροις αἰνιγματωδῶς + εἰρημένα. κατανοείτω δὲ πάλιν ὁ φιλομαθὴς, ὅτι λέγων ὁ +Σωτῆρ’ διὰ τῶν ἔργων ἐπιμαρτύρεσθαι καλῶς εἰς τὸ εἶναι +κατὰ φύσιν Θεὸς, ἐκδιδάσκει σαφῶς, ὡς οὐκ ἃν εἴη τῶν b +ἐνδεχομένων ἀπαραλλάκτως ἐνυπάρχειν τινὶ τὴν Θεῷ πρέπουσαν +ἐνέργειάν τε καὶ δύναμιν, εἰ μὴ καὶ αὐτὸς κατὰ + φύσιν ὑπάρχοι Θεός. μαρτυρεῖται γὰρ διὰ τῶν ἔργων, οὐ +καθ’ ἕτερον οἶμαι τρόπον, ἀλλὰ κατὰ τοῦτον αὐτόv. εἰ γὰρ +τῶν τοῦ γεννήσαντος ἔργων ὁρᾶται τελειωτὴς, καὶ ἅπερ ἂν +ἐκείνῳ καὶ μόνῳ φαίνοιτο πρεπωδέστερα, ταῦτα καὶ αὐτὸς ἐξ +οἰκείας ἰσχύος ἀποπληροῖ· πῶς οὐκ ἂν γένοιτο παντί τῳ + σαφὲς, ὅτι τὴν αὐτὴν ἐκείνῳ φύσιν ἀπεκληρώσατο, καὶ c +τοῖς τοῦ τεκόντος ἰδιώμασι διαλάμπων, ὡς ἐξ αὐτοῦ, τὴν +ἴσην αὐτῷ δύναμίν τε καὶ ἐνέργειαν ἔχει ; εἰληφέναι γεμὴν +παρ’ αὐτοῦ τὰ ἔργα' φησὶν, ἢ διὰ τὸ τῆς ἀνθρωπότητος +σχῆμα καὶ τὴν τοῦ δούλου μορφὴν, ταπεινότερόν πὼς ἤπερ + ἐχρῆν καὶ τοῦτο λαλῶν οἰκονομικῶς, ἢ τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς εὐδοκίαν τε καὶ συναίνεσιν, τὴν ἐφ’ ἅπασι τοῖς +παραδόξως ἐπιτελουμένοις, τῷ τῆς δόσεως ἀποσεμνύνων +ὀνόματι. οὕτω γὰρ καὶ ἀπεστάλθαι διισχυρίζεται, ἅτε δὴ d +καὶ κενώσας ἑαυτὸν, καθὰ γέγραπται, τῆς ἀκράτως πρεπούσης Phil. ii. 7. + ἀξίας τῷ Θεῷ διὰ τὴν εἰς ἡμᾶς ἀγάπησιν· ἐταπείνωσε γὰρ +ἑαυτὸν, καὶ τὴν τοῦ τεταπεινῶσθαι σμικροπρέπειαν οὐκ ἐν +14. καὶ alt. assumptum ex Β. 25. τοῦ Β. ἐκ Ed. 29. τοῖς pro τῆς D. +31. ταπεινοῦσθαι Β. + + +ἑτέροις εὑρήσομεν τρόποις, ἢ ἐφ’ οἷσπερ ἂν ὡς ἄνθρωπος +ἴσθ’ ὅτε λαλῇ. τούτῳ συνᾴδει τὸ διὰ τοῦ ψαλμῳδοῦ πάλιν +Ps. ii. 6,7. ὡς ἐξ αὐτοῦ δι’ ἡμᾶς ἀνθρωποπρεπῶς εἰρημένον “Εγὼ δὲ +“ κατεστάθην βασιλεὺς ὑπ’ αὐτοῦ ἐπὶ Σιῶν ὄρος τὸ ἅγιον +e “ αὐτοῦ διαγγέλλων τὸ πρόσταγμα Κυρίου.” ὁ γὰρ βασιλεὺς +ὢν ἀεὶ μετὰ τοῦ Πατρὸς, ὁ σύνθρονός τε καὶ σύνεδρος, +ὡς Θεὸς Θεῷ τῷ γεννήσαντι, κεχειροτονῆσθαί φησιν εἰς +βασιλέα καὶ κύριον, ἅπερ εἶχεν ὡς Θεὸς λαμβάνειν εἰπὼν, +ὅτε πέφηνεν ἄνθρωπος, ᾧ τὸ βασιλεύειν κατὰ φύσιν οὐκ +ἔνεστιν, ἀλλὰ γὰρ καὶ τὸ τῆς κυριότητος ὄνομά τε καὶ +πρᾶγμα πάντως ἐπακτόν.

+3. δι’ ἡμᾶς] + ὡς Β. 5. βασιλεὺς ὢν Β. βασιλεύων Ed. 9 ὅτι Β. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΑΗ Β. a 254 Α. +

Ὅτι εἰκών ἐστι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, ἐν ᾧ καὶ πρὸς Ἰουδαίους +ἔλεγχος, ὡς μὴ νοοῦντας τὰ διὰ Μωυσέως αἰνιγματωδῶς μᾶλλον +εἰρημένα.

+

Οὔτε φωνὴν αὐτοῦ πώποτε ἀκηκόατε, οὔτε εἶδος αὐτοῦ ἑωράκατε, +κὼ τὸ λόγον αὐτοῦ οὐκ ἕλετε ἐν ὑμῖν μένοντα, ὅτι 38 +ὅν ἀπέσταλκεν ἐκεῖνος, τούτω ὑμεῖς οὐ πιστεύετε.

b +

ΟΥΧ ἁπλῆν ἄν τις ἴδοι νοημάτων διασκευὴν τῷ προτεθέντι +πάλιν ἐπιχεομένην ῥητῷ, ἀλλὰ κεκρυμμένων θεωρημάτων + ἑσμὸν, πολὺ δὴ λίαν εὐκόλως τὸν τῶν ἀζητήτως +ἐπακροωμένων παριππεύοντα νοῦν, μόνοις δὲ τάχα τοῖς +πικρότερον ἐξετάζουσιν ὁρᾶσθαι καταδεχόμενοv. τί γὰρ δὴ +τὸ πεπεικὸς, ἐρεῖ τις τυχὸν, ἀπὸ τῆς θεοπρεποῦς ἐνεργείας +μαρτυρεῖσθαι λέγοντα τὸν Ἰησοῦν, ὡς ἐπί τι τῶν παρακειμένων c + ἐλθεῖν τὸ πολὺ λίαν ἀπεσχοινισμένον, τὸ μήτε +ἀκηκοέναι φημὶ τῆς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς φωνῆς τοὺς Φαρισαίους +πώποτε, μήτε μὴν τεθεᾶσθαι τὸ εἶδος αὐτοῦ, ἀλλὰ +μηδὲ τὸν λόγον ἔχειν ἐνοικοῦντα αὐτοῖς τὸν ἐκείνου. καὶ +συνθήσομαί γε, καὶ πᾶς τις οἶμαι τῶν ἄλλων, ὡς οὐκ ἔξω + τοῦ πρέποντος γένοιτ’ ἂν ἡ τοιαύτη παρά τινων ἐπαπόρησις. +ποῖον οὖν ἄρα τοῖς προκειμένοις ἐφαρμόσομεν νοῦν, τί δὲ +πάλιν εὑρεσιλογοῦντες ἐξαρτύσομεν, τῆς ἀληθείας ἐχόμενοι d +πανταχῆ, διὰ τῆς τοῦ Πνεύματος ἐνεργείας τε καὶ χάριτος +ἐξειπεῖν πειράσομαι.

+3. ὡς om. Β. 9. ἐπιχεομένην Β. ἐπεισχεομένην Ed. 12. δὴ τὸ] +δήποτε Β. 16. τοὺς Φαρισαίους πώποτε ante τῆς τοῦ tr. Ed. invito Β. +21. δὴ pro δὲ Β. + + +

Ἕθος τῷ Σωτήρι’ Χριστῷ, ποιουμένῳ πολλάκις τὰς ἐπωφελεῖς +διαλέξεις πρὸς τοὺς ἀσυνέτους μάλιστα Φαρισαίους, +εἰς τὸ τῆς καρδίας αὐτῶν ἀτενίζειν βάθος, καὶ περισκέπτεσθαι +θεοπρεπῶς τὰ ἐν λογισμοῖς ἀφώνως ἔτι κατὰ τὸν νοῦν +στρεφόμενά τε καὶ ἀνακινούμενα, καὶ πρὸς ταῦτα μάλιστα +e καὶ τὰς ἀποκρίσεις ποιεῖσθαι καὶ τοὺς λόγους ἔσθ’ ὅτε καὶ +τοὺς ἐλέγχους ἐπ’ αὐτοῖς, καὶ οὐ πάντως τῶν οἰκείων ῥημάτων +ἀνεξίτητον διατηρεῖ τὸν εἱρμὸν, ἀλλὰ πρὸς ὅπερ ἃν +ἐκεῖνοι βουλεύωνται καὶ καθ’ ἑαυτοὺς ἐννοῶσι, δριμὺς ὑπαντᾷ, +καὶ διὰ τούτου δεικνὺς, ὅτι πέρ ἐστι κατὰ φύσιν Θεὸς, ὡς +γινώσκων τὰ ἐν τῷ βάθει κείμενα, καὶ καρδίας ἐρευνῶν καὶ +νεφρούς· δεχέσθω δὲ, εἴ τῳ δοκεῖ, τὴν ἐπὶ τοῖς εἰρημένοις +ἐναργεστάτην ἀπόδειξιν παρὰ τῶν ἑτέρων εὐαγγελιστῶν, +Λουκᾶ δὴ φημὶ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ. γέγραπται τοίνυν ἐν τοῖς +S. Luc. v. 17. εὐαγγελίοις, ὡς ἦσάν ποτε συνεληλυθότες ἀπὸ πάσης τῆς +περιχώρου τῆς Ἰουδαίας Φαρισαῖοι καὶ νομοδιδάσκαλοι. +255 A. a “ καὶ ἰδοὺ, φησὶν, ἄνδρες φέροντες ἐπὶ κλίνης ἄνθρωπον ὃς +Ib. 18—23. “ ἦν παραλελυμένος, μένος, καὶ ἐζήτουν αὐτὸν εἰσενεγκεῖν καὶ θεῖναι +“ ἐνώπιον αὐτοῦ· καὶ μὴ εὑρόντες ποίας εἰσενέγκωσιν αὐτὸν +“ διὰ τὸν ὄχλον, ἀναβάντες ἐπὶ τὸ δῶμα διὰ τῶν κεράμων +“ καθῆκαν αὐτὸν σὺν τῷ κλινιδίῳ εἰς τὸ μέσον ἔμπροσθεν +“ τοῦ Ἰησοῦ. καὶ ἰδὼν τὴν πίστιν αὐτῶν εἶπε τῷ παραλυ- +“ τικῷ Ἄνθρωπε, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου· καὶ +“ ἤρξαντο διαλογίζεσθαι οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι +“ λέγοντες τίς ἐστιν οὗτος ὃς λαλεῖ βλασφημίας ; τίς δύνα- +b “ τᾶι ἀφιέναι ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός ; ἐπιγνοὺς δὲ ὁ +“ Ἰησοῦς, φησὶ, τοὺς διαλογισμοὺς αὐτῶν, ἀποκριθεὶς εἶπε +“ πρὸς αὐτούς Τί διαλογίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν ; τί +“ ἐστιν εὐκοπώτερον εἰπεῖν Ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου, ἢ +5. ἔτι στρεφόμενά Β. 7. ἐλέγχους] + τοὺς Ed. invito Β. 8. ἀνέξει· +τείλων διατηρεῖ τῶν εἰρημαίνον (sic) Β, 14. Λουκᾶ] ἰδοῦ (sic) Β. Statim +δεο (= δὴ) Β. τοῖς Β. ἑτέροις Ed. 17. φησὶν ἄνδρες hoc ordine Β. +19. ποίας] διὰ ποίας Ed. invitis B.D. 20. τἄ δώματα Β. 23. σου +om. Β. 26. ἀφιέναι ἁμαρτίας hoc ordine Β. 27. φησὶ om. Β. +29. σοι om. Β. + + +“εἰπεῖν Ἔγειραι καὶ περιπάτει ;" ὁρᾷς ὅπως οὐ περιμείνας +τὴν ἐν προφορᾷ ῥημάτων ἀπόκρισιν, ἤτοι γογγυσμὸν, πρὸς +τὰς ἐν αὐτοῖς ἐννοίας ὡς Θεὸς ἀποκρίνεται ; εὑρήσεις δὲ +πάλιν καὶ ἑτέραν πράγματος εἰκόνα κατὰ τοῦτο διηρτημένην + τὸ σχῆμα. λέγει γὰρ οὕτως ὁ μακάριος Λουκᾶς “ Ἐγένετο c Ib. vi. 6, 9. +“ δὲ ἐν ἑτέρῳ σαββάτῳ εἰσελθεῖν αὐτὸν εἰς τὴν συναγωγὴν +“ καὶ διδάσκειν, καὶ ἦν ἄνθρωπος ἐκεῖ καὶ ἡ χεὶρ αὐτοῦ ἡ +“ δεξιὰ ἦν ξηρά. παρετηροῦντο δὲ αὐτὸν οἱ γραμματεῖς καὶ +“ οἱ Φαρισαῖοι εἰ ἐν τῷ σαββάτῳ θεραπεύει, ἵνα εὕρωσι + “ κατηγορίαν κατ’ αὐτοῦ· αὐτὸς δὲ ᾔδει, φησὶν, τοὺς διαλο- +“ γισμοὺς αὐτῶν, καὶ εἶπε τῷ ἀνδρὶ τῷ ξηρὰν ἔχοντι τὴν +“ χεῖρα Ἔγειραι καὶ στῆθι εἰς τὸ μέσοv. καὶ ἀναστὰς ἔστη. +“ εἰπε δὲ ὁ Ἰησοῦς πρὸς αὐτούς Ἐπερωτήσω ὑμᾶς εἰ ἔξεστι +“ τῷ σαββάτῳ ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι.” ὁρᾷς δὴ πάλιν + άνακεκαλυμμένως ἐν τούτοις, ὡς εἰς αὐτὴν ὁρῶν τὴν καρδίαν d +τῶν ἀνοήτως αἰτιᾶσθαι πειρωμένων αὐτὸν, ἐποιήσατο τοὺς +λόγους; τοιοῦτόν τι πάλιν καὶ ἐπὶ τῷ προκειμένῳ ῥητῷ +τεθεωρῆσθαι παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἐν ταῖς τῶν Φαρισαίων +διανοίαις ὑποτοπήσομεν . ὄψει δὲ τὴν εὐθεῖαν ἢ τὴν τοῦ + πράγματος θέσιν οὐκ ἀπολακτίσαντα τὸν λόγον, ἕκαστα +τῶν ἤδη προειρημένων ἀναμηρύσασθαι κατοκνήσας οὐδα- +μῶς.

+

Γέγονέ τοίνυν ἐν ἀρχῇ πρὸς ἐκείνους ὁ πολύς τε καὶ e +μάκρος οὑτοσὶ λόγος ἐπὶ τῷ τεθεραπευμένῳ κατὰ τὸ σάββατον, + καὶ διὰ ποικίλων εὑρημάτων καὶ συλλογισμῶν ἀναπείθειν +ἐπειρᾶτο χριστὸς τοὺς οἵπερ ἦσαν ἐπὶ τῇ τοῦ +σαββάτου λύσει δυστρόπως ἀσχάλλοντες, ὡς ἔξεστι καὶ +ἐλεεῖν ἐν σαββάτῳ, καὶ εἰς πάντας ἐργάζεσθαι τὸ ἀγαθὸν, +καὶ πρὸς τούτοις, ὅτι πράγματος ἀξιολογωτάτου σκιὰν ὁ + νόμος ἐποιεῖτο τὴν κατὰ τὸ σάββατον ἀργίαν, ἄλλως τε καὶ +4. διηρτημένην Β. διηρτισμένην Ed. 9. θεραπεύει edidi. θεραπεύη(??) Β +θεραπεύσει Ed. 10. φησὶν assumptum ex Β. 13. ὁ assumptum ex Β. +14. δὴ] δὲ Β. 15. αὐτῶν Β. 16. ἀνοήτων Β. 27. ἀρχὴ] + τε Β +26. ἐπειρᾶτο] ὅτι εἵρατο Β. + + +256 A. a ὅσον ἧκεν εἰς τὴν ἐκείνων ψῆφον παραλύσας τὴν τοῦ σαββάτου +τιμὴν, ἢ καὶ τὸν νόμον ὡς διὰ τούτου δὴ μάλιστα +παραβεβηκὼς, καὶ ἀπεστάλθαι παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς +καὶ λίαν εὐτόνως διισχυρίζετο, καὶ προσέτι μαρτυρεισθαι +παρ᾿ αὐτοῦ, καὶ συνευδοκήσειν ἐφ᾿ ἅπασιν οἷσπερ ἂν ἐργάσαιτο, +διελάλει σαφῶς. πρὸς ταῦτα κατά γε τὸ ἐν λογισμοῖς +πιθανὸνμ, διενθυμοῦνται πάλιν οἱ Φαρισαῖοι καθ᾿ ἑαυτοὺς, +ἅτε δὴ τοῖς νομικοῖς προσεδρεύοντες γράμμασιν, ἀεί τε τὰς +διὰ Μωυσέως ἐντολὰς προϊσχόμενοι καὶ ἀνεγνωκέναι λέγοντες +b Τίς ὁ παρὰ τούτου λόγος· πῶς δὰ αὐτῷ συνευδοκήσει +παραλύοντι τὸν νόμον ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ; πότε δὲ μεμαρτύρηκεν, +ἢ τίνα ψῆφον ἐποιήσατο περὶ αὐτοῦ; ἐκ μὲν γὰρ +τῶν Μωυσαϊκῶν συνταγμάτων ἐγνώκαμεν ὅτι καταβέβηκεν +ὁ Θεὸς ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Σινᾶ, ὤφθη τοῖς πατράσι τὸ εἶδος +αὐτοῦ, ἀκουστὴ, φησὶ, γέγονεν ἡ φωνὴ αὐτοῦ· λελάληκεν +ὅλῃ τῇ Συναγωγῇ, τηρεῖν ἐκέλευσε τὴν ἡμέραν τοῦ σαββάτου, +Exod. xx. 8—10. σαφῶς διαστείλας ὡδί “Μνήσθητι τὴν ἡμέραν τῶν +c “σαββάτων ἁγιάζειν αὐτήν· ἓξ ἡμέρας ἐργᾷ καὶ ποιήσεις +“πάντα τὰ ἔργα σου, τῇ δὲ ἡμέρᾳ τῇ ἐβδόμῃ σάββατα +“ἅγια Κυρίῳ τῷ Θεῷ σου· οὐ ποιήσεις ἐν αὐτῇ πᾶν ἔργον.” +καὶ οὐχ ἑτέρου, φησὶ, ταῦτα λέγοντος ἠκούσαμεν, αὐτήκοος +ἦν τῆς θεόθεν φωνῆς ἡ τῶν πατέρων πληθὺς, καὶ μετ᾿ +ἐκείνους ἐν ἡμῖν ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ· τίς δὲ οὗτός ἐστιν;

+

Ταῦτα πάλιν ἐπείπερ ἐνθυμουμένους ἐθεᾶτο, τικρῶς ἀμαθαίνοντας +ἐξελέγχει λέγων Οὔτε φωνὴν αὐτοῦ πώποτε ἀκηκοατε 25 +d οὔτ᾿ εἶδος αὐτοῦ ἑωρακατε, καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ οὐκ ἔχετε ἐν +ὑμῖν μενοντα, ὅτι ὃν ἀπέστειλεν ἐκεῖνος τούτῳ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε. +τὰ γὰρ ἐν τύπῳ γεγονότα κατ᾿ ἐκεῖνο τοῦ καιροῦ, καὶ δι᾿ ὧν +αὐτοῖς ἡ ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Σινᾶ κάθοδος ἐσχηματίζετο τοῦ +Θεοῦ, ταῦτα πάλιν εἰδότες οὐδὲν, οὐκ εἰς εἰκόνας πραγμάτων 30 +ἐδέχοντο νοητῶν, ἀλλ᾿ ὄντως καὶ τοῖς τοῦ σώματος ὀφθαλ- +11. μεμαρτύρηκεν—τίνα] ὁς μαρτύρηκεν τίνα B. 20. οὐ ποιήσεις ante Κυρίῳ +(sic) transponit B. 24. ἐθεᾶτο B. εὐθεάσατο Ed. 25. Φωνὴν B. φωνῆς Ed. +31. ὄντως B.D. “al.” Ed. mg. ὄντες Ed. + + +μοῖς ὁρατὴν εἶναι δύνασθαι τὴν θείαν ᾤοντο φύσιν, καὶ +φωνῇ σωματικῇ κεχρῆσθαι πεπιστεύκεισαv. ὅτι δὲ ἀληθὴς +ἐπ’ αὐτοῖς τοῦ Σωτῆρος ὁ λόγος ἦν, καὶ οὔτε φωνῆς ἀκηκόασί e +ποτε τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, οὔτε μὴν ὄψει τῇ διὰ σώματος + τεθέαταί τις τὸ εἶδος αὐτοῦ, τουτέστι τὸν ὅμοιον αὐτῶ κατὰ +πάντα Λόγον, χρῆναι πάλιν ἐπιδεῖξαι σαφῶς ὑπολαμβάνω, +τὰ ἐν τῇ ἐξόδῳ γεγραμμένα παραθέντα πρὸς ἔρευναν τε καὶ +βάσανον πνευματικήv. ἔχει δὲ οὕτως “ καὶ ἐξήγαγε Mωυσῆς Exod. xix. 17—19. +“ τὸν λαὸν εἰς τὴν συνάντησιν τοῦ Θεοῦ ἐκ τῆς παρεμβολῆς, + “ καὶ παρέστησαν ὑπὸ τὸ ὄρος τὸ Σινᾶ. τὸ δὲ ὄρος τὸ Σινᾶ +“ ἐκαπνίζετο ὅλον διὰ τὸ καταβεβηκέναι τὸν Θεὸν ἐπ’ αὐτοῦ αὐτοῦ a 257 A. +“ ἐν πυρὶ, καὶ ἀνέβαινεν ὁ καπνὸς ὡς καπνὸς καμίνου· καὶ +“ ἐξέστη πᾶς ὁ λαὸς σφόδρα. ἐγίνοντο δὲ αἱ φωναὶ τῆς +“ σάλπιγγος προβαίνουσαι ἰσχυραὶ σφόδρα· Μωυσῆς ἐλά- + “ λεῖ’, ὁ δὲ Θεὸς ἀπεκρίνατο αὐτῷ φωνῇ.” ὧδε μὲν οὖν ἡμῖν +τὸ τοῦ πανσόφου Μωυσέως λόγιον ἔχει· δεῖν δὲ οἶμαι καὶ +νῦν εἰς γελοιοτάτην κατολισθαίνοντας περὶ Θεοῦ δόξαν τοὺς +Ἰουδαίους ἐλέγχειν, καὶ αὐτὸ τεθεᾶσθαι τὸ εἶδος οἰηθέντας +αὐτοῦ, καὶ ἀκοῦσαι τῆς ὄντως ἐνούσης τῇ θείᾳ φύσει φωνῆς. + Ἄγε δὴ τοίνυν τῇ τοῦ Σωτῆρος ἐπιθαρσοῦντες χορηγίᾳ b +καὶ χάριτι, τὴν του νομικοῦ παχύτητα γράμματος εἰς πνευματικὴν +θεωρίαν ἀπολεπτύνωμεν· οὕτω γὰρ μάλιστα φανεῖται +καὶ ἀληθὲς τὸ πρὸς Φαρισαίους εἰρημένον περὶ Θεοῦ +Οὔτε φωνὴν αὐτοῦ πώποτε ἀκηκόατε οὔτε εἶδος αὐτοῦ ἑωράκατε. + τὸ μὲν οὖν διὰ Μωυσέως ἐξάγεσθαι τὸν λαὸν εἰς ἀπάντησιν +τοῦ Θεοῦ, καθὰ γέγραπται, σημεῖον ἂν γένοιτο σαφὲς καὶ +λόγος ὡς ἐν αἰνίγματι, τοῦ μὴ δύνασθαί τινας ἀπαιδαγωγήτως +τε καὶ ἀνεπιστήτως ἰέναι πρὸς Θεὸν, νόμω δὲ μᾶλλον c +χειραγωγουμένους μένους εἰς ἐπίγνωσιν ὧν ζητοῦσι μαθεῖv. Μωυσῆς +3. ἑπ’ αὐτοῖς priiis omissum, deinde supplet Β mg. ad ἦν Β, 4. μήν] μὲν +Migne. 5. τὸ om. Migne. 9. τὴν om. B. retinui ex Ed. (Alex.) +13. τὸ pro ’δε Αub. 14. ἰσχυραὶ], habet ἰσχυρότεραι infra 258 b c. Μωυσῆς] ++ ’δε B. (X. 18. 59. 84.) Statim ἐλάλησεν Β. (Vat.) 15. οὖν om. B. +16. λόγον Β. 19. φωνῆς] + εἰ δὲ δὴ πρέποι κοὶ φωνὴν ὅλως ἐν τούτοις +εἰπεῖν Β. 29. Μωυσὴς] μωυσέως Β. + + +γὰρ εἰς νόμον ἡμῖν νοηθήσεται κατὰ τὸ εἰρημένον ὑπό τινος +S. Luc. xvi 30. “ Ἔχουσι Μωυσέα καὶ τοὺς προφήτας.” ἡ δέ γε παράστασις +ἡ ὑπὸ τὸ ὄρος καταβεβηκότος ἤδη καὶ ὄντος ἐν αὐτῷ +τοῦ Θεοῦ, τὴν ἑτοιμότητα τῆς γνώμης καὶ τὸ γοργὸν εἰς +δουλείαν τῶν καλουμένων ὑποδηλοῖ, οὐκ ἀνανευόντων τρόπον +τινὰ καὶ τοῖς ὑπὲρ δύναμιν καὶ ὑψηλοτέροις ἣ κατὰ τὴν +d φύσιν προσβαλεῖν, συμπαρόντος αὐτοῖς τοῦ Θεοῦ. τοιοῦτοι +δὲ πάντως τοῦ Σωτῆρος οἱ μέτοχοι. διὸ δὴ καὶ τὴν ὑπὲρ +ἄνθρωπον μελετῶντες ἀνδρείαν “ τίς ἃν ἡμᾶς χωρίσαι, +“ φασὶν, ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ;; θλίψις ἣ στενο- +“ χωρία ἢ διωγμὸς ἢ λιμὸς ἢ γυμνότης ἢ κίνδυνος ἢ μά- +“ χαιρα;” πάντα γὰρ τοῖς εὐσεβοῦσιν οἰστὰ τὰ δεινὰ διὰ +τὴν εἰς χριστὸν ἀγάπησιν· κἂν ὡς ὄρος ἡ θλίψις ἐγείρηται, +παντὸς ἐκεῖνοι κινδύνου κατανεανιεύσονται, καὶ τῆς πρὸς +Exod. xix. 18. e Θεὸν φιλίας τὴν γνώμην οὐκ ἀποστήσουσι. κατελθεῖν δὲ 1 +λεγόμενος, οὐκ εἰς χθαμαλόν τινα χῶρον, ἀλλ’ ἄνω που +πάλιν καὶ ἐν ὄρει φαίνεται Θεὸς, ἵνα δή τι τοιοῦτον ἐννοήσῃς +κατὰ σαυτὸν, ὅτι κἂν ταῖς ἡμετέραις διανοίαις ἡ θεία φύσις +συγκαταβαίνουσα, ἑαυτὴν ἡμῖν προσάγῃ πρὸς κατανόησιν, +ἀλλ’ ἐστι πάλιν ἐν τοῖς πολὺ λίαν ὑπὲρ ἡμᾶς καὶ λόγοις +καὶ θεωρήμασι. τὸ γὰρ ὑψηλόν τε καὶ ὑπέρτονον τῶν περὶ +αὐτῆς δογμάτων διὰ τοῦ ὄρους σημαίνεται, ὃ καὶ σύμπαν +258 Α. a ἡμῖν τῷ καπνῷ καταμελαίνεσθαι λέγει. δριμεῖς γὰρ ὄντως +καὶ οὐ σφόδρα Λαμπροὶ παρ’ ἡμῖν οἱ περὶ τῆς θεότητος +λόγοι, τὸν τῆς διανοίας ὀφθαλμὸν καπνοῦ δίκην ἀμύττοντες. +1 Cor. xiii. 12. διὰ τοῦτο Παῦλος μὲν ὁ σοφώτατος ἐν ἐσόπτρῳ καὶ +ἐν αἰνίγματι βλέπειν ἡμᾶς διεμαρτύρατο· τεθεικέναι δὲ +Ps. xvii. 12. “ σκότος ἀποκρυφὴν αὐτοῦ,” τὸν Θεὸν δηλονότι, φησί που +πάλιν ὁ μελῳδὸς, τῷ τοῦ σκότους ὀνόματι τὴν περὶ αὐτὸν +ἀκαταληψίαν ὑποδηλῶν, ἧσπερ ἂν εἰς τύπον ληφθείη καλῶς +5. οὐκ] καὶ οὐκ Β. 6. ἢ om. Β. 8. δὲ B.D. δὴ Ed. 12. ἱστᾶι +ταῦτα pro οἰστὰ B. 14. κατανεανιεύονται Β. 16. που πόλιν hoc ordine Β. +iS. καὶ pro κἂν Β. 24. τῆς assumptum ex Β. 25. δίκην assumptum +ex B.D. [Migne.] Statini ἀμυτιδριμμύτοντες Β. 28. πάλιν που inverso +ordine Β. + + +ὁ περὶ τὸ πῦρ ἐν τῷ ὄρει καπνός· ἐν πυρὸς δὲ σχήματι +κάτεισι τὸ θεῖον αὐτὸ, κατ’ ἐκεῖνο δὴ μάλιστα καιροῦ, b +πρεπόντως τε καὶ ἀναγκαίως τῇ τοῦ πράγματος φύσει. +ἔδει γὰρ ἐδεῖ τὸν εἰς δουλείαν καὶ σύνεσιν διὰ τοῦ μέλλοντος + ὁρισθήσεσθαι νόμου καλοῦντα τὸν Ἰσραὴλ, φωτιστὴν +ὁρᾶσθαι καὶ κολαστήν· ἄμφω δὲ ταῦτα τελεῖται +διὰ πυρός. ἀλλὰ καὶ “ φωναὶ, φησὶν, αἱ τῆς σάλπιγγος Exod. xix. 19. +“ ἐγίνοντο προβαίνουσαι ἰσχυρότεραι σφόδρα,” ἵνα πάλιν +ἡμῖν τοιαύτη τις νοημάτων ἐξυφαίνηται δύναμις· ἐξεφωνήθη + μὲν γὰρ καὶ ὁ νόμος παρὰ Θεοῦ, πλὴν οὐ συντόνως +ἐν ἀρχῇ διὰ τὴν τῶν παιδαγωγουμένων ἀσθένειαν, ἀλλ’ c +ἰσχνοφώνως, ἵν οὕτως εἴπω, καὶ οὐχ ὅλην ἔχων τὴν τοῦ +σαλπίζοντος δύναμιv. διὸ δὴ καὶ βραδύγλωσσον ἑαυτὸν Ib. iv. 10. +ὠνόμαζεν ὁ Μωυσῆς. προβαίνοντος δὲ τοῦ καιροῦ, καὶ ἐκ + τῆς κατὰ τὸ γράμμα σκιᾶς εἰς πνευματικὴν ἀναφέροντος +λατρείαν τοὺς πιστεύοντας εἰς Χριστὸν, ἰσχυρότεραι σφόδρα +τῆς θείας σάλπιγγος ἐξέδραμον αἱ φωναὶ, τοῦ σωτηρίου τε +καὶ εὐαγγελικοῦ κηρύγματος πᾶσαν τρόπον τινὰ περιηχοῦντος +τὴν οἰκουμένηv. οὐ γὰρ, καθάπερ ὁ λεπτοβόης τε d + καὶ σμικροκῆρθξ νόμος εἰς μόνην τὴν Ἰουδαίων ἠκούσθη +χώραν, ἢ καὶ ἀπὸ Δὰν καὶ ἕως βηρσαβεὲ κατηγγέλλετο, +μᾶλλον δὲ “ εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος αὐτῶν,” Ps.xviii. 5. +καθὰ γέγραπται. τί δὲ δὴ πάλιν ἐπὶ τούτοις ; “ Μωυσῆς Exod. xix. 19. +“ ἐλάλει, φησὶν, ὁ δὲ Θεὸς ἀπεκρίνατο αὐτῷ φωνὴ.

+

Δριμὺς ἔστω πάλιν τῶν εὐμαθεστέρων ὁ νοῦς, ἐπιτηρείτω +δὲ ἀκριβῶς τὴν τοῖς θείοις λογίοις ἐνοῦσαν ἀσφάλειαν. +λαλεῖ μὲν γὰρ ὁ Μωυσῆς, ἀποκρίνεται δὲ τούτῳ Θεὸς φωνῇ, +οὐκ ἰδίᾳ πάντως φωνῇ, τοῦτο γὰρ οὐ φησὶν, ἀλλ’ ἁπλῶς τε e Ct. supra 41. +καὶ ἀπολελυμένως φωνῇ. τῆ διὰ κτύπου ῥημάτων ἀνθρωπινώτερον + παραδόξως ἀποτελουμένη· περὶ τί γὰρ ἂν τῶν +14. ὀνομάζον Β. 17. τε om. Β. 21. καὶ alt. assumptum ex Β. 22. τὴν +γῆν ἐξῆλθεν hoc ordine Β. αὐτῶν Β. αὐτοῦ Ed. (184.) 23. δεῖ pro δὲ δὴ Β. +24. φησιν ante Μωυσῆς transp. Β. 25. ἐστιν pro ἔστω Β. 27. τούτῳ +Θεὸς hoc ordine Β. + + +ἔργων ἀτονήσαι Θεός ; τί δ’ οὐκ ἂν ἐξανύσῃ Θεὸς θελήσας, +καὶ λίαν εὐκόλως ; ἐλάλει τοιγαροῦν ὁ Μωυσῆς, ὁ δὲ Θεὸς +ἀπεκρίνατο αὐτῷ φωνῇ. καὶ ὁ μὲν τύπος ἐν τούτοις· ἴδωμεν +δὲ τὴν ἀλήθειαv. ἔχεις τοιγαροῦν ἐν εὐαγγελίοις τοῖς ἁγίοις +Infra xii. 28. λαλοῦντα τὸν κύριον “ Πάτερ, δόξασόν σου τὸν Υἱὸν,” +259 Α. a ἀποκρινόμενον δὲ διὰ φωνῆς τὸν Πατέρα “ καὶ ἐδόξασα καὶ +“ πάλιν δοξάσω.” οὐκ εἶναι δὲ τὴν φωνὴν ἀληθῶς τοῦ +Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Σωτῆρ’ ἔδειξεν, εἰπὼν τοῖς τὸ τηνικάδε +Ib. 30. παροῦσιν “ Οὐ δι’ ἐμὲ ἡ φωνὴ αὕτη γέγονεν, ἀλλὰ δι’ ὑμᾶς· ” +ὁρᾷς ὅπως γεγενῆσθαι σαφῶς διισχυρίσατο τὴν φωνὴν, ἐπεὶ +μὴ τῆ διὰ κτύπου κεχρῆσθαι φωνῇ τὴν θείαν οἴεσθαι φύσιν +ἀκόλουθον, κἂν ταῖς ἡμετέραις συσχηματίζηται χρείαις, καὶ +λαλῇ καθ’ ἡμᾶς οἰκονομικῶς.

+

Tαῦτα πάλιν ἡμῖν ἀναγκαίως εἰσεκομίσθη πρὸς τὸ παρὸν +b τῷ λόγῳ τὰ θεωρήματα· χρῆναι δὴ πάντως ἐλογισάμεθα +τοῖς ἐντευξομένοις ἀληθεύοντα φαίνεσθαι τὸν Ἰησοῦν, ὅταν +εὑρίσκηται λέγων πρὸς Ἰουδαίους περὶ τοῦ ἰδίου γεννήτορος +Οὕτε φωνὴν αυτου πώποτε ακηκοατε οὔτε ειδος αυτου εωρακατε, +καὶ τὸν λόγον αὐτοῦ οὐκ ὦτε ἐν ὑμῖν μένοντα ὅτι ὃν ἀπέστειλεν +ἐκιῖνος, τούτῳ ὑμεῖς οὐ πιστεύετε. ὅτι δὲ πάλιν οἱ Φαρισαῖοι +πρὸς ἐκτόπους ἀλαζονείας ἀναφυσώμενοι, τὸν θεῖον εἶναι σὺν +c αὐτοῖς τε καὶ ἐν αὐτοῖς ἐπλάττοντο λόγον, διά τε τοῦτο πρὸς +ἀξιάγαστον ἐλάσαι σοφίαν ἀνοήτως διισχυρίζοντο, μαρτυρήσει +καὶ αὐτὸ τὸ Πνεῦμα, Χριστοῦ διὰ τοῦ προφήτου +Hier. viii. 8. 9. λέγοντος Ἱερεμίου πρὸς αὐτούς “ Πῶς ἐρεῖτε ὅτι σοφοί ἐσμεν +“ ἡμεῖς, καὶ ὁ λόγος κυρίου μεθ’ ἡμῶν ἐστίν ; εἰς μάτην +“ ἐγενήθη σχοῖνος ψευδὴς γραμματεῦσιν, ᾐσχύνθησαν σο- +“ φοὶ, ἐπτοήθησαν καὶ ἑάλωσαν, σοφία τίς ἐστιν ἐν αὐτοῖς ; +“ ὅτι τὸν λόγον κυρίου ἀπεδοκίμασαν ” πῶς γὰρ τὸν ζῶντα +καὶ ἐνυπόστατον τοῦ Θεοῦ Λόγον ἀποδοκιμάσαντες οὐχ +1. Θεὸς alt. assumptum ex Β. 4. εὐαγγελίοις τοῖς ἁγίοις Β. ἁγίοις εὐαγγελίοις +Ed. 6. διὰ φωνῆς om. Β. 7. δοξάσω] + αὕτη δὲ ἡ δόξα διὰ φωνῆς +γέγονεν Β. 10. φησὶν pro σαφῶς Β. ἔτι pro ἐπεὶ Β. 15. δὴ Β. γὰρ Ed. +16. ἐντευξομένοις Migne. 25. λέγοντος Β. λέγον Ed. “dicens” Georg. Trap. +26. ὁ assumptum ex B. + + +ἁλώσονται, τὴν εἰς αὐτὸν οὐ παραδεξάμενοι τίστιν, ἀλλὰ d +τὸν τοῦ θεοῦ καὶ Πατρὸς ἀτιμάσαντες χαρακτῆρα, καὶ τὸ +ἀληθέστατον ὥσπερ εἷδος αὐτοῦ, διὰ τῆς θεοπρεποῦς ἐξουσίας +τε καὶ δυνάμεως θεωρῆσαι παραιτησάμενοι; καταληπτὴ γὰρ + ἡμῖν οὐχ ἑτέρως κατὰ τὸ ἐνδεχόμενον ἡ θεία τε καὶ ἀπόῤῥτηος +Φύσις, ἢ δἰ ὧν ἐπιτελεῖ καὶ ἐπγάζεται· διὰ γάρ τοι +τοῦτο, καὶ ἀπὸ “μεγέθους καὶ καλλονῆς κτισμάτων ἀναλόγως” Sap. xiii. 5. +ἐπὶ τὴν τοῦ γενεσιουργοῦ θεωρίαν ὁ μὲν Παῦλος ἠμᾶς ἰέναι Cf. Rom. i. 20. +προστάττει, ξεναγεῖ δὲ πάλιν εἰς τὴν ἐφ᾿ ἑαυτῷ κατάληψιν e + ὁ Σωτήρ “Εἰ οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ πατρός μου, λέγων, μὴ Infra x, 37, 38. +“πιστεύετέ μοι· εἰ δὲ ποιῶ, κἂν ἐμοὶ μὴ πιστεύτηε, τοῖς +“ἔργοις μου πιστεύετε.” κατῃτιᾶτο δέ που καὶ λίαν εὐλόγως +τὸν οἰκεῖον μαθητὴν, Φίλιππος οὗτος ἧν, ὡς ἑτέρως δύνασθαι +πρὸς τὴν ἐπὶ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ θεωρίαν ἐλθεῖν ἀζητήτως + ὐποτοπήσαντα, καίτοι παρὸν ἐπ᾿ ἐξουσίας αὐτῷ τὴν ἀπαραποίτον +εἰκόνα κατασκέπτεσθαι, δεικνύουσαν ἀκριβῶς ἐν +ἑαυτῇ γεννήσαντα· διὸ δὴ καὶ ἔφασκε “Τοσοῦτον a 260 A. Infra xiv. 9. +“χρόνον μεθ᾿ ὑμῶν εἰμι, καὶ οὐκ ἔγνωκάς με, Φίλιππε; ὁ +“ἑωρακω ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα.”

+

Ἐρευνᾶτε τὰς Γραφὰς, ὅτι ἐν αὐταῖς δοκεῖτε ὑμεῖς ζωὴν αἰώνοιν +ἔχειν, καὶ αὗταὶ εἰσιν αἱ μαρτυροῦσαι περὶ ἐμοῦ, καὶ οὐ θέλετε +ἐλθεῖν πρὸς μὲ, ἵνα ζωὴν ἔχητε.

+

Ἡ μὲν λεία καὶ ἱππήλατος τοῖς πολλοῖς καὶ τετριμμένη +διάνοια τοῦ ῥητοῦ προστακτικῶς εἰρῆσθαι νομίζειν παρὰ τοῦ b + Σωτῆρος ἡμὼν πρὸς τοὺς Φαρισαίους ἀναπείθει, τὸ χρῆναι +τὰς θείας ἐρευνῶντας γραφὰς τὰς περὶ αὐτοῦ μαρτυρίας πρὸς +ζωὴν ἐρανίζεσθαι. ἐπειδὴ δὲ σύνδεσμον ἐν τῷ μεταξῦ θείς· +φημὶ δὲ τό Και· συνάπτει τό Οὐ θελετε ἐλθεῖν πρὸς μὲ, δῆλος +ἂν εἴη λοιπὸν ἕτερόν τι σημαίνων, συγγενὲς μὲν τοῖς εὶρη- +καταληπτὴ] κατείληπται Β. 5. ἀπόρρητος Β. ἄρρητος Ed. 10. μου +om. B. 12. που assumptum ex B mg. D. 17. τοσοῦτον χρόνον B. +τοσούτῳ χρόνῳ Ed. 29. σημαίνων + ὢν Β. + + +μένοις, ἔχον δέ τι βραχὺ τὸ ἐξηλλαγμένοv. εἰ γὰρ ἔδει +νοεῖσθαι προστακτικῶς, πῶς οὐκ εἶναι φήσομεν ἀναγκαῖον +c κατὰ τόδε τὸ σχῆμα τυχὸν τὸ σύμπαν εἰπεῖν Ἐρευνᾶτε τὰς +γραφὰς ὅτι ἐν αὐταῖς δοκεῖτε ὑμεῖς ζωὴν αἰώνιον ἔχειν καὶ αὖταί +εἰσιν αἱ μαρτυροῦσαι περὶ ἐμοῦ· ἐρευνήσαντες δὲ ἔλθετε πρὸς +μέ· ἀλλ’ ὡς μὴ ἐθέλοντας ἐλθεῖν, καίτοι διὰ τῆς ἐρεύνης ἐπὶ +τοῦτο χειραγωγουμένους καταιτιᾶται λέγων καὶ οὐ θέλετε +ἐλθεῖν πρὸς μέ.

+

Ἀναγνωσόμεθα τοίνυν ἐπὶ τὸ χρησιμώτερον βλέποντες, +καὶ τὸ τοῖς προαποδοθεῖσιν ἀκολουθοῦν, οὐ πάντως προστακτικῶς, +τακτικῶς, ἀλλ’ ὡς ἐν συνέσει μᾶλλον καὶ ὑποστιγμῇ. ἔσται +d δὲ πάλιν τοῦ προκειμένου τοιοῦτος ὁ νοῦς. ἐπειδὴ γὰρ +ἐθεάσατο αὐτοὺς τρέχοντας ἐπὶ τὰ Μωυσέως ἀεὶ συγγράμματα, +καὶ συλλέγοντας ἐκεῖθεν ἀπαιδεύτως τὰς τῶν ἀντιλογιῶν +ἀφορμὰς, ζητοῦντας δὲ ἕτερον οὐδὲν, ἢ καὶ δεχομένους, +ὅπερ ἂν αὐτοῖς τὸ χρῆναι πιστεύειν περιποιῇ· διὰ τοῦτο +πάλιν ἀναγκαίως ἄχρηστον αὐτοῖς καὶ ἀνόνητον τὸν τῆς ἐπὶ +τούτοις ἐρεύνης ἀποφαίνει πόνον, καὶ ὡς ἐπὶ μεγάλῳ τε καὶ +ἐπωφελεστάτῳ πράγματι μεμελετήκασιν οὐ κατὰ λόγον +e κεχρῆσθαι τὸν πρέποντα διελέγχει σαφῶς. τί γὰρ εἶπε μοι +τὸ χρήσιμον, ὅτι τὰς μὲν θείας, φησὶν, ἐρευνᾶτε γραφὰς, +οἰόμενοι δι’ αὐτῶν εἰς αἰώνιον ἀναβήσεσθαι ζωήν· ἐπὰν δὲ +ταύτας ἐμοὶ μαρτυρούσας εὑρίσκητε, καὶ ζωὴν ὀνομαζούσας +ἐμὲ τὴν αἰώνιον, οὐ θέλετε ἐλθεῖν πρὸς μὲ ἵνα ζωὴν ἔχητε; +οὐκοῦν ὅθεν ἐδεῖ σώζεσθαι, φησὶν, ἐκεῖθεν τὰ μέγιστα τὰς +ἑαυτῶν ζημιοῦντες οὐ νοεῖτε ψυχὰς, πρὸς μὲν μόνον τὸ ἀντι- +λέγειν ἐκ μωυσαϊκῶν ἀκονώμενοι λόγων, τὰ δὲ ἐφ’ οἷς ἦν +261 Α. a ὑμᾶς τὴν αἰώνιον ἀποκερδαίνειν ζωὴν, οὐδ’ ὅσον εἰς νοῦν τὸν +ἑαυτῶν εἰσοικίζοντες.

+1. ἔχον] ἕξων Β. 4. ὑμεῖς assuinptum ex Β. 10. καὶ τὸ] καίτοι Β. +11. ἐν assumptum ex B.D. Statim συνέσει B.D. Ed. συναινέσει D mg. et v. 1. +in Ed. mg. 13. ἐθεᾶτο Β. invitis Catt. Assiunpta αὐτοὺς ex B.a., ἀεὶ ex B, +15. οὐδὲν ἕτερον inverso ordine B. 17. ἀναγκαίως ἄχρηστον αὐτοῖς] αὐτοῖς +ἄχρηστον ἀναγκαίων αὐτοῖς (sic) Β. Abbreviant Catt. 18. ἐπὶ assumptum +ex Β. 27. ἀκονούμενοι Β. + + +

Ὅτι δὲ πολὺς ἔν τε τῷ νόμῳ καὶ τοῖς ἁγίοις προφήταις ὁ +λόγος περὶ τῆς κατὰ φύσιν ζωῆς, τουτέστι τοῦ Μονογενοῦς, +πᾶσιν οἴμαι τοῖς φιλομαθέσιν ὑπάρχειν καταφανές.

+

Δόεαν παρὰ ἀνθρώπου οὐ λαμβάνω, ἀλλ’ ἔΓνωκα ὑμᾶς ὅτι 41 42 + τἠν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ οὐκ ἕλετε ἐν ἑαυτοῖς.

+

Αἰσθάνεται πάλιν, μᾶλλον δὲ ὁρᾷ θεοπρεπῶς, τὸ δυσπειθὲς +καὶ δυσήνιον τῶν Φαρισαίων καταδακνόμενον στῖφος, b +καὶ οὐ πάντως ἐφ’ οἷς ᾐτιᾶτο τὰς θείας ὡς οὐ δεόντως ἐρευνῶντας +γραφὰς, ἀλλ’ ἐπὶ τῷ μᾶλλον εἰπεῖν “Οὐ θέλετε Supra ver. 40. + ἐλθεῖν πρὸς μέ. ἃ γὰρ αὐτοὶ νοσοῦσιν εὐκόλως, ταῦτα +δύνασθαι κρατεῖν καὶ ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος πιστεύουσιv. ᾤοντο +γὰρ δὴ κατὰ τὸ εἰκὸς, ἐκ πολλῆς καὶ τοῦτο παθόντες ἀινοίας +φιλαρχεῖν ἤδη κατ’ αὐτῶν τὸν κύριον, καὶ τὰς παρὰ πάντων +τίμας ἑαυτῷ πραγματεύεσθαι θέλειν, διὰ τοῦ καλεῖν εἰς + μαθητείαν αὐτούς. τοιαύτην τινὰ τὴν ὑπόνοιαν λαβόντες εἰς c +νοῦν, ἐκπεσεῖσθαι μὲν ὅσον οὐδέπω τῆς κατὰ τοῦ ἔθνους +ἐξουσίας προσεδόκων αὐτοί· διεπρίοντο δὲ οὐ μικρῶς τὸν +κληρονόμον ὁρῶντες ἀπαιτεῖν ἐθέλοντα τὸν τοῦ ἀμπελῶνος +καρπόv. διὸ δὴ πάλιν, ὅσον ἧκεν εἰς ὀργὴν καὶ τοὺς ἐπὶ + τοῖς εἰρημένοις φθόνους, μονονουχὶ λέγουσι τὸ ἐν ταῖς εὐαγγελικαῖς +παραβολαῖς Δεῦτε ἀποκτείνωμεν αὐτὸν καὶ σχῶ- S.Matth xxi. 38. +“μεν τὴν κλ,ηρον,ομίαν αὐτοῦ.’’ ἀναιρῶν τοιγαροῦν τὴν ἐξ +εἰκαιότητός ἐν αὐτοῖς κατεσπαρμένην ὑπόνοιαν, καὶ τὰ ἐκ d +φθονοῦ καὶ βασκανίας προαπορριζῶν βλαστήματα, γυμνῇ + λλέγει τῇ φωνῇ Δόξαν παρὰ ἀνθρώπου οὐ λαμβάνω. οὐ γὰρ +καλῶ, φησὶν, εἰς μαθητείαν τὴν παρ’ ἐμοὶ τοὺς ἀκροωμένους, +ἦ τὰς παρ’ ὑμῶν ἢ τὰς παρ’ ἑτέρων τιμὰς, καθάπερ +ὑμεῖς, θηρώμενος, οὐδὲ τοῦτον τῆς διδασκαλίας ἀντικομισαίμην +ἂν τὸν μισθὸν, πληρεστάτην ἔχων τὴν δόξαν ἐξ +1. τε pro δὲ Β. 12, παθόντας D. 16, κατὰ om. Β. 18, ἐeέλοντος Β. +19. ὀργὴν] ὀρινὴν Β. 20. ἐν ταῖς παραβόλοις ταῖς εὐαγγελικαῖς Β. +22.αὐτου et ante et post Εs. 660 b a Tisch (??) τὴν κληρονομίαν exhibet Β. cf. ἑαυτοῖς τὴν κληρονομίαν in +Es 660 b. a Tisch cit 23, ὑπόνοιαν] + ἀυτῶν B. 26 Et ἐμ et +ἐμοῦ exhibet D. “al. ἐμοῦ Ed. mg. 28. ἀντεκομισάμην Β. + + +e ἐμαυτοῦ, καὶ οὐχ ὑστερίζουσαν τῆς παρ’ ὑμῶν, ἀλλ’ εἴρηκα +μὴ θέλειν ὑμᾶς ἔρχεσθαι πρὸς μὲ διὰ τὸ γνῶναι σαφῶς Ὅτι +τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ οὐκ ὦτε ἐν ἑόιυτοῖς. ἔρημοι γὰρ ὄντες +τῆς εἰς Θεὸν ἀγάπης, φησὶ, πῶς ἂν ἐφίκοισθε πρὸς μὲ τὸν +ἐκ Θεοῦ πεφηνότα Θεὸν Μονογενῆ;

+43

Ἐγὼ ἐλήλυθα ἐν τῷ ονόματι τοῦ Πατρός μου, κω οὐ λαμβάνετέ +με· ἐὰν ἄλλος ἔλθῃ ἐν τῷ ὀνόματι τῷ ἰδίῳ, ἐκεῖνον +ληψεσθε.

+

Ἵνα μὴ δοκοῖεν οἱ Φαρισαῖοι διαλοιδορεῖσθαι μάτην +262 Α. a Supra ver. 42. αὐτοῖς τὸν κύριον, διὰ τοῦ λέγειν Οὐκ ἔχετε τὴν ἀγάπην +τοῦ Θεοῦ ἐν ἑαυτοῖς, πρᾶγμα δεικνὺς ἀληθὲς τὸ εἰρημένον, +παρατίθησιν εὐθὺς τοῖς ἀνωτέρω καὶ τοῦτο· ὅτι γὰρ, φησὶν, +οὐ διαψεύδομαι τῆς πρὸς τὸ θεῖον ἀγάπης ἐρήμους ὑμᾶς +ὑπάρχειν εἰπὼν, δι’ ἑνὸς ὑμῖν παραστήσω πράγματος. ἐγὼ +μὲν γὰρ ἦλθον ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Πατρός μου· πάντα γὰρ εἰς +δόξαν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐπείγεσθαι πράττειν ὑμᾶς +ἀναπείθω· ἀλλὰ ταῖς ἀπειθείαις ἀπετινάξασθε μὲν τὸν +b ἄνωθεν ἥκοντα καὶ θεόθεν ὁρμώμενον· λήψεσθε δὲ πάντως· +οἶδα γὰρ ὡς Θεὸς τὰ ἐσόμενα· τὸν ψευδώνυμον, οὐ τῷ +Θεῷ καὶ τῷ Πατρὶ τὴν δόξαν ἀνατιθέντα, καὶ τὴν παρ’ ὑμῶν +ἀπαιτοῦντα πίστιν, ἀλλ’ ὀνόματι τῶ ἰδιῳ πραγματευόμενον· +ἐντεῦθεν, οἶμαι, συνεὶς καὶ ὁ μακάριος Παῦλος ἀληθές τι +2 These. ii. 10—12. φησὶ περί τε τῶν Ἰουδαίων καὶ τοῦ τῆς ἀνομίας υἱοῦ Ἀνθ’ +“ ᾧν τὴν ἀγάπην τῆς ἁληθείας οὐκ ἐδέξαντο εἰς τὸ σωθῆναι +“ αὐτοὺς, διὰ τοῦτο πέμπει αὐτοῖς ὁ Θεὸς ἐνέργειαν πλάνης +c “εἰς τὸ πιστεῦσαι αὐτοὺς τῷ ψεύδει, ἵνα κριθῶσιν +οἱ μὴ πιστεύσαντες τῆ ἀληθείᾳ, ἁλλ’ εὐδοκήσαντες τῆ +ἀδικίᾳ.’’ ἀπόδειξις τοίνυν τοῦ μὴ λόγοις εἰκαίοις βεβλῆ- +1. οὐχ ὑστερίζουσαν edidi approbante Heyse. οὐχ ὑστερίζουσιν Β. ὑστεριζούσης +Ed. 4. ἀφίκοισθε Β. Migne. 9. μάτην B.D. μᾶλλον Ed. 11. τοῦ Θεοῦ +ἐν ἑαυτοῖς hoc ordine Β. 1 2. παρατίθησιν Β. περιτίθησιν Ed. 13. πρὸς τὸ +θεῖον habet Cord. πρὸς Θεὸν a.b. 15. ἦλθον γὰρ Β. invitis Catt. 17. μὲν +habet Cord. μὲν ἐμὲ a. ἐμὲ μὲν b. 24. τοῦ Θεοῦ pro τῆς ἀληθείας Β. invito +Cord. 25. πέμπει Β. πέμψει a. ut vid. Cord. Ed. 26. κριθῶμεν Β. + + +σθαι τοὺς Φαρισαίους παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ τὸ +εἰρημένον ἐστὶ, πράγματος ἐσομένου κατ’ οἰκεῖον καιρὸν προ- +φητείαν εἰσφέρον.

+

Πῶς δύνασθε πιστεύειν, δόξαν παρά ἀνθρώπων λαμβάνοντες, 44 + τὴν δὲ δόεαv ὦι παρὰ τοΰ μόνου Θεοῦ οὐ ζητειτε;

d +

Φιλαρχοῦντας ἤδη καὶ τὰς ἐξ ἀνθρώπων τιμὰς ποιουμένους +περὶ πολλοῦ τοὺς Φαρισαίους ἐλέγχει, λεληθότως +ὑπαινιττόμενος ὅτιπερ σφόδρα ποιοῦσι κακῶς, τὰ νοσήματα +τῆς οἰκείας ψυχῆς περιτιθέντες ἀβούλως τῷ κατὰ μηδένα + τρόπον νοσεῖν εἰδότι Θεῷ. εἶτα τῆς φιλοδοξίας ἀπρὶξ ἐχομένους, +δι’ αὐτὴν τὰ κάλλιστα ζημιοῦσθαί φησι, τὴν πίστιν +δὴ λέγων τὴν εἰς αὐτόν· ὅπερ δὴ καὶ ὁ Παῦλος ἡμῖν ὁρᾶται +εἰπὼν σαφῶς “ Εἱ γὰρ ἔτι, φησὶν, ἀνθρώποις ἤρεσκον, Gal. i.10 +“Χριστοῦ δοῦλος οὐκ ἂν ἤμην.’ πέφυκε τοίνυν ὥσπερ εξ e + ἀνάγκης συμβαίνειν τοῖς τὰς ἐξ ἀνθρώπων θηρωμένοις τιμὰς, +τὸ τῆς ἄνωθεν ἀποπίπτειν δόξης καὶ παρὰ Θεοῦ τοῦ μόνου, +καθά φησιν ὁ Σωτῆρ’. μόνον δὲ πάλιν φησὶ τὸν Θεὸν τοῖς +τῶν ἐθνῶν ἀντιδιαστέλλων, καὶ οὐκ ἔξω τιθεὶς ἑαυτὸν τῆς +τοῦ μόνου τιμῆς. ἀναβαίνει γὰρ, καθάπερ ἤδη πολλάκις εἰρήκαμεν, Supra 40 d, 229 b, 238 e, 230 a. + εἰς μίαν θεότητος φύσιν τε καὶ δόξαν τῆς ἁγίας τε +καὶ ὁμοουσίου τριάδος τὸ πλήρωμα.

+a 263 A. +

Μὴ δοκεῖτε δυ’ ἐΓὼ κατηγορήσω ὑμῶν πρὸς τὸ Πατέρα· εστίν 45 +ὁ κατηγορῶν ὑμῶ μωυσῆς, εἰς δι’ ὅν ὑμεῖς ἠλπίκατε.

+

Φιλοδόξως μᾶλλον ἤπερ εὐσεβῶς διαζῆν ἐπείγεσθαι τοὺς + Φαρισαίους εἰπὼν, διά τε τοῦτο πρὸς ἄμετρον ἀπείθειαν +ἀποκλῖναι διδάξας, καὶ ἐξ αὐτοῦ φησι κατηγορηθήσεσθαι +Μωυσέως, ἐφ’ ᾧπερ ἦν ἔθος αὐτοῖς καὶ λίαν εὐτόνως ἀπο- +σεμνύνεσθαι. καὶ γοῦν λέγοντός ποτε τοῦ ἐκ γενετῆς τυφλοῦ b +1. χριστοῦ assumptum ex Β. 4. παρὰ ἀνθρώπων Β. παρ’ ἀλλήλων Ed. +8. τῆς οἰκείας ψυχῆς τὰ νοσήματα inverso ordine Β. 1 2. ἑαυτῶν pro εἰς αὐτόν Β. +δὴ—εἰπὼν] ἡμῖν καὶ ὁ Παῦλος διειπὼν ὁρᾶται Β. 17. τὸν Θεόν φησι inverso +ordine Β. + + +Infra ix. 27. πρὸς αὐτοὺς περὶ Χριστοῦ “Μὴ καὶ ὑμεῖς θέλετε +“αὐτοῦ γενέσθαι;" διαρρήδην εὐθὺς ἀνακεκραγότες +Ib. 28. Σὺ μαθητὴς εἶ ἐκείνου, ἡμεῖς δὲ τοῦ Μωυσέως ἐσμὲν +“ μαθηταί.” κατηγορήσει τοίνυν, φησὶ, καὶ αὐτὸς ὑμῶν ὁ +Μωυσῆς, ἐφ’ ᾧ πᾶσαν ἔθεσθε τὴν ἐλπίδα, καὶ τῆς ἐνούσης +ὑμῖν ἀπονοίας καταβοήσει παρὰ Θεῷ μετὰ τῶν ἄλλων καταφρονούμενος. +καὶ οὐ δήπου νομιοῦμεν ἀνεγκλήτους εἶναι +παρὰ Χριστῷ τοὺς ἀπειθοῦντας αὐτῷ, διὰ τὸ φάναι πρὸς +c Ἰουδαίους Μῆ δοκεῖτε ὅτς ἐγὼ κατηγορήσω ὑμῶν πρὸς τὸν Πατέρα. +τί γὰρ δὴ καὶ ἐροῦμεν, ὅταν ἀκούσωμεν αὐτοῦ λέγοντος +S.Matth. x. 32, 33. “Πᾶς οὖν ὅστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ ἐμπροσθὲν τῶν ἀνθρώ- +πων, ὁμολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν του Πατ ρος +μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς· ὅστις δ’ ἂν ἀρνήσηταί με ἔμ- +πρόσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἀρνήσομαι κἀγὼ αὐτὸν ἔμπροσθεν +τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν τοῖς οὐρανοῖς;’’ ἆρ’ οὐκ εὐλόγως 1 +d ὑπονοήσομεν κατηγορηθήσεσθαί ποτε παρὰ τῷ Θεῷ καὶ +Πατρὶ διὰ τῆς ἀρνήσεως, τοὺς οἷσπερ ἂν τοῦτο συμβαίνῃ +διὰ Χριστοῦ; ἀλλ’ ὑπάρχειν οἶμαι τοῦτο παντί τῳ σαφές. +οὐκοῦν οὐκ ἐλεύθεροι τοῦ κατηγορεῖσθαι πάντως εἰσὶν Ἰουδαῖοι, +διὰ μακρᾶς ἀπειθείας ἀρνησάμενοι τὸν Χριστὸν, ἀλλ’ +εὐφυέστατα πάλιν ὁ πρὸς αὐτοὺς ἔχει λόγος. ἐπειδὴ γὰρ +τὰς παρ’ αὐτοῦ νουθεσίας ἀποσειόμενοι, καὶ ἐν τῷ μηδενὶ +κατατάττοντες λόγῳ τὴν θείαν τε καὶ οὐράνιον διδασκαλίαν +αὐτοῦ, ἐπὶ τὸ χρῆναι φυλάττειν ἀεὶ τὰ Μωυσέως βαδίζουσιν, +Infra ix. 29. e ὡς καὶ γυμνότερον ἤδη βοῶντας ὁρᾶσθαι Ἡμεῖς οἴδαμεν +“ ὅτι Μωυσεῖ λελάληκεν ὁ Θεὸς, τοῦτον δὲ οὐκ οἴδαμεν +“πόθεν ἐστίν·’’ ἀναγκαίως δὴ σφόδρα καὶ εἰς αὐτὸν +ἐλέγχει τὸν ἐφ’ ᾧ μεγαλαυχῶσι Μωυσέα, καὶ +δεηθήσεσθαι μὲν μηδαμῶς ἑτέρου κατηγοροῦντός φησιν, +ἐξαρκέσειν δὲ μόνον αὐτοῖς καὶ τὸν δι’ ἐκείνου νόμον, δι’ +ὧν ἀπειθοῦσιν αὐτῷ πρὸς τὸ χρῆναι λοιπὸν εὐλόγως κατη- +10. ἀκούσωμεν Β. ἀκούωμεν Ed. Statim αὐτοῦ assumptum ex Β. 13. τοῖς +assumptum ex Β. 15. τοῖς assumptum ex B. 22. τοῖς po τὰς D. +39. μὲν] δὲ Β. Statim μηδαμῶς Β. οὐδαμῶς Ed. + + +γορεῖσθαι πεσοῦσι, κἂν ἡ τοῦ κρίνοντος ἀργήσῃ φωνὴ, του· +τέστι Χριστοῦ.

+a 264 Α. +

Eἰ τὰρ ἐnωτεύετε Mωυσεῖ, ἐmοτεύετε ἄν ἐμοί περί τὰρ +ἐμοῦ ἐκεῖνος ἔγραψεν.

+

Ὑπὸ τοῦ πανσόφου Μωυσέως κατηγορηθήσεσθαι τοὺς +Ἰουδαίους εἰπὼν, καὶ τὴν ἐπὶ ταῖς εἰς αὐτὸν ἀπειθείαις ὑπο- +μεῖναι γραφὴν, ἐπιφέρει καὶ ταῦτα χρησίμως τὸ μὴ μάτην +αὐτοῖς ἐπισκῆψαι διδάσκων, ἢ καὶ ὡς ἄλλως τὴν ἐπὶ τῷ +λοιδορεῖσθαι φιλεῖν ὑπόληψιν παραιτούμενος· πρᾶγμα γὰρ + λέγων οὐ διεψευσμένον ὁρᾶται· Ἔστω τοίνυν, φησὶ, τοὺς b +ἐμοὺς ὅτι παρακρούεσθε λόγους, καρτερήσω καὶ ἀπειθούμε- +νος· καταδέξασθε Μωυσέα τὸν ἑαυτῶν· δότε τῷ παρ’ ὑμῶν +θαυμαζομένῳ τὴν πίστιν, καὶ γνώσεσθε πάντως, ὃν οὐκ +εἰδότες ἀτιμάζετε· ἀναρρήξατε τοὺς τύπους ὠδίνοντας τὴν + ἀλήθειαv. ἐγὼ γὰρ ἐν τοῖς ἐκείνου σκιαγραφοῦμαι βιβλίοις. +οὐκοῦν καὶ αὐτὸς ὑμῶν κατηγορήσει, φησὶν, ὁ Μωυσῆς, ὅταν +ἀπειθοῦντας ἴδη τοῖς περὶ ἐμοῦ συγγράμμασιν.

c +

Ἔδει μὲν οὖν ἴσως ἡμᾶς καὶ τὸν ἐν τοῖς προκειμένοις +διερμηνεύσαντας νοῦν, ἰέναι πάλιν ἐπὶ τὰ ἐφεξῆς, ἐπιτρέψαντας + τοῖς ὄντως φιλομαθέσιν ἀναζητεῖν τὰς ἐπὶ Χριστῷ +διὰ Μωυσέως εἰκόνας. πλήρη μὲν γὰρ τῶν εἰρημένων τὰ +ἐκείνου συγγράμματα, καὶ πολὺς ὁ λόγος ὁ παρ’ αὐτῷ· +δυσχερείας δ' οὖν ὅμως τῆς εἰς τὸ συνιέναι μεστὸς, λεπτῶν +δὲ σφόδρα καὶ κεκρυμμένων θεωρημάτων ἀνάπλεως. ἵνα δὲ + μὴ δοκῶμεν ὄκνῳ μὲν τὸ κρατεῖν ἐπιτρέψαι, ἱδρῶτα δὲ οὕτω d +τὸν ἀξιάγαστον οὐκ εὐλόγως ἀναδύεσθαι, περιτιθέντες ἁπλῶς +τοῖς μωυσαϊκοῖς συγγράμμασι τὴν δυσχέρειαν, ἑαυτοὺς καὶ +πρὸς τοῦτο καθήσομεν, τὸ γεγραμμένον εἰδότες “Κύριος Ps. ixvii. 12. +δια +1. τουτέστι] + τοῦ Β. 8. ὡς assumptum ex Β. g. λοιδορcισθαι Β. +11. καὶ om. Β. 13. πάντως Β. πάντες Ed. 14. ὠδίνοντες D. +15. σκιαγραφοῦμαι B. σκιαγραφούμενος Ed. 18. οὖν om. B. 19. διερμηνεύσαντες +D. ἐπιγρύψαντας D. 21. τοῖς εἰρημένοις Β. Statim τὰ ἐκείνου +om. Β. 22. πόρ’ αὐτῷ D. περὶ αὐτῶν D mg. et V. 1. in Ed. mg. παρ’ αὐτῶν Ed. +25. τὸ B.D. τῶ Ed. + + +“ δώσει ῥῆμα τοῖς εὐαγγελιζομένοις δυνάμει πολλᾒ·’’ μακροῦ +δὲ ὄντος τοῦ περὶ τούτων λόγου, καθάπερ εἰρήκαμεν, καὶ διὰ +πολλῶν σχημάτων τοῦ πανσόφου Μωυσέως τὸ ἐπὶ Χροστῷ +προανατυποῦντος μυστήριον, ῥίον, οὐκ ἀμέτρητόν τινα τοῖς ἐντευξομένοις +e ἐπισωρεύειν ὄχλον οἰησόμεθα δεῖν, ἀλλ’ ἓν ἑλόντες +ἐκ πάντων, σαφῆ τὴν ἀπόδειξιν ποιεῖσθαι σπουδάσομεν, ὅτι +τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἀληθὴς ἦν ὁ λόγος, ὃν ἐποιεῖτο πρὸς +Ἰουδαίους εἰπών Εἰ ἐπιστεύετε Μωυσεῖ ἐπιστεύετε ἆν ἐμοὶ, +περι γαρ ἐμοῦ ἐκεῖνος ἔγριιψεν.

+4. προανατυποῦντος Β. προαναμέλποντες Ed. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Γ. a 265 A. +

ὅτι τοῦ Σωτῆρος τὴν ἄφιξιν ἐσήμαινεν ὁ Μωυσῆς.

+

Ἐκ τοῦ Δευτερονομίου περὶ χριστοῦ.

+

“ ΠΡΟΦΗΤΗΝ ὑμῖν ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου ὡς ἐμὲ ἀνα- Deut. xviii. 15—19. + “ στησει σοι κύριος ὁ Θεός σου, αὐτοῦ ἀκούσεσθε. κατὰ +“ πάντα ὅσα ᾐτήσω παρὰ τοῦ κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐν +“ Χωρὴβ τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἐκκλησίας λέγοντες Οὐ προσθήσομεν +“ ἀκοῦσαι τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, καὶ τὸ πῦρ τὸ b +“ μέγα τοῦτο οὐκ ὀψόμεθα ἔτι, οὐδὲ μὴ ἀποθάνωμεν· καὶ + “ εἶπε κύριος πρὸς με Ὀρθῶς πάντα ὅσα ἐλάλησαν· προ- +“ φήτην ἀναστήσω αὐτοῖς ἐκ τῶν ἀδελφῶν αὐτῶν ὥσπερ +“ σὲ, καὶ δώσω τὸ ῥῆμά μου ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ, καὶ +“λαλήσει αὐτοῖς καθότι ἂν ἐντείλωμαι αὐτῷ· καὶ ἄνθρωπος +ὃς ἂν μὴ ἀκούση ὅσα ἂν λαλήσῃ ὁ προφήτης ἐπὶ τῷ + “ὀνόματί μου, ἐγὼ ἐκδικήσω ἐξ αὐτοῦ.’’ ἐπανάληψίν τινα +καὶ ἀνακεφαλαίωσιν τῶν Μωυσαϊκῶν βιβλίων τὸ +νόμιον ἔχει· διὸ δὴ τύπον ἐξ αὐτοῦ καὶ εἰκόνα τὴν ἐκ c +νομικῆς ἱερουργίας οὐκ ἔνεστιν ἑλόντας εἰπεῖv. ὅμως ἐπείπερ +ἀσυνετεῖν οὐκ εἰθίσμεθα πάντα νοοῦντες ὀρθῶς διὰ Χριστὸν, + τοῖς ἐντευξομένοις ἐροῦμεν, καὶ τὸν ἐν τοῖς προκειμένοις +ἀναμοχλεύοντες νοῦν Ἴδου δὴ πάλιν ἀκατακαλύπτως ἡμῖν τὸ +ἐπὶ Χριστῷ λαλεῖται μυστήριον, ἐξ ὁμοιότητος τῆς κατὰ +Μωυσέα διὰ λεπτοτάτης θεωρίας ἐντέχνως μεταπλαττόμενον. +2. τὴν assumptum ex Β. 4. φησὶν pro ὑμὶν Β. 6. τοῦ prius +assumptum ex Β. 8. τὴν φωνὴν Β. 10. ἐλάλησαν Β. ἐλάλησας Ed. +(19. al.) 19. πάντα Β. πάντες Ed. + + +Deut. xviii. 15. d “Προφήτην γὰρ ὑμῖν ἀναστήσει, φησὶ, Κύριος ὁ Θεὸς ὑμῶν +“ ἐκ τῶν ἀδελφῶν σου ὡς ἐμὲ· διερμηνεύων ’δε αὐτὸς, καὶ +μάλα γοργῶς, ὁποίαν ἡμῖν εἰσφέρει τὴν ἐξ εἰκονισμοῦ τοῦ +Ib. 16. κατ’ αὐτὸν θεωρίαν τὸ διηγγελμένον, ἐπιφέρει σαφῶς “Κατὰ +“ πάντα ὅσα ᾐτήσω παρὰ κυρίου τοῦ Θεοῦ σου ἐν τῷ ὄρει +“ Σινᾷ τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἐκκλησίας λέγοντες Οὐ προσθήσομεν +“ἀκοῦσαι τῆς φωνῆς Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, καὶ τὸ πῦρ τὸ +“ μέγα τοῦτο οὐκ ὀψόμεθα ἔτι, καὶ οὐ μὴ ἀποθάνωμεν. +ἑαυτὸν μὲν γὰρ τὸ τηνικάδε μεσίτην εἰρῆσθαι διισχυρίζεται, +e τοῖς ὑπὲρ τὴν φύσιν προσβαλεῖν ἀτονούσης ἔτι τῆς Ἰουδαίων +Συναγωγῆς, καὶ τὰ ὑπὲρ δύναμιν διὰ τοῦτο σωφρόνως παραιτουμένης. +τοῦτο δὲ ἦν θεοπτία δηλονότι, ταῖς οὐκ ἐξ ἔθους +φαντασίαις τὴν ὄψιν ξενίζουσα, καὶ σαλπίγγων ὑπερφυῆ καὶ +ἀφόρητα τοῖς ἀκροωμένοις ἀπηχήματα.

+

Οὐκοῦν ἀσθενείας μὲν τοῖς τὸ τηνικάδε φάρμακα ἡ Μωυσέως +ἀνεδείκνυτο μεσιτεία, διακονοῦντος τῆ συναγωγῇ τὰ +θεόθεν τεθεσπισμένα. μεταλήψῃ δὲ πάλιν τὸν τύπον ἐπὶ τὴν +266 Α. a ἀλήθειαν, καὶ τὸν μεσίτην Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων διὰ τούτων +ἐννοήσεις χριστὸν, διακονοῦντα τοῖς εὐμαθεστέροις διὰ φωνῆς +ἀνθρωπίνης, ὅτε δι’ ἡμᾶς ἐκ γυναικὸς ἐγεννήθη, τὴν τοῦ +Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἀπόρρητον θέλησιν, γνωριζομένην αὐτῷ δὴ +καὶ μόνῳ, καθὸ καὶ Υἱὸς ἐξ αὐτοῦ καὶ σοφία νοεῖται πάντα +1 Cor. ii. 10. εἰδὼς καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ.” ἐπειδὴ γὰρ τοῖς τοῦ +σώματος ὀφθαλμοῖς οὐκ ἦν ἀκράτῳ καὶ γυμνῇ προσβαλεῖν +τῇ θείᾳ τε καὶ ἀρρήτῳ δόξη τῆς τὰ πάντα ὑπερκειμένης +Exod. xxxiii. 20. b οὐσίας· “ Οὐδεὶς γὰρ ὄψεται τὸ πρόσωπόν μου, φησὶ, καὶ +“ ζήσεται·’’ ἀναγκαίως ὁ Μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος ταῖς +ἡμετέραις ἀσθενείαις συνεσχηματίζετο, τὸ ἀνθρώπινον δὴ +τοῦτο κατὰ τὸν ἄρρητον τῆς οἰκονομίας λόγον ἠμφιεσμένος +σῶμα, καὶ τὴν ἄνωθεν ἡμῖν, τουτέστι τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, +Infra xv. 15. +φανερὰν ἐποιεῖτο βουλὴν, λέγων “Πάντα ὅσα ἤκουσα +1. ἀναστήσει ὑμῖν Β. ὑμῶν Β. ἡμῶν Ed. 3. ἡμίν assumptum ex Β. +4. σαφῶς Β. σοφῶς Ed. 15. μὲν assumptum ex Β. 28. δὴ] δηα +[quasi διὰ] Β. 31. ἐποιεῖτο Β. ἐποιεῖ Ed. + + +“τοῦ Πατρὸς, ταῦτα ἀναγγελῶ ὑμῖν·”. καὶ πάλιν “Ὅτι Infra xii. 49. +“'ἐγὼ ἐξ ἐμαυτοῦ οὐκ ἐλάλησα, ἁλλ’ ὁ πέμψας με Πατὴρ +“ αὐτός μοι ἐντολὴν δέδωκε τί εἴπω καὶ τί λαλήσω.’’ οὐκουν +κατὰ μὲν τὴν τῆς μεσιτείας εἰκόνα, τύπος ἂν νοοῖτο c + Χριστοῦ καὶ πάλαι Μωυσῆς, τὰ θεόθεν διωρισμένα τοῖς +υἱοῖς Ἰσραὴλ εὖ δὴ καὶ μάλα διακονοῦ μένος· ἀλλ’ ἡ μὲν +Μωυσέως μεσιτεία διακονικὴ, ἐλευθέρα δὲ ἡ διὰ Χριστοῦ καὶ +μυστικωτέρα) φυσικῶς τῶν μεσιτευομένων ἐπιθιγγάνοντος, +καὶ πρὸς ἄμφω διήκοντος, τήν τε μεσιτευομένην ἀνθρωπότητά + φημι, καὶ Πατέρα Θεόν.

+

Ἠν μὲν γὰρ φύσει Θεὸς ὡς ἐκ Θεοῦ Μονογενὴς, οἱονεὶ +τῆς τοῦ γεννήσαντος οὐ κεχωρισμένος οὐσίας, καὶ αὐτῇ +προσπεφυκὼς, καθὸ νοεῖται καὶ ἐξ αὐτῆς· ἦν δὲ καὶ ἄνθρωπος, d +καθὸ γέγονε σὰρξ ἑαυτὸν ἡμῖν ἐξομοιῶν, ἵνα δι’ αὐτοῦ + συνάπτηται Θεῷ τὸ πολὺ κατὰ φύσιν διηρημένοv. ὅταν οὖν +λέγη Μωυσῆς “ἀναστήσει κύριος ὑμῖν προφήτην ὡς +νοήσεις οὐχ ἑτέρως, ἢ ὅνπερ τρόπον ἀρτίως εἰρήκαμεν· ἐπεὶ +καὶ αὐτὸς τὸν ἐπὶ τούτῳ λόγον ἐπισφραγίζει λέγων ὁ Θεός +Ορθῶς πάντα ὅσα ἐλάλησαν, προφήτην αὐτοῖς ἀναστήσω Deut. xviii. 17, 18. + “ὥσπερ σὲ, καὶ θήσω τὰ ῥήματά μου ἐπ’ αὐτῷ, καὶ λαλήσει +“αὐτοῖς κατὰ πάντα ὅσα ἂν ἐντείλωμαι αὐτῷ.’’ “φέρει γὰρ e Heb. i. 3. +“τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως’’ ὁ Υἱὸς, ὡς ὁ Παῦλός +φησι, καὶ τὰς τοῦ Πατρὸς ἡμῖν ἀναγγέλλει φωνὰς, ἅτε δὴ +παρ’ αὐτοῦ μεσίτης κεχειροτονημένος, μένος, κατὰ τὸ ἐν ψαλμοῖς + ᾀδόμενον, ὡς ἐξ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ “Ἐγὼ δὲ κατεστάθην Ps. ii. 6,7. +“βασιλεὺς ὑπ’ αὐτοῦ ἐπὶ Σιῶν ὄρος τὸ ἅγιον αὐτοῦ, διαγ- +“γέλλων τὸ πρόσταγμα κυρίου.“

+

Εἰ ’δε τῳ δοκεῖ καὶ ἐξ ἑτέρων ἐννοιῶν ἐπὶ τὸν τῆς ὁμοιότητος +ἀναβιβάζεσθαι τρόπον, ἐκλήψεται μὲν νομοθέτην τό a 267 A. + Ὡς ἐμὲ, καὶ παροίσει πρὸς ἀπόδειξιν τό “Ἐῤῥέθη τοῖς S.Matth. v. 27, 28. +1. ἀναγγελῶ Β. ἀνατέλλω Ed. cf. supra 167 a. 4. τὴν om. Migne. +5. πόλοι] πάλιν Β. 8. ἐπιθιγγάνοντος] σχ° ἁπτομένου D mg. 10. φημι +assumptum ex Β. 16. ὑμὶν] + τὸν Ed. invito Β. 21. αὐτοῖς B.D. +αὐτῷ Ed. ἐντέλλωμαι Β. 23. ἀναγγελεῖ ἡμῖν Β. 20. ὑπ’ αὐτοῦ] ἐπ’ +αὐτοὺς Β. + + +"ἀρχαίοις Οὐ μοιχεἰήτεἰς· ἐγὠ δὲ λέγω ὑμῖν” Οὐκ ἐπιθυμήσεις. +ἐκλήψεται δὲ πάλιν ὁμοίως τὁ Ὡς ἐμὲ, χειραγωγὸν +οἱονεὶ τινα καὶ καθηγούμενον λέγων, εἰς τὸ δύνασθαι νοεῖν +τὰ ἐν θελήσει Πατρος καὶ δι ὦν ἂν γένοιτο τῆς εἰς οὐρανοὺς +βασιλεῖας ἡ ὁδὸς ἰππήλατος· ὦσπερ οὗν ἀμέλει καὶ τοῖς +ἀρχαιοτέροις ὁ μακάριος μωισῆς τῆς διὰ νόμου παιδαγωγίας +διδάσκαλος ἀνεφαίνετο, πανταχῆ τοῖς ἰδίοις ἐπιτιθεὶς +b λόγοις τό “Ἵνα πολνν ζήσης χμόνῳ καὶ εἰσάξῃ σε Κύριος ὁ +“Θεός σου εἰς τὴν γῆν ἥν ὦμοιτε το(??)πατράσι σου.” ἐπειδὴ +Deut xviii. 19. δὲ τοῖς εἰρημένοις ἐπήνεγκε Κ(??) ἅνθρωπος ὃς ἂν μὴ +“ἀκούσῃ ὅσα ἂν λαΛήσῃ ὁ προφήτης ἐκεῖνος ἐπὶ ἐπὶ τῷ ὀνό- +"ματι μου, ἐγὼ ἐκδικήσω ἐξ αὐτοῦ, ἀμαθαίνοντες Ἰουδαῖοι, +καὶ πρὸς ἐσχάτην δυσηκοῖαν τὸν οἰκεῖον ἀποτραχύνοντες +νοῦν, αὐτόκλητον ἤδη βλεπἐτέτωσαν ταῖς ἐαυτῶν κεφαλαῖς +ἐπαντλοῦντες τὸν ὄλεθρον· ἔσονται γὰρ ὐπὸ θείαν ὀργὴν, +c ὀψώνια τῆς εἰς Χριστὸυ παροινίας τὸ ἐν ὁΛοκλήρῳ τῶν +ἀγαθῶν ζημίᾳ γενίσθαι λαμβάνοντες· Εἰ γὰρ ἐπίστευον +μωυσεῖ, ἐπίστευον ἂν Χριστῳ περὶ γὰρ αὐτοῦ ἐκεῖνος +ἔγραψεν.

+47

Εί δἐ ἐκείνου Γράμμασιν οὐ πιστεύετε, πῶς τοῖς ἐμοῖς +ῥήμασι πιστεύετε; πῶς.

+

Πόλλην ἄν τῳ δόξαι κα) λίαν εἰκότως ὁ Λόγος ἔχειν τὴν +ἀσάφειαv. οἰχήσεται γὰρ καὶ οὐκ ἀπὸ σκσποὕ πρὸς ὑπονοίας +οὐκ ἀληθεῖς, ὑπερκεῖσθαι τὰς Μωυσέως συγγραφὰς τῶν τοῦ +Σωτῆρος ῥημάτων ὑπολαβών· ἔχει ἰρ τίνα τοιοῦτον ὁ λόγος +d τὸν σχηματισμὸν, καὶ ὅσω ἔστιν οὐκ ἐξ ἀκριβοῦς θεωρίο +ἐλῶντας εἰπεῖν, ἀξιολογωτέραν τὦ τοῦ Σωτῆρος ῥημάτ +τοῖς μωυσαικοις συγγραμμασω ζποριζει τὴν υπο +διὰ γὰρ τοῦ λέγειν Εἰ δἔ τοῖς εκεἰνου γράμμασιν οὐ πιστεύετε, +2. δἐ om. Β. 5. ἡ δδὐς] ἄνοδος Β. 8. λόγοις Β. λογίοις Εd. +14. αὐτόκλητιω] αὐτόλεκτον Β. ἑαυτὸν D. 18. Μωσῇ Ed. correxi ex D. +qui Μωσεῖ exhibet. 21. πιστεύετε Β. στερήσετε Ε +assumptum ex B.D. λίαν καὶ δόξαι inverso ἔχει Β. + + +πῶς τοῖς ἐμοῖς ῥήμασιν πιστεύετε; τὸ ἐν ἀμείνοσι κεῖσθαι τὰς +ἐκείνου συγγραφὰς, ἢ ἐν οἷς ἂν εἶεν οἱ παρ’ αὐτοῦ λόγοι, +δίδωσί πὼς ἐννοεῖν· ἀλλ’ αὐτὴ τοῦ πράγματος ἡ φύσις τῆς +ἐσχάτης εὐηθείας ἀνάπλεων τὴν οὕτως ἀπίθανον ἐπιδείξει e + διάνοιαv. πῶς γὰρ ἃν νοοῖτο τὰ Μωυσέως γράμματα τῶν +τοῦ Σωτῆρος διενεγκόντα ῥημάτων, ὅπου τύποι μὲν ἦσαν τὰ +δι’ ἐκείνου καὶ σκιαὶ, ἀλήθεια δὲ τὰ διὰ Χριστοῦ; καὶ μακρὸν +μὲν ἦν ἴσως οὐ χαλεπὸν ἐπὶ τούτῳ δαπανῆσαι λόγον· τὰ δὲ +λίαν ἐναργῆ καὶ οὐ θύραθεν, ἀλλ’ ἐξ ἑαυτῶν τοὺς ἐλέγχους + λαμβάνοντα, περιττὸν οἶμαι λέγειν, ὡς οὐκ ἃν ἔχοι κακῶς ἢ +καλῶς. τί γὰρ ἄν τις τοῖς τοιούτοις ἐπιδιατρίψαι λεπτομυθῶν, +καὶ τὰ μηδαμόθεν δυσχερῆ κατακερματίζων εἰς οὐκ εὐκαίρους a 268 Α. +πολυλογίας;

+

Εχει τοίνυν τὸ διὰ τοῦ Σωτῆρος λεγόμενον τοιοῦτόν τινα + νοῦv. εἰ νόμον, φησὶ, τὸν διὰ Μωυσέως ἔχοντες γεγραμμένον, +ἄνω τε καὶ κάτω τὰ ἐκείνου μελετῶντες γράμματα παρ’ οὐδὲν +ποιεῖσθε τὴν ἐπ’ αὐτοῖς παράβασιν, ἐκτόπῳ λήθη βαπτίζοντες +τὸ πολλάκις ἀνεγνωσμένον, πῶς ἂν γένοισθε περὶ τοὺς ἐμοὺς +εὐγνωμονέστεροι λόγους, ἢ πῶς ἂν ἑτοιμότεροί τε καὶ εὐπειθέστεροι + πρὸς τὰς ἐμὰς ἀναφανεῖσθε φωνὰς, οὐ πολλάκις b +οὐδὲ ἀεὶ προσεδρεύοντες, ἀλλ’ ὡς ἐκ παραδρομῆς ἀκροώμενοι, +καὶ μόνον ἅπαξ ἔσθ' ὅτε ταῖς τοῦ σώματος ἀκοαῖς +εἰσοικίζοντες; ἢ γὰρ κατὰ τὸ σχῆμα τόδε τοῖς εἰρημένοις +προσβαλεῖς, ἢ ἑτέρως ἐπαθρήσεις· χρηστομαθὴς γὰρ λίαν ἡ + ἐν τούτοις περιεργία καὶ ζήτησις. οὐκοῦν τὰ μὲν Μωυσέως +γράμματα, παιδαγωγίαν τινὰ καὶ τὸν διὰ τύπου σχῆμα· +τισμὸν τῶν ἐπὶ Χριστῷ μυστηρίων εἰσφέρει, καὶ οἱονεὶ στοι- +χεῖά τινα τῆς περὶ αὐτοῦ γνώσεως, τὰ ἐν ἐκείνῳ σκιαγραφούμενα, c +ἃ καὶ διὰ τῶν ἤδη προεξητασμένων πλατύτερον + ἐπεδείξαμεv. τέλος δὲ παιδεύσεως νομικῆς ὁ χριστὸς, κατὰ +1. πιστεύετε (ut supra) Β. πιστεύσετε Ed. 9. ἑαυτῶν] + οὐκ ἔξωθεν Ed. +quasi in θύραθεν glossa, invito Β. 10. καλῶς et κακῶς inter se transponil Β. +ig. τε assumptum ex B.D. 23. τὸ σχῆμα τόδε] τόδε τὸ σῶμα Β. 24. ἑτέροις +Β. Statim ἐπαθρήσεις Β. ἐπαθλήσεις Ed. ἡ om. Β. 30. ἐπεδείξαμεν Β. +ὑπεδείξαμεν Ed. + + +τὸ γεγραμμένον “ΠΛήρωμα νόμου καὶ προφητῶν ὁ Χρι- +Heb. v. “ στός.” οἱ τοίνυν, φησὶ, “τὰ στοιχεῖα τῆς ἀρχῆς τῶν +λόγων τοῦ Θεοῦ’’ μὴ παραδεξάμενοι, καὶ τὸν δι’ ἐμφανεστέρου +τοῦ γράμματος χειραγωγοῦντα νόμον ταῖς εὐηθείαις +ἐξωθούμενοι, πῶς ἃν ἔτι τῆς τελειοτέρας ἐφίκοιντο γνώσεως; +ἢ πῶς ἃν αὐτοῖς εὐπαράδεκτον ἔτι τὸ μεῖζον, χωρηθέντος +d οὐδαμῶς τοῦ μικροῦ τε καὶ ὑποβεβηκότος; +ἔτι

+3. θεοῦ] χριστοῦ Β. 6. εὐπαράδεκτως Β, Statim ἐπὶ Β. Post +τὸ assumptum ex B.D. +
+ +
+ +ΕΦΑΑΗ Δ. +

Οτι πολλάκις αἱ χριστοῦ μεταβάσεις ἀπὸ τῆς ‘Iερουσαλὴμ τὸ μετατεθήσεσθαι +τὴν χάριν ἐπὶ τὰ ἔθνη δηλοῦσιν· ἐν ταὐτῷ δὲ καὶ λόγος +περὶ τῶν πέντε ἄρτων τῶν κριθίνων καἰ τῶν δύο ὀψαρίων.

+e +

Kαἰ μετὰ ταῦτα ἀπῆλθεν ὁ ’IhooOc πἐραν τῆς θαλάσσης Κεφ. ς΄. +τῆς Τιβεριάδος.

+

ΠΡΩΤΟΝ ἐκεῖνο χρῆναι τοῖς ἀκροωμένοις εἰπεῖν ὑπολαμ- +βάνω ἀναγκαῖον, ὅτι τὰς ἐκ τῶν Ἱεροσολύμων μεταβάσεις ὁ +κύριος οὐ δίχα τινὸς ἀναγκαιοτάτης αἰτίας ὁρᾶται ποιῶν· + οἰκονομεῖ δέ τι σχεδὸν ἐφ’ ἑκάστῃ, καὶ ἐν τῆ τῶν πραγμάτων +φύσει, καθάπερ ἐν πίνακι, καταγράφει μυστήρια. ὁποῖος +μὲν οὖν τῆς μεταστάσεως ὁ σκοπὸς, καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν ὑποδηλούμενον, +ἐν οἰκείῳ καιρῷ καταφανὲς καταστήσομεν, ἐκβεβηκότων a 269 A. +βηκότων εἰς πέρας τῶν προκειμένων ἡμῖν κεφαλαίων· ἕκαστα + γὰρ διελόντες κατὰ βραχὺ, καὶ τὸ ἐκ τῶν γραμμάτων διερμηνεύσαντες +χρήσιμον, οὕτω τε τοῖς ἐντευξομένοις παραθέντες +εἰς νόησιν, τελευταίαν ἐποίσομεν τὴν ἐπὶ τῶ παντὶ +θεωρίαν τὰ πολυμερῶς εἰρημένα κεφαλαιωδέστερον ἐπιτέμ- +νοντες· ὃ δὲ νῦν ἐν χερσὶν ὑπάρχει, τοῦτο καὶ πρῶτον εἰπεῖν + οἰήσομαι δεῖν.

+

Μετὰ ταὺτά φησιν ἀπῆλθεν ὁ Ἰησοῦς πέραι τῆς θαλάσσης +τῆς Τιβεριάδος. μετά. ποῖα ταῦτα, ζητητέον οὐ παρειμένως. b +παράδοξος τοίνυν ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις ἰατρὸς ἀνεδείχθη +3. ταὐτῷ Β. αὐτῶ Ed. 4. δύο B. δώδεκα Ed. 7. ἀναγκαῖον ὑπολαμβάνω +inverso ordine Β. 10. ἐφ’ om. Β. 13. καταφανὲς Β. καταφανῆ Ed. +Utrumque D. 15. δὲ pro γὰρ Β. γεγραμμένων D. 17. ἐποίσομεν] +ἐποιήσαμεν Β. 18. ἐπιτεμόντες Β. 19. ὑπάρχει ἐν χερσὶν inverso ordine Β. + + +Supra v. 5. Χριστός· τεθεράπευκεν ἄνθρωπον τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη +“ἔχοντα ἐν τῇ ἀσθενείᾳ αὐτοῦ,’’ οὐ φάρμακον ἐπιθεὶς, οὐ +νοσημάτων ἀποκρουστικὸν ἐπινοήσας βοήθημα, λόγῳ δὲ +μᾶλλον, ὡς Θεὸς, ἐξουσίᾳ παντουργῷ καὶ θεοπρεπεῖ τῷ +S.Matth. ix. 6. νεύματι· “Ἐγερθεὶς γὰρ, φησὶν, ἆρον τὸ κλινίδιόν σου, καὶ +ὕπαγε εἰς ’τον οἶκον σου. ἐπειδὴ δὲ σάββατον ἢν, χαλεπαίνουσιν +ἀμαθῶς οἱ τὴν παχύτητα νοσοῦντες τοῦ γράμματος +c Ἰουδαῖοι, οἱ πλέον ἢ ἐκεῖνος ταῖς συντρόφοις αὐτῶν ἀλογίαις +συνδεδεμένοι, οἱ πάντων ὁμοῦ τῶν ἀγαθῶν ἀδρανῆ νοσοῦντες +ἀργίαν, οἱ παράλυτοι τὸν νοῦν, καὶ τὴν ἕξιν ἐκλελυμένοι, +Es.xxxv. 3. πρὸς οὓς ἂν εἰκότως καὶ λέγοιτο “Ἰσχύσατε χεῖρες +μέναι καὶ γόνατα παραλελυμένα.’’ χαλεπαίνουσι δὲ, τὴν +ὀφειλομένην τῷ σαββάτῳ τιμὴν χρῆναι λέγοντες καὶ παρ’ +αὐτοῦ τοῦ νομοθέτου φυλάττεσθαι· καταδικάζουσιν ὡς παραβαίνοντος +d τοῦ χριστοῦ, τὸ γεγραμμένον εἰς νοῦν οὐ δεχόμενοι +Hiob xxxiv. 18. Ἀσεβὴς ὁ λέγων βασιλεῖ Ηαρανομεῖς.’’ ἐπὶ τούτοις +ἔλεγχοι μὲν ἤσαν πάρα του Σωτῆρος δριμεις· ’δε +διεσκευάζετο πολύς τε καὶ μακρὸς, ὅτι τυπικῶς τοῖς ἀρχαιοτέροις +ἡ κατὰ τὸ σάββατον ἀργία νενομοθέτητο, καὶ ὅτι +S.Matth. xii. 8. “Κύριός ἐστι τοῦ σαββάτου ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου.’’ ἀλλ’ +οἱ πρὸς μηδὲν μὲν τῶν ἀγαθῶν ἐπιτήδειοι, πρὸς δὲ πάσας +ἑτοιμότατοι δυστροπίας καταστασιάζουσι τοῦ διδάσκοντος +e ἅπερ ἔδει μαθεῖν, καὶ φονῶσιν ἤδη κατὰ τοῦ σοφοῦν ἐθέλοντος, +Ps. xxxiv. 12. “πονηρὰ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, ἀντὶ ἀγαθῶν’’ ἄπο. +διδόντες ἀυτῶ.

+

Μετὰ τοίνυν ταῦτα τὰ πεπραγμένα τε καὶ εἰρημένα ἀπανί- +σταται τῶν Ἱεροσολύμων ὡς ἐξ ἀνάγκης ὁ Κύριος, καὶ +ἐπείπερ ἦν ἐγγὺς τὸ πάσχα τῶν Ἰουδαίων, ὡς ὀλίγον ἐν +τοῖς ἐφεξῆς εὑρήσομεν, καὶ αὐτὴν διέπλευσε τὴν Τιβεριάδος +1. τεθεράπευκεν] τὸ θεραπεύειν Β. 2. ἔχοντα assumptum ex Β. 4,5. τῷ +et φησὶν om. Β. 8. ἐκείνῳ Β. 14. Et παραβαίνοντος τοῦ χριστοῦ et +παραβαίνοντα τὸν χριστὸν simul exhibet D. 15. τὸ B.D. ὡς Ed. εἰς νοῦν +assuinptum ex Β. 17. δὲ] τε B. 20. τοῦ σαββάτου ἐστιν inverso ordine Β. +21. μηδένα Β. 23. σοφοῦ Β. + + +θάλασσαν, ἤτοι λίμνην οὕτω καλουμένην ἐν τῆ χώρᾳ τῶν +Ιουδαίωv. ἐπειδὴ δὲ τὸ δὴ μάλιστα κατασοβῆσαν αὐτὸν, καὶ +μεταχωρεῖν ἀναπεπεικὸς εἰς ἑτέρους τε οἴχεσθαι τόπους καὶ a 270 Α. +τοσοῦτον τῆς Ἰερουσαλὴμ ἀπεσχοινισμένους, ἐκεῖνο δὴ μάλιστα + ὑπάρχειν ἀρτίως εἰρήκαμεν, τὸ ἐγγὺς εἶναι τὸ πάσχα +τῶν Ἰουδαίων· δεικνύναι πρέπειν ὑπολαμβάνω, καλῶς δὴ +λίαν τὸ ἐν τοῖς Ἱεροσολύμοις εὑρίσκεσθαι κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ +παραιτησάμενον τὸν Ἰησοῦν.

+

Οὐκοῦν νόμος ὁ διὰ Μωυσέως ἀπὸ πάσης τῆς περιοικίδος + ἀνατρέχειν εἰς Ἱεροσόλυμα τοὺς Ἰουδαίους ἐκέλευεν, ἐκεῖ +τὴν ἐν τύπῳ τῆς σκηνοπηγίας ἐπιτελέσοντας ἑορτήv. καὶ b +νοήσει μὲν ἐντεῦθεν ὁ πνευματικὸς τὴν ἁπάντων τῶν ἁγίων +ἐπισυναγωγὴν εἰς Χριστὸν, ὅτε δὴ καὶ ἀπὸ πάσης τῆς +οἰκουμένης μετὰ τὴν τῶν νεκρῶν ἀναβίωσιν εἰς τὴν ἄνω + συνενεχθήσονται πόλιν τὴν ἐπουράνιον ‘Ιερουσαλῆμ, ἀναθή- +σοντες ἐκεῖσε τὰ χαριστήρια τῆς σκηνοπηγίας τῆς ἀληθοῦς, +τουτέστι τῆς τῶν σωμάτων συμπήξεως τε καὶ διαμονῆς, +λελυμένης δηλονότι τῆς φθορᾶς, καὶ τοῦ θανάτου πεσόντος +εἰς θάνατοv. τὸ δὲ ὅσον εἰπεῖν εἰς τὸ ἐκ τῆς ἱστορίας + γενέσθαι πεφυκὸς, ἀριθμὸν οὐκ ᾔδει τῶν ἀναβαινόντων εἰς c +Ἰερουσαλὴμ ἡ πληθὺς, καὶ ἦν δὴ μάλιστα κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ +πολλὰ δύνασθαι τοὺς Φαρισαίους εἰκὸς, συναγορεύειν τῷ +νόμῳ προσποιουμένους, καὶ ὡς ἐν πλήθει τοσούτω κατα- +βοῶντας τοῦ παραβαίνοντος, ἢ καὶ παραβαίνειν οἰηθέντος + 5 αὐτοῖς. οὐδὲν γὰρ ὅλως τὸ χαλεπὸν, τὸν ἀμέτρητον τῶν +ἀγελαίων ἀναρριπίζειν ἑσμὸν, ὅταν τις αὐτὸν ἠδικῆσθαι +λέγῃ καὶ παροτρύνειν ἐπιχειρῇ καὶ κατὰ τῶν λυπούντων +οὐδέν· ὕδατος γὰρ δίκην, ἢ καὶ πυρὸς ἀδιακρίτοις καὶ ἀπρο- d +βουλευτοῖς ὁρμαῖς διαρριπτεῖται πανταχῆ, καὶ πρὸς ἅπαντα +1. ἐν τῆ χώρᾳ] ἐκ τῆς χώρας D Πη. et Ut v. 1. Ed. mg. 2. δὴ B.D. τί Ed. +3. ἑτέρους ἵεσθαι d. 9. δμὼς pro νόμος d. II. τῆς om. d. +16. χαριστήρια] καθαριστήριον Β. Statim τῆς ἀληθοῦς σκηνοπηγίας Β. 20. γενέσθαι +νέσθαι Β. γίνεσθαι Ed. 21. Ἱεροσόλυμα Β. 27. λέγειν Β. 28. ἢ +om. Β. ἀπροβουλεύτοις D. ἀπροβουλεύτοις Β. ἀπροβουλεύτοις Ed. 29. δία. +ῥίπτεται Β. + + +χωρεῖ τὰ παθεῖν ἀνεχόμενα. ταῦτα τοίνυν οὐκ ἀγνοήσας ὁ +κύριος ὑπεκκλέπτει μὲν τῆς Ἰερουσαλὴμ ἅμα τοῖς μαθηταῖς +ἑαυτὸν, ἀφικνεῖται δὲ τῆς θαλάσσης πέραι τῆς Τιβεριάδος· ὅτι +δὲ φονῶντας παραιτεῖται τοὺς Ἰουδαίους, καλῶς δὴ μάλα +ποιῶν, εἰσόμεθα πάλιν καὶ διὰ τούτωv. λέγει γὰρ αὐτὸς ὁ +Infra vii. 1. μακάριος Εὐαγγελιστής “Καὶ μετὰ ταῦτα περιεπάτει ὁ +e “Ἰησοῦς ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ· οὐ γὰρ ἤθελεν ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ +περιπατεῖν, ὅτι ἐζήτουν αὐτὸν οἱ Ἰουδαῖοι ἀποκτεῖναι.

+

Οτι μὲν οὖν παραιτεῖται τὸ ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ περιπατεῖν, ἵνα +μὴ πρόωρον ὑπομείνῃ τὸν θάνατον, συγκατανεύσω, φησὶν, +ἐρεῖ τις τυχὸν, ἀλλ’ εἰ καὶ φεύγει τὴν ἑορτὴν, οὔπω μανθάνω. +οὐκοῦν οἱ μὲν νομισθέντες ἀδελφοὶ προσίασι λέγοντες +Ib. 3. ἐν τῆ Γαλιλαίᾳ τῷ Χριστῷ Ἀνάβηθι ἐντεῦθεν καὶ ὕπαγε +“εἰς τὴν Ἰουδαίαν, ἵνα καὶ οἱ μαθηταί σου βλέπωσι +271 Α. a Ib. 8. “σημεῖα ἃ ποιεῖς.’’ πρὸς αὐτοὺς δὲ ὁ κύριος “ Ὑμεῖς ἀνά. +“βητε εἰς τὴν ἑορτὴν, ἐγὼ οὐκ ἀναβαίνω εἰς τὴν +“ταύτην, ὅτι ὁ ἐμὸς καιρὸς οὔπω πεπλήρωται.”

+

Πρόδηλον οὖν ἄρα καὶ σαφὲς, ὅτι τῶν Ἱεροσολύμων +ἐκκεχώρηκεν ὁ Σωτῆρ’, οὐκ αὐθαίρετον τὴν ὡς ἐξ ἐκεῖθεν +ἀποδημίαν στειλάμενος, ἀλλὰ καὶ τὰς τῶν ἀπειθούντων +βδελυρίας ἐκμυσαττόμενος, μένος, καὶ τῶν διωκόντων τὴν ἀγριότητα +τῆς εὐστοχίας περιπλανῶν, καὶ τέχνη τοῦ φθόνου τὸ βέλος +ἀποκρουόμενος. ὑπεκνεύει δὲ πάλιν, καίτοι παθεῖν ἰσχύων +b οὐδὲν, εἴ γε καὶ παρῆν, ἵνα τύπον ἡμῖν ἀναγράψῃ καλὸν, οὐ +δειλίας μᾶλλον, ἀλλ’ εὐλαβείας καὶ ἀγάπης τῆς εἰς τὸν +πέλας. εἰσόμεθα γὰρ, ὡς ἐκ τύπου πρὸς ἐπίγνωσιν χρη- +σίμου χειραγωγούμενοι πράγματος, ὅτι διωκόντων ἡμᾶς τῶν +ἐχθρῶν, καὶ εἰ μηδὲν ὁρῷτο παντελῶς ἐν τῷ παρεῖναι τὸ +βλάβος, ἀλλ’ ἐξιστάμενοί πὼς, καὶ διὰ τούτου σοφιζόμενοι +τὰς τῶν ἐφόδων ἀκμὰς, ὑπεκτρέχοντές τε τὸ παραυτίκα +θερμὸν, ἐξήβοις ἤδη περιτευξόμεθα ταῖς τῶν ἀδικούντων +4. μᾶλλον Β. 5. αὐτὸς Om. Β. 8. οἱ om. Β. 18. Ἱεροσολυμιτῶν Β. +24. ἡμῖν D. ἡμεῖς Ed. 26. πρὸς] + τὴν Β. + + +ὀργαῖς, καὶ τὸ θράσος τῆς καθ’ ἑαυτῶν πλεονεξίας ὑπο- +τεμνόμεθα, ὠφελοῦντες μᾶλλον τοὺς οἵπερ ἃν γένοιντο περὶ c +ἡμᾶς οὐκ ἀγαθοὶ, καὶ ἀδίκως, ἤπερ ὠφελούμενοι, ὅπερ ἐστὶν +ἐναργῶς, μὴ τὰ ἑαυτῶν ζητοῦντες, ἀλλὰ καὶ τὰ ἑτέρων. + ἔργον οὖν ἀγάπης, τὸ τοῖς ἐθελοκακοῦσι μὴ ἀντεγείρεσθαι +πάντως, μηδὲ ἀποκεχρημένους τῷ δύνασθαι πάσχειν οὐδὲν +κἂν παρόντες ἁλισκώμεθα, δριμύτερον ὥσπερ ἐν ἐκείνοις +ἀπεργάζεσθαι τὸν θυμὸν, πλεονεκτεῖν οὐκ ἔχοντα τοῦ μισοῦ - +μένου τὴν δύναμιν· ἡ τοίνυν ἀγάπη, φησὶ καθάπερ ὁ Παῦλος, + οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς,’’ ἥπερ ἦν ἐν χριστῷ καθαρῶς.

1 Cor. xiii. 5. +

Ὀξὺ δὲ δὴ πάλιν ἐνερείσας τοῖς γεγραμμένοις τῆς διανοίας d +τὸ ὄμμα, θαυμάσεις ἀρίστην εὑρίσκων οἰκονομίαν ἐν +ταῖς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἀποστάσεσι, ταῖς ἐκ τῶν Ἱεροσολύμων +φημί. ἐξελαύνεται μὲν γὰρ ὑπὸ τῆς τῶν Ἰουδαίων + 5 ἀπονοίας πολλάκις, καταλύων δὲ παρὰ τοῖς ἀλλογενέσι, καὶ +ἀνασώζεσθαί πὼς δοκεῖ παρ’ ἐκείνοις, καὶ τῆς δεούσης ἀπολαύει +τιμῆς· τὴν ἀμείνω ψῆφον τῆ ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίᾳ διὰ +τούτου διδοὺς, καὶ τὸ μισόθεον τῶν ἐξ Ἰσραὴλ διὰ τῆς +ἑτέρων εὐλαβείας ἐξελέγχεσθαι ποιῶν, καὶ τὸ ἐν ἐκείνοις e + ὠμὸν διὰ τῆς ἐν τούτοις ἡμερότητος ἐπιδεικνύων, ἵνα δὴ διὰ +πάντων φαίνοιντο λοιπὸν κεχρεωστημένως ἤδη καὶ καλῶς +τῆς εἰς τοὺς πατέρας ἐπαγγελίας ἐξωθούμενοι. ἀποπηδήσας +δὲ τῶν Ἱεροσολύμων ὁ κύριος, οὐκ εἰς μίαν τῶν περιοικίδων +καταλύει πόλιν, οὐδὲ ἐν ταῖς ὁμόροις αὐλίζεται κώμαις, πέραν + δὲ ἄπεισι τῆς θαλάσσης τῆς Τιβεριάδος, μονονουχὶ δι’ ἐμφανε- +στάτου πράγματος ἀπειλῶν τοῖς ὅτι προσήκοι διώκειν αὐτὸν a 272 Α. +δυσσεβῶς ᾑρημένοις, ὅτι τοσοῦτον αὐτῶν ἀποστήσεται, καὶ +παντὸς τοῦ ἔθνους ἑαυτὸν ἀπονοσφιεῖ, ὡς καὶ ἄβατον αὐτοῖς +τρόπον τινὰ τῆς πρὸς αὐτὸν ἐπιστροφῆς κατασκευάσαι τὴν + ὁδόν· βατὴ γὰρ οὐδαμῶς τοῖς ἀνθρώπων ποσὶν ἡ θάλασσα. +τοιοῦτον δέ τι καὶ ἐν τοῖς ἐφεξῆς πρὸς αὐτούς που λέγων +6. οὐδὲ Migne. 7. πορόντες] πάντες Β. 9. καθάπερ σφωὶν, Migne. +10. ζητεῖτε Β. 11. τοῖς assuraptum ex Β. Calt. 14. jais τῶν Ἰουδαίων, +ἀνοίαις Cord. invito a. 16. ἀπολούει Β. Catt. ἀπολούειν Ed. 24. οὐδὲ +Β. καὶ Ed. 26. προσήκει Β. + + +Infra viii. 34; viii. 21. εὑρεθήσεται “Zητησετε με, καὶ οὐχ εὑρήσετε, καὶ ὀποῦ ἐγὼ +“ ὑπάγω ὑμεῖς οὐ δύνασθε ἐλθεῖν.’’ λειοτάτη μὲν γὰρ καὶ +b εὐπόρευτος καὶ οὐδὲν ἔχουσα τὸ τραχὺ τοῖς διὰ πίστεως πρὸς +αὐτὸν ἰοῦσιν ἡ διὰ τῆς δικαιοσύνης ὁδὸς, ἐκτετραχυμένη δὲ +καὶ ἀνάντης, μᾶλλον δὲ καὶ ἀδιόδευτος παντελῶς τοῖς παροργίζουσιν +αὐτὸν, κατὰ τὸ εἰρημένον δι’ ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν +Hos. xiv. 9. “ Διότι εὐθεῖαι αἱ ὁδοὶ τοῦ κυρίου, καὶ δίκαιοι +“ πορεύσονται ἐν αὐταῖς, οἱ δὲ ἀσεβεῖς ἀσθενήσουσιν ἐν +“ αὐταῖς.“ οὐκοῦν τὸ δυσήνυτον ὥσπερ, μᾶλλον δὲ καὶ +ἀνήνυτον, τοῖς Ἰουδαίοις, τῆς ὡς ἐπ’ αὐτὸν νοουμένης ὁδοῦ, +c τὸ μεταξὺ τῆς θαλάσσης κατασημαίνει διάστημα, ἐπεὶ καὶ +τῆς δυσσεβούσης ψυχῆς ἀναφράττειν ἐπαγγέλλεται τὰς +Ib. ii. 6. ὁδοὺς ἐν προφήταις ὁ Θεὸς λέγων “ Διὰ τοῦτο ἰδοὺ ἐγὼ +“ φράσσω τὴν ὁδὸν αὐτῆς ἐν σκόλοψι καὶ τὴν τρίβον αὐτῆς +“ οὐ μὴ εὕρῃ.’’ ὅπερ οὖν ἐν ἐκείνοις ἐδήλουν οἱ σκόλοπες, +τοῦτο καὶ ἐν τούτοις ἡ θάλασσα τῶν ἀφυλάκτως ἐμπαροινεῖν +ἑλομένων τὸν ἐμπαροινηθέντα χωρίζουσα καὶ διιστῶσα τῶν +οὐχ ὁσίων τὸν ὅσιον.

+

Ἔοικε ’δε τι καὶ ἕτερον ἡμῖν ὡς ἐν ὠδῖσιν ὁ τύπος κεκρυμμένον +d ἔχειν μυστήριοv. ὅτε γὰρ τῆς Αἰγυπτίων ἐξεπέμπετο +χώρας ὁ Ἰσραὴλ, ἠκολούθει μὲν λίαν ἐκτεθηγμένος μένος ὁ Φαραὼ, +ἐπὶ δὲ ταῖς ἀδοκήτοις εὐπραγίαις τοῦ ἔθνους ἐξοιστῥοῦμένος, +τὰ ἐκ φθόνου καὶ λύπης ἀποτολμᾶν νόμῳ τῷ μάχης ἠπείγετο· +γετο· ἠκολούθει δὲ, δύνασθαι παλινδρομεῖν εἰς δουλείαν +ἀναγκάσειν οἰόμενος τοὺς ὀψὲ καὶ μόλις τῆς ὑπ’ αὐτῷ +θητείας ἐκδεδυκότας· ἀλλὰ διεβίβαζε μὲν τὸν λαὸν διὰ +θαλάσσης μέσης Θεὸς, ὁ δὲ διώκων ἐντόνως καὶ χαλᾶσαι +μὲν τὴν ὀργὴν μηδαμῶς ἀνεχόμενος, θεομαχεῖν δὲ παραλόγως +e μένος ἐξ ἀκράτου θυμοῦ, κατὰ μέσην αὐτὴν +πανστρατιᾷ κατεπνίγετο, διεσώζετο δὲ μόνος ὁ Ἰσραήλ. +4. ἡ διὰ] ἰδίαν Β. ἐκτετραχυμμένη D. g. δὲ μᾶλλον inverso ordine Β. +Statim καὶ om. Β. Post h. v. ἀμήνυτον Β. 13. προφήταις ὁ Β. προφήτῃ Ed. +20. χώρας ἐκπέμπεται Β. 25. ἀναγκάσειν B.D. ἀναγκάζειν Ed. 26. τὸν +B.D. τὴν Ed. Statim λαὸν assumptum ex Β. 30 πανστρατιὰν Β. + + +ἀλλ’ ἡκέτω καὶ νῦν εἰς μέσον ἡμῖν ὁ τὰς τῶν Ἰουδαίων +ἀπονοίας προαναθρηνήσας Μωυσῆς, καὶ λεγέτω πρὸς αὐτοὺς +ἐπὶ ταῖς εἰς Χριστὸν ἀσεβείαις ἀγανακτῶν “Γἐνεὰ πονηρὰ Deut. xxxii. 5, 6. +“καὶ μοιχαλὶς, ταῦτα τῷ Κυρίῳ ἀνταποδίδοτε;" τὸν διενεγκόντα + διὰ θαλάσσης μέσης καὶ κυμάτων σφοδρῶν περαν +ἐλαύνεις θαλάσσης, καὶ διώκων οὐκ ἐρυθριᾷς; σὸν οὖν +τὸ παθεῖν Ἰουδαῖε, σὲ καταπνίξει λοιπὸν ἢ θάλασσα· τῶν a 273 A. +γὰρ καταδιωκόντων, οὐ τῶν διωκομένων, ὁ θάνατος, καὶ ἐν +ἐκείνοις ἦν τότε, καὶ νῦν ἐπὶ Χριστοῦ καὶ τῶν ἀνοσίων + Ἰουδαίωv. ψάλλει δέ που καὶ ὁ θεσπέσιος ἡμῖν Δαυείδ +“Μῆ με καταποντισάτω καταιγὶς ὕδατος, λέγων, μηδὲ κατα- Ps.Ixviii.16. +“πιέτω με βυθός·’’ τὸ παγχάλεπον τῆς Ἰουδαίων συναγωγῆς +ὑπεμφαίνων ναυάγιον, καὶ τὸ σὺν ἐκείνοις ἐναποπνίγεσθαι +τῷ τῆς ἀγνωσίας βυθῷ παραιτούμενος. ἀλλ’ Αἰγυπτίοις μὲν + καὶ τῷ παρ’ ἐκείνοις κρατοῦντι, τότε περὶ σώματος ἐκ γῆς b +ὁ κίνδυνος ἢν, Ἰουδαῖοι δὲ παθόντες εἰς τὰ τιμιώτερα μειζόνως +κολάζονται· ψυχῆς γὰρ ὑπομένουσι ζημίαν, ἀναλόγως +τοῖς ἰδίοις κακουργήμασι τὰ ἐπίχειρα κομιζόμενοι. ἐκολάζετο +μὲν γὰρ εὐλόγως ὁ Φαραὼ, πλεονεκτεῖν εἰς δουλείαν τὸ + ἐλεύθερον ἐπιχειρῶν· τιμωρεῖται δὲ πάλιν ἐξ ἀντιστρόφου +δικαίως ὁ Ἰσραὴλ τὴν ὑπὸ τῷ πάντων Δεσπότη δουλείαν +οὐκ εἰσερχόμενος, ἀλλ’ ὅπερ ἦν ὡς ἐν δυνάμει πλεονεξίας +ἐκεῖνος αὐτῶ, τοῦτο καὶ αὐτὸς ἐκ πολλῆς ἀλαζονείας εἰς Θεὸν +εὑρισκόμενος.

c +

Σημειωτέον δὲ, ὅτι τὴν Τιβεριάδος λίμνην θάλασαν ἀποκαλεῖ, +τοῖς τῆς θείας γραφῆς ἑπόμενος λόγοις· “τὰ γὰρ Gen. i. 10 +“συστήματα τῶν ὑδάτων θαλάσσας” ἐκάλεσεν ὁ Δημιουργός· +ἀδιαφορεῖ δὲ πολλάκις καὶ ὁ παρὰ τοῖς ἔξω λόγος, +ὡς καὶ λίμνην ἐσθ’ ὅτε τὴν θάλασσαν ὀνομάζειν οὐ παραιτεῖσθαί + τινας.

+4. τῷ assumptum ex Β. 7. καταπνίξει] καὶ πνίξει D. 8. καταδιωκόντων +Β. διωκόντων Ed. 10. ἡμῶν Β. II. λέγων om. Β. Statim μήτε Β. +12–14. τὸ παγχάλεπον—παραιτονμΐνος citant Niketae et aliorumque Catenae +Ps. Ixviii. vide Maii Bibl. Nov. iii. 393 init. 18. ἰδίοις] Ἰουδαίοις αἰγυπτίων Β. +τὰ om. Β. 19. γὰρ om. Β. 22. ἦν ὡς ἐν] ἧσαι Β. 25. Τιβεριάδος Β. +Τιβεριάδα Ed. + + +

Ἠκολούθει δὲ αὐτῷ ὄχλος πολὐς, δυ’ ἐeεώρoυ τὸ σημεῖα + ἐποίει ἐμ τῶι ἀσθενούντων· ἀνῆλθε δὲ εἰς τὸ opoc ὁ Ἰησοῦς, + καὶ ἐκεῖ ἐκάθητο μετὰ τῶι μαθητῶν αὐτοῦ· ἦν δὲ ἐγγὐς τὸ +d πάσχα ἡ ἑορτἠ τῶν ’Ιουδαίων.

+

Ὅτε γὰρ τῶν Ἱεροσολύμων ἐκπεφοίτηκεν ὁ Χριστὸς, +Hier. xii. 7. κατὰ τὸ ἐν προφήταις εἰρημένον “Ἐγκαταλέλοιπα τὸν οἶκόν +“ μου, ἀφῆκα τὴν κληρονομίαν μου,’ ὅτε τὸν ἀπειθῆ καὶ +δυσήνιον τῶν Ἰουδαίων ἀπολακτίσας λαὸν τοῖς ἀλλογενέσιν +ἑαυτὸν ἐχαρίζετο, τότε πολὺς μὲν ὄχλος ἀκολουθεῖ. ἄνεισι δὲ +e καὶ εἰς ὄρος αὐτὸς, κατ’ ἐκεῖνο δὴ πάντως ὅπερ εἴρηκε +Infra xii. 32. φθάσας “ Κάγὼ ἐὰν ὑψωθῶ ἐκ τῆς γῆς, πάντας ἑλκύσω +“ πρὸς ἐμαυτόν.’ ὑψώθη μὲν γὰρ ἐκ τῆς γῆς, καὶ εἰς τὸν +ὑπὲρ ἡμῶν ἀναβαίνων σταυρόν· ὑψώθη δὲ πάλιν ἑτέρως, +καθάπερ εἰς ὄρος ἀναβεβηκὼς τὴν θεοπρεπῆ τιμήν τε καὶ +δόξαν· οὐ γὰρ ὡς ἄνθρωπον ἀτιμάζομεν κατὰ τὸν Ἰσραὴλ, +ἀλλ’ ὡς Θεὸν καὶ Σωτῆρα καὶ κύριον προσκυνοῦμεν ἡμεῖς. +παρ’ ἐκείνοις μὲν γὰρ ταπεινός τις ὑπάρχειν, καὶ οὐδὲν ὅλως +274 Α. a κατὰ τὸ παντελὲς, ἐνομίζετο· καὶ γοῦν Σαμαρείτην ἀποκαλουντες +Infra viii. 48. 8 Matth. xiii. 55. λοῦντες οὐκ ἔφριττον, σεμνότερον δέ πὼς ἀτιμάζοντες τὸν +του τέκτονος αὐτὸν ἀπεκάλουν υἱὸν· παρὰ ’δε γε τοῖς +πιστεύουσιν εἰς αὐτὸν, ὡς μεγαλουργὸς καὶ Θεὸς, ὡς τῶν +παραδόξων ἐργάτης ἀποθαυμάζεται. ἀκούῃς γὰρ, ὅπως εὐ- +σεβὴς τοῖς ἀκολουθήσασιν ἐνυπάρχει σκοπός. ὅτι γὰρ ἐθεώρουν +τὰ ἐπὶ τῶν ασθενούντων σημεῖα, διὰ τοῦτο δὴ μάλα θερμῶς +ἕπεσθαι δεῖν ὑπελάμβανον, ὡς ἀπὸ τῶν τελουμένων ἀναλόγως +b ἐπὶ τὴν τοῦ τελοῦντος ἐπίγνωσιν ποδηγούμενοι, καὶ +ἀπὸ τῆς θεοπρεποῦς ἐξουσίας τὸν ταύτην ἠμφιεσμένον φυσικῶς +ἐννοοῦντες Υἱόv. διὰ ταύτης δὲ χρῆναι βαδίζειν ἡμᾶς +τῆς ὁδοῦ πρὸς τὴν ἐφ’ ἑαυτῷ πίστιν ἐκέλευσεν ὁ Σωτῆρ’· +6. ἐν] + τοῖς a. invito Cord. τὸν οἶκόν μου ἐγκαταλέλοιπα a. invito Cord. +(??) καὶ assumptum ex Β. δὴ] δὲ Β. Statim φθάσας et πάντως inter se +Β. II. τῆς assumptum ex B. sed habet Migne. 13. ἐμβαίνων +Cord. Cr. invito a. 18. παντελὲς B.D. παντελῶς Ed. 20. αὐτὸν ἀπεκάλουν +υἱὸν] υἱὸν ἀποκαλοῦντες Β. 22. παραδύξον Aub. correxi ex D. ἐνυπάρχουσιν +Β. 29. ἐφ’ om. B. + + +“ Τὰ γὰρ ἔργα, φησὶν, ἃ ἐγὼ ποιῶ, αὐτὰ τὰ ἔργα μαρτυρεῖ supra v. 36. Infra x. 37, 38. +“ περὶ ἐμοῦ.’ καὶ πάλιν “Εἰ οὐ ποιῶ τὰ ἔργα τοῦ Πατρός +“μου, μὴ πιστεύετέ μοι· εἰ δὲ ποιῶ, κἂν ἐμοὶ μὴ πιστεύητε, +“τοῖς ἔργοις μου πιστεύετε.’’ ὥσπερ οὖν ἀπὸ μεγέθους Sap.xiii. 5. + “καλλονῆς κτισμάτων ὁ γενεσιουργὸς αὐτῶν θεωρεῖται c +Θεὸς, οὕτως ἀπὸ τῆς θεοσημείας, κατὰ τὴν ἴσην τῶν νοη- +μάτων διασκευὴν, ὁ τῶν σημείων ὁρᾶται τελειωτὴς, καὶ ἡ τῶν +ἀκολουθούντων πίστις δικαίως ἃν θαυμάζοιτο.

+

Οἶμαι δ’ ἔγωγε περιεργοτέραν τινὰ καὶ οὐχ ἁπλῆν τοῖς + εἰρημένοις ἐγκεκρύφθαι διάνοιαv. ὁρῶμεν γὰρ λέγοντα τὸν +Εὐαγγελιστὴν, οὐχ ὅτι μόνον σημείων ἦσαν φιλοθεάμονες οἱ +ἀκολουθήσαντες τῷ Χριστῷ, ἀλλὰ καὶ ποίων ἦσαν σημείων +δικαιότατοι θαυμασταί. προστίθησι γὰρ ὅτι Ἃ ἐποίει ἐπὶ +τῶν ἀσθενούντων, ἵνα διὰ τούτων ἐναντίως ἐχουσᾶν τῇ τῶν d + Ἰουδαίων τὴν τῶν ἀκολουθούντων ἀποδείξῃ διάνοιαv. οἱ μὲν +γὰρ ὅτι τὸν παράλυτον ἀσθενοῦντα τεθεράπευκε, δυσσεβῶς +χαλεπαίνουσιν, οἱ δὲ οὐ μόνον ἐπὶ τούτοις παρόντα θαυμάζουσιν, +ἀλλὰ καὶ ἀποδημοῦντι συνεκτρέχουσιν, ὡς θαυματουρυῷ +καὶ Θεῷ. φύγωμεν τοίνυν τὴν Ἰουδαίοις πρέπουσαν + ἀμαθίαν, οἱ Χριστὸν δεσπότην ἐπιγραφόμενοι, προσεδρεύ- +σωμεν αὐτῷ διὰ τῆς ὑπομονῆς, ὅπερ ἔδρων τληπαθῶς οἱ +σοφώτατοι μαθηταί· χωρίζεσθαι μὲν καὶ λειποτακτεῖν ἀνεχόμενοι e +μηδαμῶς, αὐτοῖς δὲ λοιπὸν ἀναβοῶντες τοῖς πράγμασι +τὸ νεανικῶς ὑπὸ τοῦ Παύλου λεγόμενον “Τίς ἡμᾶς χωρίσει Rom. viii. 35. + “ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ;" ἀκολουθήσωμεν τοίνυν +αὐτῷ καὶ διωκομένῳ καὶ φεύγοντι τὰς τῶν μαχομένων αὐτῷ +δυστροπίας, ἵνα καὶ εἰς ὄρος ἀναβαίνωμεν, καὶ ἐκεῖ καθίσωμεν +σὺν αὐτῷ, τουτέστιν εἰς περιφανῆ καὶ εὐκλεεστάτην ἀναπηδήσωμεν +χάριν, διὰ τοῦ συμβασιλεύειν αὐτῷ, καθάπερ οὖν +1. φησὶν post ποιῶ tr. Ed. invito Β. αὐτὰ τὰ ἔργα] + ἃ ἐγὼ ποιῶ Ed, in- +γενεσιουργος +vito Β. 5. καλλονῆς] + τῶν Ed. invito Β. ὁ om, Β. Statim δημιουργὸς Β. +7. ὁ om. Β. σημείων B.D. σωμάτων Ed. II. σημείων assumptum ex Β. +12. σημείων ἦσαν inverso ordine Β. 15. διάνοιαν ἀποδείξῃ inverso ordine Β. +25. τοιγαροῦν Β. Statim αὐτῷ om. Β. 20. καὶ alt. om. Β. + + +275 A. a ἔφασκεν αὐτός Ὑμεῖς οἱ ἀκολουθήσαντές μοι ἐν τοῖς +S.Matth. xix. 28. 8. Luc. xxii. 28. +πειρασμοῖς μου, ἐν τῆ παλιγγενεσίᾳ ὅταν καθίση ο +τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτοῦ, καθήσεσθε καὶ +“ὑμεῖς ἐπὶ δώδεκα θρόνους κρίνοντες τὰς δώδεκα φυλὰς +“Ἰσραήλ.” ταύτας γὰρ οἶμαι τὰς θεωρίας εἰσφέρειν τὸ καὶ +προσεδρεύειν λέγεσθαι τῷ Σωτήρι’ τοὺς μαθητὰς, καὶ ἀνελθόντας +ἐν ὄρει συγκαθίσαι.

+

Ἐπάρας ὁδ’ τοὺς ὀφθαλμοὺς ὁ ἰησοῦς καὶ θεασάμενος ὅτι πολὺς +b ὄχλος ἔρχεται πρὸς αὐτὸ, λέγει πρὸς Φίλιππον Πόθεν ἀγοράσομεν + ἄρτους ἴνα φάγωσιν οὖτοι; τοῦτο δὲ ἕλετε πειράζων + αὐτόν· αὐτὸς Γὰρ βδεῖ τί ἔμελλε ποιεῖv. ἀπεκρίθη αὐτῷ +Φίλιππος.

+

Μάθημα δὴ πάλιν ἄριστόν τε καὶ ἀνδράσι τοῖς ἱερωτάτοις +πρεπωδέστατον τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς ἐπενόησεν ὁ Χριστὸς, +καὶ ἐν δυσχωρίαις ἀκράτοις νικᾶν ἀναπείθων τὴν ἐπὶ τρόπῳ +τῷ φιλοξένῳ δειλίαν, καὶ ὄκνον μὲν τὸν ἐπὶ τούτῳ διαρρίπτειν +c που μακρὰν, θερμοτέροις δὲ μᾶλλον ἐπὶ τὴν ἀρετὴν ἀφικνεῖ. +σθαι κινήμασιν· οὗ τί ἂν γένοιτο μεῖζον, παρά γε τοῖς εἰδόσι +καὶ θέλουσι δι’ ὧν ἂν πρέποι τὴν ἄνωθεν ἑαυτοῖς ἐξωνεῖσθαι +φιλίαν; ὄχλου γὰρ δὴ πρὸς αὐτὸν ἰόντος οὐ μικροῦ, καὶ +ἀναριθμήτου πληθύος ὑδάτων δίκην ἐπεισχεομένης τοῖς τόποις, +ἐν οἷς ηὐλίζετο, πρὸς τὸ ἑτοιμάζεσθαι τρέφειν αὐτοὺς +παραχρῆμα διεκελεύετο. καὶ ἦν μὲν ὄντως οὐκ ἀπεικὸς καὶ +τοῦ σφόδρα πλουσίου καταναρκήσειν τὴν προθυμίαν, τῷ +πλήθει τῶν ὁρωμένων καταπτοουμένην εἰς φόβον τὸν ἐπὶ τῷ +d μὴ δύνασθαι φιλοξενεῖν· ἀλλ’ οὐδὲν ὅλως δεικνύει τὸ μέγα +Χριστὸς, ὅταν εἰς ὀλίγους γίγνηται παρ’ ἡμῶν ἡ φιλαδελφία, +κατανεανιεύεσθαι δέ πὼς καὶ τῶν παρ’ ἐλπίδα βούλεται, τῆ +εἰς αὐτὸν πεποιθήσει βεβαιουμένους πρὸς τὴν ἐφ’ ἅπασι τοῖς +ἀγαθοῖς εὐτολμίαv.

+5. τε pro τὸ Β. 6. λέγεσθαι] ἑλέσθαι Β. 7. συγκαθίσαι Β, συγκα- +θῆσθαι Εd. 14. πρεπωδέστερον Β. 16. δειλίαν] διαιὰν (sic) Β. +19. πρέποι Β. πρέπει Ed. 21. ἐπιχεομένης Β. 24. πλουσίου] χρησίμου Β. +26. μὴ om. Β. μέγα] + τοῦ Ed. invitis B.D. 29. βεβαιουμένου Β. + + +

κατὰ μὲν οὖν τῆς ἱστορίας τὸν λόγον, οὐκ ἀπὸ σκοποῦ +συντείνεται τῶν εἰρημένων ἡ δύναμις, μεταβαλόντες δὲ πάλιν +αὐτὰ πρὸς θεωρίαν πνευματικὴν, καὶ τὸ ἐν τύπῳ παχὺ περικείροντες +σχῆμα, γυμνότερον ἤδη φαμὲν, ὡς διὰ προθυμίας e + ἀγαθῆς καὶ πίστεως τοὺς ἐπιζητοῦντας αὐτὸν, καθάπερ ἐξ +ὄρους, ἐξ ὑψηλῆς δηλονότι καὶ θεοπρεποῦς τῆς προγνώσεως, +προαναβλέπει Θεὸς, κατὰ τὸ εἰρημένον παρὰ τοῦ Παύλου +“Οὕς γὰρ προέγνω, καὶ προώρισε συμμόρφους τῆς εἰκόνος Rom. viii. 29, 30. +τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, τούτους καὶ ἐκάλεσεv. ἐπαίρει τοίνυν + τοὺς ὀφθαλμοὺς ὁ Χριστὸς, οἱονεὶ τῆς θείας +ἀξίους ὄντας ἐπιδεικνύων τοὺς ἀγαπῶντας αὐτόν· ὥσπερ οὖν a 276 Α· +ἀμέλει καὶ ἐν εὐλογίας τρόπῳ πρὸς τὸν Ἰσραὴλ ἐλέγετο +Ἐπάραι κύριος τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐπὶ σὲ καὶ δώῃ σοι Num. vi. 26. +“εἰρήνην·” ἀλλ’ οὐ μέχρι μόνης τῆς ἐπισκέψεως ἡ ἐπὶ + τιμῶσιν αὐτὸν ὁρίζεται χάρις, ἀλλά τι καὶ ἕτερον προστιθεὶς +ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς, οὐκ ἀπρονοήτως ἔχοντα τῶν +ὄχλων δεικνύει τὸν κύριον, ἀλλ’ εἰς τροφὰς ἤδη καὶ πανδαι- +σίαν εὐτρεπιζόμενον· ἵνα δὴ πάλιν διὰ τούτου νοῇς τὸ ἐν +παροιμίαις φερόμενον “Οὐ λιμοκτονήσει κύριος ψυχὴν Prov. x. 3. + “δικαίαν·” ἑαυτὸν γὰρ παρατίθησι, καθάπερ ἄρτον ἐξ οὐρανοῦ, b +καὶ τὰς τῶν φοβουμένων αὐτὸν αὐτὸν ῥέψει ψυχάς· +πάντα δὲ αὐτοῖς ἑτοιμάζει τὰ ζωαρκῆ, καθάπερ οὖν ἐν +ψαλμοῖς λέγει τό “Ἡτοίμασας τὴν τροφὴν αὐτῶν, ὅτι Ps. lxiv. 10. +“οὕτως ἡ ἑτοιμασία σου.’’ καὶ αὐτὸς δέ που φησὶν ὁ + Χριστός “Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ὁ ἐρχόμενος πρὸς μὲ Infra ver. 35. +μὴ πεινάσῃ πώποτε·’’ ἐπιδώσει γὰρ, καθάπερ ἤδη προείπομεν, +τὰς ἐξ οὐρανοῦ δηλονότι τροφὰς, καὶ τὴν πολυειδῆ +τοῦ Πνεύματος ἐπιδαψιλεύσεται χάριv. εὐτρεπίζεται γεμὴν c +πρὸς τὸ δοῦναι τοῖς προσιοῦσι τὰς τροφὰς, οὐδὲ περιμείνας + τὴν αἴτησιv. “Τὸ γὰρ τί προσευξόμεθα καθ’ ὃ δεῖ οὐκ Rom. viii. 26. +2. μεταλαβόντες Β. Q. οὐδοῦ assumptum ex Β. 15. τι καὶ hoc +ordine Β. 17. πανδαισίαν B.D. πανδαισίας Ed. 20. παρατίθησι Β. +παραθήσει Ed. 21. ἀποτρέψει Migne. 23. λέγει τό Β. ἐλἐγετο +Ed. + + +“οἴδαμεν, ’ αὐτὸς δὲ ὀρέγει προλαβὼν, ἅπερ ἡμᾶς εἰς ζωὴν +συνέχει τὴν αἰώνιον.

+

Λέγει τοίνυν πρὸς Φίλιππον Πόθεν ἀγοράσομεν ἄρτους; διατί +πρὸς Φίλιππον, καίτοι τῶν ἄλλων συμπαρεστώτων τε καὶ +προσκαρτερούντων αὐτῷ μαθητῶν, ἀναγκαῖον ἰδεῖv. οὐκοῦν +ζητητικὸς μὲν ὁ Φίλιππος καὶ φιλομαθὴς, ὀξὺς δὲ οὐ λίαν +d εἰς τὸ δύνασθαι συνιέναι θερμῶς τὰ θεοπρεπέστερα. τοῦτο +δ' ἂν μάθοις, ἐκεῖνο κατὰ σαυτὸν ἀναλογισάμενος, ὅτι χρόνους +ἀκολουθήσας τῷ Σωτήρι’ μακροὺς, καὶ ποικίλως τὰ περὶ +τῆς θεότητος αὐτοῦ συλλέγων μαθήματα, καὶ πλουσιωτάτην +διά τε πραγμάτων καὶ λόγων ἐρανιζόμενος ἐπ’ αὐτῷ τὴν +κατάληψιν, ὡς οὐδὲν οὔπω μαθὼν, ἐν τελευταίοις τῆς οἰκονομίας +Infra xiv. 8. καιροῖς λέγει πρὸς τὸν Ἰησοῦν “Κύριε, δεῖξον ἡμῖν +e “Πατέρα, καὶ ἀρκεῖ ἠμῖν·’’ ἀλλ’ ὡς ἀκακοήθως εἰπὼν εὖ +ib. 9. μάλα μετεπαιδεύετο· “Τοσοῦτον γὰρ χρόνον μεθ’ ὑμῶν ὑμῶν +“ εἰμι, καὶ οὐκ ἔγνωκάς με Φίλιππε, ” φησὶν ὁ Χριστός. ὡς +οὖν παχυτέρῳ πρὸς νόησιν, καὶ βραδύτερόν πὼς ἤπερ ἐχρῆν +πρὸς τὴν τῶν θειοτέρων ἰόντι κατάληψιν, προτείνει τὴν +πεῦσιν, γυμνάζων εἰς πίστιν τὸν μαθητήv. τοῦτο γὰρ +σημαίνει τό Πειράζων ἐν τούτοις, εἰ καὶ καθάπερ ὁ μακάριος +Εὐαγγελιστὴς διισχυρίσατο Αὐτὸς δὲ ἤδει τί ἔμελλε ποιεῖν.

+

Τὸ δέ Ποθεν ἀλληγορήσομεν λέγων, τῶν συνόντων αὐτῷ τὸ +277 A. a ἀφιλοχρήματον, καὶ τὴν ἑκούσιον διὰ Θεὸν πτωχείαν ἐπιδεικνύει, +οὐδ’ ὅσον εἰς τὸ πρίασθαι τὰς ἀναγκαίας ἐχόντων +τροφάς. ὁμοῦ δέ τι τούτῳ προσεργάζεται, καὶ διὰ τέχνης +οἰκονομεῖ. τὸ γάρ Πόθεν, οὐ μάτην, ὡς πρὸς οὐδὲν ὅλως +ἐπικομίζεσθαι μελετήσαντας, ἀλλὰ καὶ εἰς ἄκρον ἀφιλαργυρεῖν +εἰθισμένους φησίv. ἀποκλείσας δὴ οὖν καὶ ἀποτεμὼν +εὐφυεστάτως τὴν ἐπ’ ἀργύροις ἐλπίδα, μονονουχὶ καὶ ἀνασυμπαρεστώτων +4. B.D. παρεστώτων Ed. 7. δύνασθαι om. Β. II. ἐπ’ +αὐτῷ B.D mg. Ed. mg. ut v. 1. ἑαυτῷ D. Ed. 15. τοσοῦτον et χρόνον Β. cf. +supra 260 a. τοσούτῳ γὰρ χρόνῳ Ed. γὰρ om. Β. 17. βραχύτερον Β. +20. σημαινομένην τῷ Β. 24. ἀναγκαίους Β. 20. οὐ μάτην] conjicit οὐ μόνον +D mg. sed frustra. 27. ἄκρον Β. ἀγρὸν (sic) D. qui ἄγαν conjecit unde ut +videtur ἄγαν Ed. 29. εὐφυεστάτως τὴν] εὐφυεστάτην Β. ἀργύροις Β. ἀργυριοις +Ed. + + +πείθει λοιπὸν ἐπ’ ἐκεῖνο βαδίζειν, ὅτι δεήσει τὸν κύριον, εἰ +μηδενὸς ἐνόντος αὐτοῖς, ἀποτρέφειν βούλοιτο τοὺς πρὸς αὐτὸν +ἐρχομένους ἀφάτῳ δυνάμει καὶ ἐξουσίᾳ θεοπρεπεῖ δημιουργῆσαι b +τροφάς. τοῦτο γὰρ ἦν ἔτι τὸ λειπόμενον, καὶ εἰς + μόνας ὁρᾶν τὰς ἐντεῦθεν ἐλπίδας ἐκάλει λοιπὸν, κατὰ τοὺς +παρ’ Ἕλλησι ποιητὰς,

+

—— σιδήρεον ἕλκος

+

Διακρίων δηναρίων ἄρτοι οὐκ ἀρκεῦν αὐτοῖς ἴνα ἕκαστος +βραχύ τι λάβῃ.

+

Ἀδρανῶς ὁ Φίλιππος οὐκ ἐπὶ τὸ πάντα δύνασθαι καὶ +λίαν εὐκόλως τὸν Ἰησοῦν ἀναβαίνει πάλιν, ἀλλὰ τό Πόθεν c +ἀγοράσομεν ἀκούσας πειραστικῶς παραχρῆμα συναρπάζεται, +καὶ εἰς μόνην ὁρᾷ τὴν διὰ χρημάτων ὁδὸν, οὐχ ἑτέρως +ἀνυσθήσεσθαι τὴν τοῦ πράγματος ἐννοήσας φύσιν, εἰ μὴ + θεσμῷ τῷ κοινῷ καὶ τῷ παρὰ πᾶσι κατειθισμένῳ· τοῦτο δὲ +ἦν ἡ ἐκ δαπάνης φιλοτιμία. οὐκοῦν ὅσον εἰς τε τῶν μαθητῶν +τὸ ἀφιλοχρήματον καὶ τὸ κεκτῆσθαι μηδὲν, καὶ εἰς αὐτὴν δὲ +τοῦ Φιλίππου τὴν διάνοιαν, οὔπω τελείως πρὸς τὸ ἐξαίσιον +τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἀφορῶσαν ἀξίωμα, εἰς ἀδύνατόν πὼς d + περιτρέπεται λοιπὸν ἡ ἐπὶ τοῖς ὄχλοις φιλοτιμία. τοῦτο δὲ +οὐ γέγονε, διεξάγεται δὲ τοῦ Σωτῆρος εἰς πέρας ἡ βούλησις. +“Τὸ ἀδύνατον ἄρα παρὰ ἀνθρώποις δυνατὸν παρὰ τῷ Θεῷ,’’ S.Luc.xviii.27 +καὶ τῆς ἐνούσης ἀκολουθίας ἐν τῆ φύσει τῶν καθ’ ἡμᾶς +πραγμάτων, πανταχόθεν ἀμείνων ἢ θεία φαίνεται δύναμις, + πάντα παραδόξως ἐξανύειν ἰσχύουσα, καὶ ὅσα τὸν ἐν ἡμῖν +ἐξάλλεται νοῦν.

+e +2. ἀποστρέφειν Β. 8. άρκέσονσιν Β. 14. τὴν post ἐννούσας tr. Β. +15. κατειθισμένῳ] κτιθησομένῳ (=κτηθ.) Β. 24. φαίνεται δύναμις] φωνὴ +δύναμις φαίνεται Β. + + +

Aerei αὐτῶ εἶς ἐκ τῶι μαθητῶν αὐτοῦ Ἀνδρέας ὁ ἀδελφὸς + Σίμωνος Πέτρου Ἔστι παιδάριον ὧδε, ὃ πέντε ἄρτους +κριθίνους καὶ δύο ὀψάρια· ἀλλὰ ταῦτα τί ἐστιν εἰς τοσούτους; + εῑπε δὲ ὁ Ἰησοῦς.

+

Ἀδελφὰ τῷ Φιλίππῳ καὶ φρονεῖ καὶ λογίζεται, καὶ συγγενῆ +πὼς ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐπὶ τῷ Σωτήρι’ διάληψιν καὶ +αὐτὸς ἐξελέγχεται. οὐ γὰρ ἐννοήσας τὴν δύναμιν, οὔτε μὴν +278 Α. a ἐκ τῆς τῶν φθασάντων μεγαλουργίας ἐπὶ τὸ πάντα δύνασθαι +τὸν Ἰησοῦν καὶ λίαν εὐπετέστατα παιδαγωγοῦ μένος, καταμηνύει +μηνύει δὲ τὰ παρὰ τῷ παιδαρίῳ κείμενα, πλὴν ἀτονήσας +ὁρᾶται περὶ τὴν πίστιν· ταῦτα γὰρ τί ἐστι φησὶν εἰς τοσούτους; +καίτοι· χρὴ γὰρ ἤδη λέγειν· οὐχ ὑπεσταλμένως, μᾶλλον +δὲ δεῖ πρὸς ἀνάμνησιν ἰέναι γοργῶς τῶν ἤδη παραδόξως +τετελεσμένων, λογίζεσθαι δὲ ὅτι ξένον ἦν ἔργον ἢ καὶ +ἀλλότριον οὐδαμῶς τοῦ μετασκευάσαντος εἰς οἶνον τὴν τοῦ +b ὕδατος φύσιν, τοῦ θεραπεύσαντος τὸν παράλυτον, καὶ τὴν +οὕτω μακρὰν ἀρρωστίαν ἑνὶ κατασοβήσαντος λόγῳ, καὶ ἐκ +τοῦ μὴ ὄντος δημιουργῆσαι τροφὰς, καὶ ὀλίγας κομιδῆ τὰς +ηὑρημένας πολυπλασιάσαι θεικῶς. ἡ γὰρ ἐν ἐκείνοις ἐξουσία, +πῶς οὐκ ἂν ἔχοι καὶ τὸ ἐν τούτοις δραστικόν; οὐκοῦν ἀδρανέεστερον +νέστερον μέν πὼς ἤπερ ἐχρῆν ἡ τῶν μαθητῶν ἀπεκρίνετο +ξυνωρίς. πλὴν ἀθρητέον ἐν τούτῳ πάλιν ἐκεῖνο. τὰ γὰρ +c δοκοῦντα τοῖς ἁγίοις καὶ διεπταῖσθαι κατὰ βραχὺ, τοῦ χρη- +σίμου πολλάκις οὐκ ἀμοιρεῖ, ἀλλ’ ἔχει τι συμπεπλεγμένον, +ὃ τῆ τοῦ πράγματος φύσει λυσιτελεῖ, περὶ ἢν ἂν γένοιτο +τῆς δοκούσης ἀσθενείας αὐτῶν τὰ ἐγκλήματα· λογισάμενοι +γὰρ οἱ μνημονευθέντες ἅγιοι μαθηταὶ, καὶ σαφῶς εἰρηκότες, +Supra ver. 7. ὁ μὲν ὅτι Διακοσίων δηναρίων ἄρτοι οὐκ ἀρκοῦσιν αὐτοῖς +ἵνα ἕκαστος βραχύ τι λάβη·’’ ὁ δὲ, περί τε τῶν πέντε +ἄρτων καὶ τῶν δύο ἰχθύων, ὅτι ταὺτα τί ἐστιν εἰς τοσούτους; +εις +3. εἰς] πρὸς D. 6. Σωτήρι’] + χριστῷ Ed. invitia Β. Catt. 10. δὲ +Β. Cord. μὲν Ed. 13. δὴ pro oei Β. 19. πολυπλασιάσας Β. 21. ξὺ· +νωρὶς ἀπεκρίνετο inverso ordine Β. 25. ὅτι pro ὃ τῇ Β. invitis Catt. + + +αἴρουσί πὼς εἰς ὕψος τὸ θαῦμα, καὶ περιφανεστάτην ἀπεργάζονται d +τὴν τοῦ Σωτῆρος ἰσχὺν, τὴν ὅσον οὐδέπω κορεσθη- +σομένην πληθὺν διὰ τῶν οἰκείων κατασημήναντες λόγων, +καὶ περιτέτραπται τῆς ἀπιστίας ἡ δύναμις εἰς ἀγαθὴν + μαρτυρίαν τὴν ἐπὶ Χριστῷ. δι’ ὧν γὰρ τοῖς ὄχλοις οὐκ +ἐξαρκέσειν ὡμολογήκασι πρὸς βραχεῖαν ἀπόλαυσιν τῶν +τοσούτων ἀργυρίων τὸ μέτρον, διὰ τούτων αὐτῶν τὴν ἀπόῤῥητον +τοῦ ἑστιῶντος καταστέφουσι δύναμιν, ὅτε δὴ καὶ +ἐνόντος οὐδενός· τί γὰρ ἦν εἰς τοσούτους τὰ παρὰ τῷ παιδαρίῳ e + κατὰ τὸν Ἀνδρέου λόγον; τὰ τῆς εἰς τοὺς ὄχλους +ἀγάπης καὶ σφόδρα πλουσίως ἐκβέβηκε.

+

τοιαύτην τινὰ κατὰ τὴν ἔρημον καὶ τὴν τοῦ πανσόφου +Μωυσέως ὀλιγοπιστίαν εὑρήσομεv. ἔκλαιον μὲν γὰρ οἱ ἐξ Num.xi. 4, 5. +Ἰσραὴλ καὶ πρὸς βδελυρὰν ἐπιθυμίαν τῶν ἐν Αἰγύπτῳ + τραπεζῶν κατηρεθισμένοι, λέβητας μὲν ἀκαθάρτους ἐφαντά- +ζοντο κρεῶν, κρομμύων δὲ καὶ σκορόδων καὶ τῆς ἐν τοῖς +ὁμοειδέσι χυδαιότητος εἰς ἐκτοπωτάτην ἐκνεύοντες ἡδονὴν, +καὶ τῶν θείων ἀλογήσαντες ἀγαθῶν, ἐπεφύοντό πὼς καὶ τῷ +μεσιτεύοντι καὶ παιδαγωγοῦντι Μωυσεῖ. ἀλλ’ οὐκ ἠγνόει a 279 Α. + Θεὸς τὰ ἐφ’ οἷς ἀνοιμώζειν ἡ πληθὺς ἠπείγετο, καὶ δὴ καὶ +ἐπιδώσειν αὐτοῖς κρέα κατεπηγγέλλετο. ἐπειδὴ δὲ ἦν ἐν +ἐρήμῳ τῆς φιλοτιμίας ἡ ὑπόσχεσις, καὶ δυσήνυτόν πὼς, ὅσον +ἧκεν εἰς ἀνθρώπινον νοῦν, ἐδόκει τὸ πρᾶγμα, πρόσεισιν ἀνα- +βοῶν ὁ Μωυσῆς “Ἑξακόσιαι χιλιάδες πεζῶν ὁ λαὸς ἐν οἷς ib.21,22. + “εἰμι ἐν αὐτοῖς, καὶ σὺ εἶπες κρέα δώσω αὐτοῖς, καὶ φά- +"γονται μῆνα ἡμερῶν· μὴ πρόβατα καὶ βόες σφαγήσονται +“αὐτοῖς, καὶ ἀρκέσει αὐτοῖς; καὶ τί πρὸς ταῦτα Θεός; +“Μὴ χεὶρ κυρίου οὐκ ἀρκέσει;" περὶ τί γὰρ ἂν καὶ ἀδυνατήσαι b Ib. 23. +Θεός;

+

Οὐκοῦν ἐρεῖ τις εὐλόγως, καὶ ἐπὶ τοῖς παρὰ Φιλίππου τε +3. κατασημαίνοντες Β. 6. βραχεῖαν] βραχὺ ἂν Β, invito Cord. 16. σκόροἰμώζειν +δῶν D. 20. ἀνοιμώζειν] ἂν νομίζειν Β. 22. ἡ om. Β. δυσήνύτο (sic) Β. +23 προσοίσει Β. 24. ἑξακοσίων Β. Statim πεζῶν χιλιάδες inverso ordine Β. +28. ἂν om. Β. ἀδυνατήσει Β. 30. τε assumptum ex B.D. + + +καὶ Ἀνδρέου λόγοις Μῆ χεὶρ Κυρίου οὐκ ἀρκέσει; δεχόμενοι +δὲ καὶ ἡμεῖς εἰς παραδείγματος τρόπον τὴν τοῦ πράγματος +φύσιν, νοσημάτων ἔσχατον καὶ παντὸς ἐπέκεινα κακοῦ τὴν +ὀλιγοπιστίαν ἡγώμεθα, κἂν ἐργάζηται Θεὸς, ἢ καὶ δράσειν +ἐπαγγέλληται, πίστει δὴ πάντως ἀπεριεργάστῳ γινέσθω +δεκτὸν, καὶ μὴ τῷ μὴ δύνασθαι νοεῖν, ὅπως ἔσται τὰ ὑπὲρ +c ἡμᾶς, ἐπ’ ἀσθενείᾳ τῆ ἐπί τισι κατηγορείσθω τὸ θεῖον. +πρέποι δ' ἂν τῷ ἀγαθῷ καὶ σώφρονι καὶ βεβηκότα καλῶς +φρονοῦντι τὸν λογισμὸν, κἀκεῖνο λαμβάνειν εἰς νοῦν, ὡς καὶ +ὁ τοῦ σώματος ὀφθαλμὸς, οὐκ ὅσον ἂν βούλοιτό τις, τοσοῦτο +δὴ πάντως καὶ κατόψεται, ἀλλ’ ὅσον ἐνδέχεται, καὶ τὸ τῆς +φύσεως ἡμῶν ἐφίησι μέτρον· τὰ δὲ ἐν ὕψει πολλῷ λίαν +ἀνατεθειμένα, κἂν ὅλως φαντάζηται, διακρίνειν οὐ δύναται, +λεπτοτάτην ἐπ’ αὐτοῖς καὶ μόλις ἁρπάζων τὴν θεωρίαν. +d οὕτω μοι νόει καὶ τὸν ἀνθρώπινον νοῦν· μέχρι γὰρ τῶν +δοθέντων ὅρων αὐτῷ παρὰ τοῦ πεποιηκότος ἐφικνεῖται καὶ +ἐκτείνεται, κἂν ὅλως ὑπάρχῃ κεκαθαρμένος· ὄψεται γὰρ +οὐδὲν τῶν ὑπερκειμένων, παραχωρήσει δὲ καὶ οὐχ ἑκὼν τοῖς +ὑπὲρ τὴν φύσιν, οὐδαμόθεν ἔχων αὐτῶν περιδράττεσθαι· +πίστει τοίνυν τὰ ὑπὲρ ἡμᾶς, καὶ οὐ ζητήσει λαμβάνεται, καὶ +θαυμάζεται μὲν ὁ οὕτω πιστὸς, ἐπεὶ ἀνεπιτίμητος δὲ οὐδαμῶς +ὁ τοῖς ἐναντίοις περιπεσών· καὶ ἐπὶ τούτῳ πάλιν αὐτὸς ἡμῖν +Supra iii. 18. e ὁ Σωτῆρ’ μαρτυρήσει λέγων Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υἱὸν οὐ +“κρίνεται, ὁ δὲ μὴ πιστεύων ἤδη κέκριται.’’

+

Διειληφότες δὲ ἅπαξ τὸν λόγον τὸν ἐπὶ τῷ χρῆναι μὴ +ἀπιστεῖν τῷ Θεῷ, φέρε δή τι πάλιν ἐκ τῶν ἱερῶν γραμμάτων +ἀναδεξάμενοι παραθῶμεν εἰς μέσον, καὶ τὴν ἐπὶ ταῖς +ἀπιστίαις κόλασιν ἐκλαμπρύνωμεν πρὸς ὠφέλειαν τῶν ἐντευξομένων. +οὐκοῦν· ἐπ’ αὐτὸν γὰρ εἶμι πάλιν τὸν ἱεροφάντην +Μωυσέα· ἐκελεύετό ποτε κατὰ τὴν ἔρημον ἀφορήτῳ δίψει +3. ἔσχατον] αἰσχρῶν Β. 6, τὸ Β, μὴ alt. Β. οὐ Ecl. 9. φρονοῦντι Β. +φοροῦντι 12. ἡμῶν om. Migne. λίαν] μᾶλλον λίαν Β. Statim ἀνατιθέμενα +Β. 20. ἡμᾶς D. ὑμᾶς Ed. 21. ἐπεὶ assumptum ex Β. 22. ἡμῖν +αὐτὸς inverso ordine Β. 26. οὖν pro τι Β. 27. ἀναδεξόμενοι Β. ἀναλεξάμενοι +Ed. 29. γὰρ εἶμι D. πάρειμι Β. εἶμι Ed. + + +καταβαρυνθέντος τοῦ λαοῦ, κοινωνὸν μὲν ποιεῖσθαι τὸν +Ἀαρὼν, κατακρούειν δὲ τῇ ῥάβδῳ τὴν πέτραν, ἵνα καὶ a 280 A. +ὑδάτων ἀνομβρήσῃ πηγάς. ἀλλ’ οὐ σφόδρα τοῖς τοῦ προσ- +τάττοντος ἀναπεπεισμένος λόγοις, ὀλιγοψυχήσας δέ πὼς + διὰ τὸ ἀνθρώπινον “Ἀκούσατε μου, φησὶν, οἱ ἀπειθεῖς· Num.xx. 10-12. +“μὴ ἐκ τῆς πέτρας ταύτης ἐξάξομεν ὑμῖν ὕδωρ; καὶ ἐπάρας +"Μωυσῆς τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπάταξε τῆ ῥάβδῳ τὴν πέτραν +"ἅπαξ καὶ δὶς, καὶ ἐξῆλθεν ὕδωρ πολύ· καὶ εἶπε κύριος +“πρὸς Μωυσῆν καὶ Ἀαρών Ὅτι οὐκ ἐπιστεύσατε ἁγιάσαι + “με ἐναντίον τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ, διὰ τοῦτο οὐκ εἰσάξετε b +“ὑμεῖς τὴν συναγωγὴν ταύτην εἰς τὴν γῆν ἢν δέδωκα +“αὐτοῖς.” ἆρ’ οὖν ἐντεῦθεν οὐκ ἂν γένοιτο παντί τῳ σαφὲς, +ὅπως ἐστὶ χαλεπὰ τῆς ἀπιστίας τὰ ὀψώνια; καὶ εἰ τοσοῦτος +ὑπάρχων ἐπετιμήθη Μωυσῆς, τίνος ἔτι φείσεται Θεὸς, τίνι + δὲ οὐκ ἐποίσει τὸν ἐφ’ οἷς ἂν ἀπιστήσῃ θυμὸν ὁ οὕτως +ἀπροσωπόληπτος, ληπτὸς, ὡς μηδὲ αὐτὸν ἐθελῆσαι δυσωπεῖσθαι +Μωυσέα, πρὸς ὃν εἴρηται παρ’ αὐτοῦ “Οἶδά σε παρὰ πάντας, Exod. xxxiii. 12. +καὶ χάριν εὗρες παρ’ ἐμοὶ·

+c +

Ποιἠσατε τοὺς ἀνθρώπους ἀναπεσειν· ἠν δὲ χόρτος πολὺς ἐν + τῷ τόπῳ· άνέπεσον οὖν ἄνδρες τὸ ἀριθμὸν ὡς πεντακισχίλιοι.

+

Πρᾳότητα μὲν τὴν συνήθη τετίμηκεν ὁ Σωτῆρ’, καὶ τὸ +μὲν δριμὺ τῶν ἐλέγχων ἀφίστησιν· οὐκ ἐκιτιμᾷ γὰρ δηκτι- +κῶς, καίτοι καὶ λίαν νυστάζουσι τοῖς μαθηταῖς, ὅσον ἧκεν + εἰς τὸ ἐπ’ αὐτῷ μικρόψυχόν τε καὶ ὀλιγόπιστον· παιδαγωγεῖ +δὲ μᾶλλον διὰ πραγμάτων αὐτῶν εἰς κατάληψιν ὧν οὔπω +πιστεύουσι. τὸ γάρ Ποιήσατε τοὺς τοὺς ἀνθρώπους ἀναπεσεὶν, οὐ d +μετρίαν ἔχει τὴν ἔμφασιν, μόνον δὲ οὐχὶ καὶ τοιοῦτόν τι +2. κατακρούειν Β. κατακρούεσθαι Ed. 13–18. καὶ εἰ—ἐμοί citat Nikeph, +Cat. i. 1301. 13. εἰ]+ὁ Nik. 17. Μωυσῆν Nik. παρ’ αὐτοῦ +assumptum ex B. Nik. 18. ἐμοὶ] ἐμοῦ Β. (53) cf. infra 653 a. ἐμοί habet +Nik. cf. supra loi a. 20. ὡς Β. ὡσεὶ Ed. 24. καίτοι om. Migne. +26. διὰ] + τῶν a. invito Cord. 27. πεπιστεύκασιν Β. invitis Catt. 28. οὐχὶ +δὲ inverso ordine Catt, Statim καὶ om. Catt. καὶ τοιοῦτόν τι] καίτοι τοιοῦτον Β. +τοιοῦτόν τι habent Catt. + + +λέγοντα δεικνύει τὸν Ἰησοῦν ἃ βραδεῖς εἰς τὸ τὴν ἐμὴν +συνιέναι δύναμιν, καὶ νοῆσαι τίς ὁ λαλῶν Ἀνακλίνατε τοὺς +ἄνδρας, ἵν ἐκ μηδενὸς τοῦ παρ’ ὑμῖν κειμένου κατακορεσθέντας +ὁρῶντες θαυμάζητε. ἀνακλίνατε τοὺς ἄνδρας. τοῦτο +γὰρ αὐτοῖς τὸ λεῖπόν ἐστιν· οὐ γὰρ δηνάρια μὲν διακόσια +τὰ ζωαρκῆ τοῖς ὄχλοις περιποιεῖν ἃν ἴσχυσε, χρημάτων δὲ +e τῶν ἐν ἀνθρώποις τὸ μεῖον ἐν τῷ δύνασθαι σώζειν, ἡ ἐμὴ +κεκτήσεται δύναμις, ἢ πάντα πρὸς τὸ εἶναι καλοῦσα καὶ τῶν +ἐξ οὐκ ὄντων δημιουργός· οὐδὲ Ἠλίας μὲν ὁ προφήτης +3 Reg. xvii. 14. ἀνενδεᾶ τὸν ἐλαιοφόρον τῆς χήρας ἐτίθει καμψάκην, μητέρα +τε ἀνεκλείπτου τροφῆς τὴν ὑδρίαν ἀπετέλει, ὁ δὲ κἀκείνῳ τὸ +δύνασθαι διδοὺς, οὐκ ἂν ἐξίσχυσε πολυπλασιάσαι τὸ μηδὲν, +καὶ τὸ προστυχὸν ἁπλῶς τῆς ἀρρήτου φιλοτιμίας ἐργάσασθαι +πηγὴν, καὶ ἀδοκήτου χάριτος ἀρχήν τε καὶ ῥίζαν; +281 A. a τοιαῦτα μὲν οὖν ἐννοῆσαι τυχὸν οὐκ ἀπίθανον διὰ τῆς +ἐμφάσεως οἱονεὶ λέγοντα τὸν Χριστόν· ἐπισημαίνεται δὲ +χρησίμως ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς, ὅτι καὶ χόρτος ἦν ἐν τῷ +τόπῳ πολὺς, ἐπιτηδείως ἔχοντα τὸν χῶρον πρὸς τὸ καὶ δεῖν +ἀνακλίνεσθαι τοὺς ἄνδρας ἐπιδεικνύς. ἐπιτήρει δὲ ὅπως +ἀναμεμιγμένης εἰς ἑαυτὴν τῆς τῶν τρεφομένων πληθύος, καὶ +γυναικῶν δηλονότι παρουσῶν σὺν τέκνοις, μόνους τοὺς +ἄνδρας ἀπηριθμήσατο, ταῖς κατὰ τὸν νόμον ὡς οἶμαι συνηθείαις +b ἀκολουθῶv. διατάττοντος γὰρ τοῦ Θεοῦ, καὶ πρὸς +Num. i. 2, 3. τὸν ἱεροφάντην λέγοντος Μωυσέα “Λάβετε ἀρχὴν πάσης +συναγωγῆς υἱῶν Ἰσραὴλ κατὰ συγγενείας, κατ’ οἴκους +“πατριῶν, κατὰ ἀριθμὸν ἐξ ὀνόματος, κατὰ κεφαλὴν αὐτῶν, +“πᾶν ἄρσεν ἀπὸ εἰκοσαετοῖς καὶ ἐπάνω·’’ ἀπετελεῖτο τὸ +προσταχθὲν, καὶ μακρὸν μὲν ὀνομάτων ὁ προφήτης συνετίθει +1. λέγων δείκνυται ὁ Ἰησοῦς a. δείκνυσι Β. δεικνύει habet Cord. 2. ἀνακρίνετε +Cord. 3. εἰ (sic) pro ἵν’ B. 6. ἰσχύσει Β. 7. τὸ μὲν pro τῶν ἐν Β. +II. ἀπετέλει Β. ἀποτελεῖ Ed. 14. πληγὴν (sic) Β. 18. χῶρον] χὡῤον +(= χόρτον) Β. 20. ἑαυτὴν D. αὑτὴν Β. ἑαυτὸν Ed. 21. σὺν τέκνοις] +συντέκνυς ων Β. 22. ἀπαριθμήσατε D. τὸν assumptum ex Β. Catt. +24. μωυσὴν λέγων Β. 27. πᾶν ἄρσεν Β. (ig. al.) cf. Hom. Pasch. ix. 136 +init. πᾶς ἄρσην Ed. 28. προσταχθὲν] προχθὲν D. + + +κατάλογον, θηλειῶν δὲ παντελῶς καὶ μειρακιώδους ἡλικίας +ἀλογήσας ὁρᾶται, καταγράφει δὲ ὄχλον τὸν ἡβήσαντα. +τίμιον γὰρ καὶ ἐν βίβλῳ Θεοῦ πᾶν ὅσον ἀνδρῶδες καὶ +νεανικὸν, καὶ οὐ νηπιάζον εἰς φρόνησιν τὴν ἐπ’ ἀγαθοῖς. c + οὐκοῦν καὶ συνήθειαν διὰ τούτου τετίμηκε νομικὴν, καὶ θεώρημά +τι πάλιν διαπλάττει πνευματικόν· ἢ γὰρ οὐκ εὐλόγως +ἐροῦμεν εἰς ὅλην τοῦ προκειμένου τὴν διάνοιαν βλέποντες, +ὅτι τὸν μὲν ὑβριστὴν καὶ ἀλαζόνα τῶν Ἰουδαίων λαὸν, καὶ +ἐκτρέπεται δικαίως καὶ καταλιμπάνει Χριστὸς, προσδέχεται + δὲ καὶ λίαν ἡδέως τοὺς προσιόντας αὐτῷ, καὶ ταῖς οὐρανίοις +καταπιαίνει τροφαῖς, ἄρτον ὀρέγων τὸν νοητὸν, τὸν στηρίζοντα Ps. ciii. 15. +καρδίαν ἀνθρώπου; ἀποτρέφει δὲ οὐκ ἐπιπόνως d +αὐτοὺς, ἀλλ’ ἱλαρῶς τε καὶ ἀνειμένως, καὶ μετὰ πολλῆς τῆς +ἐν εὐλαβείᾳ τέρψεως. τοῦτο γὰρ ἡμῖν ἡ ἐπὶ τῷ χόρτῳ τῶν + ὄχλων κατάκλισις σημαίνει, ὡς ἤδη καὶ πρέπειν ἑκάστῳ τῶν +τῆς τοιαύτης ἠξιωμένων χάριτος τὸ ἐν ψαλμοῖς ἐκεῖνο λέγειν +ύριος ποιμαίνει με, καὶ οὐδέν με ὑστερήσει· εἰς τόπον Ps.xxii. 1, 2. +χλόης ἐκεῖ με κατεσκήνωσεν.’’ ἐν πολλῇ γὰρ τέρψει καὶ +τρυφῇ ταῖς τοῦ Πνεύματος χορηγίαις ὁ τῶν ἁγίων ἐκτρέφεται + νοῦς, κατὰ τὸ εἰρημένον ἐν τῷ ᾄσματι τῶν ᾀσμάτων e +“Φάγετε καὶ πίετε καὶ μεθύσθητε οἱ πλησίοv. πολλῶν δὲ Cant. v. 1. +ὄντων καὶ ἀναμὶξ, καθάπερ ἤδη προειρήκαμεν, τῶν ἀνακειμένων +ἀνδρῶν ἐπεμνήσθη μόνων, ἀποσιωπήσας γυναῖκας +καὶ τέκνα χρησίμως τῷ θεωρήματι. διδάσκει γὰρ ἡμᾶς ὡς + δι’ αἰνίγματος, ὅτι τοῖς ἀνδριζομένοις, εἰς τὸ ἀγαθὸν δηλονότι, +χορηγηθήσεται πὼς καὶ οἰκειότερον ἢ παρὰ τοῦ Σωτῆρος +χορηγηθήσεται τροφὴ, καὶ οὐχὶ τοῖς ἐκθηλύνεσθαι πεφυκόσιν +εἰς ἕξιν οὐκ ἀγαθὴν, ἀλλ’ οὐδὲ τοῖς νηπιάζουσι ταῖς a 282 A. +φρεσὶν, ὡς διὰ τοῦτο μηδὲν συνιέναι δύνασθαι τῶν ἀναγκαίων + εἰς γνῶσιν.

+1–4. θηλειῶν—ἐπ' ἀγαθοῖς citat Nikeph. i. 1164. 1. καὶ assumptum +exB.D. Nikeph. et ita conjecit Migne. 2. δὲ om. B. habet Nik. 3. βίβλῳ +Β. Nik. Catt. βιβλίῳ Ed. 4. τὴν] τὸν (sic) Β. 10. ἡδέως] ἑτοίμως B. +13. τῆς] τινος τῆς Β. 15. κατάκλησις D. καὶ om. Β. habet D. Statim +πρέπειν B.D. πρέπει Ed. 19. ταῖς] + διὰ Ed. invito Β. + + +

Ἔλαβεν οὖν τοῦς ἄρτους ὁ Ἰησοῦς καὶ εὐχαριστήσας διέδωκε +τοῖς ἀνακειμένοις· ὁμοίως δὲ καὶ ἐκ τῶι ὀψαρίων ὅσον +ηθελον.

+

Εὐχαριστεῖ μὲν εἰς τύπον ἡμέτερον, καὶ τῆς ὀφειλούσης +b ἡμῖν ἐνυπάρχειν εὐλαβείας ὑπογραμμόv. ἀνατίθησι δὲ πάλιν, +ὡς ἄνθρωπος, τῇ θεία φύσει τὴν ἐπὶ τῷ παραδόξῳ δύναμιν. +κατείθισται γάρ πὼς οὗτος ὁ τρόπος αὐτῷ, καὶ ὠφελοῦντι +πρὸς ὑπογραμμὸν εὐλαβείας, καθάπερ εἰρήκαμεν, τοὺς ἐφ’ +οἷς ἀναδειχθῇ τῶν καλλίστων εἰσηγητὴς, καὶ οἰκονομικῶς +κατακρύπτοντί πὼς ἔτι τὸ θεοπρεπὲς ἀξίωμα, πρὶν ἐπιστῆναι +τοῦ παθεῖν τὸν καιρόν· ἦν γὰρ δὴ καὶ διὰ φροντίδος αὐτῷ +Infra xiv. 30. τὸ λαθεῖν ἐπείγεσθαι τὸν ἄρχοντα τοῦ αἰῶνος τούτου. διάτοι +c τοῦτο καὶ ἐν ἑτέροις τὰς μὲν ἀνθρώποις πρεπούσας σχηματίζεται +φωνὰς, ὡς ἄνθρωπος· θεραπεύει δὲ πάλιν τῶν +ἀκροωμένων τὸν νοῦν, σοφωτάτην ἔσθ’ ὅτε ποιούμενος τὴν 1 +infra xi. 41. ἐπαγωγὴν, ὡς ἐν τῷ “ Πάτερ, εὐχαριστῶ σοι ὅτι ἤκουσάς +“μου. ὁρᾷς, ὅπως ἀνθρωποπρεπὴς ὁ λόγος, καὶ τὴν τῶν +ἀκεραιοτέρων διάνοιαν ἐκταράξαι δυνάμενος; ἀλλ’ ὅτε τοῦτό +φησιν, ὡς ἄνθρωπος, τότε δὴ πάλιν εὐθὺς τῆς οἰκονομίας +ἐξηγεῖται τὸν τρόπον, καὶ τὸν ἐπὶ τῶ βούλεσθαι λανθάνειν +d σκοπὸν, ἄριστα δὴ λίαν οἰκονομῶν καὶ ἀνατειχίζων παραλελυμένον +Ib. 42. τῶν ἁπλουστέρων τὸν νοῦv. “Ἐγὼ γὰρ ᾔδειν,’’ +φησὶν, “ὅτι πάντοτέ μου ἀκούεις.“ τίνος οὖν ἕνεκα τοιαῦτα +λαλεῖς; “Διὰ τὸν ὄχλον τὸν περιεστῶτα εἶπον, ἵνα πιστεύ- +“ σωδι φησὶν, ὅτι σύ με ἀπέστειλας.’’ ἆρ’ οὖν οὐκ ἃν +γένοιτο διὰ τούτων καταφανὲς, ὅτι πολυτρόπως ἡμᾶς ὠφελῶν, +καὶ τὸν κεκρυμμένον τῆς μετὰ σαρκὸς οἰκονομίας, ὡς +ἃν αὐτῷ πρέποι, διανύων σκοπὸν, ταπεινότερά πὼς, ἣ ἐν οἷς +ἐστιν ἀληθῶς, ἔσθ’ ὅτε λαλεῖ; ὡς οὖν ἐν ἐκείνοις οἰκονομιτοῖς] +2. + μαθηταῖς, οἱ δὲ μαθηταὶ τοῖς Ed. invito Β. δὲ assumptum ex Β. +6. τὸ παράδοξον Β. 8. τοὺς] τοῦ Β. 10. ἔτι assumptutn ex D. +πλὴν pro πρὶν Β, 28. αὐτὸ πρέπων Β. ὡς pro ἢ Β. 29. ἐκείνοις Β. +ἐκείνω Ed. + + +κῶς τό Εὐχαριστῶ σοι λαμβάνεται, οὕτως καὶ ἐνταῦθα τό e +Εὐλογήσας ἐπὶ τῶν ἄρτων νοεῖται.

+

Σημειωτέον δὲ, ὅτι ἀντὶ τοῦ Εὐχαριστήσας, τό Εὐλογήσας S.Matth. xiv. 19. +εἴρηκεν ὁ Ματθαῖος, διαφωνήσει δὲ οὐδαμῶς τῶν ἁγίων + ἡ ἔκδοσις. ἓν γὰρ ἀποδείξει τὸ συναμφότερον ὁ Παῦλος +εἰπών “Ὅτι πᾶν βρῶμα Θεοῦ καλὸν, καὶ οὐδὲν ἀπόβλητον, 1 Tim. iv. 4. 5. +“ἁγιάζεται γὰρ διὰ λόγου Θεοῦ καὶ ἐντεύξεως·’’ εὐλογεῖται +δὲ πάντως τὸ ἁγιαζόμενον διὰ τῆς ἐν ἐντεύξει προσευχῆς, +ἣν ἐπὶ τραπέζαις ἀεὶ ποιεῖν εἰθίσμεθα.

+

Ἐπειδὴ δὲ ἀζήτητον τῶν συμφερόντων οὐδὲν καταλιμπάνεσθαι a 283 A. +πρέπει· φέρε δή τι βραχὺ καὶ εἰς τοὺς πέντε +λέγωμεν ἄρτους, οἵπερ ἦσαν παρὰ τῷ παιδαρίῳ καὶ εἰς τὰ +δύο ὀψάρια· λόγον γὰρ ὠδίνει μυστικὸν τῶν ηὑρημένων αὐτό +τε τὸ εἶδος, καὶ μὴν καὶ ὁ ἀριθμός. διὰ τί γὰρ, τυχὸν ἐρεῖ + τις τῶν φιλομαθεστέρων, οὐχὶ μᾶλλον τέσσαρες οἱ ἄρτοι, +καὶ τρεῖς οἱ ἰχθύες; διατί δὲ μὴ πέντε, καὶ τέσσαρα ὀψάρια; +τί δὲ ἦν ὅλως τὸ ἀναγκάζον καὶ τῶν ηὑρημένων ἐξηγεῖσθαι +τὸν ἀριθμὸν, καὶ οὐχὶ μᾶλλον ἁπλούστερόν τε καὶ ἀπολύτως b +εἶπεν ἐξ ὀλίγων κομιδῆ τῶν ηὑρημένων τὴν ἀμέτρητον τῶν + ἀκολουθούντων ἀποτετράφθαι πληθύν; τὸ δὲ λίαν ἐσπου- +δασμένως καὶ περὶ τούτων ἐξηγεῖσθαι τὸν μακάριον Εὐαγγελιστὴν, +δίδωσί τι πάντως ἐννοεῖν, ὃ καὶ ζητεῖν ἀναγκαῖον.

+

Οὐκοῦν, πέντε μὲν εἶναί φησι τοὺς ἄρτους, καὶ τοῦτο + κριθίνους, δύο δὲ τὰ ὀψάρια, καὶ διὰ τούτων ἀποτρέφει +χριστὸς τοὺς ἀγαπῶντας αὐτόv. οἶμαι δὲ ἔγωγε· καὶ σκο- +πείτω τὸ κρεῖττον ὁ φιλομαθής· ὅτι διὰ μὲν τῶν πέντε c +ἄρτων τῶν κριθίνων, τὸ πενταμερὲς τοῦ πανσόφου Μωυσέως +βωλίον σημαίνεται, τουτέστι σύμπας ὁ νόμος, παχυτέραν + ὥσπερ εἰσφέρων τὴν διὰ τοῦ γράμματος καὶ τῆς ἱστορίας +3. τό ante εὐλ. om. Β. sed hicne an ver. i. suprar 6. βρῶμα hal-et B. +"cibum" Georg. Trap. Statim Θεοῦ assumptum ex B. 14. τυχὼν γὰρ Β. +15. οὐχ ὅτι pro οὐχὶ Β. 19. εἰπεῖν Β. 22. ὅ orn. Β. 27. τῶν ἄρτων +τῶν πέντε Β. 29. σημοίνεται] λαμβάνεται Β. invitis Catt. + + +τροφήν· τοῦτο γὰρ ὑποδηλοῖ, τὸ ἀπὸ κριθῆς. διὰ δὲ τῶν +ὀψαρίων ἡ διὰ τῶν ἁλιέων τροφὴ, τουτέστι τὰ τρυφερώτατα +τῶν τοῦ Σωτῆρος μαθητῶν συγγράμματα· καὶ δύο ταῦτα, +φησὶν, ἀποστολικὸν ἐν ἡμῖν καὶ εὐαγγελικὸν διαλάμπει +d κήρυγμα. ἄμφω δὲ ταῦτα τῶν ἁλιέων εὑρήματα καὶ λογογραφίαι +πνευματικαί. ἀναμίξας τοιγαροῦν ὁ Σωτῆρ’ τοῖς +παλαιοῖς τὰ νέα, διὰ νόμου καὶ μαθημάτων διαθήκης καινῆς +τῶν εἰς αὐτὸν πιστευόντων τὰς ψυχὰς ἀποτρέφει πρὸς ζωὴν, +δῆλον ὅτι τὴν αἰώνιοv. ὅτι γὰρ ἐξ ἁλιέων οἱ μαθηταὶ, πρόδηλον +δηλον δήπου καὶ σαφές· εἰ γὰρ καὶ μὴ πάντες τυχὸν, ἀλλ’ +ἐπείπερ εἰσὶν ἐν αὐτοῖς οἱ τοιοῦτοι, οὕτω τῆς ἐπὶ τοῖς εἰρημέ- +νοις ἀληθείας ὁ λόγος ἡμῖν οὐκ ἐξοιχήσεται.

+e +

Ὡς δὲ ἐνεπλήσθησαν, λέΓει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Συναγάτετε + τὰ περισσεύσαντα κλάσματα, ἵνα μή τι ἀπόληται. συνήγαγον +οὖν, κὼ ἐγέμισαν δώδεκα κοφίνους κλασμάτων ἐκ τῶ πέντε +ἄρτων τῶ κριθίνων, ἅπερ ἐπερίσσευσε τοῖς βεβρωκόσι.

+

Δόξειε μὲν ἄν τῳ φειδοῖ τῶν περισσευμάτων τοῖς ἑαυτοῦ +μαθηταῖς ἐπιτάξαι Χριστὸς συλλέγειν αὐτά. ἀλλ’, οἶμαι, +παστισοῦν ἐννοήσαι πρεπόντως, ὡς οὐκ ἂν εἰς τοῦτο μικρολογίας +284 Α. a λογίας καταβαίνειν ἠνέσχετο· καὶ τί λέγω Χριστός; ἁλλ’ +οὐδὲ εἷς τις τῶν καθ’ ἡμᾶς. τί γὰρ ἦν ἐκ πέντε ἄρτων +κριθίνων τὸ περιλελεῖφθαι προσδοκῶ μένον; ἀλλ’ ἔχει πολλὴν +οἰκονομίαν ὁ λόγος, καὶ τὸ θαῦμα τοῖς ἀκροωμένοις διαφανὲς +ἐργάζεται. τοσαύτη γάρ τις ἐνέργεια θεοπρεποῦς +ἐξουσίας περὶ τὸ πρᾶγμά ἐστιν, ὡς μὴ μόνον ἐκ πέντε τὸν +ἀριθμὸν κριθίνων καὶ ὀψαρίων δυοῖν δῆμον οὕτω κατακορεσθῆναι +πολὺν, ἀλλ’ ἔτι πρὸς τοῦτο καὶ συγκομισθῆναι +b λειψάνων κοφίνους δώδεκα. ἄλλως τε καὶ ἑτέραν τινὰ κατὰ +τὸ εἰκὸς τὸ θαῦμα τὴν ὑπόνοιαν ἀπεκρούσατο, τῇ τῶν λειδηλοῖ +1. Β. 3. μαθητῶν B.a. μαθημάτων Cord. Ed. 10. καὶ alt, +assumptum ex Β. 1 1, εἴπερ Β. οὕτω om. Β. Statim τοῖς pro τῆς D. +18. αὐτό Β. 21. ἄρτων assumptum ex Β. 28. λειψάνων] πολὺν +λείψανον Β. 29. θαυμαστὴν pro τὸ θαῦμα τὴν Β. + + +ψάνων εὑρέσει βεβαιούμενον εἰς πίστιν τοῦ πάντως τε καὶ +ἀληθῶς τροφῆς γενέσθαι πλεονασμὸν, καὶ οὐχὶ μᾶλλον φαν- +τασίας ἐπίδειξιν ἀπατώσης καὶ τὸν τῶν ἑστιωμένων καὶ τὸν +τῶν διακονούντων αὐτοῖς ὀφθαλμόv. τὸ ’δε γε μεῖζόν τε καὶ + ἀξιολογώτερον, καὶ λίαν ἡμᾶς ὠφελοῦν, ἐκεῖνό ἐστι· καταωόνόει +νόει γὰρ ὅπως προθυμοτάτους ἡμᾶς διὰ τοῦ θαύματος ἀπεργάζεται +γάζεται πρὸς τὸ βούλεσθαι καὶ λίαν ἀσμένως φιλοξενεῖν, c +μονονουχὶ δι’ αὐτῶν ἡμῖν ἀναβοήσας τῶν γεγενημένων, ὡς +οὐκ ἐπιλείψει τὰ παρὰ Θεοῦ τὸν κοίνων ἷκόν, καὶ τῷ φιλαλλήλῳ + χαίροντα τρόπῳ, καὶ τὸ γεγραμμένον ἀποπληροῦν +ἐθελήσαντα “Διάθρυπτε πεινῶντι τὸν ἄρτον σου. ὄκνῳ Es. iviii. 7. +μὲν γὰρ τῷ περὶ τοῦτο κατειλημμένους τοὺς μαθητὰς εὐρίσκομεν +ἐν ἀρχῇ, ἀλλ’ ἐπείπερ ἦσαν οὕτω διακείμενοι, πλουσίαν +αὐτοῖς ὁ Σωτῆρ’ τὴν ἀπὸ τῶν λειψάνων ἐτίθει συγκομιδήν· + διδάσκει δὲ καὶ ἡμᾶς διὰ τούτων, ὅτι βραχύ τι d +δαπανῶντες εἰς δόξαν Θεοῦ, πλουσιωτέραν ἀντιληψόμεθα +χάριν κατὰ τὸ εἰρημένον παρὰ χριστοῦ Μέτρον καλὸν S.luc. vi. 38. +πεπιεσμένον καὶ σεσαλευμένον ὑπερεκχυνόμενον δώσουσιν +εἰς τὸν κόλπον ὑμῶν.’ οὐκ ὀκνητέον τοιγαροῦν εἰς κοινωνίαν + τὴν ἐξ ἀγάπης τῆς εἰς ἀδελφοὺς, ἰτέον δὲ μᾶλλον εἰς +εὐτολμίαν ἀγαθὴν, καὶ ὄκνον μὲν καὶ δειλίαν τὴν ἀφιλοξενεῖν +ἀναπείθουσαν, ὡς πορρωτάτω ποιησώμεθα, βεβαιούμενοι δὲ +πρὸς ἐλπίδα διὰ τῆς πίστεως τοῦ καὶ τὰ μικρὰ πολυπλασιάζειν e +δύνασθαι τὸν Θεὸν, ἀνοίξωμεν τοῖς δεομένοις τὰ σπλάγχνα, + κατὰ τὴν τοῦ νόμου διάταξιν Ἀνοίγων γὰρ, φησὶν, Deut. xv. 11. +ἀνοίξεις τὰ σπλάγχνα σου τῷ ἀδελφῷ σου τῷ ἐπιδεομένῳ +ἐν σοί·’’ πότε γὰρ ἐλεήμων ὀφθήσῃ, σκληρὸς διαμείνας +τὸν ἐν τῷδε τῷ βίῳ χρόνον; πότε δὲ πληρώσεις τὴν ἐντολὴν, +τὸν τοῦ δύνασθαι δρᾶν ἐν ἀργίᾳ παριππεύειν ἐπιτρέπων +2. τροφὴ γ. πλεονασμῶν Β. φαντασίαι Β. 3. τὸν alt. assumptum ex B.D. +8. μονονουχὶ] οὐ μονονουχὶ Β. 12. μὲν om. Β. 15. καὶ post ὅτι tr. Ed., +invito Β. 16. πλουσιωτέρας ὁ. χάριτας a. invito Cord. 23. του] διὰ +τοῦ Β. Statim καὶ τὰ B.D. κατὰ Ed. 25. φησὶν γὰρ inverso ordine Β. +20. σπλάγχνα] Pro hac citationis forma, de Ad. 271. b. Pasch. Hom. xviii. 253 c. +citat Holines. 28. τῶν pro τὸν Β. βίῳ χρόνον] χρόνῳ ἤτοι βίῳ Β. 29. ἐν +ἀργίᾳ αργείᾳ Cod.] Β. ἐνεργείᾳ Ed. + + +Ps. vi. 6. καιρόν; μέμνησο λέγοντος τοῦ μελῳδοῦ “Ὅτι οὐκ ἔστιν ἐν +τῷ θανάτῳ ὁ μνημονεύων σου· ἐν δὲ τῷ ᾅδῃ τίς ἐξομολο- +285 Α. a “γήσεταί σοι;" ποῖος γὰρ ἔτι τῶν νεκρῶν ὁ καρπὸς, ἢ πῶς +ἔτι μεμνήσεταί τις Θεοῦ διὰ τοῦ πληροῦν ἐντολὴν τῶν ἐν +Hiob iii. 13. ἅδου καταβεβηκότων; “Συνέκλεισε γὰρ ὁ Θεὸς κατ’ αὐτοῦ, +κατὰ τὸ γεγραμμένον· διάτοι τοῦτο καὶ ὁ σοφώτατος ἡμᾶς +Gal. vi. 40. ἐπαίδευε Παῦλος “Ἕως καιρὸν ἔχομεν ἐργαζώμεθα τὸ ἀγα- +“θὸν,” ἐπιστέλλων τισί.

+

Καὶ ταῦτα μὲν ἡμῖν εἰς τὸ ἐκ τῆς ἱστορίας λελέξεται +χρήσιμον· ἐπειδὴ δὲ πνευματικῶς ἐκλαμβάνοντες τὰ εἰρημένα· +χρῆν γὰρ οὕτω, καὶ οὐχ ἑτέρως· διὰ μὲν τῶν πέντε +b κριθίνων τὸ Μωυσαϊκὸν ἔφηνεν ὑποδηλοῦσθαι βιβλίον, διὰ +δὲ τοῖν δυοῖν ὀψαρίοιν, τὰ σοφὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων +συγγράμματα· χρῆναι πάλιν ὑπολαμβάνω καὶ ἐπὶ τῆς τῶν +λειψάνων συλλογῆς, μυστικόν τε καὶ πνευματικὸν ἐπινοῆσαι +θεώρημα, τῇ τῶν εἰρημένων ἀκολουθίᾳ συντρέχοv. οὐκοῦν +ἐκέλευε μὲν ὁ Σωτῆρ’ ἀναπίπτειν μὲν τοὺς ὄχλους, εὐλογήσας +δὲ τοὺς ἄρτους καὶ τὰ ὀψάρια παρετίθει, διὰ τῆς τῶν +c μαθητῶν ὑπουργίας δηλαδή· ἐπειδὴ δὲ κατεκορέσθησαν +παραδόξως οἱ βεβρωκότες, συλλέγειν ἐπιτάττει τὰ λείψανα, +καὶ πληροῦνται κόφινοι δώδεκα, εἷς ἑκάστῳ τῶν μαθητῶν +κατὰ τὸ εἰκός· ἦσαν γὰρ τοσοῦτοι καὶ αὐτοί. τί οὖν ἐντεῦθεν +ὑπονοήσομεν, ἢ πάντως ἐκεῖνο, καὶ οὐκ ἐψευσμένως, ὅτι +πανηγυριάρχης μὲν τῶν ἐπ’ αὐτῷ πιστευόντων ἐστὶν ὁ +χριστὸς, καὶ τοὺς πρὸς αὐτὸν ἰόντας ἀποτρέφει τοῖς θείοις +τε καὶ οὐρανίοις, δῆλον ὅτι μαθήμασι, νομικοῖς τε καὶ προφητικοῖς, +εὐαγγελικοῖς τε καὶ ἀποστολικοῖς. ἀλλ’ οὐ πάντως +d αὐτὸς ὁρᾶται τούτων ὁ αὐτουργὸς, διακονοῦσι δὲ ἡμῖν τὴν +S.Matth. x. 20. ἄνωθεν χάριν οἱ μαθηταί· αὐτοὶ γὰρ οὐκ εἰσὶν ’’οἱ λαλοῦντες +κατὰ τὸ εἰρημένον, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρὸς τὸ +3. ἐστιν pro ἔτι Β. 4. ἔνι ἐν D. "al. εἰς’’ Ed. mg. 6. ἡμᾶς om. Β. +7. ἐπαίδευσε Β. 10. πνευματικῶς Β. πνευματικώτερον Ed. II. χρὴ Β. +15. τε B.D. τι Ed. ἐπινοήσασθαι χάρισμάτων καὶ θεωρημάτων τῶν εἰρημένων Β. + + +λαλοῦν ἐν’’ αὐτοῖς· ἀλλ’ οὐκ ἀμισθὶ τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις +ὁ πρὸς τοῦτο γενήσεται πόνος. παραθέντες γὰρ ἡμῖν +τὰς πνευματικὰς δῆλον ὅτι τροφὰς, καὶ τὰ παρὰ τοῦ +Σωτῆρος ἡμῶν ἀγαθὰ διακονησάμενοι, πλουσιωτάτην ἀποίσονται + τὴν ἀνταπόδοσιν, καὶ πληρεστάτην εὑρήσουσι παρὰ +Θεοῦ τῆς φιλοτιμίας τὴν χάριv. οἶμαι γὰρ τοῦτο, καὶ οὐχ e +ἕτερόν τι, δηλοῦν τὸ μετὰ τοὺς πόνους καὶ τὴν ὑπουργίαν +τὴν ἐπὶ τοῖς δαιτυμόσι δεδαπανημένην, κόφινον ἑκάστῳ +συνειλέχθαι μεστὸν διὰ προστάγματος τοῦ Χριστοῦ. ὅτι + δὲ μετ’ ἐκείνους τὰ ἐκ τοῦ τύπου διαβήσεται καὶ εἰς τοὺς τῶν +ἁγίων ἡγουμένους ἐκκλησιῶν, οὐκ ἀμφίλογον.

+

Οἱ οὖν ἄνθρωποι ἰδόντες ὅ ἐποίησεν σημεῖον ὁ Ἰησοῦς, ἔλεγον +ὅτι οὖτός ἕου ὁ προφήτης ὁ ἐρχόμενος εἰς τὸ κόσμοv.

a 286 Α. +

Θαυμάζουσι τὸ σημεῖον οἱ δοκιμάζειν εἰδότες τὰ θεοπρεπῆ, + καὶ ἀνθρωπίνῳ μᾶλλον λογισμῷ διοικούμενοι, ἤπερ κτηνώδη +νοσοῦντες τὴν ἀβουλίαν, ὁποῖοί τινες ἦσαν οἱ δυσσεβεῖς +Ἰουδαῖοι, δέον ὠφελεῖσθαι τῆ τῶν τελουμένων περιφανείᾳ, +καὶ τὸ κρίνειν ὀρθῶς δύνασθαι ζημιούμενοι. χρῆναι γὰρ ἤδη +καὶ καταλιθοῦσθαι τὸν Ἰησοῦν ἐδοκίμαζον, τῶν παραδόξων + ὅτι δὴ πολλάκις ὁρῷτο δημιουργός. ἀμείνους τοιγαροῦν καὶ +οὐ κατά τι μέρος βραχὺ τῆς ἐκείνων ἀπονοίας, οἱ τῇδε θαυμάζοντες, b +καὶ ἐφ’ ἑνὶ τούτῳ καὶ μεγάλῳ σημείῳ σωφρόνως +ἀναπεπεισμένοι λοιπὸν, ὅτιπερ εἴη πάντως αὐτὸς ὁ καὶ ἥξειν +εἰς κόσμον ἐν προφήτου τάξει προκεκηρυγμένος· ἐπιτήρει δὲ, + ὅση πάλιν ἐντεῦθεν ὁρᾶται διαφορὰ, γένους τε φημὶ τοῦ ἐξ +Ἰσραὴλ, καὶ τῶν ἔξω τῆς Ἰουδαίας κειμένων· οἱ μὲν γὰρ +καίτοι πολλῶν καὶ οὐκ ἀναξίων εἰς τὸ θαυμάζεσθαι γεγονότες +θεωροὶ, σκληροὶ μὲν οὐχ ὅπως εἰσὶ καὶ ἀπάνθρωποι +4. ἡμῶν Β. ἡμῖν Ed. 5. ἀνταπόδοσιν Β. ἀντίδοσιν Ed. g. συνειλέχθαι +μεστὸν] συλλέγεσθαι Β, II. ἀμφίλογον Β. ἀμφίβολον Ed. 12. Ot] +μὲν Β. σημεῖον ὁ Ἰησοῦς hoc ordine Β. 13. ἐστιν]+ἀληθῶς Ed. +invito Β. ὁ alt. om. Β. 18. ἤδη om. Β. 23. καὶ ἥξειν] καθήξειν Β. +24. ἐν om. Β. 25. ὅση om. Β. 26. γὰρ] γάρ τοι Β. 27. ἀξίων +(sic) B. + + +c μόνον, ἀλλὰ δὴ καὶ φονῶσιν ἀδίκως τὸν ὅτι προσήκοι δια- +σώζειν αὐτοὺς προθυμούμενον, ἀτιθάσοις ἀπονοίαις πόλεως +τε τῆς ἑαυτῶν καὶ χώρας ἐλαύνοντες· οἱ δὲ τῆς Ἱερουσαλὴμ +ἐξῳκισμένοι, καὶ διὰ τούτου τὸ ἀλλογενὲς ὑπεμφαίνοντες, ἑνὶ +καὶ μόνῳ σημείῳ δοξάζουσι, καὶ ἀνενδοιάστως τῆ πίστει +παραδέχεσθαι δεῖν τὰς ἐπ’ αὐτῷ διαλήψεις εὐγενῶς δοκιμά- +ζουσιv. ἀπὸ δὴ τούτων ἁπάντων, αὐτοκατάκριτος μὲν καὶ +αὐτόκληρος εἰς τὸ χρῆναι λοιπὸν ἀπορρίπτεσθαι δικαίως ὁ +d Ἰσραὴλ ἀνεδείκνυτο, φειδοῦς δὲ τῆς ἄνωθεν καὶ ἀγαπήσεως +τῆς διὰ χριστοῦ τὸ χρῆναι λαχεῖν ἤδη τοῖς ἐθνῶν χρεωστουμενοv.

+

Ἰησοῦς οὖν γνοὺς ὅτι μέλλουσιν ἔρχεσθαι καὶ ἁρπάζειν αὐτὸ +ἵνα ποιήσωσι Βασιλέα, ἀνεχώρησε πάλιν εἰς τὸ ὄρος αὐτὸς +μόνος.

+

Ἀξιεπαινετωτάτην μὲν ἄν τις ἐποίησε τὴν ψῆφον, καὶ +σφόδρα δικαίως τοῖς ἀπὸ τοῦ μεγάλου θαύματος ἀναπεπεισμένοις +e εὐκόλως, ὅτι δὴ πρέποι τὰ πάντων ἐξαίρετα +προσεῖναι Χριστῷ, καὶ τὴν ἀκροτάτην ὡς ἐν μοίρᾳ τιμῆς +ἀνατίθεσθαι. τὸ γὰρ ἐθέλειν αὐτὸν εἰς βασιλέα προχειρίζεσθαι, +τί ἂν ἡμῖν ἕτερον ἢ τοῦτο σημαίνῃ; ἀγασθείη δ’ ἄν +τις εἰκότως μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τοῦτο, ὑπογραμμὸς γὰρ +ἡμῖν ἀφιλοδοξίας εὑρίσκεται Χριστὸς, καὶ τοὺς ὅτι προσήκοι +τιμᾶν ἑλομένους αὐτὸν ἀποφεύγων, καὶ βασιλείαν τὴν ἀνω- +τάτω τῶν ἐν ἡμῖν παραιτούμενος, εἰ καὶ ἀζήλωτον αὐτῷ +287 Α. a ἀληθῶς τὸ πρᾶγμα, διὰ τὸ πάντων βασιλεύειν μετὰ Πατρὸς, +ὁμοῦ δὲ καὶ δίδωσιν ἐννοεῖν τοῖς εἰς ἐλπίδα τὴν μέλλουσαν +ἀποβλέπουσιν, ὅτι μικρὸν αὐτοῖς τὸ ἐν κόσμῳ μέγα, καὶ ὅτι +τὰς ἐν τῷδε τῷ βίῳ, ἤγουν κόσμῳ, τιμὰς, κἂν αὐτομολῶσι, +1. ἀλλὰ δὴ] ἀλίδει (=ἀλλ’ ἤδη) Β. 4. τούτου τὸ ἀλλογενὲς] τοῦτο ἀλλογενεῖς +Β. 6. εὐγενῶς] συγγενῶς Β. 8. χρῆναι] χρῆμα Β. 10. λαχεῖν] +λαλεῖν Β. 15. Ἀξιεπαινετάτην Β. 20. ἡμῖν assumptum ex Β. ἁγια- +σθείη Β. γὰρ pro δ’ ἂν Β. 21. εἰκότως assumptum ex Β. 23. καὶ +om. Β. 24. αὐτῷ om., αὐτῶν post πρᾶγμα addens Β. 20. τε pro δὲ Β. +ἐννοεῖν Β. νοεῖν Ed. 28. ἤγουν κόσμῳ oui. Β. + + +μὴ προσίεσθαι καλὸν, ἵν εἰς ἐκείνην ἀναβαίνωσι τὴν παρὰ +Θεοῦ· ἀπρεπὲς γὰρ ὄντως τὸ ἐν τούτοις διαλάμψαι φιλεῖν, +τοὺς οἵ γε πρὸς θείαν ἐπείγονται χάριν, καὶ δόξαν διψῶσι τὴν +αἰώνιον.

+

Ηαραιτητέον τοιγαροῦν τὴν ὑπεροψίας ἀδελφὴν καὶ γεί- +τονα φιλοδοξίαν, καὶ οὐ πολὺ τῷ μετ́ρῳ τῶν ἐκείνης ὅρων b +ἀπεσχοινισμένην . καὶ τὸ μὲν ἐπιφανὲς ἐν τιμῇ κατὰ τὸν +παρόντα βίον, ὡς ἀδικοῦν ἀποφύγωμεν, ζητῶμεν δὲ μᾶλλον +τὸ ἐν ταπεινώσει σεμνὸν, παραχωροῦντες ἀλλήλοις, καθάπερ + ἡμᾶς καὶ ὁ μακάριος Παῦλος ἐνουθέτει λέγων “Tοῦτο φρο- Ρhil. ii. 5-9. +ἱ νείτω ἕκαστος ἐν ὑμῖν αὐτοῖς ὃ καὶ ἐν Xριστῷ 1ησοῦ, ὃς +ιι ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι +" ἴσα Θεῷ, ἀλλ’ ἑαυτὸν ἐκένωσε μορφὴν δούλου λαβὼν, ἐν +" ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς + ἄνθρωπος ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, γενόμενος ὑπήκοος μέχρι c +" θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ· διὸ καὶ ὁ Θεὸς αὐτὸν +α ὑπερύψωσε καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν +ιι ὄνομα.’’ ὁρᾷς ὅπως ἡ ἑκούσιος ταπείνωσις λαμπρὸν ἔχει +τὸ τέλος, καὶ ῥίζα πολλῶν ἡμῖν ἀγαθῶν τὸ μέτριον ἀναφαί- + νεται φρόνημα ; ἐν μορφῇ μὲν γὰρ ὑπάρχων τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς τεταπείνωκεν ἑαυτὸν ὁ Μονογενὴς ἄνθρωπος γενό- +γενόμενός δι’ ἡμᾶς, ἀλλ’ εἰ καὶ πέφηνεν ἐν τῷδε τῷ βίῳ μετὰ d +σαρκὸς, ἀλλ’ οὐκ ἔμεινε ταπεινός· ἀνατρέχει γὰρ εἰς τὸ +ἀρχαῖον ἀξίωμα καὶ εἰς δόξαν τὴν θεοπρεπῆ, καὶ εἰ γέγονεν + ἄνθρωπος. τὸν αὐτὸν δὴ τοῦτον νοήσαι τις τρόπον καὶ ἐφ’ +ἡμῶv. ὅταν γὰρ ἑαυτοὺς τῶν διακένων ὑψωμάτων τοῦ +παρόντος βίου κατακομίζωμεν καὶ ζητῶμεν τὰ ταπεινὰ, τότε +δὴ πάντως καὶ τὴν ἄνωθεν ἀντικομιούμεθα δόξαν, καὶ εἰς τὸ +εἶναι θεοὶ κατὰ χάριν ἀναβησόμεθα, καθ’ ὁμοιότητα λαμβά- + νοντες τὴν ὡς πρὸς τὸν ἀληθῶς καὶ κατὰ φύσιν Υἱὸν τὸ e +2. ὄντως om. Β. 3• όπείγονται Aub. correxi ex D. 5. τὴν ὑͅπε ροψίας] +ὑπεροψίαν B. 6. πολὺ Β. πολλῷ Ed. 8. ἀποφύγωμεν Β. φεηωμεν Ed. +17. τὸ prius assumptum ex Β, 20, μορφὴ] -\- Θεοῦ Β. γὰρ assumptum +ex B. 27. καὶ ζητῶμεν τὰ Β. εἰς Ed. + + +καλεῖσθαι τέκνα Θεοῦ· καὶ ἵνα τι τοῖς προκειμένοις εἴπω τὸ +συγγενὲς, καὶ αὐτὴν, εἰ πρόσεισι, τὴν ἐπὶ γῆς ἀκρότητα +παραιτώμεθα τὴν ἁπάσης μητέρα τιμῆς, εἰ φρονοῦμεν τὰ +ἐπουράνια, καὶ τοῖς ἄνω πολιτευόμεθα μᾶλλον ἤπερ τοῖς ἐπὶ +τῆς γῆς.

+

Πνευματικῶν δὲ θεωρημάτων ὁ λόγος ἡμῖν οὐκ ἀμοιρεῖ, +διὸ δὴ πάλιν ἐροῦμεν, ὅλην ὥσπερ ἀνακεφαλαιούμενοι τῶν +γεγενημένων τὴν δύναμιν, καὶ τὸν ἐξ ἀρχῆς τῶν προκειμένων +ἀναμηρυσάμενοι λόγον· οὕτω γὰρ ἡμῖν ἔσται καταφανὲς +288 Α. a τὸ ῥηθήσεσθαι μέλλον, μάλισθ’ ὅτι προστέθεικεν +μακάριος Εὐαγγελιστὴς, ὥσπερ ἀναγκαῖόν τι καὶ ἀπαραίτητον +ὑποδηλῶν, τὸ, ὅτι ἀνεχώρησεν εἰς τὸ ὄρος αὐτὸς μόνος. +οὐκοῦν τὴν τῶν Ἰουδαίων ἀπανθρωπίαν παραιτούμενος, ἀπεδήμει +μὲν τῆς Ἰερουσαλὴμ ὁ Χριστὸς, ὅπερ ἐστὶν ἐναργῶς +288 A. a Ἐγκαταλέλοιπα τὸν οἶκόν μου, ἀφῆκα τὴν κληρονομίαν +“μου.” διαπεραιωσάμενος δὲ τὴν Τιβεριάδος θάλασσαν, καὶ +πολὺ λίαν τῆς ἐκείνων ἀπονοίας ἀπεσχοινισμένος, μένος, ἀνεπήδα +b πρὸς ὄρος ἅμα τοῖς μαθηταῖς· ἃ δὴ καὶ ὑποδηλοῦν εἰρήκαμεν +Supra 272 b. τό τε ἄβατον ὥσπερ καὶ ἀνήνυτον τοῖς Ἰουδαίοις τῆς ὡς ἐπ’ +αὐτὸν ὁδοῦ, καὶ τὴν ἐξ ὀργῆς τῆς ἐπὶ τῷ πάθει γενομένην +ἀναχώρησιν τοῦ Χριστοῦ μέχρι καιροῦ, δῆλον ὅτι τοῦ +πρέποντος, καὶ ὅτι περιφανὴς ἔσται Χριστὸς ἅμα τοῖς +ἑαυτοῦ μαθηταῖς, ὅταν ἐκβαίνῃ τὴν Ἰουδαίαν καὶ πρὸς τὰ +ἔθνη βαδίζῃ μετατιθεὶς ἐπ’ ἐκεῖνα τὴν χάριν· ἀπὸ ’δε γε τοῦ +c ὄρους τοὺς ἑπομένους αὐτῷ κατεσκέπτετο, καὶ προσέτι τούτῳ +διενοεῖτο περὶ τροφῆς. καὶ τοῦτο δὲ πάλιν ἐλέγομεν καθάπερ +ἐν τύπῳ σημαίνειν καὶ τὴν ἄνωθεν τοῖς ἁγίοις χρεωστουμένην +Ps.xxxiii. 16. μένην ἐπισκοπὴν, κατὰ τό Ὀφθαλμοὶ κυρίου ἐπὶ δικαίους, +καὶ ὅτι τῶν σεβομένων αὐτὸν οὐκ ἀπρονοήτως ἔχει ὁ Χριστός. +εἶτα παραδόξως ὁ πολὺς ἀπετρέφετο δῆμος, διά γε τῶν +5. τῆς om. Β. 16. δὲ assumptum ex Β. Τιβεριάδα Β. 20. τῆς] +ὡς B. παθεῖν B. 21. τοῦ alt. om, Migne. 25. κατεσκέπτετο Β. +διεσκέπτετο Ed. 28. δικαίως prius scriptum postea corr. D. 29. ὁ +χριστός Β. Θεός Ed. 30. γε B. τε Ed. + + +πέντε ἄρτων καὶ τοῖν δυοῖν ὀψαρίοιν· ἐφ’ ᾧ δὴ χρῆναι +νοεῖσθαι διωριζόμεθα τῶν ἁγίων συγγράμματα παλαιῶν τε +καὶ νέων τὴν διὰ τῶν ἀποστόλων παράθεσιν τοῖς ἀγαπῶσι d +χριστόv. πρὸς δὲ τούτοις, ὅτι καὶ τὸν τῆς εἰς ἡμᾶς διακονίας + καρπὸν πλούσιον κομιεῖται παρὰ Θεοῦ τῶν μαθητῶν ὁ χορὸς, +καὶ μετ’ ἐκείνους, οἱ τῶν ἀγίων τοῦ Θεοῦ προεστῶτες ἐκκλησιῶν· +ἐπὶ γὰρ πάντας ἐν ἐκείνοις ὁ τύπος ἦν ἐν ἀρχὴ. εἶτα +θαυμάζουσιν οἱ θεωροὶ τὸ σημεῖον καὶ ἁρπάζειν εἰς βασιλεα +βουλεύονται τὸν Ἰησοῦv. ὃ δὴ καὶ συνεὶς, ἀναχωρεῖ μόνος + εἰς τὸ ὄρος ὡς γέγραπται· ὅτε γὰρ παρὰ τοῖς ἔθνεσιν ὡς e +μεγαλουργὸς καὶ Θεὸς ἐθαυμάσθη Χριστὸς, ὅτε πάντες +αὐτὸν ἐπεγράψαντο βασιλέα καὶ κύριον, τότε καὶ ἀνελήφθη +μόνος εἰς τὸν οὐρανὸν, οὐδενὸς αὐτῷ τὸ παράπαν ἀκολουθήσαντος· +ἀπαρχὴ γὰρ τῶν νεκρῶν ἀναβέβηκεν ὅλως μόνος ἕλ’ + τὸ ὄρος τὸ μέγα καὶ ἀληθέστερον κατὰ τὸ εἰρημένον διὰ τοῦ +ψαλμῳδοῦ “Τίς ἀναβήσεται εἰς τὸ ὄρος τοῦ Κυρίου, ἢ τίς Ps. xxiii. 3. 4. +“στήσεται ἐν τόπῳ ἁγίῳ αὐτοῦ; ἀθῷος χερσὶ καὶ καθαρὸς +“τῇ καρδίᾳ.” ἀκολουθήσει γὰρ ὁ τοιοῦτος τῷ Χριστῷ καὶ εἰς +ὄρος τὸ νοητὸν ἀναβήσεται, κατὰ τὸν τῆς τῶν οὐρανῶν βασιλείας + καιρόν· ἀνακεχώρηκε δὲ εἰς τὸ ὄρος, τουτέστιν, ἀναβέβηκεν +εἰς τὸν οὐρανὸν, οὐ τὸ βασιλεύειν τῶν πεπιστευκότων a 239 Α. +αὐτῷ παραιτούμενος, ἀλλ’ ὑπερτιθέμενος τὸν τῆς βασιλείας +τῆς ἐκφανεστέρας καιρὸν εἰς τὴν ἄνωθεν ὡς ἡμᾶς ἐπ’ ἐπιστροφὴν, +ὅτε καὶ ἐν δόξῃ τῆ τοῦ Πατρὸς καταβήσεται, οὐκέτι + διὰ σημείων, καθάπερ καὶ πρότερον, ἐπιγινωσκόμενος ὅτιπερ +ὄντως ἐστὶ κατὰ φύσιν κύριος, ἀλλ’ ἐκ δόξης θεοπρεποῦς +ὅτιπερ ὑπάρχει βασιλεὺς ἀνενδοιάστως ὁμολογοῦ μένος.

+

Οὐκοῦν· ἐρῶ γὰρ αὖθις ἐν ὀλίγῳ συνενεγκὼν τῶν εἰρημένων b +τὸ πλάτος· ὅτε διὰ σημείων ἐπιστεύθη καὶ ἐπεγνώσθη Θεὸς, + τῶν Ἰουδαϊκῶν ἐκφοιτήσας λαῶν, τότε δὴ πάντες αὐτὸν καὶ +εἰς βασιλέα λαμβάνειν ἐπείγονται· ἀναβαίνει δὲ μόνος εἰς +2. ὁριζώμεθα Β. 3. διὰ τῶν B.D. δι’ Ed. 4 ἔτι pro ὅτι B. +9. συνεὶς] σύνισαν Β. 14 ὅλως assumptum ex Β. 17. τόπῳ] ὄρει +B. (275.) 26. ἐστὶ] + καὶ Ed. invito Β. + + +οὐρανοὺς καιρῷ τῷ πρέποντι τὴν τῆς βασιλείας ἐκφανεστέραν +ἐπίδειξιν ἀποταμιευόμενος.

+

Ὠς δὲ ὀψία ἐγένετο, κατέβησαν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπὶ τὴν + θάλασσαν, καὶ ἐμβάντες εἰς πλοῖον ἢρχοντο πέραν τῆς θαλάσσης +c εἰς Καφαρναούμ.

+

Παραδόξως ἀποτελεσθέντος τοῦ πρώτου σημείου, ῥίζα +πάλιν καὶ ἑτέρου καὶ πρόφασις ἡ ἐπ’ ἐκείνῳ φυγή τε καὶ +ἀναχώρησις οἰκονομικῶς εὑρίσκεται, καὶ πορεύεται, κατὰ τὸ +Ps. lxxxiii. 8. γεγραμμένον, “ἐκ δυνάμεως εἰς δύναμιν” ὁ θαυματουργός. +ἐπειδὴ γὰρ ἐζητεῖτο μὲν εἰς βασιλέα παρὰ τῶν ἐπ’ ἐκείνῳ τῷ +μεγάλῳ καταπεπληγμένων θαύματι, παρῃτεῖτο δὲ αὐτὸς τὰς +d ἐν κόσμῳ τιμὰς κατὰ τοὺς ἤδη προαποδοθέντας λόγους· ἔδει +δὴ πάντως καὶ τόπων αὐτὸν, μᾶλλον δὲ ἁπάσης τῆς ἐκείνων +ἀπανίστασθαι χώρας. ἵνα τοίνυν καὶ ἀποπλεῦσαι δοκῆ, καὶ +τὸν τῶν ἐπιζητούντων ὑποχαυνώσῃ τόνον, προαποδημεῖν +ἐπιτάττει τοῖς μαθηταῖς, ἀπομένει δὲ αὐτὸς εὐαφόρμως ἐπὶ τὸ +ἐφεξῆς σημεῖον ἐρχόμενος· ἦν γὰρ δὴ καὶ λίαν ἐσπουδασμένον +αὐτῷ τὸ διὰ πάσης ἀφορμῆς καὶ πράγματος βεβαιοῦν +e εἰς πίστιν τὴν ἐφ’ ἑαυτῷ τῶν ἀποστόλων τὸν νοῦv. ἐπειδὴ +γὰρ ἔμελλον ἔσεσθαι τῆς οἰκουμένης διδάσκαλοι, καὶ ὥσπερ +Phil. ii. 15. τινὲς “φωστῆρες διαλάμψειν ἐν κόσμῳ,” κατὰ τὴν τοῦ +Παύλου φωνὴν, ἀναγκαίαν αὐτοῖς τὴν ἐφ’ ἅπασι τοῖς ὠφελεῖν +πεφυκόσιν ἐποιεῖτο χειραγωγίαv. τοῦτο γὰρ ἦν οὐχ +ὅπως ἐκείνοις χαρίζεσθαι μόνοις, ἀλλὰ καὶ τοῖς παρ’ αὐτῶν +παιδαγωγηθήσεσθαι μέλλουσιν εἰς τὴν ἐπ’ αὐτῷ κατάληψιν +ἀπλανῆ.

+

Ἀλλὰ τοῦ δὴ χάριν, ἐρεῖ τις τυχὸν, μετὰ τὴν ἐπ’ ἐπείνῳ +μεγαλουργίαν εὐθὺς τὸ δύνασθαι καὶ ἐπ’ αὐτῆς ἰέναι θαλάσσης +290 A. a τὸν Ἰησοῦν εἰσφέρεται; πιθανὴν δὲ +αἰτίαν ὁ τοιοῦτος ἀντακούσεται. ἐπειδὴ γὰρ τοὺς μὲν ὄχλους +περ +3. ὀψίας Β. (M.) 4 πέραν Β. εἰς τὸ πέραν Ed. 5 Καφαρναούμ D. +7. καὶ primum assumptum ex Β. 12. ἐν] + τῷ Ed. invitis B.D. 13. δὲ +pro δὴ Β. 15. προἀποδημεῖν Β. 17. ἐφεξῆς Β. ἑξῆς Ed. 18. βεβαίου Β. +19. τὴν om. Β. 21. διαλάμπειν Β. 27. ἐπ’ om. Β. + + +αὐτὸς ἀποτρέφειν ἐβούλετο, ἀτονήσειν ’δε πὼς αὐτὸν περὶ +τοῦτο Φίλιππός τε καὶ Ἀνδρέας ὑπέλαβον, ὁ μὲν ἀργυρίων +οὐκ ἐλάχιστον ἀριθμὸν μόλις αὐτοῖς ἐξαρκέσειν εἰς ὀλίγην +κομιδῆ τὴν ἀπόλαυσιν εἰρηκὼς, ὁ δὲ πέντε μὲν ἄρτους καὶ + ὀψάρια δύο παρ’ ἑνὶ τῶν παιδαρίων ηὑρῆσθαι διδάσκων, μὴ +μὴν εἶναί τι τὸ ηὑρημένον εἰς ὄχλον οὕτω πολὺν, καὶ ἀπὸ +πάντων, ὡς ἔπος εἰπεῖν, τῶν οἰκείων ῥημάτων μηδὲν ἔξω b +δύνασθαι τῆς χρεωστουμένης ἀκολουθίας τοῖς καθ’ ἡμᾶς +πράγμασιν ἐνόμισαν αὐτόν· ἀναγκαίως, ἵνα τῆς οὕτω σμικροπρεποῦς + ὑπολήψεως ἑαυτὸν ἀπαλλάξῃ, καὶ ἀτονοῦντά πὼς +ἔτι τῶν ἀποστόλων τὸν νοῦν ἀναπείθῃ δύνασθαι μαθεῖν, ὅτι +πάντα παραδόξως ἅπερ ἂν ἐθελήσαι ποιεῖ τῆ τῶν πραγμάτων +φύσει μὴ κωλυόμενος, μήτε μὴν κατά τι γοῦν ὅλως +παραποδιζούσης αὐτῷ τῆς ὡς ἐξ ἀνάγκης ἀκολουθίας, ὑπὸ + πόδας ἐτίθει τοὺς ἑαυτοῦ τὴν ὑγρὰν τῶν ὑδάτων φύσιν, c +καίτοι τοῖς ἀνθρωπίνοις σώμασιν ὑποκεῖσθαι μελετήσασαν· +πάντα γὰρ ἦν ὡς Θεῷ δυνατά. ὀψιας τοιγαροῦν ἤδη γεγενημένης, +καὶ τῶν ζητούντων αὐτὸν τὴν ἀκρίβειαν παραλύοντος +τοῦ καιροῦ, καταβαίνει μὲν ἐπὶ θάλασσαν τῶν ἁγίων μαθητῶν + ὁ χορὸς, ἀπέπλει δὲ παραχρῆμα, τῷ Θεῷ καὶ διδασκάλῳ +τὰ πάντα καὶ ἀμελητὶ πειθόμενος.

+

Καὶ σκοτία ἢδη ἐγεγόνει, καὶ οὒπω ἐληλύθει πρὸς αὐτοὺς ὁ d +Ἰησοῦς, ἥ τε θάλασσα ἀνέμου μεγάλου πνένοτος διηγείρετο.

+

Πόλλα κατὰ ταὐτὸν οἰκονομεῖται χρησίμως, καὶ συνελαύνει + τοὺς μαθητὰς εἰς θερμοτέραν τοῦ Σωτῆρος τὴν ἐπιζήτησιν +τὰ συμβαίνοντα· θορυβεῖ μὲν γὰρ βαθὺς ὣν ὁ τῆς +νυκτὸς σκότος, καὶ τοῖς μὲν ὕδασι μαινομένοις καπνοῦ δίκην +ἐπινηχόμενος, τὴν δὲ ὅποι λοιπὸν ἀπευθύνεσθαι χρῆν ἀναιρούμενος +γνῶσιv. ἐκταράττει δὲ οὐ μικρῶς καὶ πνευμάτων +4. μὲν om. Β. 5. παιδαρίων Β. παιδίων Ed. 13. τὸν pro μὴν Β. +14. αὐτῷ et αὐτὸν exhibet D. 16 οὐ] μελετήσασαν edidit Migne, recte ut +videtur. " — subesse natura non potest," Georg. Trap. 20. δὲ B. γὰρ Ed. +21. τὰ om. Migne. 26. ὁ τῆς νυκτὸς hoc ordine Β. 28. χρὴ Β. Statim +ἀναιρούμενος B. ἀφαιρούμενος Ed. + + +e ἀγριότης, ῥοιζηδὸν τοῖς κύμασιν ἐπεμβαίνουσα, καὶ πρὸς +ὕψος ἤδη τὸ ἀσύνηθες διανιστῶσα τὸν κλύδωνα. ἀλλὰ καὶ +τούτων ἤδη γεγενημένων, οὔπω φησὶν ἐληλύθει πρὸς αὐτοὺς ὁ +Ἰησοῦς· ἐν τούτῳ γὰρ ἦν μάλιστα τὸ κινδύνευμα, καὶ τὸ +τοῦ φόβου πλέον τὸ μὴ παρεῖναι Χριστὸν τοῖς πλέουσιν +ἐνειργάζετο.

+

Οὐκοῦν ἀνάγκη χειμάζεσθαι τοὺς μὴ συνόντας αὐτῷ, +διατεμνομένους δέ πὼς, ἢ καὶ δοκοῦντας ἀποδημεῖν διὰ τοῦ +291 Α. a τῶν θείων ἐξοίχεσθαι νόμων, καὶ χωριζομένους διὰ τὴν +ἁμαρτίαν τοῦ διασώζειν ἰσχύοντος. οὐκοῦν εἰ βαρὺ τὸ ἐν +σκότῳ γενέσθαι τῷ νοητῷ, καὶ εἰ χαλεπὸν τὸ ἐν θαλάσσῃ +πικρᾷ τῶν ἡδονῶν καταπνίγεσθαι, προσδεξώμεθα τὸν Ἰησοῦν· +τοῦτο γὰρ ἡμᾶς καὶ κινδύνων ἀπαλλάξει, καὶ τῆς εἰς +θάνατον ἁμαρτίας. ὁ δὲ τύπος τῶν εἰρημένων ἐν τοῖς γεγονόσιν +ὀφθήσεται· ἥξει δὴ οὖν πάντως ἐπὶ τοὺς μαθητάς.

+

Ἐληλακότες οὖν ὡς σταδίους εἰκοσιπέντε ἢ τριάκοντα, θεωοῦσι +b τòι Ἰησοῦν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης καὶ ἐγγὺς τοῦ + πλοίου γινόμενον· καὶ ἐφοβήθησαv. ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς Ἐγώ +εἰμι, μὴ φοβεῖσθε.

+

Οτε μακροῖς διαστήμασι τῆς ἠπείρου χωρίζονται, καὶ +παθόντας ἦν εἰκὸς διασώζεσθαι μηδαμῶς· μέσην γὰρ ἤδη +εἶχον τὴν θάλασσαν· τότε δὴ μάλα τριποθήτως αὐτοῖς ἐπιφαίνεται +ὁ Χριστός· ἦν γὰρ οὕτω καὶ χαριεστάτην τοῖς +κινδυνεύουσιν ἱν ἐπιδοῦναι τὴν σωτηρίαν, πᾶσαν αὐτοῖς τὴν ἐπὶ +c τῷ ζῆν ἐλπίδα προαποτεμόντος ἤδη τοῦ φόβου. ἐπιφαίνεται +δὲ παραδόξως αὐτοῖς· τοῦτο γὰρ ἦν μάλιστα τὸ πρὸς ὠφέλειαν +οἰκονομούμενον· καταπλήττονται δὲ διὰ μέσης θαλάσσης +καὶ ἐπ’ αὐτῶν ὑδάτων ἰόντα βλέποντες τὸν Ἰησοῦν, καὶ +προσθήκην τῷ φόβῳ τὸ θαῦμα λαμβάνουσιν· ἀπαλλάττει +3. φησὶν assumptum ex Β. 6. ἐργάζετο Β. 9. ἐξοιχεῖσθαι Β. +15. οὐ pro οὖν D. 18. γινόμενον Β. γενόμενον Ed. εἶπεν Β. λέγει Ed. +21. ἤδη εἶχον hoc ordine Β. 22. τριπόθητος Migne. 23. ὁ om. Β. +25. τῷ D. τὸ Ed. + + +δὲ αὐτοὺς τῶν συμβεβηκότων παραχρῆμα χριστός Ἐγώ εἰμι, +μὴ φοβεῖσθε λέγων· ἔδει γὰρ ἔδει πάντα μὲν ἐκποδὼν +οἴχεσθαι θόρυβον, παντὸς δὲ κινδύνου φαίνεσθαι κρείττονας, +τοὺς οἷς ἤδη παρῆν ὁ Χριστός· εἰσόμεθα τοίνυν καὶ διὰ + τούτου πάλιν, φρόνημα μὲν ἔχειν ἐν πειρασμοῖς εὔτολμόν τε d +καὶ νεανικὸν, ὑπομονῇ δὲ κεχρῆσθαι συντόνῳ τῇ εἰς Χριστὸν +ἐλπίδι, βεβαιουμένους εἰς εὐθαρσίαν τὴν ἐπὶ τῷ πάντως +διασωθήσεσθαι, κἂν πολλοί τινες ἡμᾶς οἱ ἐκ τοῦ πειράζεσθαι +περικλύζωσι φόβοι.

+

Ἐπιτήρει γὰρ ὅπως οὐκ εὐθὺς ἀποπλεύσασιν, οὐδὲ ἐν +ἀρχῇ τῶν κινδύνων, τοῖς ἐν τῷ σκάφει χριστὸς ἐπιφαίνεται, +ἀλλ’ ὅτε σταδιοις ἀπενοσφίζοντο τῆς ἠπείρου πολλοῖς. οὐ +γὰρ εὐθὺς ἀρχομένης τῆς ἐκταρασσούσης ἡμᾶς περιστάσεως e +ἡ τοῦ διασώζοντος χάρις ἐπιφοιτᾷ, ἀλλ’ ὅταν ἀκμάσῃ μὲν ὁ + φόβος, φαίνηται δὲ ἤδη κατὰ κράτος ὁ κίνδυνος, καὶ ἐν +μέσοις, ἵν οὕτως εἴπω, τοῖς κύμασι τῶν θλίψεων εὑρισκώμεθα· +τότε δὴ καὶ ἀδοκήτως ἐπιφαίνεται Χριστὸς, καὶ περιστέλλει +μὲν τὸν φόβον, κινδύνου δὲ ἀπαλλάξει παντὸς, +ἀφάτῳ δυνάμει μετατιθεὶς τὰ δεινὰ, καθάπερ εἰς γαλήνην + τὴν εὐθυμίαν.

+a 292 Α. +

Ἤθελον οὖν λαβεῖν αὐτὸν εἰς τὸ πλοῖον, καὶ εὐθέως ἐγένετο +τὸ πλοῖον ἐπὶ τῆς γῆς εἰς ἣν ὑπῆγον.

+

Οὐ κινδύνων μόνον ἀπαλλάττει τοὺς πλωτῆρας ὁ κύριος +παραδόξως αὐτοῖς ἐπιλάμψας, ἀλλ’ ἤδη καὶ πόνου καὶ + ἱδρώτων ἐλευθεροῖ, δυνάμει τῇ θεοπρεπεῖ τῆ κατ’ ἀντιπέραν +γῇ προσερείσας τὸ σκάφος· οἱ μὲν γὰρ προσεδόκουν, ἐρέττοντες +ἔτι μόλις δύνασθαι διεκπλεῖν, ὁ δὲ καὶ τούτων +ἐξίστησι τῶν πόνων αὐτοὺς, πολλῶν ἐν ὀλίγῳ κομιδῆ τῷ +καιρῷ θαυμάτων δημιουργὸς πρὸς πληροφορίαν αὐτοῖς ἀνα- b +1. παραχρῆμα] παραπάντα B. 5. τε habet b. δὲ Cord. neutrum habet a. +7. πάντως Β. Catt. πάντα Ed. 17. ἐπιφανεῖται —περιστελεῖ a. 18. ἀπαλλάτει +Migne. 20. εὐθυμίαν] εὐθοινίαν Β. 23. μόνον ἀπαλλάττει] πάλιν +ἀπαλλάττων Β. 25. ἀντιπέρας Β. 26. προσωήσας Β. προσεδόκουν +et προσεδόκων exhibet D. προσεδόκων correxit Migne. 27. τὸ pro ἔτι Β. + + +δεικνύμενος· οὐκοῦν ὅταν ἡμῖν ἐπιφαίνηται καὶ ἐπιλάμπῃ +χριστὸς, ἀκονιτὶ κατορθώσομεν καὶ τὸ μεῖζον ἢ κατ’ ἐλπίδα +τὴν ἐν ἡμῖν, καὶ οἱ διὰ τοῦ μὴ ἔχειν αὐτὸν κινδυνεύοντες, +οὐδενὸς ἔτι προσδεησόμεθα πόνου πρὸς τὸ δύνασθαι κατορθοῦν +τὰ λυσιτελῆ, παρόντος αὐτοῦ. λύσις οὖν ἄρα παντὸς +κινδύνου Χριστὸς, καὶ κατορθωμάτων ἔκβασις τῶν ὑπὲρ +ἐλπίδα τοῖς προσδεχομένοις αὐτόν.

+c

Ἐπειδὴ δὲ τὸν ἐφ’ ἑκάστῳ τῶν προκειμένων ἀνὰ μέρος +ἐποιησάμεθα λόγον, ἄγε δὴ πάλιν ταῖς τῶν ἤδη φθασάντων +ἀκολουθίαις καὶ τὸν ἐν τούτοις συνείροντες νοῦν, πνευματικὴν +ἐξυφήνωμεν θεωρίαv. οὐκοῦν ὥσπερ εἰς ὄρος ἀναβε- +supra pp. 288, 289. βηκέναι τὸν οὐρανὸν ἐλέγομεν τὸν Ἰησοῦν, ἀναληφθέντα +δηλονότι, μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν· ἀλλ’ ὅτε τοῦτο +γενέσθαι συμβέβηκε, τότε μόνοι καὶ καθ’ ἑαυτοὺς οἱ μαθηταὶ +τύπον ἐπέχοντες τῶν ἐφεξῆς καὶ κατὰ πάντα καιρὸν διδασκάλων +d ἐκκλησιαστικῶν, καθάπερ τινὰ θάλασσαν, τὸν ἐν +παρόντι βίῳ διανήχονται κλύδωνα, συχνοῖς καὶ μεγάλοις +περιπίπτοντες πειρασμοῖς, καὶ τοὺς ἐπὶ τῷ διδάσκειν κινδύνους +οὐκ εὐκαταφρονήτους ὑπομένοντες παρὰ τῶν ἀνθεστηκότων +τῇ πίστει καὶ μαχομένων τοῖς εὐαγγελικοῖς δηλονότι +κηρύγμασιν· ἀλλὰ καὶ τοῦ φόβου πεπαύσονται καὶ κινδύνου +παντὸς, καταλήξουσι δὲ καὶ τῆς ἐν πόνοις ταλαιπωρίας, ὅταν +e αὐτοῖς καὶ εἰσαῦθις ἐπιφαίνηται Χριστὸς ἐν δυνάμει θεοπρεπεῖ, +καὶ πᾶσαν ἔχων ὑπὸ πόδας τὴν οἰκουμένηv. τοῦτο +γὰρ οἶμαι δηλοῦν τὸ ἐπὶ θαλάσσης περιπατεῖν, ἐπεὶ καὶ εἰς +κόσμου τύπον πολλάκις ἡ θάλασσα παρὰ τῇ θείᾳ λαμβάνεται +Ps. ciii. 25. γραφῇ κατὰ τὸ ἐν ψαλμοῖς εἰρημένον “Αὕτη ἡ θά- +“λασσα ἡ μεγάλη καὶ εὐρύχωρος· ἐκεῖ ἑρπετὰ ὧν οὐκ ἔστιν +“ἀριθμὸς, ζῷα μικρὰ μετὰ τῶν μεγάλων.” ὅταν οὖν ἔλθῃ +S. Matth. xvi. 27. ὁ Χριστὸς ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ, καθὰ γέγραπται, +4. προσδεησόμεθα Β. προσδεηθησόμεθα Ed. 12. λέγομεν Β. 13. ὅτε +B.D. Migne. ὅτι Aub. 14. καὶ om. Β. 19. παρὰ] ὑπὸ Β. 23. αὖθις Β. +29. Haec ζῷα μικρὰ μετὰ τῶν μεγάλων assumpta ex Β. ἔλθῃ ὁ Χριστὸς ἐν τῆ Β. +εἰσέλθῃ χριστὸς ἐν Ed. + + +τότε τῶν ἁγίων ἀποστόλων τὸ σκάφος, τουτέστιν ἡ Ἐκκλησία, +καὶ οἱ πλέοντες ἐν αὐτῇ, τουτέστιν οἱ διὰ πίστεως καὶ +ἀγάπης τῆς εἰς Θεὸν, ἄνω τῶν ἐν κόσμῳ γεγονότες πραγμάτων, a 292 Α. +ἀμελητὶ καὶ δίχα πόνου παντὸς καταλύσουσιν εἰς γῆν + εἰς ἣν ὑπῆγοv. ἦν γὰρ αὐτοῖς ὁ σκοπὸς, καθάπερ εἰς εὔδιον +καταλῦσαι λιμένα, τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν δηλαδή· +βεβαιοῖ δὲ τὴν ἐφ’ ἅπασι τοῖς εἰρημένοις διάνοιαν ὁ Σωτὴρ, +λέγων πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς, ποτὲ μὲν ὅτι “Μικρὸν καὶ Infra xvi. 16. +“οὐκέτι θεωρεῖτέ με, καὶ πάλιν μικρὸν καὶ ὄψεσθέ με,’’ + δὲ πάλιν “Θλίψιν ἕξετε ἐν τῷ κόσμῳ· ἀλλὰ θαρσεῖτε, ἐγὼ Ib. 33. +“νενίκηκα τὸν κόσμον,” κάτεισι γεμὴν διὰ νυκτὸς ἀπὸ τοῦ b +ὄρους ὁ κύριος, καὶ τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς ἀγρυπνοῦσιν +ἐπιφοιτᾷ· καὶ γοῦν ἰόντα προσβλέπουσι δειλίας οὐ δίχα· +καταφρίττουσι γὰρ, ἵνα δή τι τὸ ἀναγκαῖον εἰς νόησιν καὶ + διὰ τούτων ἡμῖν ἀναφαίνηται. καταβήσεται γὰρ ἐξ οὐρανοῦ +καθάπερ ἐν νυκτὶ κοιμωμένου τρόπον τινὰ τοῦ κόσμου, καὶ εἰς +πολλὴν ῥέγχοντος ἁμαρτίαv. διὰ γὰρ τοῦτο καὶ πρὸς ἡμᾶς +που φησί “Γρηγορεῖτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε ποίᾳ ὥρᾳ ὁ S. Math. xxiv. 42. +“κύριος ὑμῶν ἔρχεται.” διδάξει δὲ οὐδὲν ἧττον ἡμᾶς καὶ ἡ c + ἐπὶ ταῖς παρθένοις παραβολὴ τὸ λεγόμενοv. πέντε μὲν γὰρ +τὰς φρονίμους εἶναί φησι, μωρὰς δὲ τὰς πέντε· ἀλλὰ +βραδύνοντος “τοῦ νυμφίου ἐνύσταξαν πᾶσαι καὶ ἐκάθευδον· Ib. xxv. 5, 6. +“μέσης δὲ νυκτὸς κραυγὴ γέγονεν Ἴδου ὁ νυμφίος, ἐξέρ- +“χεσθε εἰς ἀπάντησιν.” ὁρᾷς ὅπως διὰ μέσης νυκτὸς ὁ + νυμφίος ἡμῖν ἀγγέλλεται; τίς δὲ λοιπὸν ἡ κραυγὴ, καὶ ὁ +τῆς ἀπαντήσεως τρόπος, σαφηνιεῖ λέγων ὁ θεσπέσιος Παῦλος, +ποτὲ μὲν “ὅτι αὐτὸς ὁ Κύριος ἐν κελεύσματι, ἐν φωνῇ d I Thess. iv. 16. +“ἀρχαγγέλου, ἐν σάλπιγγι Θεοῦ καταβήσεται ἀπ’ οὐρανοῦ· +ποτὲ δὲ πάλιν περὶ τῶν ἐγηγερμένων ἁγίων, ὅτι καὶ “ἡμεῖς Ib. 17. + “οἱ ζῶντες οἱ περιλειπόμενοι ἅμα αὐτοῖς ἐν νεφέλαις ἁρπαῆς +3. om. Β. 8. ὃτι μικρὸν καὶ οὐκέτι] ἔτι μικρὸν καὶ οὐ Β. 13. προβλέπουσιν +Β. 14 καὶ om. Β. 18. ποίᾳ ὥρᾳ Β. ποίαν ὤραν Ed. Statim +ὁ orn. Β. 19. ἡμῶν Β. 24. ἀπάντησιν Β. ὑπάντησιν Ed. ὁ νυμφίος +ἡμῖν διὰ μέσης νυκτὸς inverso ordine Β. 29. περὶ] μετὰ Β. + + +“γησόμεθα εἰς ἀπάντησιν τοῦ κυρίου εἰς ἀέρα, καὶ οὕτω +”πάντοτε σὺν Κυρίῳ ἐσόμεθα.” τὸ δὲ φόβῳ βεβλῆσθαι +τοὺς μαθητὰς, καίτοι θεωροῦντας ἐρχόμενον, καὶ ἐν πόνῳ καὶ +ἐγρηγόρσει κατειλημμένους, ἐκεῖνο δηλοῖ, ὅτι φοβερὸς μὲν +e ἐπὶ πάντας ἥξει κριτὴς, καταπτήξει δὲ πάντως ἐφ’ ἑαυτῷ καὶ +ὁ δίκαιος, ὡς διὰ πυρὸς δοκιμαζόμενος, καίτοι καὶ προαναβλέπων +ἀεὶ τὸν ἀφιξόμενον, καὶ οὐκ ὀκνήσας εἰς πόνους τοὺς +ἐπ’ ἀρετῇ, νήψει τε ὁμοίως καὶ ἀγαθῇ γρηγόρσει συντεθραμμένος. +οὐ συνεισέρχεται δὲ τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς, ὡς συμπλεύσων +ὁ κύριος, ἐφορμίζει δὲ μᾶλλον τῆ χέρσῳ τὸ +σκάφος. οὐ γὰρ συνεργήσων ἔτι πρὸς κατόρθωσιν ἀρετῆς +τοῖς αὐτὸν σεβομένοις ἐπιφανεῖται Χριστὸς, ἀλλὰ τοῖς ἤδη +294 A. a κατωρθωμένοις πέρας ἐπιθήσων τὸ προσδοκώμενον.

+

Τῇ ἐπαύρω ὁ ὄχλος ὁ ἑστὼς πέραν τῆς θαλάσσης ἰδὼν ὅτι +πλοιάριον ἄλλο οὐκ ἦν ἐκεῖ εἰ μὴ ἓν ἐκεῖνο εἰς ὃ ἀνέβησαν +οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, καὶ ὅτι οὐ συνῆλθε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ +εἰς τὸ πλοῖον ὁ Ἰησοῦς, ἀλλ’ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἀπῆλθον· + ἄλλα δὲ ἦλθε πλοιάρια ἐκ Τιβεριάδος ἐγγὺς τοῦ τόπου ὅπου +b ἔφαγον τὸν ἄρτον εἰχαριστήσαντος τοῦ Κυρίου.

+

Οὐ λανθάνει τὸ παράδοξον, τὸ ἐπ’ αὐτῆς τῆς θαλάσσης +φημὶ περιπατῆσαι τὸν Ἰησοῦν, καίτοι διὰ νυκτὸς καὶ ἐν +σκότῳ γεγενημένον καὶ λεληθότως οἰκονομηθέv. ὑπαισθάνεται +δὲ τῶν ἀκολουθεῖν εἰωθότων ὁ δῆμος, διὰ πολλῆς +τινος, ὡς ἔοικε, τῆς ἐπιτηρήσεως, ὅτι μήτε συμπλεύσοι τοῖς +ἑαυτοῦ μαθηταῖς πληροφορούμενος, μήτε μὴν ἑτέρῳ διαπορθμεύσαι +c τῷ σκάφει· μόνον γὰρ ἦν ἐκεῖσε τὸ τῶν ἀποστόλων, +ὃ δὴ καὶ λαβόντες προῴχοντο. οὐδὲν οὖν ἄρα λανθάνει τῶν +ἀγαθῶν, κἂν λεληθότως ὑπό του τελῆται τυχὸν, καὶ ἀληθὲς +4. ἐγρηγόρσει] ἐν γρηγόρσει Β. 5. καταπτήξει B.D. καταπλήξει Ed. +Statim μὲν pro δὲ Β. Post h. v. πάντως Β. πάντας Ed. 6. καὶ assumptum +ex Β. Statim προβλέπων Β. 1 2. ἐπιφαίνεται Β. 14. ἑστὼς Β. ℵ) +ἑστηκὼς Ed. 20. ἐπ’ αὐτᾤ φημὶ τῆς θαλάσσης Β. 24. μήτε] 24. μὴ Aub. +invito Β. Statim συμπλεῦσαι Β. 28. ὑπο αυ του Β. + + +ἐντεῦθεν ὀψόμεθα, τό “Οὐδὲν κρυπτὸν ὃ οὐ φανερωθήσεται, s.Luc. viii. 17. +“οὐδὲ ἀπόκρυφον ὃ οὐ μὴ γνωσθῇ καὶ εἰς φανερὸν ἒλθῃ.” +χρῆναί φημι τοιγαροῦν τὸν τοῖς ἴχνεσιν ἀκολουθεῖν ἐθέλοντα +τοῦ Χριστοῦ, καὶ κατὰ τὸ ἐγχωροῦν ἀνθρώπῳ πρὸς τὸν ἐν + ἐκείνῳ διαπλάττεσθαι τύπον, μὴ φιλοκόμπως ἐπείγεσθαι +διαζῆν, μηδὲ εἰς θήραν ἐπαίνων ἐξέλκεσθαι ποιοῦντα τὴν d +ἀρετὴν, μηδὲ εἰ παράδοξόν τινα καὶ λίαν ἐξησκημένον ἐπανέλοιτο +βίον, οὐ μετρίως δοξάζεσθαι διὰ τοῦτο φιλεῖν, ἁλλὰ +μόνοις ὁρᾶσθαι θέλειν τοῖς τῆς θεότητος ὀφθαλμοῖς ἀπογυμνούσης + τὰ κρυπτὰ, καὶ τὸ λεληθότως ἐπιτελεσθὲν εἰς ἐμφανεστάτην +ἀγούσης κατάληψιν.

+

Ὅτε οὖν εἶδε ὁ ὄχλος ὅν Ἰησοῦς οὐκ ἔστιν ἐκεῖ οὐδὲ οἱ +μαθηταὶ αὐτοῦ, ἐνέβησαν αὐτοὶ εἰς τὰ πλοιάρια καὶ ἦλθον +εἰς Καφαρναοὺμ ζητοῦντες τὸν Ἰησοῦv.

e +

Ἀκολουθοῦσιν οὗτοι θαυμασταὶ μὲν ἴσως τῶν σημείων +ὑπάρχοντες, οὐ μὴν εἰς τὸ χρῆναι πιστεύειν τὴν ἐξ αὐτῶν +ὠφέλειαν δεχόμενοι, ἀλλ’ ὥσπερ τινὰ τῷ παραδοξοποιῷ τὴν +ἀντίδοσιν διὰ τοῦ καὶ μόνον αὐτὸν ἐπαινεῖν οὐκ ἀνεθέλητον +προσκομίζοντες. φρενὸς δὲ τοῦτο νόσημα ψυχρὸν, καὶ ψυχῆς + οὐδαμόθεν ἐπὶ τὴν τοῦ συμφέροντος αἵρεσιν παιδαγωγεῖσθαι +κατειθισμένης. αἴτιον δὲ τούτων αὐτοῖς, τὸ μόνον ἐπιέρπεσθαι a 295 Α. +ταῖς τῆς σαρκὸς ἡδοναῖς, καὶ τροφῆ μᾶλλον τῇ εὐτελεστάτῃ +καὶ προσκαίρῳ προθύμως ἐπιπηδᾶν, ἤγουν τοῖς πνευματικοῖς +ἐπιτρέχειν ἀγαθοῖς, καὶ πειρᾶσθαι κερδαίνειν, ὅσα + πρὸς ζωὴν ἃν ἀποτρέφῃ τὴν αἰώνιοv. τοῦτο δ’ ἃν μάθοις +ἀκριβῶς, καὶ διὰ τῶν ἐφεξῆς.

+μὴ] καὶ μὴ Β. 6. ἰδιάζειν Β. invitis Catt. 7. εἰ] εἰς Β. ἐπανέ- +λοιτο] ἔτι ἂν ἔλθοιτο Β. 9. μόνον Cord., sed μόνοις habet a. 10 ἐμφανεστέραν +Β. invitis Catt. Statim ἐχούσης Β. Cord., sed ἀγούσης habet a. +15. Ἀκολουθοῦσι] + μὲν Β. 1 6. τὴν om. Β. 18. ἀνεθέλητον] ἂν +ἐθέλειν τὸν Β. 19. ψυχρὸν Β. πικρὸν Ed. μόναις Β. 25 ἂν +ἀποτρεφῃ edidi ex Β., qui ἀναποτρέφῃ exhibet. ἐποτρέφει Dd. + + +

Καὶ εὑρόντες αὐτὸν πέραν τῆς θαλάσσης εἶπον αὐτῷ Ῥαββὶ, +πότε ὧδε γέγονας;

+b +

Εἰς διάθεσιν μὲν ὁ λόγος τὴν ἐξ ἀγαπώντων σχημαίζεται, +καὶ ὑποπλάττεταί πὼς τὸ γλυκὺ, πλὴν ἀνόητος κομιδῆ +καὶ μειρακιώδης ἐξελέγχεται· οὐ γὰρ ἔδει τῷ τοσούτῳ περιτυχόντας +διδασκάλῳ, μάταιόν τι λέγειν καὶ μαθεῖν ἐπείγεσθαι +τὸ μηδέv. τί γὰρ ἔδει φιλοπευστεῖν, πότε μὲν αὐτὸς +ἀφίκοιτο τυχόν; τί δὲ ἦν εἰκὸς τοῦτο μαθόντας ὠφεληθήσεσθαι; +σοφὰ τοιγαροῦν παρὰ σοφῶν ζητητέον, καὶ προτε- +Col. iv. 6. c τιμήσθω λόγων ἀπαιδεύτων ἡ ἐν συνέσει σιγή. ἅλατι μὲν +γὰρ ἠρτύσθαι δεῖν ἐπιτάττει τὸν λόγον ἡμῶν ὁ Χριστοῦ +μαθητής· ἕτερος δέ τις εἰς τοῦτο προτρέπει τῶν σοφῶν +Sir.v. 12. “Τέκνον, εἰπὼν, εἰ μέν ἐστι σοι λόγος συνέσεως, ἀποκρί- +“θητι· εἰ δὲ μὴ, χεὶρ ἔστω ἐπὶ στόματί σου.’’ ὅπως δὲ +φαῦλόν ἐστι τὸ ἐπ’ ἀπαιδεύτῳ γλώττῃ καταγινώσκεσθαι, +S. Jac. i. 26. καὶ δι’ ἑτέρου γνωσόμεθα “Εἴ τις γάρ, φησι, δοκεῖ θρῆσκος +“εἰναι ἐν ὑμῖν, μὴ χαλιναγωγῶν γλῶτταν αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀπα- +“τῶν καρδίαν αὐτοῦ, τούτου μάταιος ἡ θρησκεία.”

+d +

Ἀπεκρίθη αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς καὶ εἶπεν Ἀμὴν λέγω ὑμῖν, +με οὐχ ὅτι εἴδετε σημεῖον, ἀλλ’ ὅτι ἐφἀγετε ἐκ τῶν ἄρτων +καὶ ἐχορτάσθητε.

+

Εροῦμεν δή τι κοινὸν, πλὴν ἔθει μικρῷ τετριμμένον. +πεφύκασί πὼς αἱ μεγάλαι τῶν διδασκάλων ἕξεις οὐ μετρίως +χαλεπαίνειν πολλάκις, ὅταν τι τῶν εἰκαίων καὶ ἀνωφελῶν +e ἐξετάζωνται· καὶ οὐ δήπου τοῦτο παθόντας αὐτοὺς ἐξ ἀλαζονείας +εὑρήσομεν, ἀλλὰ μᾶλλον ταῖς τῶν ἐρωτώντων ἀμαθίαις +ἐπιστυγνάζοντας. ἐπὶ μὲν οὖν ἡμῶν τε καὶ τῶν καθ’ ἡμᾶς +οὐκ ἀκόμψως εἰρῆσθαι τὸ τοιοῦτο ὑπολαμβάνω· θερμὸν δὲ +3. ἀπόντων Β. ἀγαπόντων D. 7. πότε] εἰ ποτὲ Β. 8. ἐφίκοιτο Β. +9. σοφὰ] + γὰρ Β. 13. σοι om. Β. (C.) 17. τὴν γλῶτταν Β. +πατῶν (sic) Β. Statim καρδίαν B.D. καρδίας Ed. 22. Ἐρῶμεν Β. Statim +δέ Β. μακρῷ Β. 25. αὐτοὺς] ἑαυτοὺς D. sed οἶμαι αὐτοὺς D mg. 28. τὸ +τοιοῦτο Β. τοῦτο Ed. + + +τοῖς ἐκεῖνα διερωτήσασιν ἐπιφέρει τὸν ἔλεγχον ὁ Σωτῆρ’, ὡς +λαλοῦσιν ἀπαιδεύτως, καὶ ἀσυνέτως διεσκεμμένοις, οὐχ ὅτι +προσήκοι ζητεῖν τὰ ἐφ’ οἷς ἃν γένοιντο καλοί τε καὶ ἀγαθοὶ, +ἀλλ’ ἐπὶ μισθῷ σωματικῷ καὶ τούτω εὐτελεστάτῳ κατακολυθεῖν + αὐτῷ. τί γὰρ ἂν γένοιτο τροφῆς τῆς ἐφημέρου, a 296 Α. +καὶ οὐκ ἐν πολυτελεῖ, τὸ ἔλαττον; ἐπιτηδευτέον τοιγαροῦν +τὴν εἰς χριστὸν καὶ εὐλάβειαν καὶ ἀγάπησιν, οὐχ ἵνα τι τῶν +σωματικῶν εὑρίσκωμεν, ἀλλ’ ἵνα τὴν δι’ αὐτοῦ σωτηρίαν +ἀποκερδαίνωμεν, καὶ μὴ λέγωμεν μὲν ἀγαθὰ πρὸς αὐτὸν, + ὥσπερ οὖν ἐκεῖνοι τό Ῥαββὶ, ἐμπορίας δὲ ἄλλως ὑπόθεσιν Supra ver. 25. +καὶ ἀπλήστου χρημάτων συγκομιδῆς τὴν χρηστολογίαν +ἀρτύωμεν· ἤγουν ὁ τοιούτοις ἐπιχειρῶν, οὐκ ἀγνοήσει λοιπὸν +ὅτι πικρῶς ἐλέγχοντι προσβαλεῖ τῷ Χριστῷ, καὶ τὴν κεκρυμμένην b +ἐν αὐτῶ κακίαν ἀποκαλύπτοντι.

+

Θαυμάσαι δὲ πάλιν ἀκόλουθον καὶ τὴν ἐπὶ τούτοις οἰκονομίαν. +ἐπειδὴ γὰρ νόσῳ κατειλημμένους ἐθεᾶτο τῇ προειρημένῃ, +καθάπερ τις ἀριστοτέχνας καὶ ἐπιστήμων ἰατρὸς, +διπλοῦν αὐτοῖς ἐπενόησε φάρμακον, ἀξιολογωτάτῳ σημείω +τὸν ἐπωφελῆ παραπλέξας ἔλεγχοv. τὸ μὲν οὖν σημεῖον + εὑρήσομεν ἐν τῷ εἰδέναι τὰ ἐν αὐτοῖς, ἐν δὲ τῷ κυρίως μὴ +δι’ εὐσέβειαν ζητεῖν ἐπείγεσθαι λέγειν αὐτοὺς τὸν θαυματουργὸν, c +θεωρήσεις τὸν ἔλεγχον· ὠφελεῖ δὲ διττῶς. τῶ μὲν +γὰρ ἐξεπίστασθαι σαφῶς τὰ ἐν αὐτοῖς βουλεύματα καὶ +γνωρίζειν ἀκριβῶς, ἀσυνέτους ὄντας ἐπιδεικνύει, ὅτι δὴ λήσονται + τὸν θεῖον ὀφθαλμὸν οἰομένους, καταχώσαντες μὲν ἐν +καρδίᾳ τὴν πονηρίαν, ἐπιτηδεύοντες δὲ τὸ ἐν γλώττῃ γλυκύ. +τοῦτο δὲ ἦν ἀναπείθοντος ἤδη νόσου μὲν τῆς ἐπὶ τούτοις +ἀποφοιτᾶν, ἁμαρτίας δὲ καταλήγειν οὐ μικρᾶς· ὑβριστὴς +γὰρ ὄντως καὶ παράνομος, ὁ ταύτην ἔχων ἐπὶ Θεῷ τὴν διάληψιν· + τῷ δὲ χρησίμως ἐλέγχειν ἡμαρτηκότας, ἀνασειράζων d +τρόπον τινὰ τοῦ κακοῦ τὸν ἐπέκεινα δρόμον· ἕρπει μὲν γὰρ +5. τε pro τῆς Β. 6. πολυτελεῖ Β. πολυτελείᾳ Ed. 7. καὶ prius assumptum +ex Β. 12. μὴ ἀρτύωμεν Migne. 13. προσβαλεῖ Β. προσβάλλει Ed. 17. ἀριστοτέχνης +correxit Migne sed dativum ἀριστοτέχνα exhibent codices supra 186 e. +19. τὸ pro ’τον Β. παραπλήξας Β. 22. ὠφελεῖ δὲ] ὁφίλημεν Β. + + +καὶ ἐκτείνεται τὸ κωλύον ἔχον οὐδέν· φωραθὲν δέ πως +μονονουχὶ καὶ αἰσχύνεται, καὶ σχοινίου δίκην εἰς ἑαυτὸ +συστέλλεται. ὠφελεῖ τοιγαροῦν καὶ ἐλέγχων ὁ κύριος, +καὶ δι᾿ ὧν ἄν τις αὐτὸν ὅτι πλήττοι νομίσειε, διὰ τούτων +αὐτῶν εὐεργετοῦντα θεάσαιτο. νοητέον ἐντεῦθεν, ὅτι κἀν +θωπεύωσί τινες, ἢ καὶ χρηστοῖς περισαίνωσι λόγοις τοὺς +e τῶν ἐκκλησιῶν ἡγουμένους, μὴ ὀρθοποδῶσι δὲ περὶ τὴν +πίστιν, οὐ συναρπάζεσθαι ταῖς κολακείαις ἀκόλουθον αὐτοὺς, +οὐδὲ ὥσπερ τινὰ μισθὸν τῶν ἐπαίνων ἀντικιχρᾶν τοῖς ἐπανορθώσεως +δεομένοις, τὴν ἐφ᾿ οἷσπερ ἃν πταίωσι σιωπήν· +ἐλέγχειν δὲ μᾶλλον ἐκ παρρησίας, καὶ μεταχωρεῖν ἀναπείθειν +ἐπὶ τὸ ἄμεινον, ἤγουν διὰ τούτου κἂν ἑτέρους ὠφελειν, +1 Τim. v. 20. κάτα τὸ εἰρημένον ὕπο του Παύλου “ Τοὺς ἀμαρτά +“ νοντας ἐνώπιον πάντων ἔλεγχε, ἵνα καὶ οἱ λοιποὶ φόβον +“ ἔχωσι.”

+

Τὰ μὲν οὖν ἐν τοῖς προκειμένοις ἡμῖν ἀνὰ μέρος ἐν +297 Α. a τούτοις, ἀκόλουθα γεμὴν καὶ ἀναγκαίως ἐπενηνεγμένα τοῖς +ἤδη προτεθεωρημένοις, ἀναδείκνυσθαι δεῖν ὑπολαμβάνω καὶ +Supra p. 293. αὐτά. οὐκοῦν ἐν ἐκείνοις ἐλέγομεν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τὴν +ἐκ τοῦ ὄρους κάθοδον τὴν δευτέραν ἡμῖν καὶ εἰσαῦθις ἐσομένην +ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐπιδημίαν ἀνατυποῦν, καὶ ὡς ἐν +Ib. d e. συναιρέσει τοῦ παντὸς θεωρήματος προσεπετίθεμεν, ὅτι καὶ +ἀγρυπνοῦσι καὶ ἐν τῷ πονεῖν ὑπάρχουσιν ἔτι τοῖς ἑαυτοῦ +μαθηταῖς ἐπιφαίνεται, καὶ δειλίας ἀπαλλάξας παραχρῆμα τὸ +b σκάφος ἐτίθει πρὸς γῆv. καὶ τί τὸ ἐν τούτοις ὡς ἐν τύποις +ἡμῖν ζωγράφου μένον, ἐν ἐκείνοις ἐσαφηνίζομεv. ἀλλ᾿ ἐπιτήει +καὶ νῦν, ὅτι μετὰ τὸ κατελθεῖν ἐκ τοῦ ὄρους τὸν +Ἰησοῦν, ὑστεροῦσί τινες περὶ τὴν ἀκολούθησιν, καὶ τελευταἲοι +Supra ver. 22. βαδίζουσιν ἐπ᾿ αὐτόv. ἔρχονται γὰρ “ τῇ ἐπαύριον,” +1. ἔχοντα D. δέ πὼς] δόπως ( = δ᾿ ὅπως) Β. 2. εἰς ἑαυτοῦ στέλλεται Β. +6. καὶ assumptum ex Β. περιβαίνωσι Β. Statim λόγοις om. Β. τοῖς τῶν ἐκκλησιῶν +ἡγουμένοις Β. 9. τὸν ἔπαινον Β. 10. περ assumptum ex Β. +14. ἐλέγχειν Β. 17. ἀκόλουθα B.D. ἀκολουθία Ed. 20. εἰσαῦθις Β. +αὖθις Ed. 22. θεωρήματος Β. θεωρήματα Ed. Statim προσεπετίθεμεν edidi. +προσεπιτίθεμεν Β. προσετίθεμεν Ed. 25. ἐν τούτοις Β. ἐκ τούτων Ed. +27. καὶ assumptum ex Β. 28. ὑστεροῦσί Β. ὑστερίζουσι Ed. + + +οὐκ ἀπαρατηρίηως καὶ τοῦτο προστεθεικότος τοῦ εὐαγγελιστοῦ· +εἶτα περιτυχόντες, χρηστοῖς κολακεύειν ἐπιχειροῦσι +λόγοις, ἐπιπλήττει δὲ αὐτοῖς ὁ χριστὸς, ζέοντα καὶ δριμὺν +ἐπαγαγὼν τὸν ἔλεγχον, ἵνα πάλιν ἐκεῖνο διενθυμώμεθα, ὅτι + μετὰ τὸ ἀφικέσθαι τὸν κύριον ὡς ἡμᾶς ἐξ οὐρανῶν, εἰκαιοτάτη c +λοιπὸν καὶ ἀνωφελὴς ἀνθρώποις ἡ τῶν ἀγαθῶν ἐπιζήτησις, +καὶ τὸ ἀκολουθεῖν ἐθέλειν αὐτῷ καιρὸν οὐκ ἔχει τὸν +πρέποντα. ἀλλὰ κἂν προσίωσί τινες, προσηνεστάτοις αὐτὸν +καταμαλθάξειν οἰόμενοι λόγοις, οὐκέτι χρηστῷ περιτεύξονται + καὶ πράῳ τῷ κρίνοντι, ἀλλ᾿ ἐλεγκτικῷ τε καὶ πληκτικῷ· τὴν +γὰρ τῶν ἐλεγχομένων θωπείαν, καὶ αὐτὸν δὲ τὸν ἔλεγχον +ἐν τοῖς τοῦ Σωτῆρος θεωρήσεις λόγοις, ὅτε δὴ καί φησι +“ Πολλοὶ ἐροῦσί μοι ἐν ἐκείνη τῆ ἡμέρᾳ·” τῇ τῆς κρίσεως S.Math. xii. 22. +δηλονότι “ Κύριε κύριε, οὐ τῷ σῷ ὀνόματι δαιμόνια ἐξεβ d + “ άομεν;” ἀλλὰ “ τότε, φησὶν, ὁμολογήσω αὐτοῖς, ὅτι Ib. 23. +“ ἀμὴν λέγω ὑμῖν οὐδέποτε ἔγνων ὑμᾶς·” οὐ γὰρ ἐζητήσατε +με, φησὶ, καθαρῶς, ἀλλ᾿ οὐδὲ τὸ ἐν ἁγιασμῷ διαπρέπειν +ἠγαπήσατε, ἔγνων γὰρ ἂν διὰ τούτων ὑμᾶς, ἀλλ᾿ ἐπείπερ +εἰς εὐπορίας εὕρεσιν τὴν ἐν δοκήσει καὶ ἐν ψιλαῖς ὑπονοίαις + εὐλάβειαν ἐποιήσασθε, καὶ ἠγνοηκέναι δικαίως ὁμολογῶ· +ὅπερ οὖν ἐν τούτοις εἶναί φαμεν τό κύριε, κύριε, τοῦτο καὶ ἐνθάδε e +τό Ῥαββί. οὐκοῦν ὅτῳ τὸ κολάζεσθαι πικρὸν, μὴ κααπιπέτω +πρὸς ἀνανδρίαν, μηδὲ ἀσθενείτω ποικίλως εἰς τὸ +πλημμελεῖν, εἰς χρηστότητα βλέπων τὴν ἐν Θεῷ, ἀλλ᾿ ἑτοιμαζέτω + “ εἰς τὴν ἔξοδον αὐτοῦ τὰ ἔργα αὐοῦ,” καθὰ γέγραπαι, Prov. xxiv. 42. +“ καὶ παρασκευαζέσθω εἰς ’τον ἀγρὸν, ἀγρὸν,” τουτέστιν, ἓως +ἐστὶν ἐν τῷδε τῷ κόσμῳ. ἀγρὸν γὰρ τὸν κόσμον ἡρμήνευσεν S.Matth xiii. 38. +ὁ Σωτῆρ᾿. παρασκευαζέσθω δὲ πρὸς ἀπόδειξιν ἁγιασμοῦ καὶ +δικαιοσύνης ἐπὶ τοῦ θείου βήματος. οὐ γὰρ ἀκαίρως ὄντα a 298 Α. + φιλάνθρωπον θεωρήσει τὸν δικαστὴν, ἀλλ᾿ οὐδὲ τοῖς εἰς +1. ἀπαρετήτως Β. 4. ἐπαγαγὼν Β. ἐπάγων Ed. 11. αὐτὸς Β. +13. ἡμέρα] ὥρα καὶ ἡμέρᾳ pro more corrigens per additionem non per rasuram B. +16, οὐ] οὐδὲ B. 18. ἂν om. B. 19. εὐπορίας B. ἐμπορίας Ed. ὑπονοίαις] +διανοίαις κοὶ ὑπονοίαις Β. cf, 13. 25. εἰς τὴν ἔξοδον αὐτοῦ τὰ ἔργα αὐτοῦ Β. +τὸ ἔργον αὐτοῦ εἰς τὴν ἔξοδον αὐτοῦ Ed. 28. δὲ] γὰρ Β. + + +ἔλεον εἴκοντα λόγοις, τὸν ᾧπερ ἐχρῆν ἀμελητὶ καταπείθεσθαι +καλοῦντι πρὸς σωτηρίαν, ὅτε καὶ ὁ τῆς ἡμερότητος +ἐπεδίδου καιρὸς, καὶ τὴν ἐπὶ τοῖς ἤδη προεπταισμένοις ἐξαιτεῖν +ἀμνηστίαν, καὶ τὴν ἐκ Θεοῦ τοῦ σώζοντος φιλανθρωπίαν +ἐπιζητεῖv.

+

Ἐργάζεσθε μὴ τὴν βρῶσιν τὴν ἀπολλυμένην, ἀλλὰ τὴν βρῶσιν +b τὴν μένουσαν εἰς ζωὴν αἰώνιον.

+

Τοιοῦτόν τι πάλιν ἐπὶ τὸ καθόλου καὶ γενικώτερόν πὼς +ἐκπλατύνων τὸν λόγον, ὁ Παῦλος ἡμᾶς ἐκδιδάσκει λέγων +Gal.vi. 8. “Ὁ σπείρων εἰς τὴν σάρκα ἐκ τῆς σαρκὸς θερίσει φθοράν· +“ὁ δὲ σπείρων εἰς τὸ πνεῦμα ἐκ τοῦ πνεύματος θερίσει ζωὴν +“αἰώνιον.” σπείρειν μὲν γὰρ εἰς τὴν σάρκα φησὶ τοὺς οἵ γε +ταῖς τῆς σαρκὸς ἡδοναῖς ὅλας ὥσπερ ἐπιτρέψαντες τὰς ἡνίας +c δρομαῖοι βαδίζουσιν ἐφ’ ὅπερ ἂν βούλωνται, διακρίνοντες μὲν +οὐδαμῶς τὸ σφίσι λυσιτελὲς ἀπὸ τοῦ κατασίνεσθαι καὶ ἀδικεῖν +πεφυκότος, δοκιμάζειν δὲ ὅλως τὸ τῷ νομοθέτῃ δοκοῦν +οὐδαμόθεν κατειθισμένοι, ἐπὶ δὲ μόνον τὸ ἡδύ τε καὶ πρόσκαιρον +ἀπερισκέπτως κατασυρόμενοι, καὶ τῶν ὁωμένων προκρίνοντες +οὐδέν· σπείρειν δὲ πάλιν εἰς τὸ πνεῦμα διισχυρίζεται, +τὰ ἐφ’ οἷς ἂν βούλοιτο διαπρέπειν ἡμᾶς τὸ Ἅγιον +Πνεῦμα, ὅλον μὲν τῆς ἑαυτῶν διανοίας δαπανῶντας τὸ +d σπούδασμα, συντόνῳ δὲ οὕτως ἀποκεχρημένους μένους φροντίδι +πρὸς γεωργίαν τῶν ἀγαθῶν, ὡς εἰ μή τις αὐτοὺς κατήπειξε +λόγος φυσικός τε καὶ ἀνυπέρθετος τὰς ἀναγκαίας τῆ σαρκὶ +χαρίζεσθαι τροφὰς, οὐδ’ ἂν εἰς τοῦτό ποτε καταβαίνειν +Rom.xiii. 14. ἠνέσχοντο. οἶμαι τοίνυν προσήκειν ἡμᾶς, “τῆς μὲν σαρκὸς +“εἰς ἐπιθυμίας” μηδεμίαν ὅλως τίθεσθαι πρόνοιαν, προσκεῖσθαι +δὲ μᾶλλον τοῖς ἀναγκαιοτάτοις, καὶ ἐπιτηδεύειν ἐπείγεσθαι +τὰ ὅσαπερ ἡμᾶς εἰς τὴν αἰώνιόν τε καὶ θείαν ἀνατοῖς +3. pro τὴν (hicne an ver. sq. ?) Β. 9. ἐκδιδάσκει] ἐκπαιδεύει D mg. +“al. ἐκπαιδεύει[ν]” Ed. mg. 14. μὲν] δὲ Β. 20. τὰ — βούλοιτο] τοὺς +— βούλοιντο Β. 24. ἀναγκαίους Β. 27. ἐπιθυμίας Β. ἐπιθυμίαν Ed. +Statim οὐδεμίαν Β. 29. ὅσα περ] ὅσα περὶ B. + + +φέρει ζωήv. τὸ μὲν γὰρ τὰς τοῦ σώματος ἀποθαυμάζειν e +τρυφὰς, καὶ μηδὲν ἡγεῖσθαι τὸ ἄμεινον τῶν περὶ γαστέρα +πλεονασμῶν, θηριῶδες ὄντως, καὶ τῆς ἐπὶ τοῖς ἐσχάτοις +ἀλογίας οὐκ ἀμοιροῦv. τὸ δὲ προσκεῖσθαι τοῖς ἀγαθοῖς, καὶ + λίαν ἐπείγεσθαι διαπρέπειν ἐν ἀρεταῖς καὶ τοῖς τοῦ πνεύματος +ὑποκεῖσθαι νόμοις, προσίεσθαί τε καὶ λίαν ἀσμένως τὰ παρὰ +Θεοῦ πρὸς σωτηρίαν ἐφοδιάζειν ἡμᾶς ἰσχύοντα, δοίην ἂν +ἔγωγε πρέπειν ὄντως τῷ τὴν ἰδίαν ἐπιγινώσκοντι φύσιν, καὶ +ὅτι ζῷον πεποίηται λογικὸν κατ’ εἰκόνα τοῦ κτίσαντος οὐκ a 299 Α. + ἠγνοηκότι. οὐκοῦν ὡς αὐτός που φησὶν ὁ Σωτῆρ’ “Μὴ S.Matth. vi. 31. +“μεριμνῶμεν τί φάγωμεν ἢ τί πίωμεν ἢ τί περιβαλώμεθα,” +λογιζόμενοι δὲ ὅτι κρείττων ἐστὶν “ἡ ψυχὴ τῆς τροφῆς, Ib. 25. +“καὶ τὸ σῶμα τοῦ ἐνδύματος,” ὅπως ἂν ἔχοι καλῶς τὰ +τιμιώτερα μᾶλλον τῶν ἐν ἡμῖν ἐνθυμώμεθα.

+

Εὐπαθοῦντος μὲν γὰρ τοῦ σώματος, καὶ ταῖς αὐτῷ καταλλήλοις +πιαινομένου τρυφαῖς, ὄνησις μὲν οὐδεμία τῆ ἀθλίᾳ +ψυχῇ· ἐκ δὲ τῶν ἐναντίων, καὶ πολύ τι τὸ βλάβος ἀνατελεῖ. b +κατοιχήσεται γὰρ εἰς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον, ἐπείπερ ἀνάγκη +τοὺς οὐδὲν τῶν ἀγαθῶν εἰργασμένους, τῆς ἐπὶ τούτοις εἴσω γενέσθαι + δίκης, λογισμῷ δὲ τῷ πρέποντι χαλιναγωγηθέντος τοῦ +σώματος, καὶ τοῖς τοῦ πνεύματος ὑπεζυγμένου μένου νόμοις, σώζεσθαι +πάντως ἀνάγκη τὸ συναμφότεροv. ἐστι τοίνυν τῶν ἀτοπωτάτων, +τῆς μὲν προσκαίρου καὶ ὅσον οὐδέπω φθαρησομένης +σαρκὸς οὕτως ἡμᾶς προνοεῖν, ὡς οἴεσθαι δεῖν οὐδενὸς ὅλως + ἀπολιμπάνεσθαι τῶν φιλαιτάτων αὐτῇ· ἐν παρέργου δὲ τάξει c +λαβεῖν, ἢ καὶ τῷ μηδενὶ παρισοῦν τὴν ἐπὶ ψυχῇ φροντίδα, +καίτοι τοσοῦτον οἶμαι προσήκειν ἐπείγεσθαι μᾶλλον ἡμᾶς +προσκεκλίσθαι τοῖς ἐπὶ ψυχῇ φροντίσμασιν, ὅσον καὶ ἐν ἀμείνοσιν +ἢ κατὰ σάρκα ἐστίν· οὕτω γὰρ ὄντως, καὶ τῶν ἡττωμέσωὴν +I. ἀναφέρει inverso ordine Β. 3. πλεονασμῶν] "al. πλησμονῶν” +Ed. mg. 6. τε] τοῖς ἀγαθοῖς Β. παρὰ B.D. περὶ Ed. 7. δοίην] δυοῖν Β. +12. μὲν pro δὲ Β. ἡ ψυχὴ τῆς τροφῆς hoc ordine Β. 15. εὐπαθοῦντος Β. +εὐπειθοῦντος Ed. qui εὖ παθόντος conjicit. Statim μὲν om. Β. 16. τρυφαῖς Β. +τροφαῖς Ed. 19. εἴσω] ἴσως Β. 25. φιλεστάτων Β. ἐν παρέργου δὲ +τάξει] παρέργου δὲ τάξιν Β. 28. ὅσῳ Β. + + +νῶν προτάττοντες τὸ ὡς ἐν συγκρίσει νικῶν, καὶ δικαίαν τὴν +ἐπὶ τούτοις ὁρίζοντες ψῆφον, ὅσιοί τε καὶ σοφοὶ γενησόμεθα +d δικασταὶ, καὶ οὐχ ἑτέροις τισὶ τὴν ἐκ λογισμῶν ἀγαθῶν ὀρθότητα +χαριούμεθα, μᾶλλον δὲ ταῖς οἰκείαις περιθήσομεν κεφαλαῖς. +ἐργαζώμεθα τοίνυν καθά φησιν ὁ Σωτῆρ’ μὴ τὴν βρῶσιν +τὴν ἀπολλυμένην· χωρήσασα γὰρ εἰς γαστέρα καὶ εἰς ὀλίγον +κομιδῆ τὸν καιρὸν πρὸς εὐτελεστάτην ἡδονὴν τὸν νοῦν +διαπαίξασα πρὸς ἀφεδρῶνα χωρεῖ, καὶ ἐκ γαστρὸς αὖθις +Ps. ciii. 15. μετοχετεύεται. ἡ δὲ βρῶσις ἡ πνευματικὴ τὴν καρδίαν +στηρίζουσα, συνέχει τὸν ἄνθρωπον εἰς ζωὴν αἰώνιον, ἢν καὶ +χορηγήσειν αὐτὸς ἡμῖν ὁ Χριστὸς ἐπαγγέλλεται, λέγων +e “Ἣν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑμῖν δώσει·” συναναπλέξας +ὁμοῦ τῷ θεοπρεπεῖ τὸ ἀνθρώπινον, καὶ συζεύξας ὅλον +τῆς οἰκονομίας τῆς μετὰ σαρκὸς τὸ ἐν κόσμῳ μυστήριον. +ὑπαινίττεται δέ πὼς τὴν μυστικήν τε καὶ πνευματικωτέραν +τροφὴν, δι’ ἧς καὶ σῶμα καὶ ψυχὴν ἁγιαζόμενοι διαζῶμεν +ἐν αὐτῷ. γυμνότερον δέ πὼς ἐν τοῖς ἐφεξῆς τοῦτο λέγοντα +θεωρήσομεv. τετηρήσθω τοιγαροῦν ὁ λόγος τῷ χρεωσουμένῳ +καιρῷ τε καὶ τόπῳ.

+1. προστάττοντες Β. 4. περιθήσομεν Β. ἐπιθησόμεθα Ed. 8. ἐφεδρῶνα +D. ἐφεδρῶνα Ed. 11. χριστὸς] σωτὴρ Β. 14. τῆς μετὰ σαρκὸς +οἰκονομίας Β. +
+ +
+ +a 300 A. +ΚΕΦΑΛΗ Ε. +

Ὃτι χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός ἐστιν ὁ +Μονογενὴς, καὶ οὐχ ἕτερος παρ᾿ αὐτὸν ἢ ἔστιν ἢ νοεῖται +χαρακτηρ.

+

Ἣν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθώπου ὑμῖν δώσει· τοῦτον τὰρ ὁ Πατὴρ +ἐσφράγισεν ἑ Θεὁς.

+

ΟΥΚ ἠγνόησε πάλιν, ὡς Θεὸς, τὰ ἐκ τῆς Ἰουδαϊκῆς +ἀμαθίας ἐσόμενα τυχὸν ἐγκλήματα, καὶ τὰ ἐφ᾿ οἷς ἐξαγριοῦσθαι b +πολλάκις αὐτοὺς ἀπαιδεύτως συμβέβηκεv. ᾔδει δὲ + ὃτι λογιοῦνται καθ᾿ ἑαυτοὺς, εἰς μόνην ὁρῶντες τὴν σάρκα, +καὶ τὸν ἐν αὐτῇ Θεὸν Λόγον οὐκ ἐννοήσαντες τίς οὗτος ἄρα +ἐστὶν ὁ τοῖς θεοπρεπέσι λόγοις ἐπιπηδῶν; τίς γὰρ ἃν +ἀνθρώποις χορηγήσαι τροφὴν, τὴν εἰς ζωὴν συνέχουσαν τὴν +αἰώνιον; φύσεως μὲν γὰρ ἀνθρωπίνης παντελῶς ἀλλότριον + τὸ τοιοῦτόν ἐστι, μόνῳ δ᾿ ἃν πρέποι τῶ ἐπὶ πάντας ὄντι +Θεῷ. προαπολογεῖται τοιγαροῦν ὁ Σωτῆρ’, καὶ δυσωπεῖ ταῖς c +εὐκαίροις τῶν λόγων ἐπαγωγαῖς, τὴν προσδοκουμένην αὐτῶν +ἀθυρογλωττίαv. ἐπιδώσειν μὲν γὰρ τὴν βρῶσιν αὐτοῖς τὴν εἰς +ζωὴν ἀποτρέφουσαν τὴν αἰώνιον τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου φησὶν, + ἐσθραγίσθαι γμὴν ἀπὸ τοῦ Πατρὸς ἑαυτὸν παραχρῆμα +διισχυρίσατο· ἢ τὸ ἐσφραγίσθαι πάλιν, ἀντὶ τοῦ κεχρίσθαι +τεθεικώς· κατασφραγίζεται γὰρ ὁ χριόμενος· ἤγουν ὅτι +μεμόρφωται φυσικῶς πρὸς τὸν Πατέρα δεικνύς. ὅμοιον γὰρ +ὡς εἰ ἔλεγεν Οὐκ ἀδυνατήσω βρῶσιν ὑμῖν ἐπιδοῦναι τὴν d +12. ἂν om. B. 13. χορηγήσοι B.D. χορηγήσαιτο Ed. 14. μὲν om. Β. +21. κεζρίσθαι] + θεικῶς Catt. 22. γὰρ ὁ] δὲ οὐ Β. 23. γὰρ Β. Catt. +οὑν Ed. + + +μένουσαν καὶ εἰς αἰώνιον ζωήν τε καὶ τρυφὴν ἀναφέρουσαν. +εἰ γὰρ καὶ ὁρῶμαι καθάπερ εἷς ἐξ ὑμῶν, ἄνθρωπος δηλονότι +μετὰ σαρκὸς, ἀλλ’ ἐχρίσθην καὶ κατεσφραγίσθην παρὰ τοῦ +Θεοῦ καὶ Πατρὸς εἰς ἀπαράλλακτον ὁμοιότητα, τὴν ὡς πρὸς +αὐτόv. ὄψεσθε γὰρ, φησὶν, ἐν ἐμοὶ μὲν ἐκεῖνον, ἐμὲ δὲ αὖ +πάλιν ἐν ἐκείνῳ φυσικῶς, καὶ εἰ γεγέννημαι δι’ ὑμᾶς ἄνθρω- +e πος ἐκ γυναικὸς κατὰ τὸν ἄρρητον τῆς οἰκονομίας λόγον· +ἔχω γὰρ δὴ τὸ πάντα δύνασθαι δρᾶν ἐν ἐξουσίᾳ θεοπρεπεῖ, +ἀπολειφθήσομαί τε κατ’ οὐδένα τρόπον τῆς ἐνούσης ἰσχύος +τῷ φύσαντι· καὶ εἰ δίδωσι τροφὴν ὑμῖν τὴν πνευματικὴν +τὴν διασώζουσαν εἰς ζωὴν αἰώνιον ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ἐπιδώσει +δῆλον ὅτι καὶ ὁ Υἳος, καὶ ἐν σαρκὶ γεγονὼς, εἰκὼν +ἀπαράλλακτος ὑπάρχων αὐτοῦ, νοουμένης δηλονότι τῆς κατὰ +πᾶν ὁτιοῦν ἐμφερείας, οὐ κατὰ τοὺς τῆς σαρκὸς χαρακτῆρας, +ἀλλ’ οὐδὲ κατά τι γοῦν τῶν ὅλως ἐν σωματικῷ νοουμένων +301 Α. a σχήματι, ἀλλ’ ἐν δόξῃ θεοπρεπεῖ καὶ ἰσοστάθμῳ δυνάμει, +καὶ ἐν ἐξουσίᾳ βασιλικῇ. ἐπιτηρητέον δὲ πάλιν, ὅτι τὸν +υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἐπιχορηγήσειν εἰπὼν τὰ θεοπρεπῆ, καὶ +κατεσφραγίσθαι πρὸς εἰκόνα τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, οὐκ ἀνέχεται +μερισμοῦ τοῦ διατέμνοντος τῆς κατ’ ἀλήθειαν υἱότητος +τὸν ἐκ παρθένου ναὸν, ἀλλ’ ἕνα πάλιν ἑαυτὸν ὁρίζει τε καὶ +νοεῖσθαι βούλεται· καὶ γὰρ εἷς ὄντως ἐστὶν ἐφ’ ἡμᾶς ὁ +Χριστὸς, καθάπερ ἁλουργίδα βασιλικὴν τὸ ἴδιον φόρημα +b περικείμενος, φημὶ δὴ τὸ ἀνθρώπινον σῶμα, ἤτοι ναὸν τὸν +ἐκ ψυχῆς δηλονότι καὶ σώματος, εἰ καὶ εἷς ἐξ ἀμφοῖν ὁ +Χρισός.

+

Αλλ’, ὦ βέλτιστε, πάλιν ὁ χριστομάχος ἐρεῖ, δίδου ταῖς +ἀληθείαις τὸ δύνασθαι κρατεῖν, μὴ κατασοφίζου τὸν λόγον, +ἐφ’ ὅπερ ἂν αὐτὸς ἐθελήσαις περιέλκων οὐκ εὐγενῶς. ἰδοὺ +Ι. καὶ prius assumptum ex Β. Catt. ζωὴν αἰώνιον inverso ordine Β. invitis Catt. +2. εἷς] τις B. εἷς habet Catt. 8. διὰ pro δὴ Β. ἐν om. B. 12. γεγο- +νὼς] ζωὴν γεγονὼς Β. 16. θεοπρεπείας (sic) Β. invitis Catt. 18. ἐπιχορηχήσειν +Catt. χορηγήσειν Ed. 24. δὴ Β. δὲ Ed. 25. εἰ καὶ om. Β. +27. ταῖς ἀληθείαις τὸ δύνασθαι] τῆς ἀληθείας δύναμιν Β. 29. ἂν αὐτὸς ἐθελή- +σαις] αὐτὸς ἐθέλησα Β. + + +σαφῶς, καὶ διὰ τούτων ἡμῖν οὐκ ἐκ τῆς οὐσίας ὑπάρχων τοῦ +Πατρὸς ὁ Υἱὸς ἀναδείκνυται, ἀλλὰ μᾶλλον ἀπεικόνισμα τῆς +οὐσίας αὐτοῦ. ἔστω δὲ δή τι τοιοῦτον, φησὶν, ὅ φαμεν· ἡ +σφραγὶς, ἤτοι τὸ σήμαντρον, κηρῷ τυχὸν ἤγουν ἑτέραις + ὕλαις ἐπιτηδείως ἐχούσαις εἰς τὸ λαβεῖν ἐνθλιβόμενον, καὶ c +τὴν ὁμοιότητα μόνην ἐγχαράξαν τὴν ἑαυτοῦ, πάλιν ἐπανακομίζεται +παρὰ τοῦ προσθλίβοντος, ζημιωθὲν ἐξ ἑαυτοῦ +μηδέν· οὕτως ὁ Πατὴρ πρὸς τὸν Υἱὸν ὅλον ἑαυτὸν ἐνιεὶς +καὶ ἐνσημάνας τρόπον τινὰ δι’ ἀκριβεστάτης τῆς ὁμοιώσεως, + οὐκ ἐξ ἑαυτοῦ πάντως ἔχει μέρος ὡσπεροῦν τῆς οὐσίας, +ἤγουν ἐξ αὐτῆς νοούμενον, ἀλλ’ ὡς εἰκόνα μόνην καὶ ὁμοίωσιν +ἀκριβῆ.

+

Ὁράτω δὴ πάλιν ὁ φιλομαθὴς, ὅτι καὶ νῦν ἡμῖν ὡς ὄφις +ὁ δι’ ἐναντίας ἐπιπηδᾷ, καὶ εἰς ὕψος αἴρει τὴν ἰοῦ γέμουσαν d + κεφαλήν· ἀλλ’ ὁ συνθραύων τὰς κεφαλὰς τοῦ δράκοντος, Ps. lxxiii. 14. +συνθραύσει καὶ ταύτην, καὶ δώσει πάλιν ἡμῖν τὸ δύνασθαι +τὰς πολυτρόπους αὐτῶν δυστροπίας ὑπεκδραμεῖv. λεγέτω +τοίνυν ἡμῖν ὁ δεινοῖς ἡμᾶς ἀρτίως περικτυπήσας λόγοις· ἡ +σφραγὶς ἤτοι τὸ σήμαντρον τὸ ἐξ ὕλης τυχὸν πεποιημένον + ἤτοι σιδηρᾶς ἤγουν τῆς ἀπὸ χρυσοῦ, ἆρ’ οὐχὶ πάντως ἐν +χαρακτῆρί τινι κατασημαίνει τὰ ἐν οἷς γίνεται, ἢ καὶ δίχα e +χαρακτῆρος ἔσται τε καὶ νοηθήσεται σήμαντρον; ἀλλ’ οἶμαι +πᾶς τις οὖν ὅτι καὶ τῶν παρ’ ἐκείνοις, καὶ οὐχ ἑκὼν ὁμολογήσειεν +ἀπὸ τοῦ πρέποντος πρὸς αὐτὴν συνελκόμενος τὴν + ἀλήθειαν, ὅτι δὴ πάντως ἐν χαρακτῆρι σφραγιεῖ· χαρακτῆρος +δὲ δίχα, κατά γε τὸν ἐν τῷ πρέποντι λογισμὸν, +οὐδαμῶς. ὅτε τοίνυν, καθάπερ ἡμῖν ἡ θεία διαμαρτύρεται +γραφὴ, “χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως” τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός Heb. i. 3. +ἐστιν ὁ Υἱὸς, ἐν αὐτῇ τε ὣν δηλονότι, καὶ ἐξ αὐτῆς φυσικῶς, + αὐτὸς ἐν τίνι κατασημαίνεται, ἣ διὰ τίνος ἑτέρου σφραγιεῖ a 302 A. +χαρακτῆρα τὸν ἴδιον ὁ Πατήρ; οὐ γὰρ δή τις ἐρεῖ τὸν +1. τοῦ Πατρὸς ὑπάρχων inverso ordine Β. 3. ὅ assumptum ex Β. +8. ἐνιεὶς] ἐνθεὶς Β. 10. ὡσπεροῦν Β. ὡσπερ Ed. 21. ἢ assumptum +ex Β. 22. τε om, Β. + + +Πατέρα μὴ εἶναι πάντως ἐν εἴδει θεοπρεπεῖ, ὅπερ ἐστὶν ὁ +Υἱὸς ἡ μορφὴ τοῦ τεκόντος αὐτὸν, ὃν εἴπερ τις θεάσαιτο +νοητῶς, αὐτὸν δῆλον ὅτι κατόψεται τὸν Πατέρα. διὰ γάρ +τοι τοῦτο καὶ ἑαυτὸν εἶναί φησιν ἐν αὐτῷ φυσικῶς, κἂν ἐξ +αὐτοῦ νοῆται κατὰ τὸ ἰδιοσύστατον, ὡσπεροῦν καὶ τὸ ἀπαύγασμα +b τυχὸν ἐν τῷ ἀπαυγάζοντι καὶ ἐκ τοῦ +καὶ ἕτερόν τι κατά γε τὸν ἐν νοήσει λόγον, καὶ πάλιν οὐχ +ἕτερον, ὡς πρὸς αὐτὸ θεωρούμενον, διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ λέγεσθαι, +καὶ ἐν αὐτῷ πάλιν ὑπάρχειv. καὶ οὐ δήπου κατὰ τὸ +ἐν μερισμῷ καὶ ἀποκοπῇ τῆ καθόλου, καὶ κατ’ οὐσίαν τὰ +τοιαῦτα λαμβάνεται· ἐμπεφυκότα γὰρ κατὰ τὴν ταὐτότητα +τῆς οὐσίας τοῖς ἀφ’ ὧν εἰσι, καὶ ἐξ αὐτῶν εἶναι πιστεύονται, +προκύπτοντα μέν πὼς κατὰ τὴν ἔκφανσιν τὴν ὡς ἐν νοήσει +c πρὸς ἕτερόν τι καὶ ἰδικῶς, πλὴν οὐ μεμερισμένως. σθραγίζεται +τοίνυν παρὰ τοῦ Πατρὸς, οὐ γυμνὸς ἢ ἄσαρκος ὁ ἐκ +τῆς οὐσίας αὐτοῦ Λόγος, ἀλλὰ μᾶλλον δι’ αὐτοῦ τὰ πρὸς +ὁμοίωσιν ἀναγόμενα τὴν ὡς πρὸς Θεὸν κατὰ τὸ ἐνδεχόμενον, +Ps. iv. 7. ὥσπερ οὖν ἐν ἐκείνῳ νοοῦμεν, ἐν τῷ τινας λέγειν “Ἐση- +“μειώθη ἐφ’ ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου σου, Κύριε.” +πρόσωπον μὲν γὰρ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς τὸν Υἱὸν εἶναί +φησιν, ὅπερ ἐστὶ πάλιν ὁ χαρακτήρ· φῶς δὲ τὸ ἐξ αὐτοῦ, +d τὴν διὰ τοῦ Πνεύματος ἐπὶ τὴν κτίσιν διήκουσαν χάριν, δι’ +ἧς ὡς πρὸς Θεὸν ἀναπλαττόμεθα διὰ πίστεως, οἱονεὶ σημάντρῳ +τινὶ τὴν πρὸς τὸν Υἱὸν συμμορφίαν ἀναλαμβάνοντες δι +αὐτοῦ, ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ Πατρὸς, ἵνα σώζηται καλῶς ἐν +ἡμῖν τὸ καθ’ ὁμοίωσιν καὶ εἰκόνα γεγενῆσθαι τοῦ κτίσαντος. +ἐπειδὴ δὲ ὁμολογουμένως πρόσωπόν ἐστι τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς ὁ Υἱὸς, εἴη δήπου πάντως ἂν αὐτὸς καὶ ὁ χαρακτὴρ +ἐν ᾧ σφραγίζει Θεός.

+

Ἀλλὰ ναὶ, φησὶν ὁ δι’ ἐναντίας, ὅτι μὲν διὰ τοῦ Πνεύματος +e κατασφραγίζει Θεὸς τοὺς ἁγίους πιστεύομεν, +5. κατὰ Β. διὰ Ed. 7. κατά γε τὸν] κατ’ αὐτὸν Β. 20—22 et 2729. +Veccus Epigr. iv. 27. ὁμολογοῦμεν ὡς (sic) Β. 28. ἂν assumptum ex Β. +deest in Vecco. + + +οὐδὲν ὅλως τὰ παρὰ σοῦ πρὸς τὴν προκειμένην εὑρίσκεται +ζήτησιν· διὸ δὴ πάλιν ἀναλαβόντες ἐροῦμεν Ἡ σφραγὶς ἡ +ἀπὸ σιδήρου τυχὸν ἢ καὶ χρυσοῦ νοουμένη ἐγχαράττει τὴν +ὁμοίωσιν τὴν ἑαυτῆς ταῖς ὕλαις, ταῖς ἐφ’ αἷς ἃν γένοιτο, + ἀποβαλοῦσα μὲν ἐξ ἑαυτῆς οὐδὲν, μόνην δὲ κατ’ ἐνέργειαν +τὴν ἐκ τοῦ προστεθλίφθαι κατασημαίνουσα τὰ δεχόμενα· +οὕτω νοοῦμεν ἐσφραγίσθαι παρὰ τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν, +οὐδὲν ἔχοντα τῆς οὐσίας αὐτοῦ, ἀπολαύσαντα δὲ μόνης τῆς +ἀκριβοῦς ὁμοιώσεως, καὶ ἕτερόν τι παρ’ αὐτὸν ὑπάρχοντα, + καθάπερ εἰκόνα πρὸς τὸ ἀρχέτυποv.

a 303A. +

Ὢ παρανοίας ἀμέτρου καὶ ῥιψοκινδύνου φρονήματος· ὡς +εὐκόλως ἐπελάθου τῶν ἄρτι γεγυμνασμένωv. μένωv. χαρακτῆρα +μὲν γὰρ τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν εἰρήκαμεν, σφραγίζεσθαι δὲ +ἐν αὐτῷ τὸ ἀλλότριον, καὶ οὐκ αὐτὸν, ἵνα μὴ αὐτὸς ἑαυτοῦ + νοοῖτο χαρακτήρ. σὺ δὲ ἡμῖν οὐκ ὀρθῶς τὸν ἐπὶ τούτοις +ἀπολακτίσας λόγον, μόνην αὐτῷ τὴν κατ’ ἐνέργειαν ὁμοιότητα +περιτιθεὶς οὐκ ἐρυθριᾷς. ἐν μόνοις οὖν ἄρα χαρακτῆρσι +Θεὸς ἔσται καθ’ ὑμᾶς ὁ Υἱὸς, καὶ φύσει μὲν οὐδαμῶς, κατὰ b +δὲ τὸ μεμορφῶσθαι μόνον καὶ ἐσχηματίσθαι καλῶς πρὸς + τὴν τοῦ τεκόντος ἐμφέρειαv. τάχα δὲ οὐκέτι τεκόντος ὅλως· +ὥρα γὰρ ὑμᾶς διὰ τούτων ἀναιρεῖν καὶ τὴν γέννησιν, μᾶλλον +δὲ ἀνάγκη πᾶσα, καὶ εἰ μὴ βούλεσθε. περὶ μὲν οὖν τοῦ +χρῆναι πιστεύειν γεγεννῆσθαι τὸν Υἱὸν ἐκ Πατρὸς, πολὺς +ἡμῖν ἤδη δεδαπάνηται λόγος, ἢ καὶ ἐν οἰκείῳ καιρῷ δαπανηθήσεται· + πρεπωδέστερον δέ πὼς ἐπὶ τὸ ἐν χερσὶ βαδιούμεθα, +τοῖς ἀθυρογλωττεῖν ἀφυλάκτως εἰωθόσιν ἐκεῖνο προτείνοντες c +εἰς ἐρώτησιν Ἆρ’ οὐχὶ πάντως τὸ δοτὸν ἐροῦσι καὶ ἀφαιρετὸν +καὶ τὸ προσγεγονὸς ὅλως ἐγχωρεῖν ὁμολογοῦσι καὶ +ἀποβάλλεσθαι; ἢ γὰρ οὐχὶ καὶ ἀποπτύεσθαι πᾶν ὁτιοῦν + ἔσθ’ ὅτε συμβαίνει, ὃ μὴ κατὰ φύσιν ἐνερριζώθη τισίν; ἀλλ +τύχον +2. λοιπὸν ἡ ἀπὸ σιδήρου inverso ordine Β. 9. ἀπὸ pro καὶ B. 6. τεθλίξθαι +Β. 9. ὁμοιώσεως] ἀπολαύσεως καὶ ὁμοιώσεως Β. 13. σφραγίσθαι +(sic) Β. 16. ὁμοιότητα om. Β. 19. δὲ] γε Β. 25. τὸ] τὸν Β. +30. ἐρριζώθη Β. + + +ἔστι δῆλον, κἂν εἰ μή τις ἐκείνων συννεύσειεv. ἔσται δὴ οὖν, +κατά γε τὸν ἐν τοῖς ἐνδεχομένοις λόγον, γυμνός ποτε τῆς +ὁμοιώσεως ὁ Υἱός· μόνην γὰρ ὥς φατε κατ’ ἐνέργειαν τὴν +ὡς ἐκ Πατρὸς πρὸς αὐτὸν ἐσημάνθη, τὸ ἐκ φυσικῶν πλεονε- +d κτημάτων οὐκ ἔχων ἀσφαλὲς, ἀλλ’ ἕτερός τις παντελῶς +νοούμενος καὶ ὑπάρχων παρὰ τὸν γεννήσαντα, καὶ ὁλοσχερῶς +ἀποκεκομμένος τῆς οὐσίας αὐτοῦ. καλῶς γὰρ δὴ +σφόδρα ποιοῦντες, καὶ σοφωτάτοις τὰ πράγματα προαναβλέπονες +λογισμοῖς, ἠσφαλίσασθε τὸν Πατέρα, μηδὲν ἐξ +ἑαυτοῦ λέγοντες ἐπιδοῦναι τῷ Υἱῷ, πλὴν ὁμοιώσεως ἀξιῶσαι +μόνης, ἵνα μή τι πάθος νοῆται περὶ αὐτόv. τοῦτο γὰρ ὑμῶν +e τὸ ἀπόρρητον εὔηθες. ἠγνοήσατε γὰρ κατὰ τὸ εἰκὸς, ὅτι +πάντα ποιῶν ἀπαθῶς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, γεννήσει καὶ +ἀπαθῶς, καὶ πυρός ἐστι κρείττων· καταφερεῖ γὰρ καὶ εἰς +ταύτην ἡμᾶς ὁ λόγος τὴν χρείαν· οὐκ ἐν πάθει καὶ ἀποκοπῇ +τῇ κατὰ σῶμα νοουμένῃ γεννῶντος τὴν ἐξ αὐτοῦ πύρωσιν. +ἀκουέτωσαν τοίνυν οἱ πρὸς μόνας ὑπονοίας νεανικοὶ, καὶ τὸ +δυσφημεῖν ἀφυλάκτως χρῆμα μὲν οὐκ ἀνόσιον, ἀρετὴν δὲ +μᾶλλον εἶναι λογιζόμενοι, ὅτι περ εἰ ἐν μόνη τῇ καθ’ ὁμοίωσιν +οἰκειότητι συντετάχθαι φασὶ τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, ἐν +304 Α. a οὐδεμιᾷ τῶν ἀγαθῶν ἀσφαλείᾳ κείσεται, ἀποκινδυνεύσει δὲ +πάντως καὶ εἰς τὸ εἶναι φύσει Θεὸς, ἐπιδέξεται δὲ κατά γε τὸ +ἐνδεχόμενον καὶ τὴν εἰς τὰ χείρω παρατροπήv. καὶ γὰρ δὴ +καὶ πρὸς ἐκεῖνον ἐλέγετο τὸν Τυρίων ἡγούμενον, ἃ καὶ λόγος +ἡμᾶς ἀναγκαίως ἀναπείθει προσάπτειν τῷ τοῦ Διαβόλου +Ezek. xxviii. 12. προσώπῳ “Σὺ εἶ ἀποσφράγισμα ὁμοιώσεως·” ἀλλ’ εὑρίσκεται +τῆς ὁμοιώσεως ἀποπεσὼν, ὁ πρὸς ὃν ὁ τοιοῦτος +εἴρηται λόγος. ὁρᾷς οὖν ἤδη, καὶ μάλα σαφῶς, ἀπὸ δὴ τῶν +b τοιούτων, ὡς οὐκ ἀσφαλὲς εἰς ἀκλόνητον στάσιν τοῖς νοητοῖς +τὸ ἐν ὁμοιότητι κεῖσθαι μόνη τῇ πρὸς Θεὸν, ἀλλ’ οὐδὲ +2. δεχομένοις Β. 9. ἠσφαλίσασθε] ἠσφραγίσθε Β. 11. γὰρ] + τω Β. +13. ἀπαθῶς post Πατὴρ tr. Β. 14. ἀπαθῶς om. Β. 16. ἐξ ἁυτοῦ D. +τροπήν +23. παρατροπήν] παραδρομήν Β. 24. τὸν] + τῶν Ed. invito Β. λόγος] ++ ὁ λόγος Β. 25. ἀναγκαίως Β. ἀναγκαῖος Ed. + + +ἀπόχρη πρὸς ἀπαραποίητον διαμονὴν τὴν ἐφ’ οἷσπερ ἃν εἶεν +ἀγαθοῖς, τὸ κατεσφραγίσθαι καλῶς πρὸς τὴν τοῦ ποιήσαντος +φύσιv. καταπίπτει γὰρ καὶ αὐτὰ καὶ φέρεται κάτω μεταχωροῦντα +πολλάκις εἰς αἰσχίονα γνώμην, ἤπερ ἦν ἐν ἀρχαῖς. + ἐνδέχεται δὴ οὖν κατὰ τὸν οὕτως ἡμῖν ἔχοντα λόγον, κατὰ +μόνην τὴν ταυτοεργίαν εἰς ὁμοίωσιν ἀναβαίνοντα τῷ Πατρὶ c +τὸν Υἱὸν, καὶ ὑποβάθρᾳ μὲν οὐκ ἐρηρεισμένον φυσικῇ, ἐν δὲ +μόναις ταῖς ἐξ οἰκείων θελημάτων ῥοπαῖς τὴν ἀσφάλειαν +ἔχοντα, ὑπομεῖναι καὶ τροπὴν ἢ, κἂν μὴ πάθοι, προαιρέσεως + ἀξιαγάστου καρπὸν εὑρήσει τὸ μὴ παθεῖν, καὶ οὐ φυσικῆς +ἀσφαλείας ἑδραιότητα μᾶλλον ὡς Θεός.

+

Τί οὖν, ὦ βέλτιστοι, γέγονεν ἡμῖν οὐκέτι Θεὸς κατ’ ἀλήθειαν +ὁ Υἱός; καὶ εἰ καθ’ ὑμᾶς οὕτως ἔχων ἁλώσεται, τί +προσκυνοῦμεν αὐτῷ; διατί δὲ τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ συνδοξάζεται; + τί δὲ καὶ ταῖς ἀνωτάτω δυνάμεσιν, ὡς Θεὸς ἐποχεῖται; d +ἠγνόησεν ἆρα μεθ’ ἡμῶν καὶ αὐτὰ τὰ ἅγια Σεραφὶμ, ὅτι +πολὺ τοῦ πρέποντος ἀποσφάλλεται, τὸν οὐκ ὄντα κατὰ +φύσιν δοξολογοῦντα Θεόν; πλανᾶται δὲ, κατὰ τὸ εἰκὸς, +κύριον σαβαὼθ ὀνομάζοντα τὸν τοῖς ἴσοις τετιμημένοv. ἣ Es. vi. 3. + γὰρ οὐκ ἐροῦμεν, καὶ τὰς ἀνωτάτω δυνάμεις, ἀρχάς τε καὶ +θρόνους καὶ ἐξουσίας καὶ κυριότητας συμμόρφους ὁρᾶσθαι +σπουδάζειν κατὰ τὸ ἐγχωροῦν τῷ Θεῷ; εἰ γὰρ τὸ ἐκ τῆς e +γῆς μικρὸν οὕτω ζῷον ὡς πρὸς ἐκείνην τὴν κτίσιν, φημὶ δὴ +τὸν ἄνθρωπον, τῷ τοιούτῳ κάλλει τετίμηται, ποῖον ἔχει + λόγον μὴ οὐχὶ πάντως οἴεσθαι, καὶ πολὺ τῶν ἐν ἡμῖν ἐν +ἀμείνοσι, τὰ πολὺ τίθεσθαι κρείττονα; πῶς οὖν αὐτὸν καὶ +κύριον σαβαὼθ ὀνομάζουσι, καὶ ἐν δορυφόρων τάξει περιεστᾶσι, +καθάπερ τῷ βασιλεῖ τῶν ὅλων ὑπηρετούμενα; ὅτου +δὲ χάριν καὶ αὐτῷ συνεδρεύει τῷ Πατρὶ, καὶ τοῦτο ἐκ + δεξιῶν, τὸ δοῦλον τῷ δεσπότῃ, τῷ πεποιηκότι τὸ ποίημα; +1. ἀπόχρη] σχ ο ἀρκεῖ D mg. 5. ἡμῖν assumptum ex Β. 9. προαιρέσεως] ++ ὡς Β. 17. ἀπεσθάλετο Β. 19. Θεὸν pro Κύριον Β. 21. κυριότητας +et ἐξουσίας inter se transp. B. 22. τῆς assumptum ex Β. 23. οὅτω +μικρὸν inverso ordine Β. 25. ἐν alt. assumptum ex Β. 26. τίθεσθαι Β. +τεθεῖσθαι Ed. + + +ἢ γὰρ οὐχὶ τοῖς γενητοῖς, τὸ ἐκ προσοχῆς καὶ γρηγόρσεως +305 Α. a ἀπαθὲς καὶ ἀπαραποίητον μᾶλλον ἂν πρέπῃ προσάγειν, ἢ +τῷ κατ’ οὐσίαν Θεῷ φυσικῶς ἔχοντι τὸ μὴ δύνασθαι παθεῖν; +ἀλλ’ ἔστι δῆλον, κἂν ἐκεῖνοι μὴ λέγωσι. τίς οὖν ἔτι τούτων +Es. xxviii. 1. ληρούντων ἀνέξεται, ἢ πῶς οὐκ εὐλόγως ἀκούσονται “Οὐαὶ +“οἱ μεθύοντες ἄνευ οἴνου;"

+

Αλλ’ ἴσως δυσωπηθήσονται μὲν τὰς ἐκ τῶν τοιούτων +συλλογισμῶν ἀτοπίας, ἐπ’ ἐκεῖνο δὲ βαδιοῦνται, καὶ κατασεσημάνθαι +μὲν παρὰ τοῦ Πατρὸς εἰς ὁμοίωσιν ἀκριβεστάτην +ἐροῦσι τὸν Υἱὸν, ἐν ἀτρέπτῳ δ’ οὖν ὅμως εἶναι τῇ φύσει, καὶ +b εἰ μὴ ἐστιν ἐκ Πατρός.

+

Εἶτα πῶς εἰπέ μοι τὸ μὴ ἐκ Θεοῦ κατὰ φύσιν, φορέσει τὸ +ἴδιον αὐτοῦ, καὶ τῶν τῆς θείας οὐσίας πλεονεκτημάτων οὐκ +ἀμοιροῦν οὐσιωδῶς εὑρεθήσεται, τὸ μὴ ἐξ αὐτῆς προελθὸν +κατὰ τὸν ἀληθῆ τῆς γεννήσεως τρόπον; ἔστι γὰρ, οἶμαι, +παντί τῳ σαφὲς καὶ ὁμολογούμενον, ὡς ἄβατα παντελῶς τὰ +τῆς θεότητος ἴδια τῆ πεποιημένῃ κτίσει, καὶ τὰ ἐκείνη +προσόντα φυσικῶς οὐκ ἂν γένοιτό ποτε παρ’ ἑτέρῳ τῶν +ὄντων τινὶ, κατὰ τὸν ἴσον τε καὶ ἀπαράλλακτον τρόπον· +c οἷον τὸ ἄτρεπτον ἐν Θεῷ φυσικῶς, οὕτω δὲ καὶ ἐν ἡμῖν +οὐδαμῶς, ἀσφάλεια ’δε τις ἡμᾶς ὡς πρὸς αὐτὸ σχηματίζει +διὰ προσοχῆς καὶ νήψεως, ἐφ’ ἃ μὴ προσῆκεν οὐκ ἐπιτρέπουσα +προχείρως μεταβιβάζεσθαι. εἰ δὲ ὅλως ἐνδέχεταί τι +κατ’ ἐκείνους τῶν θεικῶν ἰδιωμάτων ἐνυπάρχειν τινὶ τῶν οὐκ +ἐξ αὐτῆς κατ’ οὐσίαν καὶ οὕτως ἐνυπάρξει καθάπερ αὐτῇ, τί +τὸ κωλῦον εἰπέ μοι, καὶ πάντα λοιπὸν τὰ θεοπρεπῆ καταχωρεῖν +ἤδη, καὶ ἐν τοῖς μὴ ὑπάρχουσι κατὰ φύσιν θεοῖς; +ἑνὸς γὰρ ὅλως ἀδιακωλύτως χωρήσαντος, τοῦ ἀτρέπτου +d φημὶ, τόπον ἕξει καὶ τὰ λοιπά· καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν; συγκέχυται +τὸ πᾶν ἡμῖv. ἢ γὰρ οὐχὶ τὰ μὲν ἄνω χωρήσει κάτω, +ἀναβήσεται δὲ πρὸς τὸν ἄνω τόπον τὰ κάτω; τί γὰρ δὴ τὸ +1. γενητοῖς D. γεννητοῖς Ed. τὸ ἐκ προσοχῆς assumpta ex Β. Statim κοὶ γρηγόρσεως +prius omissum lacuna facta supplet D mg. ἐγρηγόρσεως Β. 20. ἐν +alt. ass. ex B. 25. ἐνυπάρχει Β. 26. λοιπὸν τὰ θεοπρεπῆ hoc ordine B. + + +παραποδίζον ἔτι τὸν μὲν ἀνωτάτω Θεὸν πρὸς τὴν ἡμετέραν +καταβιβάζεσθαι θέσιν, ἡμᾶς δὲ αὖ πάλιν εἶναι θεοὺς, καὶ +οὕτως ὡς ὁ Πατὴρ, οὐδεμιᾶς ἔτι μεταξὺ κειμένης τε καὶ +ὁρωμένης διαφορᾶς, εἰ χωρήσει καὶ ἐν ἡμῖν καὶ ἐνυπάρξει + φυσικῶς τὰ Θεῷ προσόντα μόνῳ πλεονεκτήματα; καὶ ἐπείπερ +ἐν ἑαυτῷ μόνῳ συνέχει κατὰ τὸ εἰκὸς ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ e +τὰ δι’ ὧν ἐσόμεθα κατ’ αὐτὸν, μεμενήκαμεν ἄνθρωποι, καὶ +ἄγγελοι δὲ σὺν ἡμῖν τοῦθ’ ὅπερ εἰσὶν, ἐπὶ τὸ ἐπάνω πάντων +οὐκ ἀναβαίνοντες. ὡς εἴπερ εἰδείη φθόνου κρείττων ὁρᾶσθαι + Θεὸς, διὰ τοῦ προσθεῖναι πᾶσιν εἰς ἐξουσίαν τὸ ἴδιον αὐτοῦ, +πολλοὶ δὴ πάντως ἂν ἦσαν οἱ κατὰ φύσιν θεοὶ, γῆν τε καὶ +οὐρανὸν καὶ τὴν ἄλλην ἅπασαν κτίσιν δημιουργεῖν ἰσχύοντες· +τὰ γὰρ ἅπαξ κεχωρηκότα τὰ ἐν τῷ κατὰ φύσιν a 308 Α. +Δημιουργῷ πλεονεκτήματα, πῶς οὐκ ἂν γένοιντο κατ’ αὐτόν; + ἢ τί τὸ κωλῦον ἐν ἴσῃ φαίνεσθαι δόξη τὸ τοῖς ἴσοις διαλάμπον +ἀγαθοῖς; ἀλλ’ ὁρᾷ που πάντως ὁ θεομάχος, ὅση τις +ἐντεῦθεν τῶν ἐκτόπων ἡμῖν ἐννοιῶν ἡ πληθὺς ἐπισωρεύεται, +καὶ τῆς ἐνούσης αὐτῷ δυσμαθίας καταβοᾷ· ἐν ἰδίᾳ γὰρ +φύσει τὸ θεῖον κείσεται, καὶ μεθέξει μὲν αὐτοῦ τὸ πεποιημένον + δι’ οἰκειότητος πνευματικῆς, ἀναβήσεται δὲ οὐδαμῶς +εἰς τὸ ἐκείνῃ προσὸν ἀπαραλλάκτως ἀξίωμα. διεσκευασμένων +δὲ οὕτως ἡμῖν τῶν λόγων, οὐσιωδῶς τῷ Υἱῷ τὸ b +ἄτρεπτον ἐνυπάρχον εὑρήσομεν· Θεὸς οὖν ἄρα κατὰ φύσιν +ἐστὶν, ἀναγκαίως τε λοιπὸν ἐκ Πατρὸς, ἵνα μή τι φαίνηται + τῶν οὐκ ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν πρὸς τὸ ἴσον ἐν θεότητι +διαβαῖνον ἀξίωμα.

+

Επειδὴ δὲ ὡς ἀκαταμάχητον ἡμῖν προΐσχονται λογισμὸν, +ἕτερον εἶναι τὸν Υἱὸν λέγοντες παρὰ τὸν Πατέρα) καθάπερ +εἰκόνα πρὸς ἀρχέτυπον, καὶ διὰ τῆς τοιαύτης εὑρεσιλογίας + διατεμεῖν οἴονται τῆς οὐσίας αὐτὸν τοῦ γεννήσαντος· ἁλώσονται +πάλιν ἀνοηταίνοντες οὐ μικρῶς, καὶ ἐπὶ μηδενὶ τὸ c +9. εἰδείη] ἔδει Β. 10. Legendum ut vid. προθεῖναι. 11. πάντες Β. +14. γένοιτο Β. 15. τὸ prius assumptum ex B.D. 26. διαβαίνειν υν B. +30. διατεμεῖν Β. διατέμνειν Ed. + + +παράπαν διισχυρίζεσθαι μελετήσαντες, ὡσανεὶ καὶ κατ᾿ ἀληθειαν +δυναμένῳ τοῦθ᾿ ὅπερ αὐτοῖς κατὰ νοῦν ἐστιν ἐξανύειν +καλῶς. τί γὰρ ὅλως ἐπὶ τούτῳ καὶ διατείνονται μάτην, ἢ +πόθεν ἀπὸ μόνης τῆς κατ᾿ ἰδίαν ὕπαρξιν ἑτερότητος διαέμνουσι +τοῦ Πατρὸς τὸν τὸν Υἱόν; οὐ γὰρ δήπου τὸ ὑπάρχειν +αὐτὸν ἰδιοσυστάτως, καὶ τῆς τοῦ τεκόντος οὐσίας ἀλλότριον +ἀποφαίνει. ἔστι μὲν γὰρ ἐκ Πατρὸς ὁμολογουμένως, ὡς ἐκ +d τῆς οὐσίας αὐτοῦ, ἔστι δὲ αὖ πάλιν ἐν Πατρὶ διὰ τὸ ἐν +αὐτῷ κατὰ φύσιν ὑπάρχειν· καὶ αὐτοῦ λέγοντος ἀκούσῃ, +Infra viii. 42. Ib. xiv. 10. ποτὲ μέν “Ἐγὼ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐξῆλθον καὶ ἣκω·” ποτὲ δὲ +αὖ πάλιν “ Ἐγὼ ἐν τῳ Πατρὶ καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοὶ· +ἀναχωρήσει μὲν γὰρ οὐκ εἰς ἰδιότητα παντελῶς καὶ ὁλοτρόπως +κεχωρισμένην, διὰ τὸ ἐν μιᾷ θεότητι τὴν ἁγίαν +νοεῖσθαι τριάδα, ἁλλ᾿ ὢν ἐν Πατρὶ κατὰ λόγον, ἤτοι σχέσιν +ἀδιάστατον τὴν ὡς ἐν ὁμοουσιότητι, καὶ ἐξ αὐτοῦ νοηθήσεται +e κατὰ πρόοδον ἀποῤῥήως τὴν ἐκφαντικὴν, ἤτοι τὴν ὡς ἐν +ἀπαυγάσματι. φῶς γάρ ἐστιν ἐκ φωτός. οὐκοῦν ἐν Πατρὶ +καὶ ἐκ τοῦ Πατρὸς, ἀδιαστάτως τε ἅμα καὶ κεχωρισμένως, +ὡς μὲν χαρακτὴρ ἐνυπάρχων, εἰκὼν δὲ ὡς πρὸς ἀρχέτυπον +ἐν ἰδίᾳ νοούμενος ὑπάρξει. ποιησόμεθα δὲ οὐχ ἁπλῶς τὸν +ἐπὶ τούτῳ λόγον, ἀλλ᾿ ἐκ παραδείγματος νομικοῦ βεβαιώσομεν +πανταχόθεν τοῖς ἑτεροδόξοις τὴν ἐκ τῆς ἀληθείας +ἐπιτειχίζοντες δύναμιν.

+

Οὐκοῦν προσκομίζειν ὁ νόμος τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ διετάξατο +307 Α. a λύτρον τῆς οἰκείας ἕκαστον κεφαλῆς, “ τὸ ἥμισυ τοῦ διδρά- +Exod. xxx. 13. “ χμου.” ἐν δὲ ἑνὶ στατῆρι τὸ δίδραχμον ἦv. ἀλλὰ καὶ ἐν +τούτω πάλιν αὐτὸς ἡμῖν ἐσκιαγραφεῖτο χριστὸς, ὁ ὑπὲρ +πάντων, ὡς παρὰ πάντων, λύτρον ἑαυτὸν προσαγαγὼν τῷ +Θεῶ καὶ Πατρὶ, καὶ νοούμενος μὲν, ὡς ἐν μιᾷ δραχμῇ, πλὴν +τῆς ἑτέρας οὐ κεχωρισμένως, διὰ τὸ ὡς ἐν νομίσματι τῷ ἑνὶ, +καθάπερ ἤδη προειρήκαμεν, τὰς δύο κεῖσθαι δραχμάς. οὕτω +3. ἐπὶ τούτῳ post μάτην transp. Β, 10. ποτὲ δὲ αὖ om. Β. 12. παντελῆ +Β. 19. ἀρχαριότυπον D. 30. ὡς assumptum ex Β. + + +δ᾿ ἃν νοοῖτο καὶ Υἱὸς πρὸς Πατέρα, καὶ Πατὴρ αὖ πάλιν ὡς +πρὸς Υἱὸν, ἐν μιᾷ μὲν ἄμφω τῇ φύσει, διῃρημένως δὲ ἀνὰ μέρος b +ἑκάτερος, ὡς ὑπάρχων ἰδιοσυστάτως, πλὴν οὐ πάντη διακεκομμένως, +οὐδὲ δίχα τοῦ ἑτέρου τὸ ἕτεροv. καὶ ὥσπερ ἦσαν + ἐν ἑνὶ τῷ νομίσματι δύο δραχμαὶ, τὸ ἐν ποσότητι μέτρον +ἰσομοιροῦν ἀλλήλαις καὶ οὐδαμόθεν ἐλαττούμενον ἔχουσαι, +οὕτω νοήσεις τὸ ἐν μηδενὶ παραλλάττον τῆς οὐσίας τοῦ +Υἱοῦ πρὸς Θεὸν καὶ Πατέρα, ἢ αὖ πάλιν ἐκείνου πρὸς αὐτὸν, +ὑγιᾶ τε λοιπὸν τὸν ἐφ᾿ ἅπασι τοῖς περὶ αὐτοῦ λαλουμένοις + ἐκδέξῃ λόγον.

+c +

Εἶπον ὁδ᾿ αὐτῷ Τί ποιοῦμεν, ἵνα ἐργαζώμεθα τὸ ἐρτοὶ τοῦ +θεοῦ, ἀπεκρίθη Ἰησοῦς καὶ εἶπεν αὐοῖς.

+

Οὐκ ἐξ ἀγαθῆς διανοίας ἡ πεῦσις, ἀλλ᾿ οὐδὲ, ὥσπερ ἄν +τις ὑποτοπήσαι τυχὸν, ἐκ φιλομαθείας αὐτοῖς πρόεισιν ἡ + ἐρώτησις, γέγονε δὲ μᾶλλον ἐκ πολλῆς ἄγαν τῆς ἀλαζονείας +ὁ λόγος. ὥσπερ γὰρ οὐδὲν πρὸς οἷς ᾔδεσαν ἀξιοῦντες ἔτι +μαθεῖν μονονουχὶ τοιοῦτόν τί φασίν Ἅλις, ὦ οὗτος, ἡμῖν τὰ +διὰ Μωυσέως· ἴσμεν οὐκ ἔλαττον, ἤπερ ἐχρῆν, τὰ ἐφ᾿ οἷς d +ἂν δεήσαι συντείνεσθαι τὸν τῶν θειῶν ἒργων ἐπιστήμονα. + τί δὲ ἄρα τὸ καινὸν ἐποίσεις αὐτὸς τοῖς κατ᾿ ἐκεῖνο καιροῦ +διατεταγμένοις; τί δὲ διδάξεις τὸ ξένον, ὃ μὴ διὰ τῶν θείων +ἡμῖν προεσημάνθη λόγων; οὐκοῦν ἐξ ἀπονοίας μᾶλλον ἤπερ +ὄντως ἐκ φιλομαθοῦς προαιρέσεως ἡ ἐρώτησις. ἔχεις τι +τοιοῦτο καὶ παρὰ τῷ μακαρίῳ Ματθαίῳ· νεανίας μὲν γάρ + τις, οὐκ εὐποριστάτῳ κτημάτων περιουσίᾳ περιχεόμενος, e +ὑπαινίττετό πὼς εἰς τὸ χρῆναι λοιπὸν τὴν ὑπὸ Θεῶ δουλείαν +εἰσέρχεσθαι. ἐπειδὴ δὲ ἧκεν εἰς τὸν Ἰησοῦν, σπουδαίως +ἀνεπυνθάνετο, τί χρὴ δρᾶν αὐτὸν, ἵνα καὶ τῆς αἰωνίου ζωῆς S. Luc. xviii. 18. +2. μὲν assumptum ex Β. τὴν φύσιν Β. 3. ὑπάρχων ὡς inverso ordine Β. +7. παράλλατον Β. 1 1. ποιοῦμεν Β. ποιῶμεν Ed. cf. infra 308 a d. 16. ᾒδεσαν] ++ ὂν Β. 17. Ἃλις, ὦ οὗτος] ἀλλ’ ἴσως αὔτως Β. τὸ B.D mg. v. 1. +in Ed. mg. τῶν D. Ed. 20. τὸ κοινὸν] καὶ κενὸν Β. αὐτὸς] αὐτῷ Β. +24. μὲν orn. Β. 25. εὐπεριστάτων Β. εὐπεριστάτῳ D. 27. ὡς pro εἰς Β. + + +S. Luc. xviii. 20. εὑρίσκοιτο κληρονόμος. πρὸς αὐτὸν δὲ ὁ Κύριος “Τὰς +“ἐντολάς που πάντως οἶσθα, φησὶν, οὐ φονεύσεις, οὐ +“μοιχεύσεις, οὐκ ἐπιορκήσεις, καὶ ὅσα τούτοις συνήρμοσται. +ἀλλ’ ὡς τούτων οὐδενὸς ἐκεῖνος ἔτι δεόμενος, ἢ καὶ +308 Α. a μαθημάτων ἐξήγησιν πολὺ τῆς ἐνούσης ἕξεως ὑστερίζουσαν +S.Matth. xix. 20. οὐ καταδεχόμενος “Ταῦτα, φησὶ, πάντα ἐκ νεότητός μου +“τετήρηκα· τί δὲ ἔτι ὑστερῶ;" ὅπερ οὖν ἐκεῖνος ἀμαθίᾳ +συζεύξας τὴν ὑπεροψίαν τό Τί ἔτι φησὶν ὑστερῶ, τοῦτο καὶ +οὗτοι διὰ πολλὴν ἄγαν ἀλαζονείαν τε ὁμοῦ καὶ δοκησισοφίαν +λέγουσι Τί ποιοῦμεν ἵνα ἐργαζώμεθα τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ;

+

Ἀγαθὸν οὖν ἄρα τὸ μέτριον φρόνημα, καὶ ψυχῆς ἔργον +εὐγενοῦς, τὸ τοῖς διδάσκουσιν ἐπιτρέπειν τὸ λυσιτελὲς ἐξεπίστασθαι +b μᾶλλον, παραχωρεῖν τε οὕτω μαθήμασιν, ἐνεστιᾶν +οἷσπερ ἂν ἔχειν οἴωνται καλῶς, ἅτε δὴ καὶ τὸ μεῖζον ἔχουσιν +ἐν γνώσει. πῶς γὰρ ἂν ὅλως καὶ ἐν διδασκάλου παραληφθήσονται +τάξει, μὴ οὐχὶ πάντως ἑλόντες τὸ ἐν συνέσει +πλεονεκτοῦν ἢ ὥσπερ ἂν ἔχοι τῶν παιδευομένων ὁ νοῦς, ὅτε +καὶ εἰς τὸ ἐκείνων μέτρον καταλήξει μόλις αὐτοῖς ἡ εἰς τὸ +μεῖζον ἐπίδοσις, κατά γε τὸ ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος εἰρημένον +Ib. x. 24. Ib. 25. “Οὐκ ἔστι μαθητὴς ὑπὲρ τὸν διδάσκαλον,” καί “Ἀρκεὸν +c “τῷ μαθητῇ ἵνα γένηται ὡς ὁ διδάσκαλος αὐτοῦ;”

+

Τοῦτό ἐστι τὸ ἒργον τοῦ Θεοῦ, ἵνα πισεύητε εἰς ὃν ἀπέστειλεν +ἐκεῖνος.

+

Πληκτικώτατα πάλιν ὁ κύριος, εἰ καὶ λεληθότως ἔτι καὶ +ἐπεσκιασμένως ταῖς τῶν ἐρωτώντων ἀπονοίαις ἐπιπηδᾷ· +οἰήσεται μὲν γάρ τις ὅσον ἧκεν εἰπεῖν εἰς ἁπλότητα λόγου, +μηδὲν ἕτερον αὐτοῖς ἐπιτάττειν τὸν Ἰησοῦν, ἢ ὅτι προσήκοι +πιστεύειν αὐτῷ. περισκεπτόμενος δὲ τῶν εἴρη μένων τὸν +d νοῦν, καὶ πρὸς ἕτερόν τι βαδίζουσαν θεωρήσει τὴν ἀναφοράν. +καλῶς γὰρ δὴ σφόδρα ποιῶν, ταῖς τῶν ἐρωτώντων ἀπονοίαις +6. πάντα φησὶν inverso ordine Β. 10. ποιοῦμεν Β ut supra. D suprascr. +ποιῶμεν D. Ed. 13. μαθήσιν Β. Statim ἐνεστιᾶν D. ἑστιᾶν Β. ἔνεστι ἀν’ Ed. +14. οἴωνται D. οἴονται Ed. 16. πάντες Β. 21. γένηται om. B. +22. πιστεύητε Β. πιστεύσητε Ed. 29. πρὸς] εἰς Β. + + +πρέποντα τὸν ἐπὶ τούτοις διεσκευάζετο λόγοv. ἐκεῖνοι μὲν +γὰρ, ὡς ἅλις διὰ νόμου μανθάνοντες τῷ Θεῷ θυμῆρες ἐργάζεσθαι, +ἀθετοῦσι δυσσεβῶς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τὴν διδασκαλίαν +“Τί ποιοῦμεν, λέγοντες, ἵνα ἐργαζώμεθα μέθᾳ τὸ ἔργον τοῦ Supra ver. 28. + “Θεοῦ;” ἀλλ᾿ ἔδει καὶ πολὺ τῆς Θεῷ φιλαιτάτης λατρείας +ἀπεσχοινισμένους ἔτι δεικνύειν αὐτοὺς, καὶ οὐδὲν ὅλως ἐγνωκότας e +τῶν ἀληθῶς ἀγαθῶν, τοὺς οἵ γε τῷ γράμματι τῷ +νομικῷ προσεδρεύοντες, τύπων ἁπλῶς καὶ σχημάτων μεστὸν +ἔχουσι τὸν νοῦv. διά τοι τοῦτο μετὰ πολλῆς τινος τῆς ἐμφάσεως + λέγει ταῖς κατὰ νόμον λατρείαις τὸν ἐκ τῆς πίστεως +ἀντιδιαστέλλων καρπόν τοῦτό ἐστι τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ +πιστεύητε εἰς ὃν απεστειλεν ἐκεῖνος. τοῦτο ἐστιν, οὐχ ὅπερ +ὑμεῖς ἐνομίσατε, φησὶν, εἰς μόνους ὁρῶντες τοὺς τύπους, +ἁλλ’ ἴστε δὴ πάλιν, κἂν μὴ βούλησθε μαθεῖν, ὡς οὐ ταῖς + παρ’ ὑμῖν βουθυσίαις ὁ νομοθέτης ἠγάσθη ποτὲ, μηλοσφαγεῖν +δὲ οὐ δεῖ σε ἐθέλοντί τε καὶ ἀπαιτοῦντι τοῦτο Θεῷ· τί a 309 Α. +δ’ ἃν εἴη λιβανωτὸς, κἂν εὐόσμοις εἰς ἀέρα περιελίττηται +καπνοῖς, τί δὲ ὁ τράγος ὀνήσει, φησὶ, καὶ αἱ δυσπόριστοι +τοῦ κινναμώμου προσαγωγαί; οὐ φάγεται κρέα ταύρων Θεὸς, Ps. xlix. 13. + ἀλλ’ οὐδὲ αἷμα τράγων πίεται· ἔγνω “πάντα τὰ πετεινὰ τοῦ Ib. 11. +“οὐρανοῦ, καὶ ὡραιότης ἀγροῦ μετ’” αὐτοῦ ἐστι. μεμίσηκε Amos v. 21. +δὲ καὶ ἀπεώσατο τὰς ἑορτὰς ὑμῶν, καὶ οὐ μὴ ὀσφρανθῇ ἐν +ταῖς πανηγύρεσιν ὑμῶν, ὡς αὐτός που φησίν· ἀλλ’ οὐδὲ b +ἐλάλησε “πρὸς τοὺς πατέρας ὑμῶν περὶ ὁλοκαυτωμάτων καὶ Hier. vii. 22. + “θυσιῶν.” οὐκοῦν οὐ τοῦτό ἐστι τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ, +ἐκεῖνο μᾶλλον, ἵνα πιστεύητε εἰς ὃν ἀπέστειλεν +γὰρ δὴ καὶ ὄντως ἀμείνων ἐστὶ τῆς νομικῆς καὶ ὡς ἐν τύπῳ +λατρείας ἡ διὰ πίστεως σωτηρία, καὶ τῆς κατακρινούσης +ἐντολῆς ἡ δικαιοῦσα χάρις.

+3. ἀθετοῦσι] + δὲ Β. 4. ποιοῦμεν edidi ex D suprascr. ποιῶμεν D. Ed. +5. θεοφιλεστάτης Β. 12. πιστεύητε Β ut supra. πιστεύσητε Ed. τουτέστιν +Β. 15. ὁ νομοθέτης ante οὐ ταῖς transponit Ed. invito Β. Statim +ἠγάσθη Β. ἠρέσθη Ed. μηλοσφαγεῖν δὲ οὐ δεῖ σε Β. μηλοσφαγεῖ δὲ οὐδεὶς Ed. +Statim θέλοντι Β. 17. εὐόσμοις Β. Migne. εὐόσμως Aub. 20. ἀλλ’ om. Β. +21. αὐτοῦ] ἐμοῦ Β. 24. πρὸς τοὺς πατέρας] ἐν τοῖς πατράσιν Β. + + +

Ἔργον οὖν ἄρα τῇ φιλοθέῳ ψυχῇ πίστις ἡ εἰς Χριστὸν, +καὶ ἀξιολογώτερον σφόδρα τὸ ἐπείγεσθαι μᾶλλον τοῖς περὶ +c αὐτοῦ κατασοφοῦσθαι λόγοις, ἤγουν ταῖς ἐν τύπῳ προσεδεύειν +σκιαῖς. ἀποθαυμάσεις δὲ πάλιν κἀκεῖνο πρὸς τούτοις· +ἔχων γὰρ ἐν ἔθει Χριστὸς λόγον ποιεῖσθαι μηδένα τῶν +διερωτώντων πειραστικῶς, αὐτὸ πρὸς τὸ παρὸν οἰκονομικῶς +ἀποκρίνεται· εἰ καὶ ᾔδει πάλιν ὠφεληθησομένους οὐδέν· εἰς +Infra xv, 22. κατάκριμα αὐτοῖς· ὥσπερ οὖν καὶ ἐν ἑτέροις φησίν “Εἰ μὴ +“ἦλθον καὶ ἐλάλησα αὐτοῖς, ἁμαρτίαν οὐκ εἴχοσαν· νυνὶ δὲ +“πρόφασιν οὐκ ἔχουσι περὶ τῆς ἁμαρτίας αὐτῶν.”

+d +

Εἶπον οὖν αὐτῷ Τἰ οὖν ποιεῖς σὺ σημεῖον, ἵνα ἴσωμεν καὶ + πιστεύσωμέν σοι; τί ἐργάζῃ; οἱ πατέρες ἡμῶν ἔφαγον τὸ +μάννα ἑ τῇ ἐρήμῳ, καθώς ἐστι γεγραμμένον Ἄρτον ἐκ τοῦ +οὐρανοῦ ἔδωκε αὐτοῖς φαγεῖν.

+

Εκκαλύπτεται κατὰ βραχὺ τῶν Ἰουδαίων ἡ γνώμη, +καίτοι λανθάνουσά πὼς καὶ ἐν ἀφανεστέροις ἔτι κατακεχωσμένη +τοῖς λογισμοῖς· ἔφασκον μὲν γὰρ ἐξ ἀπονοίας +Supa ver. 28. e “Τί ποιῶμεν, ἵνα ἐργαζώμεθα τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ,” ἅτε δὴ, +καθάπερ ἤδη προείπομεν, ἐξαρκοῦσαν ἔχοντες τὴν διὰ Μωυσέως +ἐντολὴν, εἰς τὸ δύνασθαι πρὸς πᾶσαν αὐτοὺς ἀπευθῦναι +σοφίαν, δι’ ἧς ἂν εἰδεῖεν τὸ εὐάρεστον ἐπιτελεῖν τῷ Θεῷ· +ἀλλ’ ἠγνοεῖτό πὼς καίτοι τοιοῦτος ὢν ἐν αὐτοῖς ὁ σκοπὸς, +ἀπογυμνοῦται δὲ νυνὶ καὶ κατὰ βραχὺ πρόεισιν εἰς τὸ +S. Luc. vii. 17. εμφανεστερον· “Οὐ γάρ ἐστι κρυπτὸν, κατὰ τὴν τοῦ Σωτηρος +φωνὴν, “ὃ οὐ φανερωθήσεται.” τί τοίνυν ἤδη, φασὶ, +τί ποιεῖς σὺ σημεῖον; τετίμηται, φησὶ, καὶ λίαν εἰκότως ὁ +310 Α. a μακάριος Μωυσῆς, παρεδέχθη πρὸς μεσιτείαν Θεοῦ καὶ +ἀνθρώπωv. καὶ γὰρ δὴ καὶ ἀρκοῦν ἔδωκε σημεῖον· ἐφαγον +6. αὐτὸ om. Β. 9. εἴχοσαν D. εἶχον Ed. Statim νῦν Β. 10. περὶ τῆς +ἁμαρτίας αὐτῶν οὐκ ἔχουσιν inverso ordine Β. cf. infra 352 e. 373 b. 11. οὖν +alt. et σὺ assumpta ex B. 13. καθώς ἐστι Β. κατὰ τὸ Ed. 1 7. μὲν om. Β. +18. τὰ ἔργα Β. τὸ ἔργον Ed. 20. αὐτοὺς B.D. αὐτὸν Ed. Statim ἀπευθύνασθαι +Β. 21. ἐπιτελεῖν assumptum ex Β. 23. εἰς] πρὸς Β. 24. κατὰ +τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνὴν post φανερωθήσεται transponit Β. + + +ἐν τῇ ἐρήμῳ τὸ μάννα πάντες οἱ σὺν αὐτῷ. σὺ δὲ δὴ λοιπὸν, +ἐπείπερ εἰς τόπον ἡμῖν εἰσέρχῃ τὸν ἐκείνου μείζονα, καὶ τοῖς +πάλαι διωρισμένοις ἐπιδιατάττειν οὐ παραιτῇ, ποίοις ἡμᾶς +πιστώσεις σημείοις, ἢ τί δεικνύων τῶν ὅσα θαυμάζεσθαι + πρέπει καινοτέρων ἡμῖν παιδευμάτων εἰστρέχεις εἰσηγητής; +ἀληθὴς δὲ διὰ τούτων καὶ αὐτὸς ὁ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν +ἀναδείκνυται λόγος· ὅτι γὰρ ᾤοντο χρῆναι ζητεῖν, οὐχ ἵνα +θαυμάζωσιν αὐτὸν, ἐφ’ οἷς ἄν τι δράσαι θεοπρεπῶς, ἀλλ’ b +ἐπείπερ ἔφαγον ἐκ τῶν ἄρτων καὶ ἐχορτάσθησαν, ἐξ ὧν ἤδη Supra ver. 3. + φασὶν καὶ ἐλέγχονται. σημεῖον γὰρ ἀπαιτοῦσιν αὐτὸν, +οὐχ ἁπλῶς τὸ τυχὸν, ἀλλ’ ὅπερ ὡς ᾤοντο πεποίηκε +Μωυσῆς, οὐκ εἰς μίαν ἡμέραν, ἀλλ’ ἐν ὅλοις τοῖς ἔτεσι +τεσσαράκοντα τὸν ἐξ Αἰγύπτου λαὸν διαθρέψας κατὰ τὴν +ἔρημον, διὰ τῆς τοῦ μάννα χορηγίας. παντελῶς γὰρ, ὡς + φαίνεται, τῶν ἐν τῆ θείᾳ γραφῆ μυστηρίων εἰδότες οὐδὲν, οὐ c +τῇ θείᾳ τοῦτο πεποιηκότος δυνάμει τὴν ἐπ’ ἐκείνῳ θαυματουργίαν +ἀνακεῖσθαι πρέπειν διελογίζοντο, ἀνοήτως δὲ σφόδρα +τὴν Μωυσέως ἐπ’ αὐτῷ καταστέφουσι κεφαλήv. αἰτοῦσι +τοιγαροῦν τὸ ἴσον ἐκείνῳ παρὰ Χριστοῦ σημῖον, οὐδὲν ὅλως + τὸ θαῦμα διδόντες τῷ πρὸς ἡμέραν αὐτοῖς ἐπιδειχθέντι +σημείῳ, καὶ εἰ μέγα τυχὸν εὑρίσκοιτο, χρῆναι δὲ καὶ εἰς +μακρὸν ἐκτείνεσθαι χρόνον τῆς τροφῆς τὴν ἐπίδοσιv. οὕτω +γὰρ ἂν, καὶ μόλις δυσωπήσειν αὐτοὺς εἰς τὸ κατανεύειν καὶ +συμψηφίζεσθαι λοιπὸν ἀξιολογωτάτην εἶναι τοῦ Σωτῆρος d + τὴν δύναμιν, εὐπαράδεκτόν τε διὰ τούτου τὴν διδασκαλίαν. +πρόδηλον οὖν ἐστι, καὶ εἰ μὴ σφόδρα φασὶν ἐναργῶς, ὅτι +σημείων μὲν ἀλογοῦσι παντελῶς, προφάσει δὲ τοῦ θαυμάζειν +ἐθέλειν αὐτὰ, τὴν ἀκάθαρτον τῆς γαστρὸς ἡδονὴν θεραπεύειν +ἐπείγονται.

+1. πάντες Β. πάντως Ed. 2. ἐπεὶ περιμένεις τόπον εἰσέρχῃ Β. 6. δὲ +et ἡμῶν om. Β. 8. τι B.D. τις Ed. 10. καὶ assumptum ex Β. αὐτὸν +Β. τὸν Ἰησοῦν Ed. 11. πεποίηκε] + ὁ Ed. invito Β. 12. τοῖς om. Β. +15. φαίνονται Β. 16. τοῦτο Β. τοῦ Ed. 26. ὅτι pro ἐστι Β. 28. ἐθέλειν +assumptum ex Β. + + +

Περὶ τοῦ μάννα, ὅτι τύπος ἦν τῆς χριστοῦ παρουσίας καὶ τῶν δι +e αὐτοῦ χαρισμάτων πνευματικῶν.

+

Εἶπεν οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, οὐ Μωυσῆς +δέδωκε ὑμῖν τὸv ἄρτον τὸν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ.

+

ΠΛΗΚΤΙΚΩΤΑΤΑ καὶ νῦν ὁ Σωτῆρ’ ἀσυνέτους ὄντας +ἐλέγχει, καὶ πολὺ λίαν ἠγνοηκότας τὰ ἐν τοῖς Μωυσαϊκοῖς +311 Α. a συγγράμμασι. χρῆν γὰρ δήπου λίαν αὐτοὺς ἐξεπίστασθαι +σαφῶς, ὅτι διηκόνει μὲν ὁ Μωυσῆς τὰ παρὰ τοῦ Θεοῦ πρὸς +τὸν λαὸν, καὶ αὖ πάλιν τὰ ἐξ υἱῶν Ἱσραὴλ πρὸς Θεὸν, καὶ +αὐτουργὸς μὲν αὐτὸς ἐπ’ οὐδενὶ τῶν θαυμάτων ὑπῆρχεν, +ὑπηρέτης δὲ μᾶλλον καὶ ὑπουργὸς ὧν ἂν βούλοιτο δρᾶν ἐπ’ +ὠφελείᾳ τῶν ἐκ δουλείας ἀνακεκλημένων ὁ πάντων αὐτοῖς +τῶν ἀγαθῶν χορηγός. ὅπερ οὖν ἦν ἐν ὑπονοίᾳ δυσσεβεῖ παρ’ +ἐκείνοις, τοῦτο καὶ μάλα γοργῶς ὑποτέμνεται Χριστός. τὸ +b γὰρ δὴ τὰ μόνη πρέποντά τε καὶ χρεωστούμενα τῇ θείᾳ +φύσει, ταῖς ἀνθρώπων ἀνατιθέναι τιμαῖς, καὶ οὐχὶ μᾶλλον +αὐτῇ, πῶς οὖν οὐκ ἂν εἴη λοιπὸν μωρίας τε ὁμοῦ καὶ δθσσεβείσς +ἀνάπλεων; ἀποστήσας δὲ λοιπὸν τὸν ἱεροφάντην +Μωυσέα τοῦ θαύματος, καὶ τῆς ἐκείνου χειρὸς ὑπεξελὼν τὸ +παράδοξον, δῆλος ἃν εἴη δήπουθεν ἑαυτῷ μᾶλλον ἀνατιθεὶς +μετὰ Πατρὸς τὴν δόξαν, εἰ καὶ παραιτοῖτο λέγειν ἐναργέστερον, +διὰ τὴν τῶν ἀκροῶ μένων ἀπαιδευσίαv. ἦν γὰρ δὴ +5. τὸν alt. assumptum ex Β. 8. γὰρ] + του Β. Statim λίαν δήπου inverso +ordine Β. 9. τοῦ absumptum ex Β. 12. ὑπουργὸς et ὑπηρέτης +inter se transponit Β. 14. ἦν om. Β. 15. τὸ γὰρ δὴ τὰ] τὰ γὰρ δὴ Β. +18. οὖν assumptum ex Β. 19. λοιπὸν assuraptum ex Β. 23. δὴ +assumptum ex Β. + + +καὶ ὄντως ἐλπίδος οὐ μακρὰν, ἅτε δὴ Μωυσέως διὰ τῶν c +τοιούτων ἐξυβρισμένου ῥημάτων, ἀποταυροῦσθαι πάλιν +αὐτοὺς, καὶ εἰς ἀκράτους ὀργὰς ἀνακαίεσθαι, τὸ μὲν ἀληθὲς +ὅπως ἂν ἔχοι διερευνῶντας οὐδαμῶς, οὐδὲ τὴν τοῦ λαλοῦντος + ἀξίαν ἐπιγινώσκοντας, ἐπὶ δὲ μόνον ἀπερισκέπτως ἰόντας τὸ +χρῆναι τιμᾶσθαι Μωθσέα, καὶ οὐκ εὐλόγως τυχὸν, ὅτε καὶ +πρός τι τὸ ὑπερτεροῦν συγκρίνοιτο.

+

Μανθάνωμεν τοίνυν, εὐκρινέστερόν τε καὶ λογικώτερον, +τὴν εἰς τοὺς ἁγίους ἡμῶν πατέρας ἐπιτηδεύειν εὐλάβειαν, καὶ + ἀποδιδόναι κατὰ τὸ γεγραμμένον, “τῷ τὸν φόβον τὸν φόβον, d Rom. xiii. 7. +“τῷ τὴν τιμὴν τὴν τιμήv. ἀδικήσομεν γὰρ οὐδαμῶς, τὸ +ἑκάστῳ πρέπον ἀναλόγως προσάπτοντες, ἐπεὶ “καὶ πνεύματα 1 Cor. xiv. 32. +“προφητῶν προφήταις ὑποτάσσεται·” ὅταν δὲ δή τις λόγος +εἰσέρχηται περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, τότε καὶ λέγειν + ἡμᾶς ἀναγκαῖον “Ὅτι τίς ἐν νεφέλαις ἰσωθήσεται τῷ Ps. lxxxviii. 7. +“ἢ τίς ὁμοιωθήσεται τῷ κυρίῳ ἐν υἱοῖς Θεοῦ;”

+e +

Ἀλλ’ ὁ Πατήρ μου δίδωσιν ὑμῖν τὸ ἄρτον ἐκ τοῦ οὐρνοῦ +τὸν ἀληθινόv. ὁ Γὰρ ἄρτος τοῦ Θεοῦ ἐστιν ὁ καταβαίνων ἐκ +τοῦ οὐρανοῦ καὶ ζωὴν διδοὺς

+

Ἔδει μὴ μόνον ἀποστῆσαι Μωυσέα τῆς θεοπρεποῦς +ἐξουσίας, κατά γε τὴν ἐνοῦσαν ἐν ἐκείνοις διάληψιν, καὶ τῆς +ἐπ’ ἐκείνῳ θαυματουργίας ὑπηρέτην ἀναδεῖξαι μᾶλλον ἢ +χορηγὸν, ἀλλ’ ἤδη καὶ αὐτὸ καίτοι παραδόξως γεγενημένον +κατασμικρύνειν τὸ θαῦμα, καὶ ἀντιπαραθέσει τῆ πρὸς τὸ a 312 Α. + μεῖζον ἐπιδεικνύειν ὑπάρχον ὅλως οὐδέv. δέχου γάρ μοι +πάλιν τοιοῦτόν τι βοῶντα Χριστόν Ἐν μικροῖς, ὦ οὗτοι, καὶ +εὐτελεστάτοις τὰ μεγάλα λογίζεσθε, καὶ τὴν τοῦ πάντων +Δεσπότου φιλοτιμίαν ἐν ὀλίγοις κομιδῆ διωρίσασθε μέτροις. +ἀμαθαίνοντες γὰρ οὐ κατά τι βραχὺ τὸ μάννα λογίζεσθε τὸν + ἄρτον εἶναι τὸν ἐξ οὐρανοῦ, καίτοι μόνον ἐν ἐπήμῳ τὸ τῶν +5. μόνον δὲ inverso ordine Β. 7. ὑπέρτερον Β. 8. τε καὶ λογικώτερον +om. Β. 16. ἢ] καὶ Β., sed cf. supra 103 a. 21. οὖσαν Β. 25. +ἐπιδεικνύει B. + + +Ἰουδαίων ἀποθρέψαν γένος, ἀναριθμήτων ὄντων ἑτέρων, τῶν +b ἀνὰ πᾶσαν τὴν οἴκου μένην ἐθνῶν· καὶ συνεσταλμένην οὕτω +τὴν φιλανθρωπίαν ἐλογίσασθε θέλειν ἐπιδεῖξαι Θεὸν, ὡς ἑνὶ +καὶ μόνῳ λαῷ χορηγῆσαι τροφάς· τύποι μὲν γὰρ ἐκεῖνα τῶν +γενικωτέρων, καὶ τῆς καθόλου φιλοτιμίας εἰς τὸ κατὰ μέρος +ἐπίδειξις ἦν, ὡς ἐν ἀρραβῶνι τοῖς προειληφόσιv. ἀλλ’ ὅτε +τῆς ἀληθείας ἐπὶ θύραις ἡμῖν ὁ καιρὸς, ὁ Πατήρ μου δίδωσιν +c ὑμῖν τὸν ἄρτον τὸν ἐξ οὐρανοῦ, ὃς διὰ τῆς τοῦ μάννα χορηγίας +τοῖς ἀρχαιοτέροις ὡς ἐν σκιαῖς κατεγράφετο. μὴ γὰρ δή τις +οἰέσθω, φησὶ, κατ’ ἀλήθειαν ἐκεῖνον εἶναι τὸν ἄρτον τὸν ἐξ +οὐρανοῦ, κατανευέτω δὲ μᾶλλον ἐκείνῳ τὴν ψῆφον, ᾧπερ ἃν +φαίνοιτο προσὸν τὸ πᾶσαν ἀποτρέφειν δύνασθαι τὴν οἰκουμένην, +καὶ ὅλως χαρίζεσθαι τῷ κόσμῳ τὴν ζωήν.

+

Καταιτιᾶται τοίνυν τοῖς ἐν τύπῳ γεγενημένοις προσπετηγότα +τὸν Ἰουδαῖον, καὶ τὸ ἐκ τῆς ἀληθείας κάλλος ἀναζητεῖν +d παραιτούμενοv. ἦν γὰρ οὐκ ἐκεῖνο τὸ μάννα κυρίως, ἀλλ’ ἣ +αὐτὸς ὁ Μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὁ ἐκ τῆς οὐσίας ἐρχόμενος +τοῦ Πατρὸς, ἐπείπερ ἐστὶ κατὰ φύσιν ζωὴ, τὰ πάντα +ζωογονῶv. ἐπειδὴ γὰρ ἐκ ζῶντος ἀνέφυ Πατρὸς, ζωὴ καὶ +αὐτὸς κατὰ φύσιν ἐστὶ, καὶ ἐπείπερ ἔργον τῆ κατὰ φύσιν +ζωῇ τὸ ζωοποιεῖν, ζωοποιεῖ τὰ πάντα Χριστός. ὅπερ γὰρ +ἄρτος ἡμῖν ὁ ἐκ γῆς εὑρίσκεται, τὴν ἀσθενῆ τῆς σαρκὸς +φύσιν οὐκ ἐῶν καταφθείρεσθαι· τοῦτο καὶ αὐτὸς διὰ τῆς τοῦ +e Πνεύματος ἐνεργείας τὸ πνεῦμα ζωοποιῶν, καὶ οὐ μέχρι +τούτων, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ σῶμα συνέχων εἰς ἀφθαρσίαv.

+

Ἐπειδὴ δὲ ἅπαξ ἡμῖν εἰς τὸν ἐπὶ τῷ μάννα λόγον ἐκτρέχει +τὰ θεωρήματα, τὸ λυποῦν κατά γε τὸ εἰκὸς οὐδὲν, καὶ ἐπ’ +αὐτῷ τι βραχὺ κατασκεψαμένους εἰπεῖν, ἐξ αὐτῶν παραθέντας +τῶν Μωυσαϊκῶν βιβλίων ἀνὰ μέρος τὰ ἐπ’ αὐτῷ +γεγραμμένα· οὕτω γὰρ ἂν καὶ εὐκρινεστάτην ποιησάμενοι +3. ἐπιδεῖξαι B.D. ἀποδεῖξαι Ed. 9. ὡς et δή om. Β. 11. κατανεύετω] +κατανεμέτω conjicit D mg. “al. κατανεμέτω” Ed. mg. 13. ὅλως Β. ὅλῳ Ed. +16. ἢ assumptum ex Β. 21. ζωοποιεῖ] + δὲ Β. invitis Catt. 22. ὁ om. +Cord. habet a. ἐκ] + τῆς a. φύσιν τῆς σαρκὸς inverso ordine Catt. 27. γε +om. B. 28. κατασκεψαμένους Β. περισκεψαμένους Ed. 29. ἐπ’ αὐτοῦ Β. + + +τοῦ λόγου τὴν παράθεσιν, ἕκαστα τῶν ἐπ’ αὐτῷ νοουμένων +ὀρθῶς διοψόμεθα. ἐπιδείξομεν δὲ διὰ πάντων, ὅτι τὸ μάννα +τὸ ἀληθινὸν αὐτός ἐστιν ὁ χριστὸς, ὡς ἐν τύπῳ τῷ μάννα +χορηγεῖσθαι τοῖς ἀρχαιοτέροις νοούμενος παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ a 313 Α. + Πατρός. ἔχει δὲ οὕτως ἡ τῶν λογίων ἀρχή “Τῇ τε πεντε- Exod. xvi. 1-3. +“καιδεκάτῃ ἡμέρᾳ τῷ μηνὶ τῷ δευτέρῳ ἐξεληλυθότων αὐτῶν +‘ἐκ γῆς Αἰγύπτου, διεγόγγυζε πᾶσα ἡ συναγωγὴ υἱῶν +Ισραὴλ ἐπὶ Μωυσῆν καὶ Ἀαρὼν, καὶ εἶπαν πρὸς αὐτοὺς +“οἱ υἱοὶ Ἰσαήλ Ὂφελον ἀπεθάνομεν πληγέντες ὑπὸ Κυρίου + “ἐν γῇ Αἰγύπτῳ, ὅταν ἐκαθίσαμεν ἐπὶ τῶν λεβήτων τῶν +“κρεῶν καὶ ἠσθίομεν ἄρτους εἰς πλησμονὴν, ὅτι ἐξη- +“γάγετε ἡμᾶς εἰς τὴν ἔρημον ταύτην ἀποκτεῖναι πᾶσαν +“τὴν συναγωγὴν ταύτην ἐν λιμῷ.” τὰ μὲν οὖν ἐκ τῆς b +ἱστορίας διαφανῆ καὶ λίαν εὐσύνοπτα, καὶ οὐδενὸς οἶμαι + προσδεόμενα λόγου τοῦ τὴν πρόχειρον βασανίζοντος γνῶσιν· +ἐροῦμεν δὲ πάλιν εἰς μόνον ὁρῶντες τὸ πνευματικόv. οὐκοῦν +ἔτι τὴν Αἰγυπτίων ἔχοντες χώραν οἱ ἐξ Ἰσραὴλ, διὰ θείου +προστάγματος τὴν ἐπὶ Χριστῷ τυπικῶς ἐπετέλουν ἑορτὴν, +καὶ τῆς τοῦ προβάτου θοίνης ἁψάμενοι, μόλις οὕτω τῆς τοῦ + Φαραῶ τυραννίδος τὴν πλεονεξίαν ἐξέβησαν, καὶ τὸν τῆς +δουλείας ἀφόρητον ἀπεσείοντο ζυγόν· εἶτα πρὸς τούτῳ παραδόξως c +τὴν ἐρυθρὰν διαπεραιωσάμενοι θάλασσαν ἐν ἐρήμῳ +γεγόνασι· καὶ δὴ καὶ ἐν αὐτῇ λιμώττοντες κρεωφαγεῖν +ἐπεθύμουν, καὶ εἰς τὴν συνήθη τῶν ἄρτων ἐπιθυμίαν ὑπεσύροντο· + ἐγόγγυζόν τε οὕτω κατὰ Μωυσέως καὶ εἰς μετάγνωσιν +τῆς παρὰ Θεοῦ δωρεᾶς καταπίπτουσι, δέον ἐπὶ +τούτοις οὐ μετρίως εὐχαριστεῖv. Αἴγυπτος τοίνυν σκοτασμὸς +ἂν εἴη, καὶ νοηθήσεταί πὼς εἰς τὴν τοῦ παρόντος αἰῶνος +κατάστασιν καὶ εἰς ἕξιν τὴν κοσμικὴν, ἢν ὥσπερ τινὰ χώραν + ἐπιγραψάμενοι, πικρὰν ὑπομένομεν ἐν αὐτῇ τὴν θητείαν, d +5. λόγων Β. τε assumptum ex Β. 8. εἶπαν B.D. εἶπον D suprascr. +Ed. (18 al.) 16. τὸ. Β. τὸν Ed. 19. οὕτω] οὔπω Β. 21. ἀφόρητον +τῆς δουλείας inverso ordine Β. 23. καὶ alt. assumptum ex D. 27. τοίνυν +Β. μὲν τοίνυν Ed. + + +ἐργαζόμενοι μὲν τὸ παράπαν οὐδὲν τῷ Θεῷ, μόνῳ δὲ τῷ +διαβόλω τελοῦντες τὰ θυμηρέστατα, καὶ καθάπερ εἰς πηλὸν +ἢ δυσώδη βόρβορον, τὰς τῆς ἀκαθάρτου σαρκὸς καταπηδῶντες +ἡδονὰς, ἄμισθόν τε καὶ ἀνόνητον τληπαθοῦντες +πόνον, καὶ οὐκ ἀταλαίπωρον, ἵν’ οὕτως εἴπω, τὴν φιληδονίαν +ἐπιτηδεύοντες.

+

ἈΛλ’ ὅταν ἡμῖν ὁ τοῦ Θεοῦ νόμος κατὰ νοῦν προσλαλῇ, +e καὶ πικρὰν ἤδη βλέπωμεν τὴν ἐν τούτοις δουλείαν, τότε δὴ +τότε τὴν ἐξ ἁπάσης φαυλότητος ἀποδημίαν διψήσαντες, +ὥσπερ εἰς τὴν τῆς ἐλευθερίας ἀρχὴν καὶ θύραν ἐπ’ αὐτὸν +ἐρχόμεθα τὸν Χριστὸν, καὶ τὴν δι’ αἵματος τοῦ τιμίου +λοιπὸν ἀσφάλειάν τε καὶ χάριν ἐφοδιαζόμενοι, καθάπερ τινὰ +θάλασσαν ταραχώδη καὶ συγκεχυμένην, τὰς ἐν τῷδε τῷ +βίῳ περιστάσεις ἀφέντες σαρκικὰς, ἔξω τε παντὸς θορύβου +314 Α. a γεγονότες κοσμικοῦ, πρὸς ἕξιν ἤδη τὴν ἀϋλοτέραν καὶ καθαρωτέραν +ἐρχόμεθα, οἷαπερ εἰς ἔρημον καταλύοντες χῶρον. +ἐπειδὴ δὲ οὐκ ἀγύμναστος εἰς ἀρετὴν ὁ διὰ νόμου πρὸς +αὐτὴν παιδαγωγοῦ μένος, ὅταν ἐν τούτοις ἤδη γεγονότες +εὑρισκώμεθα, τότε τοῖς δοκιμάζουσι περιπίπτοντες πειρασμοῖς, +ὑπομνήσει τῆ τῶν σαρκικῶν ἐπιθυμιῶν ἔσθ’ ὅτε +καταδακνόμεθα, εἶτα πολὺ λίαν ἡμᾶς καταπυρούσης τῆς +ἐπιθυμίας, καταβοῶμεν ἐξ ἀκηδίας πολλάκις, καίτοι πρὸς +b ἐλευθερίαν ἀνακεκληκότος ἡμᾶς τοῦ θείου νόμου, ἐν Λιμῷ +δὲ ὥσπερ γεγονότες τῶν ἀρχαιοτέρων καὶ κατειθισμένων +ἡμῖν ἡδονῶν, καὶ πρὸς πόνους ἤδη τοὺς ἐπὶ ταῖς ἐγκρατείαις +ὀλιγωρήσαντες, οὐκέτι φαύλην ὁρῶμεν τὴν ἐν κόσμῳ δουλείαν. +καὶ γὰρ ὄντως ἱκανὸν τὸ ἐν τῇ σαρκὶ θέλημα πρὸς +ἅπασαν ὀλιγοψυχίαν τὴν ἐπ’ ἀγαθοῖς ἑλκύσαι τὸν νοῦν.

+Exod. xvi. 4.

“Εἶπε δὲ κύριος πρὸς Μωυσῆν Ἰδοὺ ἐγὼ ὕω ὑμῖν ἄρτους +“ἐκ τοῦ οὐρανοῦ. ἔχεις ἤδη καὶ μάλα σαφῶς ἐν τούτοις +2. θυμηρέστερα Β. 5. οὐκ assumptum ex Β. 17. εἰς Β. πρὸς Ed. +τὴν pro ὁ Β. 21. καταπυρούσης Β. κατασυρούσης Ed. 24. καὶ om. B. +25. ἥμιν assumptum ex D. 29. ὑμῖν ὕω inverso ordine Β. 30 — p. 461 +7. Citat Nikephor. i. 729. 30. τούτῳ Nikeph. + + +ὁρᾶν τὸ ἐν ψαλμοῖς μελῳδούμενον “Ἂρτον οὐρανοῦ ἔδωκεν Ps. lxxvii. 24. 25. +“αὐτοῖς, ἄρτον ἀγγέλων ἔφαγεν ἄνθρωπος·” ἀλλ’ ἐστιν, c +οἶμαι, πᾶσι διαφανὲς, ὅτι τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς δυνάμεων +λογικῶν, οὐχ ἕτερος ἂν νοοῖτο καὶ ἄρτος καὶ τροφὴ παρὰ τὸν + ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Μονογενῆ. αὐτὸς οὖν ἄρα τὸ μάννα τὸ +ἀληθὲς, ὁ ἄρτος ὁ ἐξ οὐρανοῦ, ὁ πάσῃ κτίσει λογικῇ παρὰ +Θεοῦ Πατρὸς χορηγούμενος. εἰς δέ γε τῶν προκειμένων τὴν +τάξιν εἰσβαίνοντες, ἐκεῖνό φαμεν κατανόησον ὅπως ἡ θεία +τε καὶ ἄνωθεν χάρις, καὶ νοσοῦσαν ἐσθ’ ὅτε τὰ συνήθη, τὴν d + ἀνθρώπου φύσιν ἀνθέλκει πρὸς ἑαυτὴν καὶ ἀνασώζει ποικίλως. +κατωθεῖ μὲν γὰρ λίθου δίκην ἐπιπῖπτον τῷ νῷ τὸ +φρόνημα τῆς σαρκὸς, καὶ πρὸς τὸ ἴδιον θέλημα τυραννικῶς +ἐκβιάζεται, ἀντιπεριάγει δὲ πάλιν ἡμᾶς ὁ Χριστὸς, καθάπερ +τινὶ χαλινῷ, πρὸς τὴν τῶν ἀμεινόνων ἐπιθυμίαν, καὶ εἰς ἕξιν + ἀνακομίζει τοὺς νενοσηκότας τὴν φιλόθεοv. ἰδοὺ γὰρ ἰδοὺ +τοῖς κατολισθαίνουσιν εἰς σωματικὰς ἡδονὰς, τὰς ἐξ οὐρανῶν +χορηγήσειν ὑπισχνεῖται τροφὰς, τὴν διὰ τοῦ Πνεύματος e +παράκλησιν δηλονότι, τὸ μάννα τὸ νοητόv. διὰ γάρτοι +τούτου πρὸς πᾶσαν ὑπομονὴν καὶ ἀνδρείαν διακρατούμεθα, + καὶ τὸ μὴ πίπτειν ἐξ ἀσθενείας ἐφ’ ἃ μὴ προσῆκεν ἀποκερδαίνομεν. +ἐστήριζε τοίνυν ἡμᾶς εἰς εὐσέβειαν καὶ πάλαι τὸ +μάννα τὸ νοητὸν, τουτέστι Χιστός. ἐπειδὴ δὲ ἅπαξ διὰ +τὴν χρείαν, ὡς ἐν ἐκβάσει τοῦ λόγου γεγόναμεν, οὐκ ἀζήτητον +αὐτὸν οἶμαι πρέπειν ἐᾶν, ἐπείπερ ἔχει πολὺ τὸ + εἰς ὄνησιν.

+

Οὐκοῦν ἐρεῖ τις εὐλόγως ὅτου δὴ χάριν ὁ φιλάνθρωπός a 315 Α. +τε καὶ φιλάρετος οὕτω Θεὸς, δέον φθάσαι μὲν τὴν αἴτησιν, +ὑστερίζει περὶ τὴν ὑπόσχεσιν· κολάζει γεμὴν οὐδαμῶς τοὺς +οὕτω διεστραμμένους τὴν ἕξιν, καίτοι κολάσας ἐν τοῖς +5. ἄρα om. Β. habet Nikeph. Verba nonnulla hoc e loco citat Catena in +Psalmos, in Maii Bibl. Nov. iii. 407. 11. ἐπιπίπτειν D. 15. τοὺς +νενοσηκότος ἀνακομίζει inverso ordine B. 17. χορηγήσειν] χορηγίας Β. +19. καὶ ἀνδρείαν assumpta ex B. 24. πολὺ τὸ τελοῦν] πολυτελοῦν Β. +27. φθάσαι μὲν hoc ordine B. 28, 29. οὐδαμῶς et τὴν ἕξιν assumpta ex B. +particulam οὐ ante κολάζει supplevit inter uncos Migne. + + +ἐφεξῆς, ὅτε τὴν ἴσην νοσοῦντες ἐπιθυμίαν, καὶ ἄρτους εἰς +πλησμονὴν καὶ κρεῶν ἐφαντάζοντο λέβητας, καὶ δυσωδεστάτων +κρομμύων εἰσεδέχοντο πόθοv. ἐν γὰρ τοῖς ἀριθμοῖς +εὑρήσομεν ὅτι καὶ τετιμώρηνταί τινες, καὶ Μνήματα τῆς +ἐπιθυμίας ὁ χῶρος ἐκλήθη, ἐν ᾧπερ ἐστρατοπέδευον τότε. +Num. xi. 34. b “Ἐκεῖ γὰρ ἔθαψαν, φησὶ, τὸν λαὸν τὸν ἐπιθυμητήν.” +οὐκοῦν πρὸς μὲν τὸ πρῶτον ἐροῦμεν, ὅτι δὴ πάντως ἐχρῆν +περιμεῖναι τὰς ἐπιθυμίας, οὕτω τε λοιπὸν εὐκαίρως ἀναδείκνυσθαι +χορηγόν· χαριεστάτη γάρ πὼς ἐστὶ τοῖς εὖ +παθοῦσιν ἡ δόσις, ὅταν αὐτῆς τινες προαναφαίνωνται καὶ +προβαδίζωσιν ἡδοναὶ, διψῆν ἀναπείθουσαι τὸ οὔπω παρόν· +αἰσθήσεως δὲ τῆς χαριεστέρας ἀμοιρήσειεν ἂν ἡ τοῦ ἀνθρώπου +ψυχὴ, μὴ ταῖς εἰς τὸ εὖ παθεῖν ἡδοναῖς προσυν- +c τεινομένη καὶ κάμνουσα. ἀλλ’ ἴσως αἴτησιν μὲν οὐδαμῶς +γεγενῆσθαι, τὴν ὡς παρ’ ἐκείνων ἐρεῖς, γογγυσμὸν δὲ μᾶλλον +καὶ μετάγνωσιν καὶ καταβοήν· τοῦτο γὰρ ἦν ὄντως καὶ +ἀληθέστερον εἰπεῖv. πρὸς δὴ καὶ τοῦτό φαμεν, ὅτι πρέποι +μὲν ἂν τοῖς μὲν τελείοις τὴν ἕξιν, ἡ δι’ ἐντεύξεως αἴτησις· +ἰσομοιρήσει δέ πὼς αὐτῇ καὶ ὁ τῶν ἀσθενεστέρων ἐξ +ἀκηδίας, ἢ ὅπως ἂν γένοιτο, γογγυσμός· χαλεπαίνει δὲ οὐ +πάντως φιλάνθρωπος ὢν ὁ πάντων Σωτῆρ’. ὅνπερ γὰρ +τρόπον τοῖς ἔτι κομιδῆ νηπίοις ὁ κλαυθμὸς ἔσθ᾿ ὅτε συντελεῖ +d πρὸς αἴτησιν τῶν χρησίμων αὐτοῖς, καὶ καλεῖται πρὸς +ἔρευναν ἡ τεκοῦσα διὰ τούτου πολλάκις τῶν ἐν ἡδοναῖς τῷ +βρέφει, οὕτω τοῖς ἔτι νηπίοις καὶ βεβηκόσιν οὔπω πρὸς +σύνεσιν, ὁ ἐξ ἀκηδίας, ἵν οὕτως εἴπω, κλαυθμὸς αἰτήσεως +ἔχει δύναμιν τὴν ὡς πρὸς Θεόv. κολάζει δὲ οὐκ ἐν ἀρχῇ, +καίτοι καὶ ταῖς γηίναις ἐπιθυμίαις ἡττωμένους ὁρῶν, ἀλλ’ ἐν +μέσοις ἤδη τοῖς χρόνοις, δι’ αἰτίαν τοιαύτην, ὥς γε μοι +φαίνεται. οὔπω μὲν γὰρ τὸ μάννα λαβόντες οἱ νεωστὶ τῆς +e Αἰγυπτίων ἀποδημήσαντες, οὐδὲ τὸν ἄρτον ἔχοντες τὸν ἐξ +5. ἐστρατοπεδεύοιτο Β. 6. φησὶ om. Β. τῶν λαῶν Β. 11. οὔπω] +οὕτω Β. 16. ἦν assumptum ex Β. 17. πρὸς] καὶ πρὸς Β. 28. καὶ +om. Β. 30. τῶν pro τῆς B. + + +οὐρανοῦ, τὸν στηρίζοντα καρδίαν ἀνθρώπου, καταπίπτουσιν Ps. ciii. 15. +εἰκότως εἰς ἐπιθυμίας σαρκικὰς, διάτοι τοῦτο καὶ συγγινώσκονται· +οἱ δὲ ἤδη τοῦ Τυρίου κατατρυφήσαντες, καθ’ ἁ Ib.xxxvi. 4. +γέγραπται, τῶν πνευματικῶν ἀγαθῶν τὰ σαρκικὰ προτιμήσανες, + δικαιοτάτην ἤδη τὴν δίκην ὑπέχουσι, καὶ προσέτι τῶ +παθεῖν ἐπίσημον τῆς συμφορᾶς τὴν μνήμην ἀποκληρώσονται. +μνήματα γὰρ τῆς ἐπιθυμίας ὄνομα κεῖται τῷ τῆς +κολάσεως τόπῳ.

a 316 Α. +

“Καὶ ἐξελεύσεται ὁ λαὸς καὶ συλλέξουσι τὸ τῆς ἡμέρας Exod. xvi. 4. + “εἰς ἡμέραν.” εἰς τύπον τοῦ μάννα τοῦ νοητοῦ τὸ αἰσθητὸν +λογίου μέθᾳ. καὶ τὸ μὲν μάννα τὸ νοητὸν αὐτὸν ἡμῖν κατασημαίνει +τὸν χριστὸν, τὴν δέ γε παχυτέραν τοῦ νόμου +παίδευσιν τὸ αἰσθητὸν ὑπαινίττεται. ἐφήμερος οὖν εὐλόγως +ἡ συγκομιδὴ, καὶ ἀποκωλύει τηρεῖν ὁ νομοθέτης εἰς τὴν + αὔριον, ὡς δι’ αἰνιγμάτων τοῖς ἀρχαιοτέροις ὑποδηλῶν, ὅτι +τοῦ σωτηρίου λοιπὸν ἀναλάμψαντος χρόνου, καθ’ ὃν ἐν +κόσμῳ μετὰ σαρκὸς πέφηνεν ὁ Μονογενὴς, καταργηθήσονται b +πάντως οἱ διὰ τοῦ νόμου τύποι, καὶ τὸ συλλέγειν ἔτι τροφὰς +ἐκεῖθεν εἰκαῖον, αὐτῆς ἤδη παρακειμένης τῆς ἀληθείας ἡμῖν + εἰς τρυφὴν καὶ ἀπόλαυσιν.

+

“Καὶ ἔσται τῆ ἡμέρᾳ τῆ ἕκτῃ καὶ ἑτοιμάσουσιν ὃ ἐὰν Ib. 5. +“εἰσενέγκωσι, καὶ ἔσται διπλοῦν ὃ ἐὰν συναγάγωσιν.” +ἐπιτήρει δὴ πάλιν, ἵνα νοῇς, ὅτι οὐκ ἐᾷ συλλέγειν τῇ ἡμέρᾳ +τῆ ἑβδόμη τὸ μάννα τὸ αἰσθητὸν, τὸ δὲ ἤδη πορισθὲν καὶ + συνειλεγμένον κατὰ τὴν πρὸ αὐτῆς ποιεῖσθαι κελεύει τροφήv. c +η μὲν γὰρ ἑβδόμη σημαίνει τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας +τὸν χρόνον, καθ’ ὃν ἐν ἁγιασμῷ σαββατίζομεν, τῶν +τῆς ἁμαρτίας ἔργων ἀποπαυσάμενοι, καὶ δεχόμενοι μὲν εἰς +τροφὴν, καὶ πληροφορίαν τῆς πίστεως καὶ τὴν ἤδη συγκεοὐρανῶν +1. Β. 5. τῷ παθεῖν] τῶν παθῶν Β. 6. ἀποκληρώσονται Β. +ἀποπληρώσονται Ed. 10 καθ’ ἡμέραν Β. 13—20 et 23—p. 464 +Nikeph. i. 729, 730. 17. ὁ Μονογενὴς πέφηνε inverso ordine Nikeph. +18 πάντες B. πάντως habet Nikeph. 23. ὅτι om. B. τῇ ἡμέρα τῇ ἑβδόμη +post αἰσθητὸν tr. Β. invito Nikeph. 25. κατὰ τὴν τροφὴν τὴν πρὸ αὐτῆς +κελεύει γενέσθαι Β. 28. ἔργων] ἡμῶν ἔργων Β. Statim ἀποπαυόμενοι +Nikeph. 29. συγκεκοσμημένην Β. Nikeph. συγκεκομισμένην D. Ed. + + +κοσμημένην ἐν ἡμῖν διὰ τοῦ νόμου γνῶσιν, οὐ μὴν ὡς ἐξ +ἀνάγκης ἔτι συλλέγοντες, λαμπροτέρας ἤδη παρακειμένης +τροφῆς, καὶ τὸν ἄρτον ἔχοντες τὸν ἐξ οὐρανοῦ. ἐν διπλῷ δὲ +d τῷ μέτρῳ πρὸ τῆς ἁγίας ἑβδόμης τὸ μάννα συλλέγεται· καί +μοι πάλιν νοήσεις ἐντεῦθεν, ὅτι κατακλειομένου τοῦ νόμου +πρὸς τὸ ἐν τῷ χρόνῳ τέλος, καὶ ἀρχομένης ἤδη τῆς ἁγίας +ἑβδόμης, τουτέστι τῆς ἐπιδημίας χριστοῦ, ἐν διπλῷ τρόπον +τινὰ τῷ μέτρῳ γενήσεται τῶν οὐρανίων ἀγαθῶν ἡ εὕρεσις, +καὶ διττή τις ἡ χάρις, πρὸς τοῖς ἐκ νόμου χρησίμοις καὶ τὴν +εὐαλλελικὴν εἰσάγουσα παίδευσιv. ὅπερ ἂν καὶ αὐτὸς νοοῖτο +διδάσκων ὁ κύριος, ὅτε φησί που καθάπερ ἐν εἴδει παραβολῆς +S.Matth. xiii, 52. e “Δαὶ τοῦτο πᾶς γραμματεὺς μαθητευθεὶς τῇ βασιλείᾳ +“τῶν οὐρανῶν ὅμοιός ἐστιν ἀνθρώπῳ πλουσίῳ, ὅστις ἐκ- +“βάλλει ἐκ τοῦ θησαυροῦ αὐτοῦ νέα καὶ παλαιά·” παλαιὰ +μὲν τὰ ἐκ τοῦ νόμου, νέα δὲ τὰ διὰ Χριστοῦ.

+Exod. xvi. 6. 7. 8.

“Καὶ εἶπε Μωυσῆς καὶ Ἀαρὼν πρὸς πᾶσαν συναγωγὴν +“υἱῶν Ἰσραήλ Ἑσπέρας γνώσεσθε ὅτι Κύριος ἐξήγαγεν +“ὑμᾶς ἐξ Αἰγύπτου, τὸ πρωὶ ὄψεσθε τὴν δόξαν κυρίου ἐν +“τῷ διδόναι κύριον ὑμῖν ἑσπέρας κρέα φαγεῖν καὶ ἄρτους +“τὸ πρωὶ εἰς πλησμονήν.” ἐπαγγέλλεται τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ ὁ +317 Α. a Μωυσῆς χορηγηθήσεσθαι μὲν παρὰ Θεοῦ τὴν ὀρτυγομήτραν +τὸ πρὸς ἑσπέραν, ἐπιγνώσεσθαι δὲ διισχυρίζεται διὰ τούτου +σαφῶς, ὅτι κύριος ἀνήγαγεν αὐτοὺς ἐξ Αἰγύπτου· πρωὶ +γεμὴν διαρρήδην ὄψεσθε, φησὶ, τὴν δόξαν κυρίου, ἐν τῷ +λαβεῖν ἄρτους εἰς πλησμονήv. καί μοι πάλιν τὴν ἐφ’ +ἑκάστῳ τῶν εἰρημένων ἐννόει διαφοράν· ἡ μὲν γὰρ ὀρτυγομήτρα +σημαίνει πὼς τὸν νόμον· Χθαμαλοπετὲς γὰρ ὄντως +ἀεὶ καὶ περὶ γῆν τὸ στρουθίον· οὕτω δ’ ἂν ἴδοις καὶ τοὺς +b διὰ νόμου παιδαγωγοῦ μένους εἰς χθαμαλωτέραν διὰ τύπων +1. ἐν ἧμίν ἡμῖν et in Nikeph.] assumptum ex B.D. 5. νοήσεις transponit +ante πόλιν Nik. post ἐντεῦθεν Β. 6. χρόνῳ] νόμῳ Β. invito Nikeph. +ἐρχομένης Nikeph. 14. παλαιὰ καὶ νέα inverso ordine Β. 15. τὰ prius +om. Β. τοῦ assumptum ex Β. 18. τὸ assumptum ex Β. 20 — p. 465 +20. Haec citat Nikeph. i. 730, 731. 21. ὀρτυγομήτρα D. 22. ἑσπέρας +Nikeph. τοῦτο B. invito Nikeph. 23—25. πρωῒ — πλησμονήν +25. ἐφεκάστην Β. invito Nikeph. 29. διατυπουμένους (sic) Nikeph. + + +θεοσέβειαν, ὅσον δὲ ἧκεν εἰς θυσίας φημὶ καὶ περιρραντήρια +καὶ καθάρσεις Ἰουδαικάς· ὀλίγον γὰρ οὗτοι τῆς γῆς ἀνοχλίζονταί +πὼς, καὶ ἀναβαίνειν δοκοῦσιν αὐτῆς, εἰσὶ δ’ οὖν ὅμως +ἐν αὐτῇ καὶ περὶ αὐτήν· οὐ γὰρ ἐν νόμῳ τὸ τελείως ἀγαθὸν + καὶ ὑψηλὸν εἰς σύνεσιv. χορηγεῖται γεμὴν ἐν ἑσπέρᾳ· ἤτοι +τὸ ἐν τῷ γράμματι σκοτεινὸν τοῦ λόγου πάλιν ἡμῖν διὰ τῆς +ἑσπέρας σημαίνοντος, ἢ τὴν ἀφεγγῆ τοῦ κόσμου κατάστασιν, +οὔπω τὸ φῶς ἔχοντος τὸ ἀληθινὸν, τουτέστι χριστὸν, ὃς c +ἐνανθρωπήσας φησίν “Ἐγὼ φῶς εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθα.” Infra xii. Infra xii. 46. + γνώσεσθαι δὲ λέγει τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ, ὅτι κύριος αὐτοὺς +ἀνήγαγεν ἐξ Αἰγύπτου· γνῶσις γὰρ μόνη τῆς καθόλου διὰ +Χριστοῦ σωτηρίας ἐν τοῖς Μωυσαϊκοῖς ὁρᾶται συγγράμμασιν, +οὔπω παρούσης αὐτοπροσώπως τῆς χάριτος. αὐτὸ +γὰρ δὴ τοῦτο καὶ ὑπεδήλου προστιθείς “Τὸ πρωὶ ὄψεσθε + “τὴν δόξαν κυρίου ἐν τῷ διδόναι ὑμῖν ἄρτους εἰς πλγσμο- +“νήν.” λελυμένης γὰρ ὥσπερ ἐν τάξει νυκτὸς τῆς νομικῆς +ἀχλύος, καὶ ἡλίου τοῦ νοητοῦ πᾶσιν ἡμῖν ἀνατείλαντος, τὴν d +δόξαν Κυρίου παρόντος ἤδη κατοπτριζόμεθα, τὸν ἄρτον εἰς 2 Cor. iii. 18. +πλησμονὴν τὸν ἐξ οὐρανοῦ κομιζόμενοι, αὐτὸν δὲ ἤδη πάλιν + φημὶ τὸν Χριστόν.

+

“Ἐγένετο δὲ ἑσπέρα, καὶ ἀνέβη ὀρτυγομήτρα καὶ ἐκά- Exod. xvi. 13. 24. +“λυψε τὴν παρεμβολήν· τὸ πρωὶ ἐγένετο δὲ καταπαυομένης +“τῆς δρόσου κύκλῳ τῆς παρεμβολῆς, καὶ ἰδοὺ ἐπὶ πρόσωπον +“τῆς ἐρήμου λεπτὸν ὡσεὶ κόριον λευκόν.” ὅρα δὴ πάλιν τὴν + τῶν νοημάτων διασκευήν· περὶ μὲν γὰρ τῆς ὀρτυγομήτρας e +φησὶν, ὅτι ἐκάλυψε τὴν παρεμβολὴν, περὶ δέ γε τοῦ μάννα +πάλιν, ὅτι πρωὶ καταβέβηκε, καταπαυομένης τῆς δρόσου, +κύκλῳ τῆς παρεμβολῆς ἐπὶ πρόσωπον τῆς ἐρήμου. ἡ μὲν +1. θυσίας Β. θυσίαν Ed. Verba ὅσον δὲ ἧκεν εἰς θυσίας desunt ut vid. in +Nikeph. 2. δὲ pro γὰρ Nikeph. 3. δοκούσης Β. invito Nikeph. 5. μὲν +pro γεμὴν Β. γεμὴν habet Nikeph. 6. τῷ om. Nikeph. 10. αὐτοὺς +ἀνήγαγεν hoc ordine B. Nikeph. 14. δὴ om. Nikeph. 16. ὡς Nikeph. +19. τὸν om. B. habet Nikeph. αὐτὸν — χριστόν] πόλιν δέ φημι τὸν χριστόν +Nikeph. αὐτὸν δὲ δή φημι τὸν χριστὸν πόλιν Β. 22. δὲ assumptum ex +Β. (?) [ante ἐγένετο (Alex. Χ.)]. 24—p. 466, 23. Citat Nikeph. i. +24. πόλιν Nikeph. 26. δέ γε assumptum ex B.D. Nikeph. 27. φησὶ +pro πάλιν Nikeph. + + +τῆς ἰδίας ἀιδιότητος ἐποίησεν αὐτόν«. οὐκ ἄρα ἀπόλλυται τὸ σῶμα· ὁ γὰρ +ἄνθρωπος ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος.

+

43. Διὸ ἐπίστησον, ὡς καὶ ὁ κύριος τὰ αὐτὰ ταῦτα διδάσκειν θέλων, 43,1 +μὴ πιστευόντων Σαδδουκαίων εἰς τὴν ἀνάστασιν τῆς σαρκός — δόγμα γὰρ + τοῦτο Σαδδουκαίων· ὅθεν συσκευασάμενοι τὴν κατὰ τὴν γυναῖκα καὶ τοὺς +ἑπτὰ ἀδελφοὺς παραβολήν, ἵνα τὸν περὶ ἀναστάσεως τῆς σαρκὸς λόγον +ἀποκηρύσσωσι, προσῆλθον αὐτῷ· ἀμέλει αὐτὸς ὁ εὐαγγελιστὴς ἐπεσημήνατο, +»προσῆλθον δὲ αὐτῷ« εἰπών »καὶ Σαδδουκαῖοι, λέγοντες μὴ εἶναι +ἀνάστασιν — ὁ οὖν Χριστός, εἰ μὴ ἦν ἀνάστασις σαρκός, ἀλλὰ μόνον ἐσῴζετο + ψυχή, συνέθετο ἂν αὐτοῖς ὡς καλῶς καὶ ὀρθῶς φρονοῦσι. νυνὶ δὲ ἀποκρούεται +λέγων »ἐν τῇ ἀναστάσει οὔτε γαμοῦσιν οὔτε γαμίσκονται, ἀλλ᾿ +ὡς ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ εἰσιν«, οὐ τῷ σάρκα μὴ ἔχειν, ἀλλὰ τῷ μὴ γαμεῖν +καὶ γαμεῖσθαι, | ἀλλὰ εἶναι λοιπὸν ἐν ἀφθαρσίᾳ καὶ φωσίν, ἀγγέλοις P558 +κατὰ τοῦτο παραπλησιασθέντας, ἵν᾿ ὥσπερ οἱ ἄγγελοι ἐν τῷ οὐρανῷ, + οὕτως καὶ ἡμεῖς ἐν τῷ παραδείσῳ, μήτε γάμοις ἢ εἰλαπίναις ἔτι σχολάζοντες, +ἀλλὰ τῷ βλέπειν τὸν θεὸν καὶ γεωργεῖν τὴν ζωὴν πρυτανεύοντος +ἡμῖν τοῦ Χριστοῦ. οὐ γὰρ εἶπεν »ἔσονται ἄγγελοι«, ἀλλ᾿ »ὡς ἄγγελοι«, +οἷον »δόξῃ μὲν καὶ τιμῇ« κατὰ τὸ γεγραμμένον »ἐστεφανωμένοι, +βραχὺ δέ τι παρὰ τοὺς ἀγγέλους διαλ|λάσσοντες« καὶ ἐγγὺς ὅντες τοῦD639 + εἶναι ἄγγελοι. καθάπερ εἰ ἔλεγεν, οὔσης εὐταξίας κατὰ τὸν ἀέρα καὶ +γαλήνης νυκτὸς καὶ πάντων τῷ τῆς σελήνης αἰθερίῳ φωτὶ κεκοσμημένων· +8 Matth. 22, 23 — 11 Matth. 22, 30 — 18 Psal. 8, 6 +M U S Pa +1 ἐποίησεν αὐτόν < S 3 ἐπίστησον ὡς < S | καὶ < U Pa | τὰ αὐτὰ +< S | ταῦτα < Pa 4 f εἰς τὴν — Σαδδουκαίων < Pa 5 καὶ < M 6 τὸν +. . . λόγον < S | τῆς (vor σαρκὸς) < Pa 7 ἀποκηρύσσωσι] ἀποκηρύσσουσι M +ἀπο///ρήσωσι, ein Buchstabe ausradiert U ἀπορήσωσι Pa erforschen S | προσῆλθον +αὐτῷ < S | ὁ αὐτὸς Pa 8 προσῆλθον — εἰπὼν καὶ < S | δὲ < U Pa | +εἰπών] φησί U | καὶ < Pa 8 f ἀνάστασιν μὴ εἶναι U 9 ἦν hinter σαρκὸς Pa +10 vor ψυχὴ + ἡ M | καὶ ὀρθῶς < S 10 f ἀποκρίνεται MU 11 ἐκγαμίσκονται +Pa 12 τῷ2] τὸ M 13 καὶ γαμίσκεσθαι Pa < S | ἀλλ᾿ Pa | +φωσίν] φῶς ἵν᾿ M φησίν U im Licht S < Pa 14 κατὰ τοῦτο < M | πλησιασθέντες +Pa | τῷ < Pa 15 καὶ ἡμεῖς hinter παραδείσῳ Pa | μήτε γάμοις] +< Pa | ἢ εἰλαπίναις] εἰσιλαπίνες M < S ἔτι < S 16 τῷ] τὸ MPa τοῦ U +16 f καὶ γεωργεῖν — Χριστοῦ] und zu leben in Ewigkeit S 17 ἡμῶν M Pa | +ἀλλὰ M 18—20 οἷον δόξῃ — εἶναι ἄγγελοι < Pa 18 κατὰ τὸ γεγραμμένον +< S 20 καθάπερ + denn S | ἔλεγεν] wir sagen S 21 τῷ] τῶν MU | +νυκτὸς — κεκοσμημένων] da auch der Mond in der Nacht scheint, indem er voll ist S + + +τουτέστι πάλιν Τί ἐστι τοῦτο; καὶ νοήσεις ἐντεῦθεν, ὡς +ἔμελλε παρὰ τῶν Ἰουδαίων ἀγνοηθήσεσθαι χριστός. τὸ γὰρ d +ὡς ἐν τύπῳ κρατοῦν, καὶ ἐπ’ αὐτῆς ἔδειξε τῆς ἀληθείας +ἰσχῦσαν ἡ πεῖρα.

+

“Εἰπε δὲ Μωυσῆς πρὸς αὐτούς Μηδεὶς ἐγκαταλιπέτω Exod. xvi. 19, 20. +ἀπ’ αὐτοῦ ἕως τὸ πρώι· καὶ οὐκ ἤκουσαν Μωυσῇ, ἀλλὰ +“κατέλιπον ἀπ’ αὐτοῦ τινες εἰς τὸ πρωὶ; καὶ ἐξέζεσε σκώ- +“ληκας καὶ ἐπώζεσε, καὶ ἐπικράνθη ἐπ’ αὐτοὺς Μωυσῆς.’’ +τὸ πρώι πάλιν ἐν τούτοις, τὸν λαμπρὸν ἡμῖν καὶ διαφανέστατον + τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας κατασημαίνει e +καιρὸν, ὅτε λελυμένης τρόπον τινὰ τῆς τε κατὰ νόμον σκιᾶς, +καὶ τῆς ἐν τοῖς ἔθνεσιν ἀχλύος διαβολικῆς, φωτὸς ἡμῖν δίκην +ἀνέτειλεν ὁ Μονογενὴς, καὶ ὄρθρος ἐδείχθη πνευματικός. +ἐπιτάττει τοίνυν ὁ μακάριος Μωυσῆς τὸ ἐν τύπω πάλιν + μάννα μὴ καταλιμπάνειν εἰς τὸ πρωΐ. ἀνατείλαντος γὰρ +ἡμῖν τοῦ μνημονευθέντος ἀρτίως καιροῦ, περιτταὶ λοιπὸν καὶ +ἄκαιροι παντελῶς αἱ κατὰ τὸν νόμον σκιαὶ, διὰ τὴν ἤδη +παροῦσαν ἀλήθειαν· πρᾶγμα δὲ ὄντως ἀχρεῖον, ἀναλάμψαντος +ἤδη Χριστοῦ, τὴν ἐν νόμῳ δικαιοσύνην ὁ Παῦλος a 319 A. + ἀπέδειξε λέγων περὶ αὐτοῦ, “δι’ ὃν τὰ πάντα ἐζημιώθην,” Phil. iii. 8, 9. +τὰ ἐν νόμῳ δηλονότι καυχήματα, “καὶ ἡγοῦμαι σκύβαλα +“εἰναι, ἵνα Χριστὸν κερδανῶ καὶ εὑρεθῶ ἐν αὐτῷ μὴ ἔχων +“ἐμὴν δικαιοσύνην τὴν ἐν νόμῳ, ἀλλὰ τὴν διὰ πίστεως +Ἰησοῦ Χριστοῦ.” ὁρᾷς οὖν ὅπως ὡς σοφὸς ἐφυλάξατο + τὸ μὴ καταλιμπάνειν εἰς τὸ πρωί; τύπος δ’ ἂν εἶεν οἱ πρὸς +τὸ πρωὶ τηρήσαντες, τῆς ἀπειθήσειν μελλούσης αὐτῷ πληθύος +Ἱουσαϊκῆς, οἷς καὶ τὸ ἐντόνως ἐθέλειν τὸν ἐν γράμμασι +τηρῆσαι νόμον, καὶ σαπρίας καὶ σκωλήκων ἔσται παραίτουτέστι b +1. τουτέστι πόλιν] ἀντὶ τοῦ Nikeph. 5. ἐγκαταλιπέτω Β. καταλιπέτω Ed. +6. τὸ assumptum ex Β. 7. ἐξέζεσαν σκώληκες Β. 8. ἐπώζεσαν Β. ἐπ’ +αὐτοὺς Β, (55. 85.) ἐπ’ αὐτοῖς Ed. 9-18. Citat Nikeph. i. 736. 10. ἡμῶν +assumptum ex Nikeph. τι. τε om. B. habet Nikeph. 13. ἐδείχθη] +ἀνέτειλεν iterat B. ἐδείχθη habet Nikeph. 14. πάλιν assumptum ex B. +Deest in Nikeph. 17. τὸν om. Nikeph. 20. τὰ om. B. ἐζημιώθη Β. +21. ἡγούμην Β. 22. κερδήσω Β. 24. ὅπως ὡς] ὅπως οὖν ὡ Β. +25. τὸ prius om. Β. 25—p. 468, 2. Citat Nikeph. i. 737. +ἐντελῶς Nikeph. + + +τίοv. ἀκούεις γὰρ ὅπως ἐκπικραίνεται λίαν ὁ νομοθέτης +ἐπ’ αὐτοῖς;

+Exod. xvi 23.

“Καὶ εἶπε Μωυσῆς πρὸς Ἀαρών Λάβε στάμνον χρυσοῦν +“ἕνα καὶ ἐμβάλετε εἰς αὐτὸν πλῆρες τὸ γόμορ Μὰν, καὶ +“ἀποθήσεις αὐτὸ ἐναντίον τοῦ Θεοῦ εἰς διατήρησιv. εὔκαιρον +ὄντως καὶ ἐπὶ τούτῳ δὴ λίαν ἀποθαυμάζοντας λέγειν +Rom. xi. 33. “Ὦ βάθος πλούτου καὶ σοφίας καὶ γνώσεως Θεοῦ·” ἀκατάληπιος +γὰρ ὄντως ἡ ἐγκεκρυμμένη σύνεσις ταῖς θεοπνεύ- +Eccl. vii. 24. c στοις γραφαῖς, “καὶ βαθὺ βάθος, κατὰ τὸ γεγραμμένον, τίς +“εὑρήσει αὐτό;” ὁρᾷς τοίνυν ὅπως ἡμῖν καὶ ὁ τελευταῖος +ἐπὶ τούτοις διήρτισται λόγος. ἐπειδὴ γὰρ αὐτὸς ἡμῖν τὸ +μάννα τὸ ἀληθινὸν ἀνεδείχθη χριστὸς, ὡς ἐν εἰκόνι τοῖς +ἀρχαιοτέροις διὰ τύπου δηλούμενος, ἀναγκαίως διὰ τοῦ προκειμένου +διδάσκει, τίνος ἔσται καὶ πόσης ἀνάπλεως ἀρετῆς +τε καὶ δόξης, ὁ τὸ μάννα τὸ νοητὸν ἀποθησαυρίζων ἐν ἑαυτῷ, +καὶ εἰς τὰ ἐσώτατα τῆς ἑαυτοῦ καρδίας εἰσφέρων τὸν ’Ιησοῦν +διὰ τῆς εἰς αὐτὸν πίστεως τε ὀρθῆς καὶ ἀγάπης +d ὁλοτελοῦς. ἀκούεις γὰρ ὅπως ἐν σκεύει χρυσῷ πλῆρες τὸ +γόμορ τοῦ Μᾶν ἐνετέθη διὰ χειρὸς Ἀαρὼν εἰς διατήρησιν +ἐναντίον τοῦ Θεοῦ κατετέθη]· ἡ γὰρ ὁσία καὶ θεοφιλὴς ὄντως +ψυχὴ, τελείως ἐν ἑαυτῇ τὸν ἐπὶ Χριστῷ λόγον ὠδίνουσα, +καὶ ὅλον λαβοῦσα τὸν οὐράνιον θησαυρὸν, σκεῦος μὲν ἔσται +τίμιον, ὡς ἀπὸ χρυσοῦ, προσενεχθήσεται δὲ διὰ τοῦ πάντων +ἀρχιερέως τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, καὶ εἰς ὄψιν ἀνενεχθήσεται +e τοῦ τὰ πάντα συνέχοντός τε καὶ διασώζοντος εἰς διατήρησιν, +καὶ τὸ φθειρόμενον ὅσον εἰς οἰκείαν φύσιν, οὐκ ἐῶντος καταφθείρεσθαι. +καταγράφεται τοιγαροῦν ὁ δίκαιος, ὡς ἐν σκεύει +χρυσῷ τὸ νοητὸν ἔχων μάννα, τουτέστι Χριστὸν, ἀναβαίνων +1. ἐκπικραίνεται] καὶ πικραίνεται Nikeph. 4. ἐμβάλετε B.D. ἔμβαλε Ed. +τοῦτο pro ὄντως Β. ἀποθαυμάζοντας] ἀποθαυμάζειν καὶ Β. +7. βάθος Β. βάθους Ed. 10. ὁρᾷς Β. ὅρα Ed. 1127. +12. ἀληθινὸν] ἀληθὲς Nikeph. 15. αὐτῷ Nikeph. 17. τε om. Β. habet +Nikeph. 18. ὅπως] ὅτι Β. ὅπως habet Nikeph. 19. ἐνετέθη] + καὶ Ed. +invitis Β. Nikeph. 20. κατετέθη om. haud male Nikeph. θεία pro ὁσία +Nikeph. Statim ὄντως tr. Nikeph. 22. λοβοῦσα B.D. Nikeph. λαβὼν Ed. +24. ἀνεχθήσεται Migne. 26, διαφθειρόμενον Β. invito Nikeph. + + +εἰς ἀφθαρσίαν, ὡς ἐν ἐπισκέψει Θεοῦ, καὶ μένων εἰς διατήρησιν, +εἰς μακραίωνα δηλονότι βίον καὶ ζωὴν τὴν ἀπέραντον. +ἀφραίνοντας τοιγαροῦν οὐ μετρίως τοὺς Ἱουδαίους, οἰομένους +τε ὅτι παρὰ τοῦ πανσόφου Μωυσέως τοῖς ἀρχαιοτέροις + ἐχορηγήθη τὸ μάννα, καὶ μέχρι τούτων ἱστῶντας τὸν ἐπ’ a 320 Α. +αὐτῷ λόγον, ἐννοοῦντας δὲ παντελῶς τῶν δι’ αὐτοῦ προσημαινομένων +οὐδὲν, εὐλόγως ἐλέγχει λέγων ὁ Χριστός “Ἀμὴν +“λέγω ὑμῖν οὐ Μωυσῆς δέδωκεν ὑμῖν” τὸ μάννα. ἔδει γὰρ +μᾶλλον ἐκεῖνο διενθυμεῖσθαι καὶ νοεῖν, ὅτι μόνην εἰς τοῦτο + τὴν διὰ τῆς μεσιτείας ὑπουργίαν εἰσενήνοχεν ὁ Μωυσῆς· ἦν +δὲ τὸ δῶρον οὐκ ἀνθρωπίνης εὕρημα χειρὸς, ἀλλ’ ἔργον τῆς +ἄνωθεν χάριτος, ἐν τοῖς παχυτέροις καταγραφούσης τὸ +νοητὸν, καὶ τὸν ἄρτον ἡμῖν σημαινούσης τὸν ἐξ οὐρανοῦ, +τὸν ὅλῳ τῷ κόσμῳ διδόντα τὴν ζωὴν, καὶ οὐχ ἓν ὡς κατὰ b + πρόσκλισιν ἀποτρέφοντα γένος τὸ ἐξ Ἰσραήλ.

+

Εἶπον οὖν πρὸς αὐτόν Κύριε, πάντοτε δόc Ἡμῖν τὸν ἄρτον +τοῦτοv. εἶπε δὲ αὐτοῖς ὁ ἸΗσοῦς.

+

’Απογυμνοῦται σαφῶς διὰ τούτων, καὶ πολὺ λίαν ἐπιθυμήσας +λαθεῖν, ὁ τῶν Ἰουδαίων σκοπὸς, καὶ ὅτι μὴ θέμις + ψεύδεσθαι τὴν ἀλήθειαν κατίδοι τις ἂν, οὐχ ὅτι σημείων +γεγόνασι θεωροὶ, διὰ τοῦτο καὶ ἀκολουθεῖν αὐτοὺς ἐπείγεσθαι, c +λέγουσαν, ἀλλ’ ὅτι φαγόντες ἐκ τῶν ἄρτων ἐχορτάσθησαv. Supra ver. 26. +ἐπὶ πολλῇ δ’ ἂν εἰκότως δυσμαθίᾳ καταγινώσκοντο, +καὶ χρῆναι λέγειν ἐπ’ αὐτοῖς ὄντως ὑπολαμβάνω + “ Ἱδοὺ λαὸς μωρὸς καὶ ἀκάρδιος, ὀφθαλμοὶ αὐτοῖς καὶ οὐ Hier. v. 21. +“ βλέπουσιν, ὦτα αὐτοῖς καὶ οὐκ ἀκούουσι.’’ διὰ γάρ τοι +πολλῶν, ὥσπερ οὖν ἔξεστι καταθεάσασθαι, λόγων ἀφιστῶντος +αὐτοὺς τῶν σωματικῶν ἐννοιῶν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν +Χριστοῦ, καὶ ἀναπτεροῦντος διὰ τῆς πανσόφου διδασκαλίας +7. χριστός Β. Κύριος Ed. 11. ἀνθρωπίνης Β. ἀνθρωπείας Ed. 14. τὴν +om. Β. ἑνὸς pro ἐν ὡς Β. 15. πρόσκλισιν edidi. πρόσκλησιν Β. πρόκλησιν +Ed. τὸ γένος τὸ Β. 21. ἀκολουθήσειν αὐτοῖς ὁ σωτὴρ Β. Statim λέγουσαν +ἐπείγεσθαι inverso ordine Β. 22. ἐχορτάσθησαν ante ἐκ τῶν transponit Β. + + +d εἰς θεωρίαν πνευματικὴν, οὐκ ἀναβαίνουσι τῶν τῆ σαρκὶ +χρησίμων, καὶ ἄρτον ἀκούοντες τὸν ζωὴν διδόντα τῷ κόσμῳ, +Phil. iii. 19. τὸν ἀπὸ γῆς ἔτι φαντάζονται, θεὸν ἔχοντες τὴν κοιλίαν, κατὰ +τὸ γεγραμμένον, καὶ τοῖς περὶ γαστέρα κεκρατημένοι κακοῖς, +Ib. ἵνα δικαίως ἀκούσειαν, ὧν “ἡ δόξα ἐν τῆ αἰσχύνη αὐτῶν.’’ +ἐοικότα δὴ λίαν τὸν τοιοῦτον εὑρήσεις λόγον τῷ διὰ γυναικὸς +ἐκείνης τῆς Σαμαρείτιδος· μακρὸν γὰρ καὶ ἐπ’ αὐτῇ +δαπανῶντος λόγον τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, καὶ περὶ +e ὑδάτων τῶν νοητῶν ἐκδιδάσκοντος, λέγοντός τε σαφῶς +Supra iv. 13, 14. “ Πᾶς ὁ πίνων ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου διψήσει πάλιν, ὃς δ’ +“ἂν πίη ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ δώσω αὐτῷ, οὐ μὴ διψήσει +“εἰς τὸν αἰῶνα, ἀλλὰ τὸ ὕδωρ ὃ δώσω ἐγὼ αὐτῷ γενήσεται +“ἐν αὐτῷ πηγὴ ὕδατος ἁλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον·’’ συνηρπάζετο +διὰ τὴν ἐνοῦσαν αὐτῇ δυσμαθίαν, καὶ τὴν νοητὴν +ἀφεῖσα πηγὴν, οὐδέν τε τὸ σύμπαν περὶ αὐτῆς ἐννοήσασα, +ἐπὶ τὴν τῶν αἰσθητῶν ὑδρευμάτων χορηγίαν κατολισθαίνουσά +Ib. 15. φησι “Κύριε δός μοι τοῦτο τὸ ὕδωρ, ἵνα μὴ διψῶ +“μηδὲ ἔρχωμαι ἐνθάδε ἀντλεῖν.” συγγενὴς οὖν ἄρα +321 Α. a παρ’ ἐκείνης λόγοις ὁ τῶν Ἰουδαίων· ὥσπερ γὰρ ἐκείνη διὰ +τὴν φύσιν ἐμαλακίζετο, τὸν αὐτὸν οἶμαι καὶ οὗτοι τρόπον, τὸ +μὲν ἄρσεν, ἵν οὕτως εἴπω, καὶ νεανικὸν εἰς φρόνησιν ἔχουσιν +οὐδαμῶς, ἐκθηλύνονται ’δε πὼς εἰς ἀνάνδρους ἐπιθυμίας τὰς +ἐπὶ γαστρὶ, καὶ τὸ γεγραμμένον ἐφ’ ἑαυτοῖς δεικνύουσιν +Εs. xxxii. 6. ἀληθές “ ‘O γὰρ μωρὸς μωρὰ λαλήσει, καὶ ἡ καρδία αὐτοῦ +“μάταια νοήσει.”

+

Ἐιώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς

+b

Ἔθος τῷ Σωτῆρι Χριστῷ τὰς περὶ τῶν θειοτέρων καὶ +τῶν ἤδη προκατηγγελμένων μυστηρίων ποίου μένω διηγήσεις, +αἰνιγματώδη πὼς καὶ οὐ σφόδρα διαφανῆ τὰ ἐπ’ αὐτοῖς +6. δὴ B. δὲ Ed. 7. δὴ pro γὰρ B. Statim καὶ assumptum ex Β. +αὐτῆς Β. 11. οὐ μὴ—ἐγὼ αὐτῷ assumpta ex Β. desunt in Georg. Trap. +15. αὐτὴν Β. 20. τρόπον καὶ οὗτοι inverso ordine Β. 23. καὶ Β. et +sic correxit Migne. κατὰ Aub. 27. περὶ assumptum ex B.D. 28. +ποιούμενον Β. + + +ἐξυφαίνειν διηγήματα. οὐ γὰρ ἀκατακάλυπτον προκεῖσθαι +τοῖς ἐθέλουσιν ἁπλῶς βεβήλοις τε καὶ ἀνοσίοις εἰς καταπάτημα +τὸν οὕτω σεπτὸν ἐφίησι λόγον, ἐπικρύψας δέ πὼς +ταῖς δι’ αἰνιγμάτων ἐπιβολαῖς οὐκ ἀσυμφανῆ μὲν τοῖς συνετοῖς + ἐργάζεται· ἐπὰν δέ τινας τῶν ἀκροωμένων ἀμαθαίνοντας +βλέπη, καὶ νοοῦντας τὸ παράπαν τῶν λαλουμένων οὐδὲν, +ἀπολευκαίνει σαφῶς, ὅπερ ἂν ἐθέλοι δηλοῦν, καὶ πᾶσαν c +ὥσπερ ἀχλῦν τὴν ἐν τῷ λόγῳ περιελὼν, γυμνήν τε καὶ +εὐσύνοπτον παρατίθησι τοῦ μυστηρίου τὴν γνῶσιν, ἀναπολόγητον + αὐτοῖς καὶ διὰ τούτου τὴν ἀπιστίαν ἀποτελῶv. ὅτι +δὲ ἦν σύνηθες αὐτῷ, καθάπερ εἰρήκαμεν, ἐπεσκιασμένῳ καὶ +λεληθότι μάλιστα κεχρῆσθαι τῷ λόγῳ, καὶ αὐτὸς μὲν διδάξει +λέγων ἐν βίβλῳ ψαλμῶν “Ἀνοίξω ἐν παραβολαῖς τὸ στόμα Ps. Ixxvii. 2. +“μου.’’ βεβαιώσει δὲ οὐδὲν ἧττον τὴν ἐπὶ τούτοις ἡμῖν + ἐξήγησιν, καὶ διεσφαλμένην οὐδαμῶς ἀποδείξει καὶ ὁ μακάριος d +προφήτης Ἡσαΐας ἀναβοῶν “Ἰδοὺ δὴ βασιλεὺς δίκαιος Εs. xxxii. 1, 2. +“βασιλεύσει, καὶ ἄρχοντες μετὰ κρίσεως ἄρξουσι, καὶ ἔσται +“ἄνθρωπος κρύπτων τοὺς λόγους αὐτοῦ.’ βασιλέα γὰρ +δίκαιον ἐφ’ ἡμᾶς βεβασιλευκέναι φησὶ τὸν λέγοντα “Ἐγὼ Ps. ii. 6, 7. + “δὲ κατεστάθην βασιλεὺς ὑπ’ αὐτοῦ ἐπὶ Σιῶν ὄρος τὸ ἅγιον +“αὐτοῦ, διαγγέλλων τὸ πρόσταγμα Κυρίου.” κρίσει δὲ, +τουτέστιν ὀρθότητι τῇ κατὰ πᾶν συμβιοτεύοντας ἄρχοντας, +καὶ τοὺς ἁγίους φησὶ μαθητὰς, οἳ καὶ τῷ Σωτήρι’ Χριστῷ e +κρύπτοντι πολλάκις τοὺς λόγους αὐτοῦ προσήεσαν λέγοντες + “Φράσον ἡμῖν τὴν παραβολήν·” ὅτε καὶ αὐτός “Διατί τοῖς S. Math. xv. 15. +“ὄχλοις λαλεῖς ἐν παραβολαῖς’’ ἀκούσας ποτὲ, σαφεστάτην Ib. xiii. 10. +αἰτίαν εὑρίσκεται διειπών “Ὅτι βλέποντες, φησὶν, οὐ βλέ- Ιb. 13. +“πουσι καὶ ἀκούοντες οὐκ ἀκούουσιν οὐδὲ συνιοῦσιν.’ οὐ +γὰρ ἦσαν ἄξιοι πάντως δήπου κατὰ τὸ εἰκὸς, τοιαύτην ἐπ’ + αὐτοῖς ὁρισαμένου τὴν ψῆφον τοῦ τὰ δίκαια κρίνοντος Θεοῦ. a 322 Α. +1. προσκεῖσθαι Β. 8. τε assumptum ex Β. 17. ἔσται] + ὁ Ed. +invito Β. (48, al.) 23. καὶ prius assumptum ex B. μαθητὰς] τοὺς +μαθητὸς Β. 26. ποτὲ,], τότε Β. 28. οὐκ ἀκούσωσιν Β. συνιοῦσιν Β. +συνιῶσιν Ed. + + +μυρίας τοιγαροῦν ὁ Σωτῆρ’ ἐπινοήσας τοῖς λόγοις τὰς περιστροφὰς, +ἐπείπερ ἐπείπερ ἐθεᾶτο συνέντας οὐδὲν τοὺς ἀκροωμένους, +γυμνότερον ἤδη φησίν Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς, μόνον δὲ +οὐχὶ ταῖς ἀμετρήτοις αὐτῶν ἀλογίαις ἐνάλλεται λέγων Ὦ +πρὸς μόνην ἀπαιδευσίαν ἀσύγκριτον ἔχοντες τὴν κατὰ πάντων +ὑπεροχὴν, χορηγήσειν ὑμῖν ἄρτους ἐξ οὐρανοῦ διειπόντος +τοῦ Θεοῦ, καὶ τοσαύτην ἐφ’ ὑμᾶς πεποιημένου τὴν ὑπόσχεσιν +b ἐν τῇ τοῦ μάννα τροφῇ, τὴν θείαν ὡρίσασθε φιλοτιμίαν, καὶ +μέχρι τούτων ἱστῶντες οὐκ ἐρυθριᾶτε τὴν ἄνωθεν χάριν, +ἀγνοοῦντες ὅτι μικρὸν καὶ ὑμῖν τὸ λαβεῖν τὰ τοιαῦτα παρὰ +Θεοῦ, καὶ αὐτῷ δὲ τῷ Θεῷ τὸ χαρίζεσθαι. μὴ τοίνυν +ἐκεῖνον, φησὶ, τὸν ἄρτον εἶναι τὸν ἐξ οὐρανοῦ πιστεύετε. +ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς, ὁ πάλαι μὲν ὑμῖν ὡς ἐν +ὑποσχέσει προκατηγγελμένος καὶ ὡς ἐν τύπῳ δηλούμενος· +παρὼν δὲ νυνὶ καὶ χρεωστουμένην ὑπόσχεσιν ἀποπληρῶv. +εἰμὶ δὲ ἄρτος ζωῆς, οὐκ ἄρτος σωματικὸς, μόνα τὰ ἐκ Λιμοῦ +c περικόπτων πάθη, καὶ καταφθορᾶς τῆς ἐντεῦθεν ἀπαλλάττων +τὴν σάρκα, ἀλλ’ ὅλον ἐξ ὅλου τὸ ζῷον εἰς ζωὴν ἀναπλάττων +τὴν αἰώνιον, καὶ θανάτου κρείττονα τὸν εἰς τὸ εἶναι ἀεὶ +πεποιημένον ἄνθρωπον ἀποδεικνύς· ὑπαινίττεται δὲ διὰ τούτων +τὴν διὰ τῆς ἁγίας σαρκὸς ζωήν τε καὶ χάριν, δι’ ἧς ἐν +ἡμῖν τὸ τοῦ Μονογενοῦς ἴδιον ἐπεισκρίνεται, τουτέστιν ἡ +ζωή.

+

Ιστέον δὲ ὅτι· δεῖν γὰρ οἶμαι φιλομαθῶς τὸ εἰς ὠφέλειαν +d τελοῦν θηρᾶσθαι σπούδαζε ἱν· ἐφ’ ὅλοις μὲν ἔτεσι τὸν ἀριθμὸν +τεσσαράκοντα τὸ τυπικὸν τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ ἐχορηγήθη +μάννα παρὰ Θεοῦ, συνόντος ἔτι Μωυσέως σὺν αὐτοῖς· +ἐπειδὴ δὲ εἰς τὸ κοινὸν τοῦ βίου κατήντηκε τέλος, καθηγητὴς +δὲ ἤδη καὶ στρατηγὸς τῶν Ἰουδαϊκῶν ταγμάτων κατεστάθη +1. τοιγαροῦν] τοίνυν οὖν Β, 2. ἐθεάσατο Β. 4. Ὦ] ὡς B. 5. ἀσυγκρίτως +Β. 7. ἐφ’] εἰς B. 8. ὡρίσασθε] ὡρίσθαι Β. 12. εἶναι τὸν +ἄρτον inverso ordine Β. 16. γὰρ pro δὲ Cord. οὐκ ἄρτος] οὐ καρπός Cord. +19. ἀεὶ assumptum ex Cord. 20. ἀποδεικνύς B.a. Cord. ὑποδεικνύς Ed. +27. ἔτι Μωυσέως] Μωυσι ἔτι Β. Statim σὺν assumptum ex Β. 29. κατεδτάθη +Β. ἀπεδείχθη Ed. Statim ὁ addit Β. + + +Ἰησοῦς, διεβίβαζε μὲν αὐτοὺς τὸν Ἰορδάνην, καθὰ γέγραπται, +περιτεμὼν δὲ μαχαίραις πετρίναις, καὶ εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας +εἰσκεκομικὼς, ἄρτῳ λοιπὸν ἀποτρέφεσθαι παρεσκεύαζε, +στήσαντος ἤδη τοῦ μάννα τὴν χορηγίαν τοῦ πανσόφου Θεοῦ. e + οὐκοῦν· ὁ τύπος γὰρ ἤδη μετασκευασθήσεται πρὸς τὸ ἀληθέστερον· +θέστερον· ὅτε συνεστάλη Μωυσῆς, τουτέστιν, ὅτε τῆς κατὰ +νόμον λατρείας ἤργησαν οἱ τύποι, ἀνεδείχθη δὲ Χριστὸς ἐφ’ +ἡμᾶς ὁ ἀληθὴς Ἰησοῦς· αὐτὸς γὰρ διέσωσε ’τον λαὸν απο S.Matth. i. 21. +“τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν·’’ τότε διέβημεν τὸν Ἰορδάνην, τότε + τὴν ἐν πνεύματι περιτομὴν διὰ τῆς διδασκαλίας τῶν δυοκαίδεκα +λίθων ἐδεξάμεθα, τουτέστι τῶν ἁγίων μαθητῶν, περὶ ὧν +ἐν προφήταις γέγραπται, “ὅτι λίθοι ἅγιοι κυλίονται ἐπὶ τῆς Zach. ix. 16. +“γῆς·’’ οἱ γὰρ δὴ πᾶσαν περινοστοῦντές τε καὶ καταθέοντες a 333 Α. +τὴν οἰκουμένην ἅγιοι λίθοι, αὐτοὶ δὴ πάντως εἰσὶ, δι’ ὧν καὶ + περιετμήθημεν περιτομῇ ἀχειροποιήτῳ τῆ ἐν πνεύματι, διὰ Col. ii. 11. +Πνεύματος δηλαδή. ὅτε τοίνυν εἰς τὴν τῶν οὐρανῶν ἐκλήθημεν +βασιλείαν διὰ Χριστοῦ· τοῦτο γὰρ οἶμαι δηλοῦν, καὶ +οὐχ ἕτερόν τι πάλιν, τὸ εἰσβῆναί τινας εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας· +τότε μάννα μὲν οὐκέτι τὸ τυπικὸν ἐφ’ ἡμᾶς· οὐ γὰρ + τοῖς Μωυσαϊκοῖς ἔτι τρεφόμεθα γράμμασιν· ἄρτος δὲ λοιπὸν +ὁ ἐξ οὐρανοῦ, τουτέστι Χριστὸς, ἀποτρέφων ἡμᾶς εἰς μακραίωνα b +ζωὴν, διά τε τῆς ἐπιχορηγίας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος +καὶ μεθέξει τῆς ἰδίας σαρκὸς, ἐντιθείσης ἡμῖν τὴν Θεοῦ +μετοχὴν, καὶ νεκρότητα τὴν ἐκ τῆς ἀρχαίας ἀφανιζούσης + ἀρᾶς.

+

Ό ἐρχόμενος πρὸς μὲ οὐ μὴ πεινάσῃ, κὼ ὁ +ἐμὲ οὐ μή διψήση πώποτε.

+

κέκρυπταί τι πάλιν ἐν τούτοις, ὅπερ εἰπεῖν ἀναγκαῖον. +ἔθος γὰρ τῷ Σωτήρι’ Χριστῷ, ταῖς τῶν ἁγίων δόξαις οὐ + σφόδρα φιλονεικεῖν, ἀλλ’ ἐκ τῶν ἐναντίων καὶ ἀξιαγάστοις c +7. γὰρ pro δὲ Β. 8, ἀπὸ Β. ἐκ Ed. 16. Πνεύματος] πίστεως Β. +19. μὲν μάννα inverso ordine B. 23. τὴν] + τοῦ Ed. invitis B.D. 28. δὴ +pro τι Β. 29 γὰρ assumptum ex Β. + + +αὐτοὺς καταστέφειν τιμαῖς. ἐπὰν μέντοι τινὲς τῶν ἀμαθεστέρων, +ὅσην ἔχει κατ’ ἐκείνων τὴν ὑπεροχὴν οὐκ ἐπιγινώσκοντες +τὴν ἀμείνω προσαγάγωσι δόξαν αὐτοῖς, τότε δὴ +σφόδρα χρησίμως φρονεῖν μεταπείθει τὰ πρεπωδέστερα, τίς +μέν ἐστιν ὁ Μονογενὴς διενθυμουμένους, καὶ ὅτι δὴ πάντως +ἀσυγκρίτοις διοίσει ταῖς ὑπεροχαῖς· ἀλλ’ οὐ σφόδρα σαφῆ +τὸν ἐπὶ τούτοις ποιεῖται λόγον, ἐπεσκιασμένον δέ πὼς, καὶ +d δίχα κόμπου παντὸς, ἀπὸ δὲ τῆς ἐν πράγμασι θεωρίας, ἤτοι +συγκρίσεως, τὴν ἐπὶ τοῖς κρείττοσιν ἁρπάζοντα ψῆφον. +οἷον, φέρε εἰπεῖν, διελέγετό ποτε πρὸς τὴν ἐκ Σαμαρείας +γυναῖκα, ἧ καὶ δώσειν ὕδωρ τὸ ζῶν ἐπηγγέλλετο· συνεῖσα +Supra iv. 12. ’δε οὐδὲν τῶν εἰρημένων ἡ γυνή “Μῆ σὺ μείζων εἰ τοῦ +“ πατρὸς ἡμῶν Ἰακὼβ, ἔφη, ὃς ἔδωκεν ἡμῖν τὸ φρέαρ;” +ἐπειδὴ δὲ μεταπείθειν αὐτὴν ὁ Σωτῆρ’ ἐβούλετο, ὅτιπερ εἴη +καὶ κρείττων αὐτοῦ, καὶ οὐκ ἐν ὀλίγοις τισὶν ἀξιοπιστότερος +Ib. 13. 14. e μέτροις, ἐπὶ τὴν τῶν ὑδάτων βαδίζει διαφορὰν, λέγων “Πᾶς +ὁ πίνων ἐκ τοῦ ὕδατος τούτου διψήσει πάλιν, ὃς δ’ ἂν πίη +“ἐκ τοῦ ὕδατος οὗ ἐγὼ δώσω αὐτῷ γενήσεται ἐν αὐτῷ +“πηγὴ ὕδατος ἁλλομένου εἰς ζωὴν αἰώνιον.” καὶ τί τὸ +ἐντεῦθεν, ἢ πάντως ἐκεῖνο νοεῖν ἀναπείθει, ὅτι περ ἀνάγκη +τὸν τῶν ἀμεινόνων χορηγὸν κεῖσθαι δὴ πάντως καὶ ἐν +ἀμείνοσιν, ἢ ἐν οἷσπερ ἂν εἴη τυχὸν ὁ πρὸς ὃν ἡ σύγκρισις; +τοιοῦτόν τινα τρόπον ὑφηγήσεως τε καὶ διδασκαλίας ἐπιτηδεύει +324 Α. a δεύει καὶ νῦv. ἐπειδὴ γὰρ κατεσοβαρεύοντό πὼς αὐτοῦ, καὶ +μεγαλοφρονεῖν ἀπετόλμων Ἰουδαῖοι, Μωυσέα τε τὸν νομοθέτην +ἄνω τε καὶ κάτω προισχόμενοι, καὶ τοῖς δι’ ἐκείνου +μᾶλλον ἀκολουθεῖν, ἤπερ τοῖς διὰ χριστοῦ, χρῆναι πολλάκις +διισχυρίζοντο, τὴν τοῦ μάννα χορηγίαν καὶ τὴν ἐκ πέτρας +τῶν ὑδάτων ἐκδρομὴν, ἀξιολογωτάτην ἀπόδειξιν λογιζόμενοι +τῆς κατὰ πάντων πλεονεξίας, καὶ αὐτοῦ δὲ τοῦ Σωτῆρος +3. προσάγωσι Β. 6. ἀσυγκρίτοις Β. ἀσυγκρίτοις D. ἀσυγκρίτως Ed. +8. παντὸς κόμπου inverso oidine Β. ἐν] + τοῖς Β. 9. τοῖς assumptum +ex Β. ἁρπάζοντα Β. ἁρπάζοντες Ed. 10 ἐκ] + τῆς Ed. invito Β. 11. τὸ +’ζων] ζωὴν Β. 30 πλεονεξίας Β. πλεοτιμίας Ed. + + +ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, λοιπὸν ἀναγκαίως ἐπὶ τὴν συνήθη +κεχώρηκε μέθοδον, καὶ γυμνότερον μὲν οὔ φησιν, ὅτι κρείττων +εἴη Μωυσέως, διὰ τὸ τῶν ἀκροωμένων ἀχάλινον θράσος, b +καὶ τὸ πολὺ λίαν εἰς ὀργὴν ἐκκεκρεμασμένον· ἐπ’ αὐτὸ δὲ + πάλιν τὸ θαυμαζόμενον ἔρχεται πρᾶγμα, καὶ ἀπὸ συγκρίσεως +τῆς πρὸς τὸ μεῖζον, ἐλέγχει μικρόν· Ὁ γὰρ ἐρχόμενος πρὸς +μέ φησιν οὐ μὴ πεινάσῃ καὶ ὁ πιστεύων εἰς ἐμὲ οὐ μὴ διψήσῃ +πώτοτε· ναὶ γὰρ, φησὶ, καὶ αὐτὸς ὑμῖν ἐγὼ συνθήσομαι +δεδόσθαι τὸ μάννα διὰ Μωυσέως, ἀλλ’ οἱ φαγόντες ἐπείνασαν· + ἐρῶ δὲ ὅτι καὶ ἐκ πετρῶν ὑμῖν ὠδῖνος ἐξεδόθη τὸ c +ὕδωρ, ἀλλ’ οἱ πιόντες ἐδίψησαν, καὶ πρόσκαιρόν τινα κομιδῇ +τὴν ἀπόλαυσιν ἡ τῶν ἔφη μένων ἐνεποίησε δόσις· ὁ δέ γε +πρὸς ἐμὲ βαδίζων οὐ μὴ πεινάσῃ πώποτε, καὶ ὁ πιστεύων εἰς +ἐμὲ οὐ μὴ διψηση πωποτε. πωποτε.

+

Τί δὴ οὖν ἄρα Χριστὸς ἐπαγγέλλεται; φθαρτὸν μὲν +οὐδὲν, εὐλογίαν δὲ μᾶλλον τὴν ἐν μεταλήψει τῆς ἁγίας +σαρκός τε καὶ αἵματος, ὁλοκλήρως εἰς ἀφθαρσίαν ἀνακομιζούσης +τὸν ἄνθρωπον, ὡς οὐδενὸς ἐπιδεῖσθαι τῶν ὅσα τὸν +τῆς σαρκὸς ἀπελαύνει θάνατον, τροφῆς δὲ δηλονότι φημὶ d + καὶ ποτοῦ. ἔοικε δὲ πάλιν ὕδωρ ὀνόμαζε ἱν ἐν τούτοις, τὸν +διὰ Πνεύματος ἁγιασμὸν, ἢ αὐτὸ τὸ θεῖόν τε καὶ ἅγιον +Πνεῦμα, οὕτω πολλάκις παρὰ ταῖς θείαις ὠνομασμένον +γραφαῖς. ζωοποιεῖ τοιγαροῦν τὸ ἅγιον σῶμα Χριστοῦ τοὺς +ἐν οἷς ἂν γένοιτο, καὶ συνέχει πρὸς ἀφθαρσίαν, τοῖς ἡμετέροις + ἀνακιρνάμενον σώμασι. σῶμα γὰρ οὐχ ἑτέρου τινὸς, +ἀλλ’ αὐτῆς νοεῖται τῆς κατὰ φύσιν ζωῆς, ὅλην ἔχων ἐν +ἑαυτῷ τὴν τοῦ ἑνωθέντος Λόγου δύναμιν, καὶ πεποιωμένον e +ὥσπερ, μᾶλλον δὲ ἤδη καὶ ἀναπεπλησμένον τῆς ἐνεργείας +αὐτοῦ, δι’ ἧς τὰ πάντα ζωοποιεῖται καὶ πρὸς τὸ εἶναι φυλάττεται. + ἐπειδὴ δὲ ταῦτα τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον, ἴστωσαν +1. Ἰησοῦ assumptum ex Β. 4. ἐκκεκρεμασμένον edidi. ἐκρεμασμένον Β. +ἐκκε cum lacuna D. κραμαισμένον D mg. ἐκκεκαυμένον Ed. 8. ναὶ] καὶ +Migne. 10. ὅτι] ἔτι Migne, πετρῶν Β. πέτρος Ed, 12. ἡ post ἐνεποίησε +tr. Β. 13. ἐμὲ Β. μὲ Ed. 18. ἐπιδεῖσθαι Β. 23. ζωοποιεῖ] + τε +26. νοεῖται ante ἁλλ’ transp. Β. ἔχον correxit Migne. 27. πεποιημένον Β. + + +ἤδη λοιπὸν οἱ βεβαπτισμένοι καὶ τῆς θείας ἀπογευσάμενοι +χάριτος, ὅτι βαδίζοντες μὲν ὀκνηρῶς καὶ μόλις ἐν ταῖς +ἐκκλησίαις, ἀποφοιτῶντες δὲ καὶ εἰς χρόνους μακροὺς τῆς +εὐλογίας τῆς διὰ χριστοῦ, καὶ τὴν ἐπιζήμιον εὐλάβειαν +πλαττόμενοι, διὰ τοῦ μὴ βούλεσθαι μετέχειν αὐτοῦ μυστι- undefined +325 A. a κῶς, ὅτι τῆς αἰωνίου ζωῆς ἑαυτοὺς ἐκπέμπουσι, ζωοποιεῖσθαι +παραιτούμενοι· περιτρέπεται δὲ εἰς παγίδα καὶ εἰς σκάνδαλον, +καίτοι καρπὸς εὐλαβείας δοκοῦσά πὼς εἶναι παρ’ +αὐτοῖς, ἡ παραίτησις. χρῆν γὰρ δὴ μᾶλλον ἐπείγεσθαι τὴν +ἐνοῦσαν αὐτοῖς εἰσκομίζειν δύναμίν τε καὶ προθυμίαν, ὅπως +ἃν φαίνοιντο γοργοὶ πρὸς ἀποκάθαρσιν ἁμαρτίας, καὶ πειρᾶσθαι +μᾶλλον ἀστειοτάτην ἐπιτηδεύειν τοῦ βίου τὴν ἀγωγὴν, +τρέχειν τε οὕτω λοιπὸν καὶ σφόδρα τεθαρρηκότως εἰς +μετάληψιν τῆς ζωῆς. ἀλλ’ ἐπείπερ ἐστὶ ποικίλος εἰς ἀπάτην +b ὁ σατανᾶς, σωφρονεῖν μὲν αὐτοὺς οὐδαμόθεν ὅτι πρέποι +λογίζεσθαι συγχωρεῖ, κατασπιλώσας δὲ τοῖς κακοῖς, καὶ +αὐτὴν ἀποφρίττειν ἀναπείθει τὴν χάριν, δι’ ἧς ἦν εἰκὸς, +Cf. Joei i. 5. ὥσπερ ἐξ οἴνου καὶ μέθης τῆς ἐπὶ φαυλότητα καλούσης +ἡδονῆς ἀνανήφοντας, τὸ συμφέρον ὁρᾶν τε καὶ περισκέπτεσθαι. +Ps. ii. 3. ἀπορρήξαντες τοίνυν τὸν ἐκείνου δεσμὸν, ἀποσεισά- undefined +Ib. 11. μενοί τε τὸν ἐκ πλεονεξίας ἡμῖν ἐπιρριφέντα ζυγὸν, δουλεύσωμεν +ἐν φόβῳ τῷ Κυρίω, καθὰ γέγραπται, καὶ τῶν τῆς +c σαρκὸς ἡδονῶν ἀμείνους ἤδη δι’ ἐγκρατείας ἀναδεικνύμενοι, +προσίωμεν τῇ θείᾳ τε καὶ οὐρανίῳ χάριτι, καὶ εἰς ἁγίαν +μετάληψιν ἀναβαίνωμεν τοῦ Χριστοῦ· οὕτω γὰρ οὕτω καὶ +2 S.Pet. i. 4. ἀπάτης διαβολικῆς περιεσόμεθα, θείας τε φύσεως γεγονότες +κοινωνοὶ, πρὸς ζωὴν καὶ ἀφθαρσίαν ἀναβησόμεθα.

+36 Ἁλλ’ εἶπον ὑμῖν ὅτι κὼ ἑωράκατέ με κὼ οὐ πιστεύετε. +d Διὰ πολλῶν μὲν αὐτοὺς καταγωνίζεται λόγων, καὶ ἐκ +παντὸς συνελαύνει τρόπου πρὸς τὴν διὰ πίστεως σωτηρίαν· 30 +1. ἤδη] οὕτω Β. 3. καὶ assumptum ex Β. 9. χρῆν γὰρ] χρῆναι Β. +17. εἰκὸς] εἰκότως Β. 24. τε θείᾳ inverso ordine Β. 28. ὅτι om. Β. + + +

ἁλλ’ οὐκ ἠγνόησε πάλιν ὡς Θεὸς, ὅτι πρὸς ἀδελφὴν ὥσπερ +τινὰ καὶ συνήθη δραμοῦνται τὴν σύντροφον ἀπιστίαν, περιόψονται +δὲ ὡς οὐδὲν τὸν καλοῦντα πρὸς ζωήv. ἵνα τοίνυν +εἰδεῖεν οὐκ ἠγνοηκότα τὸν Ἰησοῦν, ὁποῖοί τινες εὑρεθήσονται + πάλιν, μᾶλλον δὲ, ὅπερ ἐστὶ πρεπωδέστερον εἰπεῖν, ὑπὸ +θείαν ὄντας ἑαυτοὺς ἐκμάθοιεν ὀργὴν, ἐπιφέρει πάλιν Ἀλλ’ e +εἰπον ὑμῖν ὅτι καὶ ἐωράκατέ με καὶ οὐ πιστεύετε. προέγνων, +φησὶ, καὶ προείρηκα σαφῶς, ὅτι δὴ πάντως διαμενεῖτε σκληροὶ +καὶ τῆς ὑμῖν φιλαιτάτης ἀπειθείας ἀπρὶξ ἡμμένοι, τῶν + ἐμῶν ἀμέτοχοι χαρισμάτων καταλειφθήσεσθε. καὶ πότε τι +τοιοῦτον ἐπ’ αὐτοῖς εἴρηκεν ὁ Χριστός; ἀναμιμνήσκου λέγοντος +πρὸς τὸν μακάριον προφήτην Ἡσαΐαν “Πορεύθητι Es. vi 9, 10. +“καὶ εἰπὸν τῷ λαῷ τούτῳ ’Aκοῇ ἀκούσετε καὶ οὐ μὴ συνῆτε, +“καὶ βλέποντες βλέψετε καὶ οὐ μὴ ἴδητε· ἐπαχύνθη γὰρ ἡ a 326 Α. + “καρδία τοῦ λαοῦ τούτου.’ ἢ γὰρ οὐκ ἀληθὴς καὶ διὰ τῶν +ἐν χερσὶ κειμένων ἡμῖν πραγμάτων ὁ λόγος ἀναδειχθήσεται; +εἶδον γὰρ εἶδον Θεὸν ὄντα κατὰ φύσιν τὸν Κύρων, ὅτε τὴν +ἀριθμοῦ κρείττονα τῶν ἐπ’ αὐτὸν ἰόντων πληθὺν πέντε κριθίνοις +διέθρεψεν ἄρτοις, καὶ δύο διακλάσας ὀψάρια. ἀλλ’ + ἐωρακότες οὐ πιστεύουσι, διὰ τὴν ἐκ τῆς θείας ὀργῆς ταῖς +διανοίαις αὐτῶν ἀχλύος δίκην ἐπισκήψασαν πώρωσιv. ἦσαν +γὰρ δήπου καὶ ἀναμφιλόγως ἄξιοι τοῦτο παθεῖν, ἐπείπερ b +ἀμέτροις ἐνεχόμενοι πταίσμασι, καὶ ἀρρήκτοις κατεσφιγμένοι Cf. Prov. v. 22. +σειραῖς παρανομημάτων, οὐδὲ αὐτὸν ἐπιδημήσαντα τὸν ἐλευθεροῦν + ἰσχύοντα παρεδέχοντο. διὰ ταύτην ἐπαχύνθη τὴν +αἰτίαν ἡ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου.

+

ὅτι δὲ διὰ τῆς τοῦ σημείου μεγαλειότητος Θεὸν ὄντα +κατὰ φύσιν ἐθεώρει τὸν Ἰησοῦν ἡ τῶν Ἰουδαίων πληθὺς, δι’ +ἐκείνου δὴ μάλιστα συνιέναι δυνήσῃ· ἀποθαυμάσαντες γὰρ + τὸ γεγενημένον, ὥσπερ οὖν ἐν τοῖς ἀνωτέρω φησὶν ὁ Εὐαγγεσκληροὶ] +8. κοὶ σκληροὶ Ed. invito Β. 10 καί ποτε D. Statim τι τοιοῦτον +hoc ordine Β. Post h. v. ἐπ’ αὐτοῖς assumptum ex B. 17. γὰρ assumptum +ex B. 23. ἐνεχόμενοι] ἐνκεχομένοι B. 25. παρεδέχοντο Β, +παραδέχονται Ed. + + +Supra ver. 15. c λιστὴς, ἐζήτουν “ἁρπάζειν αὐτὸν ἵνα ποιήσωσι βασιλέα. +σκῆψις τοιγαροῦν οὐδεμία τῆς ἀπονοίας περιλιμπάνεται τοῖς +Ἰουδαίοις. καταπληττόμενοι γὰρ, καὶ λίαν εἰκότως, τὰς +θεοσημείας, καὶ ἀναλόγως ἐπὶ τὴν τοῦ τερατοποιοῦντος δύναμιν +ἀπὸ τῶν ἔργων ἐρχόμενοι, μονονουχὶ καταφρίττουσι +τὴν εὐπείθειαν, καὶ τῶν ἀγαθῶν ἐξάλλονται τρόπων, ἐπ’ +αὐτὸν ὥσπερ κατακυβιστῶντες ἡδέως τὸν τῆς ἀπωλείας +πυθμένα.

+d +

Πᾶν ὅ δίδωσί μοι ὁ Πατὴρ πρὸς ἐμὲ ἥξει.

+Supra ver. 36.

Οὐχ ἁπλῶς εἰπεῖν ἔδει τὸν Κύρων “Ὅτι καὶ ἑωράκατε +“με καὶ οὐ πιστεύετε,’’ ἀλλ’ ἦν ἀναγκαῖον, καὶ τὴν τοῦ +πεπωρῶσθαι πρόφασιν τοῖς εἰρημένοις ἐπενεγκεῖν, ἵνα δὴ +μάθοιεν ὑπὸ θείαν πεσόντες ὀργήv. οὐκοῦν ὡσπερεί τις +ἀριστοτέχνης ἰατρὸς, καὶ τὴν ἀρρωστίαν αὐτοῖς ἐπιδεικνύει, +καὶ τῆς ἀῤῥωστίας ἀνακαλύπτει τὴν πρόφασιν, οὐχ ἵνα +μαθόντες ἐπ’ αὐτῷ δὴ τούτῳ μένοιεν ἡσυχῆ, ἀλλ’ ἵνα διὰ +e παντὸς ἐκμειλίσσοιντο τρόπου λελυπημένον ἐπ’ αὐτοῖς τὸν +ἁπάντων Δεσπότην, ἐπ’ εὐλόγοις δὲ δηλονότι ταῖς αἰτίαις· οὐ +γὰρ ἃν ἀδίκως ἐλυπήθη ποτὲ, ἀλλ’ οὐδ’ ἂν ὁ τὰ δίκαια +κρίνειν εἰδὼς, τοιαύτην τινὰ τὴν ἐπ’ ἐκείνοις ἐποιήσατο +κρίσιν, εἰ μὴ λόγος ἐκάλει πρὸς τοῦτο, τὸ κατηγορεῖσθαι δεῖν +πανταχόθεν διαπηδῶv. ἀφίξεσθαι γεμὴν πρὸς αὐτὸν ὁ Σωτῆρ’ +διὰ τούτων διισχυρίσατο πᾶν ὅπερ ἂν ἐπιδοίη ὁ Θεὸς καὶ +Πατὴρ, οὐχ ὡς αὐτὸς ἀτονήσας εἰς τὸ προσκομίζειν ἑαυτῷ +327 Α. a τοὺς πιστεύοντας· ἐξήνυσε γὰρ ἂν ἐθελήσας καὶ τοῦτο λίαν +Phil. iii. 21. εὐπετῶς “κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ δύνασθαι αὐτὸν καὶ ὑπ- +“τάξαι αὐτῶ τὰ πάντα’’ κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν· ἀλλ’ +ἐπείπερ ἀναγκαῖόν πὼς εἶναι δοκεῖ καὶ πρεπωδέστερον, τὸ +διὰ τῆς θείας φύσεως φωταγωγεῖσθαι λέγειν τοὺς ἐν ἀγνωαὐτὸν +1. αὐτὸν ἁρπάζον inverso ordine Β. 2. τοιγαροῦν] οὖν τοιγαροῦν Β. +περιλαμβάνεται Β. Statim καὶ addit Β. 6. ἐπ’ Β. εἰς Ed. 9. μοι assumptum +ex B.D. ἐμὲ Β. με Ed. 10 Κύρων Β. Χριστὸν Ed. 16 δὴ] +δήπου D. 18. οὐ] οὐδὲ B. 25. τοὺς πιστεύοντας assumpta ex B. +28. εἶναί πὼς inverso οrdine B. + + +σία, πάλιν ὡς ἄνθρωπος ἀνατίθησι τῷ Πατρὶ τὴν ἐπὶ τοῖς +θεοπρεπεστέροις ἐνέργειαv. ἔθος γὰρ αὐτῷ τοῦτο ποιεῖν, +ὥσπερ οὖν ἀμέλει πολλάκις εἰρήκαμεv. εἰκὸς δὲ ὅτι προσαχθήσεσθαι +λέγων ἑαυτῷ παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς πᾶν ὃ + δίδωσιν αὐτῷ, παρεσόμενον ἤδη καὶ ὅσον οὐδέπω πιστεύοντα b +τὸν ἐξ ἐθνῶν ὑπαινίττεται δῆμοv. τοῦτο δὲ ἦν ἀπειλοῦντος +εὐφυῶς, ὅτι καὶ ἀποπεσοῦνται τῆς χάριτος αὐτοὶ, καὶ ἀνταναβήσονται +πάντες οἱ ἐξ ἐθνῶν προσαγόμενοι διὰ τῆς τοῦ +Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἡμερότητος, ὡς σωτῆρι καὶ ζωοποιῷ κατὰ + φύσιν ὑπάρχοντι τῷ Υἱῷ, ἵνα τῆς εὐλογίας μετεσχηκότες +τῆς ἀπ’ αὐτοῦ, κοινωνοὶ μὲν ἤδη τῆς θείας ἀποτελοῖντο +φύσεως, ἀνακομίζοιντο δὲ οὕτως εἰς ἀφθαρσίαν καὶ ζωὴν, καὶ c +εἰς τὸ ἀρχαῖον τῆς φύσεως μεταπλάττοιντο σχῆμα. ὥσπερ +οὖν εἴ τις ἰατρῷ προσάξαι τὸν ἄρρωστον, ἵνα τὴν ἐπισκήψασαν + ἀποκρούσαιτο νόσον, οὕτω προσφέρον ἐροῦμεν τῷ +Υἱῷ τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, τοὺς οἵπερ ἂν φαίνοιντο τῆς παρ’ +αὐτοῦ σωτηρίας ἄξιοι. πικρὸν οὖν ἄρα καὶ ὀλέθριον κομιδῆ +τοῖς ἔχουσιν ἢ σκληροκαρδία. διά τοι τοῦτο καὶ προφητικὸς +τοῖς Ἰουδαίοις ἐπισκήπτει λόγος “Περιτμήθητε τῷ Θεῷ’’ Hier. iv. 4. + διαρρήδην ἀναβοῶν, “καὶ περιτεμεῖσθε τὴν σκληροκαρδίαν d +“ὑμῶν, ἄνδρες Ἰούδα καὶ οἱ κατοικοῦντες ‘Ιερουσαλήμ.’ +ἀλλ’ οὐκ ἐκείνοις, ἡμῖν δὲ μᾶλλον, ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τὴν ἐν +καρδίᾳ τετήρηκε περιτομὴν, τὴν διὰ νεύματος Ἁγίου δηλονότι +κατὰ τὸν ἐν τῷ κρυπτῷ τελουμένην Ἰουδαῖοv. δίκαιον 1 + οὖν ἄρα τῆς ἐκείνων ἀπειθείας ἀποπηδᾶν, καὶ παραιτεῖσθαι +σπουδάζειν τὴν σκληροκαρδίαν, εἰς τρυφερὰν δὲ μᾶλλον +μεταποιεῖσθαι διάνοιαν, εἰ τὴν ἐπ’ ἐκείνοις ὀργὴν ὡς ὀλέθριον e +παραιτούμεθα.

+2. θεοπρεπεστάτοις Β. 3. προσταχθήσεσθαι Β. 5. ἤδη καὶ ὅσον] ἠ’ +δικαίως ὃν Β. 11. ἤδη om. Β. 13. μεταπλάττοιντο] + δὲ πρὸς βελτίονα Β. +17. οὖν om. Β. 20. περιτέμεσθε correxit Migne, sed περιτεμεῖσθε habent +(23. al.) et cf. Hom. Pasch. i. p. 3 init. a Parsons. cit. 21, Ἰούδα Β. Ἰουδαῖοι +Ed. 25. ἀπειθείας D. Migne. ἀμαθέιας B. ἐπειθείας Aub. + + +

κω τὸ ἐρχόμενον πρὸς μὲ οὐ μὴ ἐκβάλω ἔξω.

+

Οὐκ ἀνόνητον ἔσεσθαί φησι τοῖς πρὸς αὐτὸν ἰοῦσι τὴν +διὰ πίστεως ἐπιστροφήν· ἔδει γὰρ ὄντως ἀξιεραστότατόν τι +χρῆμα, καὶ μυρίων παραίτιον ἀγαθῶν, τὴν ἐκ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς ἐπιδεῖξαι προσαγωγήv. ἔσται τοίνυν, φησὶ, καὶ +ὑπάρξει τὰ κάλλιστα τοῖς διὰ τῆς ἄνωθεν χάριτος ὡς ἐμὲ +καλουμένοις καὶ βαδίζουσιv. οὐ γὰρ ἐκβάλω ἔξω τὸν ἐρχό- +328 Α. a μένον, τουτέστιν, οὐ καθάπερ τι σκεῦος ἄχρηστον ἀποπέμ- +Hier. xxii. 28-30. ψομαι δατὰ τὸ εἰρημένον δι’ ἑνὸς τῶν προφητῶν “’Ητιμώθη +“ Ιεχονιας ὡς σκεῦος οὑ οὐκ ἐστι χρεία αὐτοῦ, ἀπερρίφη καὶ +“ἐξεβλήθη εἰς γῆν ἢν οὐκ ἤδει. γῆ γῆ ἄκουε λόγον κυρίου, +“γράψον τὸν ἄνδρα τοῦτον ἐκκήρυκτον ἄνθρωπον.’’ οὐκοῦν +οὐκ ἐκκηρυχθήσεται, φησὶν, ἀλλ’ οὐδὲ ὡς ἄτιμος ἔξω ῤιφήσεται, +ἢ καὶ ἀμέτοχος ἀπομενεῖ τῆς ἐμῆς φιλοτιμίας, ἀλλ’ +εἰς ἀποθήκην εἰσκομισθήσεται, καὶ ἐν ταῖς οὐρανίαις καταλύσει +b λύσει μοναῖς, εἴσω τε πάσης ἐλπίδος τῆς ὑπὲρ νοῦν ἀνθρώ- +1 Cor. ii. 9. πινον ἑαυτὸν γεγονότα κατόψεται· “ὈφθαΛμὸς γὰρ οὐκ +“εἶδε καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ +“ἀνέβη, ἃ ἡτοίμασεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν.’’ εἰκὸς +δὲ δὴ πάλιν ὑποδηλοῦν, τό Οὐ μὴ ἐκβάλω ἔξω τὸν ἐρχόμενον +πρὸς μὲ, τὸ μὴ παραδοθήσεσθαι τῇ κρίσει τὸν πιστεύοντα +καὶ τῆ θείᾳ προσερχόμενον χάριτι. τὸ γάρ Ἔξω τοιοῦτόν τι +c σημαῖνον εὑρήσεις, ὡς ἐν ἐκείνῃ τῆ παραβολῇ τῆ παρὰ τῷ +S. Matth. viii 47, 48. μακαρίῳ Ματθαίῳ “Ὁμοία γὰρ, φησὶν, ἐστὶν ἡ +“τῶν οὐρανῶν σαγήνη βληθείσῃ εἰς τὴν θάλασσαν καὶ ἐκ +“παντὸς γένους συναγαγούσῃ, ἢν ἀναβιβάσαντες καὶ ἐπὶ +“τὸν αἰγιαλὸν ἑλκύσαντες, συνέλεξαν τὰ καλὰ εἰς ἀγγεῖα, +“τὰ δὲ σαπρὰ ἐξ́ω ἐβ́αλον.’’ τὸ μὲν γὰρ εἰς τὰς θείας καὶ +οὐρανίους αὐλὰς συγκομισθήσεσθαι τοὺς ἀγαθοὺς, διὰ τοῦ +συλλελέχθαι λέγειν τὰ καλὰ εἰς ἀγγεῖα νοήσομεν· διὰ δὲ +2. φησὶν ἔσεσθαι inverso ordine Β. 4. καὶ alt. om. Β. 10 ἔστι +B.D. ἔσται Ed. ἀπεβλήθη καὶ ἐξερρίφη Β. 15. ἀποθήκην B.D. ὑποθήκην Ed. +22. θείᾳ] ἀληθείᾳ D. 24. φησὶν om Β. 27 ἀγγεῖα Β. ἄγγη Ed. +30. ἄγγεια Β. ἄγγη Ed. + + +τοῦ τὸ ἀχρεῖον ἔξω βεβλῆσθαι, τὸ πάντων ἀποπεσεῖσθαι +τῶν ἀγαθῶν καὶ εἰς κρίσιν κατοιχήσεσθαι τὸν ἀσεβῆ θεωρήσομεv. d +οὐκοῦν ὅταν λέγῃ Χριστός τὸν ἐρχόμενον πρὸς μὲ οὐ +μὴ ἐκβάλω ἔξω, τὸ μηδαμόθεν περιπεσεῖσθαι κολάσει τὸν + διὰ πίστεως αὐτῷ προσιόντα λαὸν παραδεξώμεθα. σοφώτατα +δέ μοι δοκεῖ τοῖς ἐκτόπως ἀπονοουμένοις διὰ τούτων +ὑπαπειλεῖν, ὡς, εἰ μή τις αὐτοὺς τὴν ταχίστην ἀγαθὴν πρὸς +εὐπείθειαν μεταποιεῖσθαι βουληθείη, ἔξω μὲν κείσονται παντὸς +ἀγαθοῦ, τῆς δὲ εἰς αὐτὸν φιλίας καὶ οὐχ ἑκόντες ἀποδημήσουστ· e + δι’ ὧν γὰρ οὐκ ἐκβάλλειν ἔξω τὸν ἐρχόμενον ἐπαγγέλλεται, +διὰ τούτων αὐτῶν ὅτι πάντως ἐκβαλεῖ τὸν οὐκ +ἰόντα σημαίνει.

+

ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ +ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ, ΒΙΒΛΙΟΝ ΤΡΙΤΟΝ.

+1. τὸ prius Β. τὸν Ed. 5. παραδεξόμεθα D. 8. μεταποιεῖσθαι Β. μεταποιῆσαι +Ed. 13, 14 Sic D. +
+ +
+ +a 329 A. +ΚΕΦΑΛΑΙΑ +ΤΑ EN TΩι ΤΕΤΑΡΤΩι ΒΙΒΛΙΩι +

α. Ὅτι κατ’ οὐδὲν ἐλάττων τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, διὰ τὸ ἐξ +αὐτοῦ κατὰ φύσιν ὑπάρχειν, κἂν ὑποτάττεσθαι λέγηται παρὰ + τινῶν, προκειμένου ῥητοῦ Ὅτι καταβέβηκα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ οὐχ b +ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα τὸ ἐμὸν ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός +με Πατρός. ἐν αὐτῷ δὲ τούτῳ καὶ λόγος χρησιμώτατος περὶ τοῦ +τιμίου σταυροῦ τοῦ χριστοῦ. ... ... ... [330]

+

β. ὅτι ζωοποιὸν τὸ ἅγιον σῶμα χριστοῦ, προκειμένου ῥητοῦ Ἐγώ εἰμι + ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς, καὶ τῶν ἐφεξῆς, ἐν οἷς ὡς περὶ ἄρτου φησὶ τοῦ +ἰδίου σώματος, ... ... ... ... ... [350]

+

γ. ὅτι οὐ ζωῆς τῆς παρ’ ἑτέρου μέτοχός ἐστιν ὁ Υἱὸς, μᾶλλον δὲ κατὰ C +φύσιν ζωὴ ὡς ἐκ ζωῆς τῆς κατὰ φύσιν γεγεννημένος τοῦ Θεοῦ +καὶ Πατρὸς, προκειμένου ῥητοῦ καθὼς ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν + Πατὴρ κἀγὼ ζῶ διὰ τὸν Πατέρα) καὶ ὁ τρώγων με κἀκεῖνος +ζήσει δι’ ἐμέ ... ... ... ... ... [366]

+

δ. ὅτι τύπος ἢν τοῦ χριστοῦ προηγουμένη τοῦ λαοῦ κατὰ τὴν ἔρημον +ἡ ἁγία σκηνὴ καὶ ἡ κιβωτὸς δὲ ἡ ἐν αὐτῇ καὶ ἡ λυχνία καὶ τὰ +θυσιαστήρια δὲ, τό τε τοῦ θυμιάματος καὶ τὸ τῶν καρπωμάτων, d + αὐτὸν ἐσήμαινε τὸν χριστόν· προκειμένου ῥητοῦ Ποῦ ἔχομεν +ἀπελθεῖν ; ῥήματα ζωῆς αἰωνίου ἔχεις. ... ... [383]

+

ε. Περὶ τῆς ἑορτῆς τῆς σκηνοπηγίας, ὅτι τῆς ὀφειλομένης τοῖς ἁγίοις +ἐλπίδος τὴν ἀποκατάστασιν δηλοῖ, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν +προκειμένου ῥητοῦ Ἦν δὲ ἐγγὺς ἡ ἑορτὴ τῶν Ἰουδαίων ἡ σκηνοπηγία. + ... ... ... ... ... ... [395]

+Lib. IV. Codices B.D. 7. Πατρός assumptum ex Β. 10 φησὶ om. Β, +11, τοῦ λαοῦ post ἔρημον tiansponit Β. 22,. τὴν prius assumptum ex Β. + + +

ϛ. Λόγος περὶ τῆς ἀργίας τῆς κατὰ σάββατον, τίνος ἐστὶ σημαντικὴ +c πολυτρόπως ἐπιδεικνὺς, προκειμένου ῥητοῦ Εἰ περιτομὴν λαμβάνει +ἄνθρωπος ἐν σαββάτῳ, ἐμοὶ χολᾶτε ὅτι ὅλον ἄνθρωπον +ὑγιῆ ἐποίησα ἐν σαββάτῳ; ... ... ... ... [420]

+

ζ. Λόγος περὶ τῆς ἐν ὀγδόῃ περιτομῆς, τίνος ἐστὶ σημαντικὴ πολυτρόπως +ἐπιδεικνὺς, προκειμένου ῥητοῦ Εἰ περιτομὴν λαμβάνει ἄνθρωπος +ἐν σαββάτῳ, καὶ τῶν ἐφεξῆς. ... ... ... [429]

+1. κατὰ] + τὸ Β. 7. ἐν σαββάτῳ assumptum ex Β. τῶν] τὰ correxit +Migne. +
+ +
+ +ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ +ΚΥΡΙΛΛΟΥ +ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ +ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΔΙΟΝ. + ΒΙΒΛΙΟΝ ΤΕΤΑΡΙΟΝ. +ΚΕΦΑΛΗ Α. +

Ὅτι κατ’ οὐδὲν ἐλάττων τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ὁ Υἱὸς, διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ a 330 A. +κατὰ φύσιν ὑπάρχειν, κἂν ὑποτάττεσθαι λέγηται παρὰ τινῶν.

+

’Οτι καταβέβηκα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ οὐχ ἵνα ποιῶ ποιῶ τὸ θέλημα τὸ + ἐμὸν ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με Πατρός. τοῦτο δέ +ἐστι τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντός με, ἵνα πᾶι ὁ δέδωκέ μοι, +μὴ ἀπολέσω ἐξ αὐτοῦ, ἀλλὰ ἀναστήσω αὐτὸ ἐν ἐν ἐσχάτῃ +ἡμέρᾳ.

+

ΔΟΞΕΙΕΝ μὲν ἄν τῳ κατὰ τὸ πρόχειρον σχῆμα δυσχερὴς b + ὁ λόγος, καὶ σκανδάλου τοῦ περὶ τὴν πίστιν οὐ λίαν +ἀπηλλαγμένος, ὡς ἐντεῦθεν ἤδη προσδοκᾶν δυσκαταγωνί- +στοις ἡμᾶς περιπεσεῖσθαι προβλήμασι τοῖς ἐκ τῶν δι’ +ἐναντίας. ἀλλ’ οὐδὲν ὅλως ἐν τούτω τὸ χαλεπὸν, “Πάντα Prov. viii, 9. +“γὰρ ἐνώπια τοῖς συνιοῦσι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ ὀρθὰ +5. βιβλίον δ'. B.D. 1—4 et 7, 8 om. D. 7. ἐλάττων] + ἐστι τῶν +10. Πατρός assumptum ex Β. [a.] transilit ad ἵνα πᾶν Β. 12. ἐν assumptum +ex Β. 14. μὲν assumptum ex Β. 19. κατὰ τὸ γεγραμμένον assumpta ex Β. + + +“τοῖς εὑρίσκουσι γνῶσιν,’’ τουτέστι τοῖς εὐσεβῶς μελετήσασι +διερμηνεύειν τε καὶ νοεῖν τὰ ἐν ταῖς θείαις γραφαῖς +μυστήρια. ἀπόδειξιν τοίνυν ὥσπερ τινὰ καὶ πληροφορίαν +331 Α. a ἐνργῆ τοῦ μὴ ἐκβληθήσεσθαι ἔξω τὸν ἐρχόμενον πρὸς +αὐτὸν, ἐν τούτοις ἡμῖν τοῖς λόγοις ποιεῖται Χριστός. ταύτης +γὰρ δή τοι, φησὶν, ἕνεκα τῆς αἰτίας κατέβην ἐξ οὐρανοῦ, +τουτέστιν, ἄνθρωπος γέγονα κατὰ τὴν εὐδοκίαν τοῦ Θεοῦ +καὶ Πατρὸς, μόνον δὲ οὐχὶ καὶ ἀβουλήτοις ὁμιλῆσαι πράγμασιν +οὐ παρῃτησάμην, ἄχρις ἂν ἐξανύσαιμι τοῖς εἰς ἐμὲ +πιστεύουσι τὴν αἰώνιον ζωὴν καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν, +καταργήσας τοῦ θανάτου τὸ κράτος. τί δὲ ἦν ἄρα τὸ ἀνεθέ- +b λῆτόν τε καὶ θελητὸν τῷ ριστῷ; ἡ παρὰ τῶν Ἰουδαίων +ἀτιμία, λοιδορίαι καὶ ὕβρεις καὶ αἰκίαι καὶ μάστιγες καὶ +ἐμπτύσματα, καὶ πρὸς τούτοις ἔτι συκοφαντίαι, καὶ τὸ +τελευταῖον ἐφ’ ἅπασιν, ὁ τῆς σαρκὸς θάνατος. ταῦτα μὲν +γὰρ δι’ ἡμᾶς ἑκὼν ὑπέμεινεν ὁ χριστὸς, ἀλλ’ εἴπερ ἐνεδέχετο +μὴ παθόντα κατορθοῦν τὸ ἐφ’ ἡμῖν σπουδαζόμενον, μένον, οὐκ +ἂν ἠθέλησε παθεῖν· ἐπειδὴ δὲ πάντως τε καὶ ἀπαραιτήτως +ἔμελλον Ἰουδαῖοι κατατολμᾶν τὰ ἐπ’ αὐτῷ γεγονότα, κατα- +c δέχεται τὸ παθεῖν, ποιεῖται δὲ θελητὸν τὸ ἀνεθέλητον, διὰ τὰ +ἐκ τοῦ πάθους χρήσιμα, συνευδοκοῦντος αὐτῷ τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς, καὶ χρῆναι πάντα προθύμως ὑπενεγκεῖν ὑπὲρ τῆς +ἁπάντων σωτηρίας συγκατανεύοντος. ἐν γὰρ δὴ τούτῳ +μάλιστα τὴν ἄμετρον τῆς θείας φύσεως ἀγαθότητα κατοψόμεθα, +ὡς καὶ αὐτὸ δι’ ἡμᾶς αἱρετὸν ποιεῖσθαι τὸ ἀπό +βλῆτον οὐ παραιτουμένης. ὅτι δὲ καὶ ἀνεθέλητον μέν πὼς +ἐστι τῷ Σωτήρι’ Χριστῷ τὸ ἐπὶ τῷ σταυρῷ πάθος, θελητὸν +δὲ δι’ ἡμᾶς καὶ τὴν εὐδοκίαν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, συνήσεις +6. δή om. Β. habent Catt. 9. ποραιτησάμην D. Cord. a. (?) Statim +μέχρις a. ἄχρις habet Cord. 10. κοὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν τι] ἐκ νεκρῶν +ἀναβιώσει a. 15. τοῦτο Β. invitis Catt. 17. ἐφ’, ἡμῖν] σφίσι Cord. +Neutrum habet a. 19. τολμᾶν a. 20. καὶ pro τὸ alt. Migne. Statim +ἀνεθέλητον B.a. ἀθέλητον Cord. Ed. 22. πάντως Cord. invito a. 25. τὸ +om. Migne. 26—p. 488, 9. Haec citantur in Concilio +680 anno hab., Actione x, e libello Romac compilato quorum testimonia +cum apographis in Bibl. Patriarcb. Constantinop. collata sunt. Conc. vii. 841. +ed. Colet. et cod. Vienn. Hist. Eccl. Ness. 32. Lamb. 59. fol. 107. + + +ἐντεῦθεv. μέλλων γὰρ ἀναβαίνειν ἐπ’ αὐτὸν, τὰς πρὸς Θεὸν d +ἐποιεῖτο διαλέξεις, ὡς ἐν προσευχῆς δηλονότι σχήματι λέγων +“Πάτερ, εἰ δυνατὸν, παρελθέτω ἀπ’ ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο· S. Matth. xxvi. 39. +“πλὴν οὐχ ὡς ἐγὼ θέλω, ἀλλ’ ὡς σύ·’’ ὅτι μὲν γὰρ Θεὸς + ἦν ὁ Λόγος ἀθάνατός τε καὶ ἀδιάφθορος, καὶ αὐτὸ κατὰ +φύσιν ζωὴ, καταπτήσσειν οὐκ ᾔδει τὸν θάνατον, πᾶσιν οἶμαι +προδηλότατον· ἐπιτρέπει γεμὴν ὡς ἐν σαρκὶ γεγονὼς ὐπομένειν +τὰ ἴδια τῇ σαρκὶ, καὶ γεγονότα λοιπὸν ἐπὶ θύραις e +ὑποπτήσσειν τὸν θάνατον, ἵνα φαίνηται κατὰ ἀλήθειαν + ἄνθρωπος· διὰ τοῦτό φησιν “Εἰ δυνατὸν, παρελθέτω ἀπ’ +“ἐμοῦ τὸ ποτήριον τοῦτο.’’ εἰ ἐνδέχεται, φησὶν, ὦ Πάτερ, +μὴ παθόντα τὸν θάνατον κατορθῶσαι τοῖς εἰς αὐτὸν πεσοῦσι +τὴν ζωὴν, εἰ ἀποθνήσκει θάνατος μὴ τεθνεῶτος ἐμοῦ, κατὰ +τὴν σάρκα δὲ δηλονότι, παροιχέσθω, φησὶ, τὸ ποτήριον· + πλὴν ἐπειδήπερ οὐκ ἂν γένοιτο, φησὶν, ἑτέρως, οὐχ ὡς ἐγὼ +θέλω, ἀλλ’ ὡς σύ. ὁρᾷς ὅπως ἀτονοῦσα μὲν πάλιν ἢ +ἀνθρώπου φύσις καὶ ἐν αὐτῷ τῷ Χριστῷ, τὸ ὅσον εἰς a 332 Α. +ἑαυτὴν, εὑρίσκεται· ἀνακομίζεται δὲ διὰ τοῦ ἑνωθέντος αὐτῇ +Λόγου πρὸς εὐτολμίαν θεοπρεπῆ, καὶ εἰς φρόνημα νεανικὸν + μεταπαιδεύεται, ὡς μὴ τοῖς ἰδίοις τὸ δοκοῦν ἐπιτρέψαι θελήμασιν, +ἀλλὰ σκοπῷ μᾶλλον ἀκολουθεῖν τῷ θείῳ, καὶ πρὸς +ἐκεῖνο τρέχειν ἐπείγεσθαι, πρὸς ὅπερ ἂν ἡμᾶς ὁ τοῦ πεποιηκότος +ἀνακαλῇ νόμος. ὅτι δὲ τὰ τοιαῦτά φαμεν ἀληθεύοντες, +καὶ ἐξ αὐτοῦ μαθήσῃ τοῦ συνεζευγμένου “Τὸ μὲν γὰρ Ιb. 41. + “πνεῦμα, φησὶ, πρόθυμον, ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής·” οὐ γὰρ b +ἠγνόησε Χριστὸς, ὅτι τῆς θεοπρεποῦς ἀξίας πολὺ δὴ λίαν +ἀπελιμπάνετο, τὸ δοκεῖν ἡττᾶσθαι θανάτῳ καὶ τῆς ἀπ’ +1. πρὸς] + τὸν Β. 3. ἀπ’ ἐμοῦ om. Β. habet Concil. 4. γὰρ] + ἢ +Ed. invitis Conc. B. 9. ὑποπτήσσειν] + ἐᾷ Ed. reoygbabtubus Conc. Cod, +Vienn. B. habet Coleti ed. ἵνα] + καὶ Β. invito Conc. 13—19 citatur +Conc. Later. 649 anno hab., Actione v. T. vii. 304. 13. ἀποθνήσκει Conc. +B. ἀποθνήσκειν D. ἀποθνήσκειν Ed. Statim θάνατ;ον D. 16. πάλιν om. Conc, +sed habet Conc. Lat. 18. αὐτὴν Const. Conc. 19. θεοπρεπῆ] πνευματικὴν +Β. invitis Conciliis. 23. ἀνακαλεῖ Conc. Cod. Vienn. ἀνακαλεῖται Coleti ed. +24. καὶ om. Conc. 27. ἀπελιμπάνετο D. “ al. ἀπολιμπάνεται” Ed. mg. +habet Conc. ἡττᾶσθαι Β. Concilii ed. Coleti. ἡττῆσθαι Cod. Vienn. Ed. + + +αὐτοῦ δειλίας αἰσθάνεσθαι· διὰ τοῦτο θερμοτάτην τοῖς εἰρημένοις +ἐπήνεγκε τὴν ἀπολογίαν· ἠσθενηκέναι μὲν γὰρ τὴν +σάρκα διὰ τὸ αὐτῇ πρέπον καὶ φύσει προσὸν εἰπών· πρόθυμον +δ᾿ οὖν ὅμως ὑπάρχειν τὸ πνεῦμα, τὸ παθεῖν οὐδὲν +c ἀδικούντων εἰδός· ὁρᾷς ὅπως ἀβούλητος τῷ Χριστῷ διά τε +τὴν σάρκα καὶ τὴν ἐκ τοῦ πάθους ἀδοξίαν ὁ θάνατος ἦν· +θελητὸς δ’ οὖν ὅμως, ἄχρις ἂν εἰς αἴσιον διεξάγηται πέρας +τῷ κόσμῳ παντὶ τὸ ἐν εὐδοκίᾳ τοῦ Πατρὸς, τουτέστιν, ἢ +πάντων σωτηρία καὶ ζωή; ἢ γὰρ οὐχὶ πάντως δήπου καὶ +ἀληθῶς τὸ τοιοῦτον ἡμῖν κατασημαίνων ὁρᾶται, τοῦτο λέγων +εἶναι τὸ θελημα τοῦ Πατρὸς, ἵνα τῶν προσαγομένων ἀπολέσῃ +μηδὲν, ἀλλ’ ἀναστήσῃ αὐτὸ ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρα; ὡς γὰρ ἤδη +Srpra 327 c. d φθάσαντες προεδιδάξαμεν, ὡς ζωῇ καὶ Σωτήρι’ τῷ Χριστῷ, +τὸν ζωῆς καὶ σωτηρίας ἐπιδεᾶ προσκομίζει φιλάνθρωπος ὣν +ὁ Θεὸς καὶ Πατήρ.

+

Αλλ’ αἰσθάνομαι πάλιν ἀπᾴδοντα λέγων τῷ τῆς ἀληθείας +ἐχθρῷ. συγκατανεύσει μὲν γὰρ τοῖς ἀρτίως ἡμῖν +εἰρημένοις οὐδαμῶς· ἀναβοήσει δὲ μέγα καὶ διαπρύσιόν τι +κεκραγὼς ἀφίξεται Ἠοῖ δὴ πάλιν ἡμῖν περιπλανᾷς, ὦ +οὗτος, τὰ θεωρήματα, καὶ πολυπλόκους μὲν ἐπινοεῖς νοημάτων +ἐπεισφορὰς, ἐξέλκεις δὲ τῆς ἁληθείας τὸν λόγον; +e ἐρυθριᾷς δὲ κατὰ τὸ εἰκὸς ὁμολογῆσαι, φησὶ, τὴν ἀκούσιον +ὑποταγὴν τοῦ Υἱοῦ. ἢ γὰρ οὐκ ἔσται καὶ διὰ τούτων ἡμῖν +καταφανὲς, ὅτι κατάρξει μὲν αὐτὸς καὶ καθηγήσεται τῆς ἐν +τοῖς πράγμασιν οἰκονομίας οὐδαμῶς, ὑπόκειται δὲ μᾶλλον +τοῖς θελήμασι τοῦ Πατρός; οἶδε γὰρ οὕτως ἑαυτὸν τῆς πρὸς +αὐτὸν ἰσότητος ἡττώμενον, ὡς καὶ ἀναγκάζεσθαι τρόπον τινὰ +καὶ τὰ ἀνεθέλητα ποιεῖσθαι θελητὰ, καὶ πράττειν οὐ πάντως +τὸ αὐτῷ δοκοῦν, ἀλλὰ μᾶλλον τὸ τῷ Πατρί. καὶ μὴ λέγε +2. μὲν om. Cod. Vienn. Statim γὰρ assumptum ex Conc. 6. ἦν om. +Conc. 7. διεξάγεται Conc. Coleti ed. 8. “al. παντὸς’’ Ed. mg. παντὶ +habet Conc. ἡ om. B. habet Conc. Statim πάντων σωτηρία hoc ordine Conc. B. +9. καὶ prius] + ἡ Ed. invito Conc. δήπου πάντως inverso oidine B. 11. τὸ +om. B. 13. προεδιδάξαμεν B.D ex corr. προεδείξαμεν D. Ed. χριστῷ Β. +Υἱῷ Ed. 18, διοπύρσιον Β. 22. δὲ Β. γὰρ Ed. 28. τὰ om. B. + + +μοι πάλιν, φησὶν, εἰς τὴν ἐνανθρώπησιν περιέλκων τὸ εἰρημένον +‘Ως ἄνθρωπος ὑποτάσσεται. ἰδοὺ γὰρ ὡς ὁρᾷς, Θεὸς a 333 A. +ὣν ἔτι καὶ Λόγος γυμνὸς καὶ ἀσύμπλοκος τῆς σαρκὸς καταβεβηκεν +ἐξ οὐρανοῦ, καὶ πρὶν ὅλως τὴν τοῦ δούλου περιτεθῆναι + μορφὴν ὑπετάττετο προὔχοντι δηλονότι καὶ κατάρχοντι +τῷ Πατρί.

+

Δεινοῖς μὲν ἡμῶν, ὦ γενναῖε, καθάπερ οἴει δὴ πάντως, καὶ +λίαν εὐτροχωτάτοις καθιππεύεις λόγοις, οὐ μὴν δι’ εὐθείας +ἰοῦσιν, ἀλλ’ ἐκτὸς ὁδοῦ τῆς βασιλικῆς τε καὶ τετριμμένης + ἐκσεσοβημένοις, ἀφεὶς δὲ, ὡς ὁ παρ’ Ἕλλησιν ἔχει λόγος, +τὴν ἁμαξιτὸν, ἐπὶ κρημνοὺς ἐπείγῃ καὶ πέτρας. διατείνεσθε b +μὲν γὰρ εἰκῇ πρὸς ἡμᾶς τὸ πείθεσθαι τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, +ἄνω τε καὶ κάτω λέγοντες, ὡσανεὶ καί τινος τῶν ὀρθὰ +φρονεῖν εἰωθότων, ὅτι χρὴ πρεσβεύειν τὸ ἐναντίον, ἐνθυμουμένου, + καὶ οὐχὶ δὴ μᾶλλον καὶ συναγορεύειν ὑμῖν ἐπὶ τούτῳ +διεγνωκότος. οὐ γὰρ στασιάζουσάν ποτε καθ’ ἑαυτῆς τὴν +ἁγίαν τε καὶ ὁμοούσιον τριάδα νοήσομεν, ἀλλ’ οὐδὲ εἰς +διαφόρους κατασχίζεσθαι γνώμας, ἢ καὶ καταμερίζεσθαί πὼς +εἰς τὸ ἰδίᾳ δοκοῦν, ἢ τὸν Πατέρα τυχὸν, ἢ τὸν Υἱὸν, ἢ τὸ + Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, ἁλλὰ συμφέρεσθαι μὲν ἐφ’ ἅπασιν, ὡς c +ἐκ μιᾶς δὲ δῆλον ὅτι θεότητος, ἓν ἀεὶ πάντως καὶ τὸ αὐτὸ +θέλημα ἐν ὅλη τῆ ἁγίᾳ κεῖσθαι τριάδι. ἀργείτω τοιγαροῦν +ὁ μακρὸς ἡμῖν περὶ τούτων λόγος, καὶ ἡσυχαζέτω τὸ φιλονεικεῖν +ἀναπεῖθον ἐφ’ οἷς ἥκιστα χρή· οὐδενὸς γὰρ ἐπὶ τούτῳ + χαλεπαίνοντος, περιττὸν ὑμῖν ἔτι τὸ διατείνεσθαι.

+

Επειδὴ δὲ δυστροπώτατα φρονεῖν τε καὶ νοεῖν εἰθισμένοι, +τὸ συμφέρεσθαι τοῖς θελήμασι τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν, τὴν ὡς d +ἐξ ἀνάγκης ὑποταγὴν ὀνομάζετε, πρὸς τοῦτο δὴ πάλιν τὰ +εἰκότα πρὸς ὑμᾶς διαλεξόμεθα. ἐν ἁπλότητι μὲν γὰρ εἰ + προεκομίσθη παρ’ ὑμῶν ἡ τοιαύτη φωνὴ, κἂν εἰκότως +3. κα Λόγος γυμνὸς Β. γυμνὸς λόγος Εd. 14. χρὴ] μὴ χρὴ Β. 18. ἢ +om. Β. 21. μὲν pro δὲ Β. 23. τὸ om. Β. Statim φιλονικεῖν D. +24. ἀναπείθειν Β. χρῆν Β. τούτων Β. 20. δυστροπώτατον Β. Statim +νοεῖν et φρονεῖν inter se transponit Β. + + +ἐφησυχάζοντες, τὸ περὶ τὴν λέξιν ἀδιάφορον οὐ πάντως +ἐβασανίζομεv. ἐπειδὴ δὲ μετὰ πολλῆς τινος τῆς κακοηθείας +προκεκομισμένην ὁρῶμεν, ἀναγκαίως ἀντιταξώμεθα, τῆ δυνάμει +τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, καὶ οὐ τοῖς ἐνοῦσιν ἡμῖν +e θαρσήσαντες λόγοις. μάλιστα μὲν γὰρ οὐκ ἀπολύτως, οὐδὲ +εἰς πᾶσαν ἁπλῶς ὑπόθεσιν, ἀλλ’ οὐδὲ ἐπὶ παντὸς πράγματος, +μὴ πάντη τε καὶ πάντως τῶν οἰκείων ἔχεσθαι θελημάτων ὁ +Υἱὸς διισχυρίσατο, φυλάξαι γεμὴν τὸ τοῦ Πατρὸς λέγει +κατὰ πράγματος ὡρισμένου, διὰ τὰς σὰς, ὥς γε μοι πρόσεστι +νοεῖν, εὑρεσιλογίας, προνοήσας τῆς ἡμετέρας ἀσφαλείας, +ὡς Θεός. ὑπομένει δὲ τὸ ἀβούλητον, καὶ ποιεῖται θελητὸν +δι’ ἡμᾶς· πάθος δέ φημι τὸ ἐπὶ τῷ σταυρῷ, δηλονότι +συναρέσαν οὕτω καὶ τῷ γεννήσαντι, καθάπερ ἡμῖν ἤδη +334 Α. a προείρηται. καὶ γοῦν ἔξεστιν ὁρᾶν παρατεθεῖσαν εὐθὺς τὴν +ἀπόδειξιν, καὶ παρακειμένην ἐναργῶς τὴν ὑπόθεσιν, ἐφ’ ἢν, +καθάπερ αὐτός φησι, τῶν μὲν οἰκείων ἀπέστη θελημάτων, +ἀποπληροῖ δὲ τὸ τοῦ Πατρός. τοῦτο γάρ ἐστι φησὶ τὸ θέλημα +τοῦ Πατρὸς ἵνα πᾶν ὃ δέδωκέ μοι μὴ ἀπολέσω ἐξ αὐτοῦ ἀλλ᾿ +ἀναστήσω αὐτὸ τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ. καὶ ὅτι μὲν ὄντως ἀνεθέλητόν +τε ὁμοῦ καὶ θελητὸν τῷ Μονογενεῖ τὸ ἐπὶ τῷ σταυρῷ +Supra 331, 332. πάθος ὁρᾶται, προείρηται μὲν ἤδη σαφῶς, διαληψόμεθα +b δὲ καὶ ἐσαῦθις ἀκριβεστέραις ἐρεύναις, τοῖς ἐντευξομένοις +ἁπλοῦντες τὴν ἀλήθειαv. βαδιοῦμαι δὲ πρότερον ἐπὶ ζήτησιν +τῆς λεγομένης παρ’ ὑμῶν ὑποταγῆς, προυποκειμένου δηλονότι +καὶ ἀνενδοιάστως ὁμολόγου μένου παρ’ ὑμῶν, ὅτι συντρέχει +τῆς ἁγίας τριάδος εἰς μίαν βουλήν τε καὶ γνώμην ἀεὶ τὰ +θελήματα· λεγέτωσαν τοίνυν ἡμῖν οἱ δεινοὶ σοφισταὶ, πότερόν +ποτε ἐν τῷ τῆς ὑποταγῆς ὀνόματί τε καὶ πράγματι τὸ +1. τὸν pro τὸ Β. 3. προσκεκοσμημένην Β. ἀντιταξώμεθα. Β. ἀντιταξόμεθα +μέθᾳ Ed. 4. ἡμῖν] ἐν ἡμὶν B. 5—23. Haec citat Conc. iii. Const. +col. 833. ed. Coleti, et Cod. Vienn. supra cit. fol. 104. 7. Haec πάντη τε καὶ +assumpta ex Conc. supra cit. 9. πρόσεστι Conc. πάρεστι δοκεῖ Β. παρέστη +Ed. 10. ἀσφαλείας Conc. Β. φιλίας Ed. 15. ἣν Conc. Β. ᾗ Ed. +ων +16. τῶν] τὸ Β. ἀπέστη θελημάτων Conc. Ed. ἁπέστι λοιπὸν Β. 19. αὐτὸ] ++ ἐν Β. Conciliorum ed., sed ἐν non habet Cod. Vienn. 22. εἰσαῦθις Conc. +24. ὑμῖν B., sed hicne an v. sq. ? + + +εἶναί ἐστι τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦτο αὐτῷ φύσις, ὥσπερ ἀνθρώπῳ +τυχὸν ἡ ἀνθρωπότης, ἢ ὑπάρχων πρότερον αὐτὸς ὡς ἐν ἰδίῳ c +λόγῳ ὑποτάττεται τῷ Πατρὶ, ὥσπερ οὖν ἂν εἴ τις νοήσαι +τυχὸν ἐπ’ ἀγγέλου καὶ ἑτέρας τινὸς δυνάμεως λογικῆς. ὄντα + γὰρ ταῦτα καὶ ὑφεστῶτα, τὸν τῆς ὑποταγῆς δέχεται τρόπον. +Εἰ μὲν οὖν ἐν τῷ ὑποτάττεσθαι τῷ Πατρὶ τὸ εἶναί φατε +τοῦ Υἱοῦ, ὑποταγὴ μᾶλλον ἔσται καὶ οὐχ υἱός. εἶτα πῶς οὐ +λίαν, εἰπέ μοι, ληροῦντες ἀναφανήσεσθε λοιπόν; ὑποταγὴ +γὰρ αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν πῶς ἂν ὑφεστάναι νοοῖτο μὴ ἐνυπάρχουσα + τῶν ὄντων τινί; τὰ γὰρ τοιαῦτα προϋποκειμένων d +ἀναγκαίως τῶν ἐν οἷς γίνεσθαι φιλεῖ συμβαίνειν ἔθος, καὶ οὐχ +ἑτέρως. θεωροῦνται δὲ μᾶλλον περὶ τὰς οὐσίας, ἤτοι ταῖς +οὐσίαις συμβαίνοντα, ἤγουν ὑφεστῶτα καθ’ ἑαυτά. καὶ +ὥσπερ ἐπιθυμία τυχὸν, ἡ ἐπί τι τῶν ὄντων καλοῦσα καὶ + φέρουσα, οὐκ ἂν ὑπάρξαι καθ’ ἑαυτὴν, ἐντίκτεται δὲ μᾶλλον +τῷ δέχεσθαι πεφυκότι· οὕτως ἡ ὑποταγὴ θελημάτων τινὰ +ῥοπὴν ὑπεμφαίνουσα πρὸς τὸ δεῖν ὑποτάττεσθαί τισιν, οὐκ +ἐν ἰδίᾳ φύσει νοηθήσεται, ἀλλ’ ὡς πάθος ἢ θέλησις ἢ e +ἐπιθυμία τυχὸν λοιπὸν ἐνυπάρξαι μᾶλλον τῶν ὄντων τινί. + ἄλλωστε τὸ τῆς ὑποταγῆς ὄνομά τε καὶ πρᾶγμα, κατ’ ούφδενὸς +ἂν νοοῖτο κυρίως ἀδιακρίτως ἐκφωνηθὲν, ἀλλ’ οὐδὲ ὅτι +φαῦλόν ἐστιν ἢ ἀγαθόν τις διαγνώσεται, εἰ μὴ προσκείμενον +ἔχοι τὸ τίνος ἐστὶν ὑποταγή· ὑποτάττεται μὲν γάρ τις τῷ +Θεῷ, ἀλλὰ καὶ τῷ διαβόλῳ· καὶ ὥσπερ τὸ σοφὸς ὄνομα + μέσον τι ἐστί σοφοὶ γάρ εἰσι τοῦ κακοποιήσαι τινες, Hier. iv. 22. +Prov. iii. 35. +“σοφοὶ δὲ πάλιν κληρονομήσουσι δόξαν,” ἔχοντες δὲ δῆλον +ὅτι τὴν σοφίαν ἐπ’ ἀγαθοῖς· οὕτως ἡ ὑποταγὴ μεσότητά a 335 A. +τινα μᾶλλον ἔχει, καὶ οὐκ ἀλήθειαν ὡρισμένως. ἄδηλον γὰρ +τίνος ὅλως ὑποταγὴ ἔσται. τοιγαροῦν, καὶ ἐπ’ ἀδήλοις ἡμῖν + ἡ τοῦ Υἱοῦ φύσις, εἰ νοοῖτο παρ’ ὑμῶν ὑποταγή. τίνος γὰρ +3. ἂν οὖν inverso ordine Β. νοήσῃ Β. 4. τὰ pro ὄντα Β. 8. +Β. 16. ἡ om. Β. 19. λοιπὸν assumptum ex Β. +24. σοφὸς] σοφῶν Β. 25. τί ἐστι μέσον Β. 20. δὲ alt. om. Β. +29. ἔστι D. + + +ὑποταγὴ, προσκειμένου μηδενὸς, οὐκ ἃν δύναιτό τις ἀψευδήσας +εἰπεῖv. ὅτι δὲ αὐτὴ καθ’ ἑαυτὴν οὐχ ὑπάρξει ποτὲ +κατ’ ἴδιον λόγον ἡ ὑποταγὴ, παχύτερόν πὼς καὶ ἐναργέστερον +ἐπ’ αὐτῶν ἤδη τῶν ποιημάτων καταγαγόντες τὸν +b λόγον, θεωρήσομεν· δέχου δέ τινα ἐπὶ τούτοις συλλογισμόv. +εἰ γὰρ ἐν τῷ ὑποτάττεσθαι τὸ εἶναι δώσομεν τῷ ἀνθρώπῳ +τυχὸν, τὸ μὴ εἶναι πάντως αὐτὸν ἐν τῷ μὴ ὑποτάττεσθαι +λογιούμεθα· πῶς οὖν ἐλέγετο πρός τινα παρὰ τοῦ μελῳδοῦ, +ὡς ὄντα μὲν ἤδη καὶ ὑπάρχοντα, οὐ μὴν ἔτι καὶ ὑποτεταγμένον +Ps. xxxvi. 7. μένον “Ὑποτάγηθι τῶ Kυρίῳ καὶ ἱκέτευσον αὐτόν;” ὁρας +οὖν ὅπως ἀνόητον κομιδῇ τὸ αὐτὴν ὑφεστάναι καθ’ ἑαυτὴν +c οἴεσθαι τὴν ὑποταγήν; οὐκοῦν ἀνάγκη καὶ συνομολογεῖν +ὑπάρχειν τε καὶ εἶναι τὸν Υἱὸν ἐν ἰδίᾳ φύσει πρότερον, εἶθ’ +οὕτως καὶ ὑποτάττεσθαι λέγειν τῷ Πατρί. τί οὖν, εἶπε μοι, +τὸ ἀναγκάζον ἐστὶ, τὸν ἐκ τῆς οὐσίας ὄντα τοῦ γεννήσαντος, +τὸν ἀπαραποίητον τῆς φύσεως αὐτοῦ χαρακτῆρα, τῆς πρὸς +αὐτὸν ἀποπίπτειν ἰσότητος, διὰ τὸ πειθήνιον; ἡμεῖς μὲν γὰρ +ὀρθὰ φρονοῦντες καὶ λέγοντες, ὁμοούσιον ὄντα τῷ γεγεννηκότι +γινώσκομεν, καὶ τὴν ἐφ’ ἅπασιν ἰσοτιμίαν αὐτῷ περιτί- +d θέμεν, καὶ κατ’ οὐδένα τρόπον τῆς θεοπρεποῦς ἀξίας ἡττᾶσθαι undefined +λογιούμεθα· σὺ δέ μοι σκόπει κατὰ τίνα τρόπον +ἐκβαλεῖς τῆς ἰσομέτρου πρὸς τὸν Πατέρα τιμῆς διὰ τὴν +λεγομένην ὑποταγὴν, τὸν τοῖς ἴσοις ἐπαγλαιζόμενον ἀγαθοῖς +διὰ τὴν ταὐτότητα τῆς οὐσίας.

+

Ἀλλ᾿ αὐτὸ δὴ τοῦτο, φησὶ, τοῖς παρ’ ἡμῶν ἐπαγωνιεῖται +λόγοις, τὸ πείθεσθαι τῷ Πατρὶ τὸν Υἱὸν, καὶ θελημάτων μὲν +τῶν ἰδίων οὐ σφόδρα φροντίζειν, εἴκειν δὲ μᾶλλον τοῖς τοῦ +e Πατρὸς, ὡς ὑπερκειμένου δηλονότι καὶ μείζονος.

+

Αλλ᾿ αὐτὸ δὴ τοῦτο κατὰ τὴν σὴν, ὦ οὗτος, Φωνὴ, ὅπερ +οἴει τοὺς σοὺς ὠφελήσειν λόγους, πάλιν ἕτερον εὑρήσεις +οὐδὲν, ἢ τῆς ἐνούσης ὑμῖν ἀμαθίας καρπόv. εἰ μὲν γὰρ τὸ +1. μηδενὸς] μηδέ τινος Β. 3. ἡ om. Β. 5. θεωρήσωμεν Β. Statim +·δέχου δέ Β. δή Ed. 1 2. καὶ assumptum ex Β. 14. καὶ assumptum +ex Β. 16. φύσεως αὐτοῦ hoc ordine B.D. 21. δὴ pro μοι Β. + + +τίς ἀμείνων ἐν ἀξιώματι, καὶ τὸ μεῖζον ἔχων ἐν δόξῃ, διεκρίνομεν, +ἔδοξεν ἄν πὼς καὶ τότε δὴ μόλις εὔκαιρόν τινα λόγον +ἔχειν ὑμῖν τὸ θρυλούμενον· ἐπειδὴ δὲ ὁ τῆς ὁμοουσιότητος +ἐξετάζεται τρόπος, πῶς οὐ μετρίως ἀσυνετοῦντες ἁλώσεσθε, + τὸ μεῖζον ἐν αὐτῇ κατὰ τοῦ ἰδίου γεννήματος ἀπονέμοντες +τῷ Θεῷ καὶ Πατρί; τὸ μὲν γὰρ μεῖζον, ἤτοι τὸ ἔλαττον, ἢ +ὅπερ ἂν λέγηταί τι τοῖς τοιούτοις ὁμοειδὲς, οὐκ αὐτὰ κυρίως a 336 Α. +οὐσίας εἶναι δώσομεν· ὥσπερ οὖν ἐλέγομεν καὶ ἐπὶ τῆς +ὑποταγῆς, ἀλλ’ ἔξωθέν πὼς εἰσὶ καὶ τῶν περὶ τὰς οὐσίας. + τὸ γὰρ ἤδη προυφεστηκὸς καὶ ὑπάρχον, ἐπιδέξεται τυχὸν ὡς +ἐν συγκρίσει τῆ πρὸς ἕτερον τὸ μεῖζον ἢ ἔλαττον· μὴ ὑποκειμένου +δέ τινος καὶ προυφεστῶτος περὶ ὃ τὰ τοιαῦτα +γίνεσθαι φιλεῖ, πῶς ἃν εἶεν αὐτὰ καθ’ ἑαυτὰ, καίτοι κατὰ +τὴν τοῦ συμβεβηκότος τάξιν νοούμενά τε καὶ ὁριζόμενα; + οὐκοῦν ὅταν τὸ ἔλαττον ἢ καὶ τὸ μεῖζον ἡμῖν ὀνομάζηται, +τῆς οὐσίας μὲν οὐχ ἅψεσθε τοῦ Μονογενοῦς, ἀλλ’ οὐδὲ τῆς b +τοῦ Πατρὸς, μόναις δὲ ταῖς ἔξωθεν ὑπεροχαῖς ἤτοι μειονεκτήμασι, +κατασεμνυνεῖτε μὲν ὥσπερ οὖν οἴεσθε τὸν Πατέρα, +διαλοιδορηθήσεσθε δὲ τῷ Υἱῷ, καίτοι διαρρήδην ἀκούοντες + βοῶντος αὐτοῦ “Ὁ μὴ τιμῶν τὸν Υἱὸν οὐδὲ τὸν Πατέρα Ιnfra v. 23. +“τιμᾷ,” καὶ ὅτι προσήκοι πάντας τιμᾶν τὸν Υἱὸν καθὼς Ιb. +τιμῶσι τὸν Πατέρα· ἰσοστάθμῳ γὰρ χρῆναι περιβαλέσθαι +δόξῃ τὰ μηδαμόθεν εἰς ἔκφυλον ἀλλοτριότητα μερισθῆναι +δυνάμενα, λαχόντα δὲ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν οὐσίαν, καλῶς γε c + σφόδρα ποιῶν ἐδίδασκεν ὁ χριστὸς, “οὐ παρ’ ἀνθρώπων Ib. 34. +“τὴν ἐφ’ ἑαυτῷ μαρτυρίαν” λαβεῖν ἐκδεξάμενος, καθάπερ +ἔφασκεν αὐτὸς, ἀλλὰ τῶν ὄντων ἁπάντων ἀξιόχρεως τε καὶ +ἀξιώτερος αὐτὸς ἐφ’ ἑαυτῷ μάρτυς εἰσβεβηκώς. ἐρεῖ δὲ δὴ +πάντως ἀληθῆ κατὰ φύσιν ὑπάρχων ἀλήθεια, καθάπερ οὖν + ἔξεστι καὶ ἐξ αὐτῆς ἡμᾶς δοκιμάζειν τοῦτο τῆς τῶν πραπως +9. πῶς Aub.] om. Migne. 12. προυφεστῶτος Β. προυφεστηκότος Ed, +ὃ Β. ὃν Ed. 15. καὶ assiimptum ex Β. 18. κατασεμνύνετε Β. +22. χρῆναι] εἶναι χρὴ Β. περιβαλέσθαι Β. περιβάλλεσθαι Ed. 26. ἐφ’] +ὄφ’ Β. 28. ἐφ’] ἀφ’ Β. δὴ om. Β. + + +γμάτων ποιότητος. τὸ μὲν γὰρ μεῖζον, ἤτοι τὸ ἔλαττον +χωρήσῃ ἂν εἰκότως, οὐ κατ’ αὐτῆς τῆς τινων οὐσίας, ἀλλὰ +d κατά τινων τῶν περὶ τὰς οὐσίας τῶν ὄντων· οἷον δὲ δή τι +φημί Ἄνθρωπος ἑτέρου τυχὸν ἀνθρώπου, καθ’ ὅπερ ἂν ἄνθρωπος +νοοῖτο καὶ λέγοιτο, οὐδαμόθεν ἕξει τὸ μεῖζον, ἢ +ἔλαττον· οὔτε γὰρ ἐλάττων ἄνθρωπος ἀνθρώπου καθὸ ἄνθρωπος, +οὔτε μείζων καθὸ πάλιν ἄνθρωπος. ἴσος γὰρ ἐφ’ +ἅπασιν ὁ τῆς φύσεως θεωρεῖται λόγος· ὁ αὐτὸς δ᾿ undefined ἂν +σώζοιτο λόγος καὶ ἐπ’ ἀγγέλων, ἢ καὶ ἐπὶ παντὸς τοῦ +πεποιημένου καὶ ἐν τῆ κτίσει κατηριθμημένου. οὐκοῦν +e ἀχώρητα παντελῶς ἐπ’ αὐτῶν τὰ τοιαῦτα τῶν οὐσιῶν εὑρίσκεται, +συμβαίνει δὲ ταῖς οὐσίαις, ἤγουν τισὶ τῶν περὶ +αὐτὰς, καθάπερ ἐν τοῖς ἀνωτέρω δεδώκαμεv. πῶς οὖν ἔσται +μείζων ὁ Πατὴρ τοῦ Υἱοῦ, φύσει Θεὸς ὑπάρχων τοῦ κατὰ +φύσιν Θεοῦ; τὸ γὰρ ἐξ αὐτοῦ γεγεννῆσθαι τὸν Υἱὸν, ἀναγκάσει +δὴ πάντως καὶ οὐχ ἑκόντας ὑμᾶς ἀποδοῦναι τὸ ὁμοούσιον +αὐτῶ.

+

Προϋποκειμένου τοιγαροῦν καὶ ἀναμφιλόγως εἰσβαίνοντος +τοῦ κατὰ φύσιν εἶναι Θεὸν τὸν Υἱὸν, ἐπιζητῶμεν, εἰ δοκεῖ, +337 Α. a πότερόν ποτε τὴν μὲν ἴσην αὐτῷ τιμὴν ἀπονέμοντες, ὡς +πρὸς τὸν ἐξ οὗπέρ ἐστι, καὶ μὴν καὶ δόξαν περιθήσομεν τῷ +γεγεννηκότι, ἢ τὸ ἐναντίον ἐξεργασόμεθα, τοῖς κατωτέρω καὶ +ἐλάττοσιν ἐξυβρίζοντες τὸν γεγεννημένον, ὅπερ ὄντως ἐστὶ +καὶ ἀληθέστερον· δόξα μὲν γὰρ τῷ Πατρὶ τὸ γεννῆσαι +τοιοῦτον, ὁποῖός περ ἂν ὑπάρχοι κατὰ φύσιν αὐτός. συμβήσεται +δὲ πάντως τὸ ἐναντίον· εὐφημεῖν γὰρ ἀκόλουθον· εἰ +b μὴ διασώζοι τὴν αὐτῷ πρέπουσαν εὐφυίαν ὁ Υἱὸς, τὸ μεῖον +ἔχων ἢ κατὰ τὴν δόξαν ἢ κατά τι γοῦν τῶν ὅσα προσεῖναι +πάντως ἐχρῆν, ἵνα δὴ φαίνοιτο διὰ πάντων παντέλειός τε +καὶ ἀληθινὸς ὑπάρχων Θεός. ἔχων δὲ οὕτω φύσεως, εἰ τιμᾷ +2. χωρήσῃ ἂν] χωρὶσγαρὲννὰν quasi χωρήσειεν ἂν Β. 7. +correxi ex D. 13. δεδηλώκαμεν Β. —17. Citat Veccus in Epigraphe +21. πρὸς τὸν] προσὸν Β. καὶ μὴν] καὶ τιμὴν Β. 23. ὅπερ Β. ἐπείπερ Ed. +27. διασώζοι] διασώζοιιντὸ Β. + + +τὸν Πατέρα, μὴ γελάσης ἄνθρωπε, μηδὲ ὀφλήσεις δίκην +κακύνων ἀμαθῶς, ὅπερ ἥκιστα χρῆv. ἔστι γὰρ δήπου θαυμάζειν +αὐτὸν καὶ ἐπὶ τούτῳ πρέπον, ὅτι καὶ τιμᾷ καὶ ἀγαπᾷ +τὸν γεννήσαντα· πᾶν γὰρ εἶδος ἀρετῆς, πηγὴν ὥσπερ τινὰ + καὶ ῥίζαν ἔχει τὴν ἀνωτάτω πασῶν οὐσίαν· ἐκφανέντα δὲ +πρῶτον ἐν ἐκείνῃ τὰ ἀγαθὰ, καὶ εἰς ἡμᾶς καταρρεῖ, τοὺς c +οἵπερ ἐσμὲν γεγονότες κατὰ τὴν ἐκείνης εἰκόνα. διὰ τοῦτο +καὶ ἡμῖν ὁ νομοθέτης τιμᾶν ὅτι χρὴ πατέρα καὶ μητέρα +διήγγελλεν, ἁλλὰ καὶ γέρα τούτοις ἐπετίθει τὰ κάλλιστα· + μέγιστον οἶμαι δὴ πάντων τὸ πρᾶγμα εἰδὼς, καὶ λοιδορίας +ἁπάσης τοσοῦτον ἀπηλλαγμένον, ὡς καὶ μακραίωνος βίου +φαίνεσθαι πρόξενον· ὅνπερ οὖν τρόπον ἡμεῖς διὰ τὸ ὑποτάττεσθαι +καὶ καταπείθεσθαι τοῖς γεννήσασιν, οὐχ ἕτεροί +τινες κατὰ τὴν φύσιν ὡς πρὸς αὐτοὺς ἀποτελούμεθα, ἀλλ’ d + ὄντες ὅπερ εἰσὶν ἐξ ἀνθρώπων ἄνθρωποι, καὶ τέλειον ἔχοντές +τε καὶ ἀποσώζοντες τὸν τῆς ἀνθρωπότητος ὅρον, ἑπιτηδεύομεν +ὡς ἐν τάξει λαμπρᾶς ἀρετῆς τὸ πειθήνιον· οὕτω +νοήσεις ἐπί τε Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ. ὢν γὰρ ὅ ἐστιν, ἐκ +Θεοῦ Θεὸς δηλονότι, τέλειος ἐκ τελείου, χαρακτὴρ ἀπαραποίητος + τῆς τοῦ γεννήσαντος οὐσίας, λογιεῖται μὲν ἕτερον +οὐδὲν, ἢ ὅπερ ἃν καὶ αὐτὸς λογίσαιτο τυχὸν, οὗπέρ ἐστι καὶ +βουλὴ καὶ Λόγος· ἐθελήσει δὲ πάντως τὰ αὐτὰ τῷ Πατρὶ, e +τοῖς αὐτοῖς, ἵν οὕτως εἴπω, τῆς ὁμοουσιότητος νόμοις, εἰς τὸ +πάντα συνεθέλειν τὰ ἀγαθὰ τῷ Πατρὶ συνδιακρατούμενος.

+

Σκανδαλίζου τοιγαροῦν, ἄνθρωπε, μηδαμῶς, ὅταν ἀκούσης +λέγοντος Καταβεβηκα ἐκ τοῦ οὐρανοῦ οὐχ ἵνα ποιῶ τὸ θέλημα +τὸ ἐμὸν ἀλλὰ τὸ θέλημα τοὺ τέμψαντός με. ὃ γὰρ ἐλέγομεν +ἐξ ἀρχῆς, τοῦτο πάλιν ἐροῦμεv. κατὰ πράγματος ὡρισμένου Supra 333 e. +καὶ ἐναργοῦς τὸν ἐπὶ τούτῳ λόγον ἐποιήσατο ὁ Χριστός. +1. ὀφλήσῃς D. 4, 5. πᾶν—οὐσίαν citat Veccus in Epigraphe xiii. +5. πασῶν] ζωὴν τὴν πασῶν Β. invito Vecco. 10 δὴ οἶμαι inverso ordine Β. +16. τε assumptum ex Β. 18. ὅ om. Β. 19. τέλειος] + ὁ Β. +21. οὗπερ] ὁ οὗπερ Β. 22. δὲ om. B. 25—p. 496,17. Haec citat +Conc. supra cit. col. 836. ed. Coleti, et Cod. Vienn.: partim quoque citantur in +Conc. Later. supr. cit. 29. ὁ assumptum ex Conc. + + +διδάσκων γὰρ, ὅτι τὸ ὑπὲρ πάντων τεθνάναι θελητὸν μὲν +338A. a ἔχει διὰ τὸ οὕτω βεβουλῆσθαι τὴν θείαν φύσιν, ἀνεθέλητον +’δε δία τὰ ἐπὶ τῳ σταυρῷ πάθη, καὶ τὸ ὅσον ἧκεν εἰς τὴν +σάρκα παραιτουμένην τὸν θάνατον, τὰ τοιαῦτά φησι. καὶ +μακρὸς μὲν ἡμῖν ἤδη προανήλωται λόγος· ὅτι δὲ καὶ ἀνεθέλητόν +πὼς ὁρᾶται τῷ Σωτήρι’ Χριστῷ, καθόπερ ἦν ἄνθρωπος, +τὸ ἐπὶ τῷ σταυρῷ πάθος, καὶ ἐξ αὐτῆς ἀκόλουθον ἡμᾶς +τῆς τῶν πραγμάτων φύσεως κατιδεῖv. φαμὲν οὖν, ὅτι τῆς +Ιουδαϊκῆς ἔργον ἦν ἀπονοίας, τὸ πάντη τε καὶ πάντως σταυρωθὴσεσθαι +τὸν Χριστὸν, καὶ τοῦτο ἀνυπερθέτως ἔμελλεν +b ἔσεσθαι παρ’ αὐτῶν, οὐκ ἀμελέτητον ἐχόντων τὴν τόλμαν +τὴν ἐπὶ τούτοις, ἀφ’ ὧν ἤδη πεπράχεσαν εἴς τε τοὺς ἁγίους +προφήτας, καὶ τοὺς οἵπερ ἂν ἦσαν κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ γεγονότες +νότες ἅγιοι. ἐπειδὴ δὲ οὐχ ἑτέρως ἦν τὸ πεπτωκὸς εἰς +θάνατον, ἐξαναστῆσαι πάλιν εἰς ζωὴν, εἰ μὴ γέγονεν ἄνθρωπος +ὁ Μονογενὴς τοῦ Θεοῦ Λόγος, ἔδει δὲ πάντως γεγονοτα +παθεῖν· τὸ ἀνεθέλητον ἐποιήσατο θελητὸν, καὶ τοῦτο +τῆς θείας φύσεως διὰ τὴν εἰς ἡμᾶς καταδεξαμένης ἀγάπην.

+c

Ἡ γὰρ πάντων τεχνῖτις σοφία, τουτέστιν ὁ Υἱὸς, τὸ ἐκ +διαβολικῆς δυστροπίας σκευωρηθὲν, φημὶ δὲ τὸν ἑαυτοῦ +κατὰ σάρκα θάνατον, ὁδὸν ἡμῖν σωτηρίας καὶ θύραν ἀνέδειξε +ζωῆς, καὶ ἀντέστραπται τῷ διαβόλῳ τὰ ἐν ἐλπίσι, καὶ μόλις +ἔγνω παθὼν, ὅτι σκληρὸν αὐτῷ τὸ θεομαχεῖv. δοκεῖ ’δε μοι +καὶ ὁ θεσπέσιος μελῳδὸς τοῖς περὶ τούτων συμφέρεσθαι +λόγοις, καί τι τοιοῦτον ὑποδηλοῦν, ὅτε φησὶν, ὡς περὶ +Ps. ix. 30,31. Χριστοῦ καὶ τοῦ διαβόλου “Ἐν τῆ παγίδι αὐτοῦ ταπεινώσει +“αὐτόν·’’ παγίδα μὲν γὰρ συνεπήξατο τῷ χριστῷ τὸν +5. ἡμῖν deest in Conciliorum ed., sed habent Conc. mg. Cod. Vienn Statim +ἤδη assumptum ex Conc. Post hoc v. προανήλωται Conc. ἀνήλωται Β. ἀνάλωται +Εd. δὲ assumptum ex Conc. B. Statim καὶ om. B. habet Conc. 6. καθόπεο +retinui ex Ed. favente Cod. Vienn. καθόπερ Β. Conciliorum editio. 7. τῶ om. B. +habet Conc. 12. πεπραχοσαν Cod. Vienn. 13. ὂν assumptum ex Conc. B. +14. ἐπεὶ Conc. ἑτέρως Conc. B.D. et sic conjecit Ed. ἑτέροις Ed. 15. +Conc. ἐξαναστῆναι Ed. 19. τεχνῆτις Aub. correxi post Migne. +21. ἔδειξε B. 22. ἀντέσρεπτε Β. 23. αὐτῷ τὸ] ἐστι τὸ αὐτῶ Β. 25. ὡς +om. Β. 27. τῳ om. Β. habent Catenae in Ps. ix. [Est in Cod. Ree. Paris. +139. (sec.x. meuntis) fol, 31. Cod. S. Marci Ven. 17. (sec. x.) fol. 24 v: utraque +catena ejusdem ac ea quam Β signavit Mai generis, non autem apud Maii anecdota. +Est etiam in Cod. Taurin. 79, anno 1149. fol. 25 v.] 1. οἰκείᾳ] ἰδίᾳ Β. +οἰκείᾳ habet Cod. Taur. ἰδίᾳ παγίδι καὶ οἰκείᾳ Codd. Reg. et Ven. 2. ὁ ass. ex +Cod. Taur. qui ὁ θάνατος ἐν τῷ θανάτῳ χριστοῦ exhibet, sic scholion finiens. θάνατος +deest in Catt. aliis. 6. ἔργον ἦν inverso ordine B. 9. ἤδη assumpturn +ex B. II. εἶτα πῶς ὂν] εἰπάτωσαν Β. 14. ὁ assumptum ex B. 16. εἰσπράττετο +Β. ὁ assumptum ex Β. δεσπότης δεσποτικῶν (sic) Β. 17. ἀπαραίτητος +B. 19. δόξαντα B.D corr. “al. δόξαντα’’ Ed. mg. δοκοῦντα D. Ed. +21. οὐρανῶν Β. οὐρανοῦ Ed. 22. ὑπομείναι Β. ὑπέμεινε Ed. + + +θάνατον ὁ διάβολος, ἀλλ’ ἐν αὐτῇ τεταπείνωται τῇ οἰκεία d +παγίδι. λέλυται γὰρ ὁ θάνατος ἐν θανάτῳ Χριστοῦ, καὶ +κατηργήθη τύραννος ὁ πεσεῖσθαι μὴ προσδοκῶv. καὶ μακρὸν +μὲν ἦν ἐπὶ τούτοις ἐπιθεῖναι λόγον οὐ χαλεπὸν, ὃ δὲ + ἦν ἐν χερσὶν, αὐτὸ δὴ πάλιν ἐροῦμεv. εἰ μὴ κυρίως τε καὶ +ἀληθῶς θελημάτων ἦν ἔργον Ἰουδαϊκῶν, καὶ τῶν ἐν ἐκείνοις +ἀνοσίων τολμημάτων καρπὸς ὁ θάνατος τοῦ Χριστοῦ, κρῖμα +δὲ ἦν τὸ θεῖον, ὥσπερ οἴονταί τινες, τὸ πάντως ἄγον εἰς e +τοῦτο· πῶς οὐκ ἔδει λοιπὸν καὶ ὡς ἐξ ἀνάγκης ἤδη πληροῦσθαι + τὸ δόξαν δι’ ἀνθρώπων δὴ πάντως, καὶ οὐχ ἑτέρως; +εἶτα πῶς ἂν, εἰπέ μοι, δικαίως ἔτι κολάζοιντο ταῖς ἀπαραιτήτοις +τοῦ Θεοῦ ψήφοις ὑπηρετοῦντές τινες; πῶς δὲ δείλαιος +καὶ ἐν ἀμείνοσιν εἰ μὴ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος δι’ οὗ S.Matth. xxvi 24. +παρεδόθη ὁ Χριστὸς; εἰ γὰρ θελητὸν τῷ Σωτήρι’ τὸ πάθος, + καὶ ἀνεθέλητον οὐδαμῶς καθ’ ἕτερόν τινα τρόπον νοοῖτο, +ποίαν ἂν εὐλόγως εἰσπράττοιτο δίκην, ὁ θελημάτων δεσποτικῶν +καὶ τῶν ἐσομένων ἀπαραιτήτως ὑπηρέτης ἀναδεδειγμένος; a 339 A. +ἢ γὰρ οὐχ ἅπασιν ἔσται διαφανὲς, ὅτι πάντως ἔδει +γενέσθαι τὰ τῆ θείᾳ τε καὶ ἀρρήτῳ δόξαντα φύσει, γενέσθαι + δὲ πάντως διά τινων; ἀλλ’ ἔστι καὶ διὰ τούτων καὶ διὰ +πλειόνων ἑτέρων συνιδεῖν, ὡς ἐπείπερ ἐξ οὐρανῶν καταβέβηκεν +ὁ Υἱὸς τὸν ὑπὲρ ἁπάντων ὑπομεῖναι θάνατον, ἑκών +τε ὁμοῦ καὶ ἄκων, ἵνα πάντας ἀναστήσῃ τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ, +δόξαν οὕτω καὶ αὐτῷ τῷ Πατρὶ διὰ τὸ πᾶσι σύμφερον· + ἑτεροφυᾶ δὲ οὐδαμῶς, ἢ κατά τι γοῦν ἡττώμενον τοῦ γεγεννηκότος b +ἑαυτὸν νοεῖσθαι διὰ τούτων βούλεται.

+

τὸν μὲν οὖν δι’ ἐναντίας ὑπερυθριάσειν ἤδη, καὶ τοῖς +περὶ τούτων ἡμῖν οὐκ ἀντιτάξεσθαι λόγοις ὑπολαμβάνω· + + +ἐνισταμένῳ δὲ πάλιν καὶ φιλονεικεῖν ὅτι πρέποι διεγνω- +κότι μακρότερον ἐκεῖνό φημι Εἰ καταβέβηκεν ἐξ οὐρανῶν ὁ +Υἱὸς οὐ τὸ οἰκεῖον ἀποπληρώσων θέλημα, καθάπερ αὐτός +φησιν, ἀλλὰ τὸ τοῦ Πατρὸς, καί σοι τῆς ἀρτίως ἡμῖν εἰρημένης +ἐπὶ τούτῳ θεωρίας οὐχ ἡδεῖς οἱ λόγοι φανοῦνται +c τυχόν· ἆρ’ οὐκ ἀναγκαῖον εἰπεῖν ἀντιτετάχθαι πὼς αὐτοῖς +τὰ θελήματα, καὶ διωρίσθαι κατὰ τὸ ἐναντίον τὴν βούλησιν; +ἀλλ’ ἔστι δὴ πᾶσιν ὁμολογούμενοv. εἰ μὲν γὰρ τὸ διεῖργον +οὐδὲν, μία δήπου πάντως ἐν ἀμφοῖν ἡ θέλησις· εἰ δὲ ὡς +ἑτέραν τινὰ παρὰ τὴν τοῦ Πατρὸς ὑπάρχουσαν παρελαύνει +μὲν τὴν ἑαυτοῦ, πληροῖ δὲ ἐκείνην, πῶς οὐκ ἀσυνέτως +ἐροῦμεν μίαν εἶναι, καὶ οὐχ ἑτέραν ὡς πρὸς ἑτέραν;

+

Ἴδωμεν τοίνυν ἐν τίσιν ἐστὶν ἡ θέλησις τοῦ Πατρός· +d οὕτω γὰρ δὴ καὶ τὴν ἑτέραν, ὅποι ποτὲ βλέποι, διαγνωσόμεθα. +οὐκοῦν ἡ μὲν βούλησις τοῦ Πατρὸς, ὡς αὐτὸς εἴρηκεν +ὁ Σωτῆρ’, ἵνα πᾶν ὃ δέδωκεν αὐτῷ μὴ ἀπολέσῃ ἐξ ἀλλ’ +ἀναστήσῃ αὐτὸ τῇ ἐσχάτη ἡμέρᾳ. καὶ ἀγαθὴ μὲν ὅτι καὶ +φιλάνθρωπος οὐδεὶς ἀντερεῖ· μεθιστάντες δὲ πρὸς τὴν ἐναντίως +ἔχουσαν βούλησιν τοῦ Υἱοῦ τὰς ἐννοίας, οὔτε φιλάνθρωπον, +θρωπον, οὔτε μὴν ὅλως εὑρήσομεν ἀγαθὸν, φρονοῦντα δὴ +e πάντως τἀναντία τῷ Πατρὶ, καὶ οὔτε διασώζειν ἡμᾶς, οὔτε +μὴν ἐκ θανάτου διανιστᾶν ἐθέλοντα. πῶς οὖν ἔτι ποιμὴν +ἀγαθὸς, πῶς δὲ σημεῖον ἡμῖν τῆς ἐνούσης αὐτῷ φολανθρωπίας +ἐτίθει, τὸ διδόναι τὴν ψυχὴν ὑπὲρ ἡμῶν; εἰ μὲν γὰρ +καταβέβηκεν ἐξ οὐρανῶν, ἵνα τοῦτο πληρώσῃ καθ’ ἑκούσιον +βούλησιν, πῶς οὐ τὸ ἴδιον θέλημα πληροῖ, μήτε ἀπολλύων +τὸ προσαγόμενον, ἀλλὰ καὶ διανιστὰς κατὰ τὴν ἐσχάτην +ἡμέραν; εἰ δὲ οὐκ ἔστιν ἐν θελήσει τοῦτο αὐτῷ, ὑπηρετεῖ δὲ +μᾶλλον τοῖς θελήμασι τοῦ Πατρὸς, καὶ διανιστὰς καὶ διασώζων, +340 Α. a σώζων, τοὺς ἀπολωλότας δηλονότι καὶ τῷ θανάτῳ κεκρατημένους, +μένους, πῶς οὐκ ἀληθεύσομεν, οὔτε ἀγαθὸν, οὔτε μὴν +2. οὐρανοῦ Β. 8. πᾶσιν Β. πόλιν Ed. 14. βλέπει D. 17. αὐτὸ] + +ἐν Β. ἀγαθὸς Β. 22. ἔτι Β. ἐστι Ed. 27. διανιστὰς Β. ἀνιστὰς Εd. +29. διανιστὰς et διασώζων inter se transponit Ed. invito Β. + + +ἐτέρως φιλάνθρωπον εἶναι διαβεβαιούμενοι τὸν Υἱόν; παυέσθω +τοίνυν ὁ χριστομάχος, πανταχόθεν αὐτῷ πρὸς δυσφημίαν +κατηγορουμένου τοῦ προβλήματος, καὶ πικροῖς ἡμᾶς +περὶ τούτων μὴ καθυλακτείτω λόγοις.

+

Τοῦτο ⌠άρ ἐστι τὸ θέλημα του Πατρός μου, ἵνα πᾶς ὁ +τὸν Υἱὸν καὶ πιστεύων εἰς αὐτὸν ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον, καὶ b +ἀναστήσω αὐτὸ ἐγὼ τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ.

+

Ὁρισάμενος ἤδη τὸ ἀγαθὸν θέλημα τοῦ Πατρὸς, ἀπολευκαίνει +πάλιν αὐτὸ, καὶ πλατύτερον εἰς ἐπίσκεψιν τοῖς ἀκροωμένοις + προτίθησι, διὰ τοῦ καὶ ἐσαῦθις ἀναλαβεῖv. τίς γὰρ +ἃν γένοιτο τῆς προσαγωγῆς ὁ τρόπος, καὶ τί τὸ ἐκ τοῦ +προσῆχθαι κερδανοῦσί τινες, ἐξηγεῖται λαμπρῶς. δίδωσι +τοίνυν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ ζωοποιεῖν ἰσχύοντι τὰ ζωῆς ἐπιδεᾶ· +δίδωσι δὲ οὕτως, ὡς διὰ γνώσεως ἐντιθεὶς ἑκάστῳ δηλονότι + τὴν ἐφ’ Υἱῷ κατάληψιν ἀληθῆ, καὶ τὸ δύνασθαι συνιέναι +καθαρῶς ὅτιπερ εἴη Θεὸς ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ἀληθινοῦ, ἵν +οὕτως διατεθεὶς, καὶ ταῖς ἐπ’ αὐτῷ θεωρίαις κατηγλαισμένος, +ἐπὶ τὸ ἐκ τῆς πίστεως ἀναφέροιτο γέρας, τουτέστι τὴν +μακραίωνα ζωὴν, καὶ τὸν ἀμήρυτον ἐν μακαριότητι βίον. + προσάγει μὲν οὖν ὁ Πατὴρ διὰ γνώσεως καὶ θεοπρεποῦς +θεωρίας τῷ Υἱῷ, τοὺς οἷς ἃν τὴν θείαν ἐπιψηφίσαιτο χάριν. +ζωοποιεῖ δὲ λαβὼν ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ ἴδιον ἀγαθὸν τοῖς ἐξ +οἰκείας φύσεως καταφθείρεσθαι πεφυκόσιν ἐντιθεὶς, καὶ καθάπερ +σπινθῆρα πυρὸς ἐγκαταχώσας αὐτοῖς τὴν ζωοποιὸν + τοῦ Πνεύματος δύναμιν, ὅλους δι’ ὅλου μεταπλάττει εἰς +ἀθανασίαv. ἀκούων δὲ πάλιν, ὅτι προσκομίζει μὲν ὁ Πατὴρ, +τὸ δὲ ἀναβιοῦν δύνασθαι χορηγεῖ τοῖς προστρέχουσιν ὁ Υἱὸς, +μὴ πρὸς ἐκτόπους ἀποδημήσεις ἐννοίας, ὡς ἰδίᾳ καὶ μεμερι- +1. Φιλάνθρωπον ἑτέρως inverso ordine Β. 5. Πατρός μου Β. πέμψαντός +με πατρὸς Ed. 14. ἐντιθεὶς assumptum ex Β. Catt. 16. ἐκ] ὁ ἐκ Ed. +invitis Β. Catt. 17. διατεθεὶς Β. Cord. διατιθεὶς Ed. 20. οὖν] Addit +αὐτὸν Cord. ἑαυτὸν b 21. χάριν ἐπιψηφίσαιτο inverso ordine a. 22. τῆς +pro τοῖς ἐξ Cord. 24. σπινθῆρα Β. Catt. σπινθῆρος Ed. ἑγκαταχώσας +B.D. Catt. ἐγκαταχύσας Ed. 25. εἰς Catt. πρὸς Ed. 28. ἀποδημήσῃς D. + + +e σμένως οἴεσθαί τι ποιεῖν ἑκάτερον, πρὸς ὅπερ ἂν ἔχοι φύσεως +ἐπιτηδείως, δέχου δὲ μᾶλλον εἰς νοῦν ὅτι συνεργάτης μέν +ἐστιν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ καὶ ὁ Υἱὸς αὖ πάλιν τῷ Πατρὶ, καὶ +ὅλης, ἵν’ οὕτως εἴπω, τῆς ἁγίας τριάδος ἔργον ἐστὶν ἡ καθ’ +ἡμᾶς σωτηρία καὶ ἡ ἐκ θανάτου πάλιν εἰς ζωὴν ἐπάνοδος. +ἀρκούντως δὲ ἴσθι καὶ τὸν Πατέρα πρὸς πᾶσαν ἔχειν ἰσχύν +τε καὶ χρείαν, ὁμοίως δὲ καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ προσέτι τὸ Ἅγιον +Πνεῦμα· ἔρχεται δὲ διὰ πάσης τῆς ἁγίας τριάδος τὰ εἰς +ἡμᾶς ἀγαθὰ, καὶ τὰ πάντα ἐν πᾶσιν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ +ὁλοκλήρως εὑρίσκεται δι’ Υἱοῦ ἐν Πνεύματι.

+341 Α. a

Ἐπιτηρητέον δ’ οὖν ὅμως κἀκεῖνο, ὡς πολύ τι τὸ ἀξιόλογον +ἐν τῷ πιστεύειν εἰς τὸν Υἱὸν εὑρίσκεται. ζωὴν γὰρ +ἔχει τὸ γέρας· εἰ δὲ ἐν Υἱῷ κατὰ φύσιν ἐπιγινώσκεται ὁ +Πατὴρ καὶ Θεὸς, τίς ἂν ἀνάσχοιτο λοιπὸν τῶν ἔξω φερόντων +αὐτὸν τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, καὶ ἀπύλωτον ἐχόντων +εἰς τὴν ἐπὶ τούτῳ δυσφημίαν τὸ στόμα; δι’ ὧνδε δύνασθαι +διανιστᾶν εἰς ζωὴν τὸ πεπτωκὸς εἰς θάνατον ἐπαγγέλλεται, +διὰ τούτων αὐτῶν, οὐδεμιᾶς ἤδη μεσολαβούσης ἐξαλλαγῆς, +b εἰς ταὐτότητα φυσικὴν ἀναβαίνει τῷ γεγεννηκότι· ζωῆς γὰρ +ἔργον ἴδιον τὸ ζωοποιεῖν, καὶ ἐπείπερ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν +ὁ Πατὴρ, ζωὴ πάντως καὶ ὁ κατὰ φύσιν ἐξ αὐτοῦ νοηθήσεται, +τουτέστι ὁ Μονογενής.

+

Ἐγόγγυζον οὖν oἱ Ἰουδαῖοι περί αὐτοῦ, ὅτι εἶπεν ’Εγώ εἰμι +ἄρτος ὁ καταβὰς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ.

+

Ἀγανακτοῦσι πάλιν οἱ τῶν εἰρημένων παρὰ Χριστοῦ +συνιέντες οὐδέν· πέφυκε δέ πὼς ἐν τούτοις ὁρᾶσθαι κατὰ τὸ +πλεῖστον ὁ ἀπαίδευτος νοῦς· οὐ γὰρ ἔχοντες περιδράττεσθαι +1. τι assumptum ex B.D. 2. ἐπιτηδείως Β. ἐπιτηδειότητος Ed. μᾶλλον +Β. πάλιν Ed, 4. ἔργον ἐστὶν hoc orcline B.D. ἔργον om, Cord. Nihil de a. +notavi. 8. τῆς ἁγίας om. B. 11. κατ’ ἐκεῖνο Β. 13. κατὰ φύσιν— +Θεὸς Β. Θεὸς ὁ κατὰ φύσιν ἐπιγινώσκεται Ed. 14. ὂν om. Β. 20. ἴδιον +ἔργον inverso ordine Β. 23. Inscr. rubro: Β΄: ὅτι ζωοποιὸν τὸ ἅγιον +χριστοῦ, quasi caput secundum hic incipicns Β. οἱ om. B. 26. συνιέντες Β. +συνέντες Ed. 27. ἔχοντες Β. ἔχων Ed. + + +τῶν ἐννοιῶν, δι’ ὧν ἦν εἰκὸς μεταποιηθήσεσθαί πὼς ἐπὶ τὸ c +ἄμεινον, εἰς ἀκαίρους ὀλιγοψυχίας ἐκτελευτᾷ. ἢ γὰρ οὐχὶ +καὶ ἀληθὲς ἐπ’ αὐτοῖς δὴ πάλιν τοῖς Ἰουδαίοις τὸ εἰρημένον +εὑρήσομεν; χαλεπαίνουσι γὰρ διὰ ποίαν αἰτίαν; τίς δὲ + αὐτοὺς εἰς τοῦτο κέκληκε λόγος; γογγύζουσι δὲ διατί; +καίτοι μᾶλλον ἐχρῆν φιλομαθέστερον τοῖς εἰρημένοις ἐπιστῆσαι +τὸν νοῦν, καὶ ἐξ αὐτῶν ἤδη κατασκέπτεσθαι τῶν +πραγμάτων τὴν ἀλήθειαν, διά τε τῆς ἐν τοῖς ἀποτελεσθεῖσι +μεγαλουργίας, εἰς δοκιμωτάτην ἰέναι σύνεσιν, πότερόν ποτε d + διαψεύδοιτο Χριστὸς, ἄρτον ἑαυτὸν, καὶ τοῦτο ἐξ οὐρανοῦ +καταβεβηκότα καλῶν, ἤγουν ἀληθεύει, καὶ τοῦτον ἔχων +αὐτοῖς τὸν τρόπον ἁλίσκοιτο. οὕτω γὰρ ἦν κρίνοντας ὀρθῶς +παιδαγωγεῖσθαι καλῶς πρὸς τὴν τοῦ συμφέροντος εὕρεσιν· +ἀλλὰ ζητοῦντες οὐδὲν χαλεπαίνουσι, καίτοι διὰ τῶν ἤδη + παρωχηκότων, ἄρτον ὄντως ζωῆς καὶ ἀληθινὸν ἐπιδείξαντος +ἑαυτὸν τοῦ Χριστοῦ, ἀντιδιαστέλλοντός τε τῷ ἐν +τύπῳ καὶ σκιᾷ χορηγηθέντι μάννα κατὰ τὴν ἔρημον τοῖς e +πατράσιν αὐτῶv. “Ὁ γὰρ ἐρχόμενος πρὸς μὲ, φησὶν, οὐ Supra xer. 35. +“μὴ πεινάσῃ πώποτε·” ὡς τῶν ἐκεῖνο φαγόντων τὸ μάννα, + βραχεῖάν τινα καὶ εὐαπόβλητον κομιδῆ τὴν ἀπόλαυσιν ἐσχηκότων +περὶ τὴν σάρκα· τῶν δὲ πρὸς αὐτὸν ἰόντων διὰ τῆς +πίστεως, οὐκ εἰς ὁμοίαν τοῖς τότε τὴν ὄνησιν ἀναβησομένων, +καρπωσομένων δὲ μᾶλλον διηνεκῆ τῆς εὐλογίας τὴν χάριν.

+

Σφάλλεται τοίνυν τῶν Ἰουδαίων ὁ νοῦς, μόνα βλέπων τὰ + ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ τοῦτο ἦν ἄρα τὸ ἐπ’ αὐτοῖς ᾀδόμενον +“Σκοτισθήτωσαν οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῶν τοῦ μὴ βλέπειν, καὶ Ps. lxviii. 24. a 342 A. +“τὸν νῶτον αὐτῶν διὰ παντὸς σύγκαμψον, ἵνα μηδαμόθεν +πρὸς τὴν τῶν θείων μυστηρίων ἀνανεύοντες γνῶσιν, κακοὶ +κακῶς ἀπόλοιντο διὰ τὰς σφῶν αὐτῶν ἀπονοίας, καὶ τὸ λίαν + ἀκρατὲς εἰς ἀπείθειαv. ἀναμιμνησκόμενοι δέ πὼς τὰ ἐν τοῖς +5. δὲ] γὰρ Β. 11. καλῶν] δηλοῦν Β. 18. φησὶν, πρός με inverso +ordine Β. 23. τῆς εὐλογίας Β. τὴν εὐλογίαν Ed. 27–30, +citat catena in Psalmos e genere ejus quam B. signavit Mai (ut supra 338 c), in +Bibl. Nov. iii. 395. 28. γνῶσιν] ἔλλαμψιν Cat. Neutrum habet Cod. +Reg. Paris 139. 29. ἀπόλωνται Mai, sed ἀπόλοιντο habet Cod. Reg. + + +Μωυσαϊκοῖς συγγράμμασι, πατρῷον ὥσπερ τινὰ τοῖς Ἰουδαίοις +κλῆρον ἐνόντα τὸν ἐπὶ τοῖς ἀρίστοις τε καὶ ἀγαθοῖς +γογγυσμὸν εὑρήσομεν· ἀλλ’ εἰς πικρὸν καταλῆγον τὸ πρᾶ- +b γμα τέλος, καὶ πάλαι μὲν ἐν ἐκείνοις ἡ πεῖρα, καὶ νῦν ἐπὶ +τούτοις οὐδὲν ἧττον ἐπέδειξεv. ἐγόγγυζον ἐκεῖνοι κατὰ τὴν +ἔρημον, καὶ ἀχάριστον ἐποιοῦντο κατὰ Θεοῦ τὴν καταβοὴν, +1 Cor. x. 9. ἀλλ’ “ὑπὸ τῶν ὄφεων ἀπώλλυντο,’’ καθάπερ που καὶ ὁ +σοφὸς διεμαρτύρατο Παῦλος· γογγύζουσι καὶ οὗτοι κατὰ +καὶ τὸν νομοθέτην καὶ λυτρωτὴν ταῖς οὕτω μα- +Αmos ix. 3. κραῖς ἀπειθείαις ὑβρίζουσιν· ἀλλ’ ἐντελεῖται ἀτῶ δράκοντι +“καὶ δήξεται αὐτοὺς,” κατὰ τὸ γεγραμμένον· προκείσονται +c δὲ θοίνη τῷ παμφάγῳ θηρὶ, καταλήγει γὰρ ὡς ἐξ ἀνάγκης +ἀεὶ πρὸς τέλος ἡ ἀπείθεια τὸ παγχάλεπον.

+

κὼ ἔλεγον Οὐχ οὗτός έστιν Ἰησοῦς ὁ υἱὸς ’Ιωσὴφ, +οἴδαμεν τό πατέρα κὼ καὶ τὴν μητέρα; πῶς οὖν λέγει ὅτι ἐκ +τοῦ οὐρανοῦ καταβέβηκα;

+

Ὦ πολλῆς ἀμαθίας, καὶ ἀκράτῳ μέθῃ +Es.vi.10. διανοίας· “ἐπαχύνθη, κατὰ τὸ γεγραμμένον, ἡ καρδία τοῦ +d “λαοῦ τούτου.” θεωρεῖ γὰρ ὄντως οὐδὲν, ὧν ἔδει συνιέναι +λαμπρῶς, καὶ γέλωτος ἄξια καὶ φρονεῖ καὶ φθέγγεται· χρῆν +γὰρ δήπου μᾶλλον αὐτοὺς τὴν τοῦ πανσόφου Μωυσέως +ἐκμελετῶντας συγγραφὴν, τοῖς τε τῶν ἁγίων προφητῶν +ἐντρυφῶντας κηρύγμασιν ἐκεῖνο νοεῖν, ὡς οὐ δίχα σαρκὸς, +οὐδὲ τῶν διὰ σώματος περιβλημάτων, ὡς ἡμᾶς ἀφίξεσθαι +προσεδοκᾶτο ἀλλ’ ἐν ἀνθρωπείᾳ μορφῇ φανήσεσθαι +e προεκηρύττετο, καὶ ἐν τῷ κοινῷ δὴ τούτῳ πάντων +Ib. vii, 14. εὑρεθήσεσθαι σχήματι· διάτοι τοῦτο τὴν μὲν ἁγίαν παρθένον +ἕξειν ἐν γαστρὶ, τέξεσθαι δὲ καὶ υἱὸν, προφητικὸς ἡμῖν +Ps. cxxxi. ii. 11. ἀναφωνεῖ λόγος· ὀμόσας δὲ τῷ μακαρίῳ Δαυεὶδ ἀλήθειαν +3. τὸ om. Β. 7. ἀπώλλυντο Β. (B) ἀπώλοντο Ed. Statim καὶ addit Β. +11. προσκείσονται Β. 12 θηρίῳ Β. 26. τούτῳ δὴ inverso ordine Β. +τοῦτο D. 28. καὶ om. Β. 29. ἀνεφώνει Β. + + +εὑρίσκεται Κύριος, ἢν δὴ καὶ ἀθετήσειν οὐδαμῶς ἐπηγγέλετο, +ὅτι θήσει τὸν ἐκ καρποῦ τῆς ὀσφύος αὐτοῦ ἐπὶ τοῦ +θρόνου αὐτοῦ, καθὰ γέγραπται· ἐξελεύσεσθαι δὲ καὶ “ῥάβδον Es. xi. 1. +“ἐκ τῆς ῥίζης ’Iεσσαὶ” προαπήγγελτο. οἱ δὲ εἰς τοσαύτην + ἀλογίαν ἐκτρέχοντες οὐκ αἰσθάνονται, ὡς εἴπερ εἰδεῖεν τὴν +κατὰ σάρκα μητέρα τοῦ μετὰ σαρκὸς ἀφίξεσθαι προκεκηρυγένον, a 343 A. +διὰ τοῦτο χρῆναι δὴ πάντως ἀπειθεῖν οἰομένων, +ὅτι καταβέβηκεν ἐκ τῶν οὐρανῶν· εἰ γὰρ καὶ μὴ κατὰ σῶμα +τοῦτο γεγονὸς εὑρήσομεν, ἁλλ’ ἦν ὡς ἐν οἰκείῳ ναῷ τῷ ἐκ + παρθένου σώματι Λόγος ὁ θεῖος, ἄνωθεν ἐκ Πατρὸς ὡς ἡμᾶς +ἀφιγμένος, καὶ διὰ τὴν ἁπάντων σωτηρίαν σπέρματος Heb. ii. 16. Ib. 17. +‘Aβραὰμ ἐπιδραξάμενος, ἵνα “κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς” +ὁμοιωθῇ, καὶ καλέσῃ πρὸς υἱοθεσίαν τὴν ὡς πρὸς Θεὸν τὴν b +ἀνθρώπου φύσιν, Θεὸς ἅμα καὶ ἄνθρωπος ἀναδεδειγμένος. μένος. + ἀλλ’ οὐ συνέντες τὴν μετὰ σαρκὸς οἰκονομίαν τοῦ Σωτῆρος +ἡμῶν Ἰουδαῖοι, ἀπὸ τοῦ τὴν μητέρα γινώσκειν αὐτοῦ καὶ τὸν +πατέρα, καίτοι μὴ ὄντα πατέρα, οὐκ ἐρυθριῶσιν ἀσχάλλοντες, +ὅτι καταβῆναι λέγοι Χριστὸς ἐξ οὐρανοῦ.

+

τύπος δὲ πάλιν ἡμῖν ὠφελείας ἀνατέλλει κἀν τούτῳ + πολλῆς· παιδευόμεθα γὰρ διὰ τούτων ἐν τοῖς καθ’ ἡμᾶς, ὅτι +πολλὴν ἃν ἡμῖν προσοίσῃ ζημίαν τὸ μὴ μᾶλλον τοῖς νοητοῖς c +τῆς καρδίας ὄμμασι τὴν ἐνοῦσαν τοῖς ἁγίοις περιαθρεῖν ἀρετὴν +καὶ εἰς τὴν ἐγκεκρυμμένην αὐτοῖς δόξαν ἀφορᾶν, ἀλλ’ ἐκ +τῆς περὶ τὸ σῶμα σμικροπρεπείας πολλάκις οὐδενὸς ἐν τάξει + τιθέναι τὸ μέγα παρὰ Θεῷ καὶ τίμιοv. οὕτω περὶ τῶν ἁγίων +ἐν προφήταις ὁ Θεός που φησὶν, ὡς ἐν ἑνὶ κατὰ πάντων +ἁπλώσας τὸν λόγον “Εὐλογημένος ὁ ἄνθρωπος ὃς πέποιθεν Hier. xvii. 7-10. +“ἐπὶ τῷ κυρίῳ, καὶ ἔσται κύριος ἐλπὶς αὐτοῦ, καὶ ἔσται ὡς +“ξύλον εὐθηνοῦν παρ’ ὕδατι, καὶ ἐπὶ ἰκμάδα βαλεῖ ῥίζαν d + “αὐτοῦ, ἐν ἐνιαυτῷ ἀβροχίας οὐ φοβηθήσεται, καὶ οὐ δια- +1. δὴ om. Β. 3. ῥάβδον Β. ῥάβδος Ed. 4. προαπήγγελτο D. προαπηγγέλλετο +Ed. 7. οἰομένων habere D. testatur Heyse. 10. ὡς] + +πρὸς Ed. invito Β. ἀνατελεῖ B. ἀνατελεῖ Β. 20 πολὺς Β. 23. +κεκρυμμένην Β. + + +“λείψει ποιῶν καρπόv. βαθεῖα καρδία παρὰ πάντα, καὶ +“ἄνθρωπός ἐστι, καὶ τίς γνώσεται αὐτόν; ἐγὼ Κύριος +“ἐτάζων καρδίας, δοκιμάζων νεφρούς.’’ ὅταν τοίνυν ἡμεῖς +τὸν ἐγνωσμένον παρὰ Θεῷ, καὶ ἐν ταῖς ἀρτίως εἰρημέναις +τεθαυμασμένον ἀρεταῖς, ταῖς ἀλαζονείαις κατασμικρύνωμεν, +e εἰς μόνην αὐτοῦ τὴν ἐξωφανῆ καὶ ἐπίκηρον ἀποβλέποντες +σάρκα, καὶ τὴν ἐκ τοῦ σώματος ἀδοξίαν πρόφασιν τῆς ἐπ’ +αὐτῷ σμικροψυχίας ποιησάμενοι, πῶς οὐχὶ τἀναντία φρονοῦντες +τῷ πάντων ἁλωσόμεθα βασιλεῖ, δίκην τε οὕτως +ὑφέξομεν οὐ μετρίαν, ἐσθ’ ὅτε τὸ ὑψηλὸν λέγοντες ταπεινὸν, +Es. v. 20. καὶ τὸ φῶς τιθέμενοι σκότος, καὶ τὸ γλυκὺ πικρὸν +ὁριζόμενοι;

+

Φυλακτέον τοιγαροῦν τοῖς ἁγίοις τὰς αὐτοῖς πρεπούσας +τιμὰς, καὶ θεωρητέον μᾶλλον αὐτοὺς διὰ τῆς ἔσωθεν καὶ +κεκρυμμένης εὐκλείας, ἢ ἐν οἷς ἂν εἶεν διὰ τὴν σάρκα. +ἀλλὰ γὰρ οἱ πλεῖστοι τῶν ἐν ἡμῖν, τὸ μὲν ἐν κόσμω ταπει- +344 Α. a νὸν τιμῆς μὲν ὅλως ἢ καί τινος δόξης ἀξιοῦν οὐκ ἀνέχονται, +κἂν ὑπάρχοι διαπρεπὴς ἐν ἀρεταῖς, εἰς δὲ μόνην ἀποβλέποντες +τὴν ἐκ πλούτου πλεονεξίαν, καὶ τὴν εὐδιάφθορόν τε +καὶ ὅσον οὐδέπω τεθνηξομένην εὔκλειαν ἐνορῶντες οὐ σφόδρα +δικαίοις ὀφθαλμοῖς, παρ’ οὐδὲν ποιοῦνται τὸ κρίνειν ὀρθῶς. +τοὺς γὰρ δὴ τοιούτους καὶ λίαν εἰκότως διαγελᾶ τοῦ Σωτῆρος +S.Jac. ii. 7. ὁ μαθητὴς, λέγων “Ὑποκριταὶ, ἐὰν γάρ τις εἰσέλθῃ +“εἰς τὴν συναγωγὴν ὑμῶν ἀνὴρ χρυσοδακτύλιος ἐν ἐσθῆτι +b “λαμπρᾷ, εἰσέλθῃ δὲ καὶ πτωχὸς ἐν ῥυπαρᾷ ἐσθῆτι,” εἶτα +λέγητε, φησὶ, τῷ μὲν πλουσίῳ πρὸς τῷ δεξιῷ καθέζεσθαι +Ib. 3,4. τόπῳ, τῷ δὲ “πτωχῷ Στῆθι ἐκεῖ ἢ κάθου ὑπὸ τὸ ὑποπόδιόν +“μου, οὐ διεκρίθητε ἐν ἑαυτοῖς;” καίτοι σκοπεῖν ἐντεῦθεν +ἀκόλουθον, πόσης ἂν εἶεν εὐλόγου μομφῆς ὑπαίτιοι γεγονότες, +οἱ τοῖς ἔξωθεν περιβλήμασι, καὶ οὐχὶ τοῖς ἔσωθεν +1, βαθεῖα] + ἡ Ed. invito Β. (106.) 3, καρδίας] + καὶ Β. (Vat.) Statim +νεφροὺς δοκιμάζων inverso ordine Β. δοκιμάζον Aub. 14. καὶ alt. om. Β, +16, τὸ Β. τὸν Ed. 19. εὐδιάφορον B.D. 20. ὅσον] ὥσεν (sic) Β. +23, τις assumptum ex Β. 27. καθέζου Β. 29. μομφῆς Β.D. et sic +correxit Migne. μορφῆς Aub. 30. περιβλέμμασι Β. + + +ἀγαθοῖς τὸν ἄνδρα θαυμάζοντες. καὶ πλοῦτος μὲν γὰρ καὶ +τὸ ἐκ πλούτου λαμπρὸν, ἀλλοτρίαν τινὰ καὶ νόθην τοῖς +κεκτημένοις προσοίσειεν ἃν εἰκότως τὴν δόξαν· ἡ δὲ ἐν c +καρδίᾳ λαμπρότης, καὶ τὸ ἐν ἔργοις ἀγαθοῖς διαφανὲς, + γνήσιος ἂν εἶεν καὶ ἐμπεφυκὼς τοῖς ἔχουσι πλοῦτος, οὐ +συναπομένων τῆ σαρκὶ, καὶ σὺν αὐτῇ κατασηπόμενος, ἀλλ’ +ἐνδημούσῃ μὲν ἔτι τῇ ψυχῇ κατὰ τόνδε τὸν βίον συνῳκισμένος, +ἐκδημούσῃ δὲ πάλιν συναφιπτάμενος, ὅποι περ ἂν ὁ +Infra xiv. 2. +τοῦ παντὸς νεύσειεν ἡγεμὼv. πολλᾶι γὰρ μόναι πάρα τῳ xiv. + Πατρ, καθάπερ

+

τιμητέον τοιγαροῦν οὐχὶ πάντως ἢ ἀναγκαίως τὸν ἐν +πλούτῳ διαφανῆ, καὶ τοῖς ἐπὶ γῆς δοξαρίοις καθάπερ ἐν d +πίνακι κατακεχρωσμένον, ἐκείνους δὲ μᾶλλον, οἷς ἡ τῶν +ἔργων φαιδρότης ἀμάραντον ἀποτίκτει διὰ Θεοῦ τὴν εὔκλειαν, + καὶ τὸ ἔσωθεν ἐναστράπτει κάλλος διὰ πάσης ἰδέας +ἀγαθῶν ἐκλελαμπρυσμένους.

+

Ἀπεκρίθη Ἰησους καὶ εἶπεν αὐτοῖς ΛΛὴ γογγύζετε μετ᾿ ἀλλήλωv. +οὐδεὶς δίναται ἐλθεῖν πρὸς μὲ, ἐᾶ μὴ ὁ Πατὴρ ὁ πέμψας +με ἑλκύσῃ αὐτό, κἀγὼ ἀναστήσω αὐτὸ ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ.

e +

κατασμικρύνουσιν Ἰουδαῖοι τὸν Ἰησοῦν, τὸν μὲν ἐν τοῖς +οὐρανοῖς ἀγνοοῦντες Πατέρα, καὶ ὅτι περ εἴη κατὰ φύσιν +Υἱὸς τοῦ πάντων δεσπόζοντος, οὐδαμόθεν ἐπιγινώσκοντες, +εἰς δὲ μόνην ἀποβλέποντες τὴν ἐπὶ τῆς γῆς μητέρα καὶ τὸν +Ιωσήφ. διὰ τοῦτο θερμότερόν πὼς αὐτοῖς ὑπαντᾷ, καὶ + παραχρῆμα πάλιν ἐπ’ αὐτὸ τὸ θεοπρεπὲς ἀξίωμα χρησίμως +ἀναπηδᾷ· δι’ ὧν οἶδεν, ὡς Θεὸς, καὶ τὸ λάθρα ψιθυρισθὲν a 345 Α. +καὶ εἰς νοῦν αὐτοῖς ἀναβεβηκὸς, διὰ τούτων αὐτῶν ἐπιτρέπων +ἐννοεῖν, ὅτι τῆς ἀληθείας ἐκπίπτουσι, καὶ μικρὰν κομιδῆ τὴν +1. καὶ prius assumpturn ex Β. 6. συναπτόμενον Β. [συναπόμενον?] +7. τόνδε assumptum ex Β. 8. συναφιπτάμενος B.D. συναφιστάμενος +Statim ὅποι περ Β. ὅπου περ Ed. 16. ἐκλελαμπρυσμένον Β. 21. περ +assumptum ex Β. 25. ἐπὶ τὸ αὐτὸ θεοπρεπὲς Β. + + +ἐπ’ αὐτῷ διάληψιν ἐποιήσαντο. τὸν γὰρ ὅλως εἰδότα καρδίας, +ἐξετάζοντά τε τὰ ἐν νῷ κινήματα, καὶ οὐδὲν ἠγνοηκότα +τῶν ἐν ψυχαῖς βουλευμάτων, πῶς οὐχὶ μᾶλλον ἐχρῆν δόξη +μὲν ἤδη καταστέφειν τῆ θεοπρεπεῖ, καὶ ἀνακομίζειν δὲ εἰς +b τοσοῦτον τῆς ἐν ἀνθρώποις σμικροπρεπείας, ὅσον δὴ ὑπερκέοιτο +τῶν ἐπὶ γῆς ὁ Θεός; ἀνακαλύπτων τοίνυν τὸν ἐν +ἀφθόγγοις ἔτι μομφαῖς κατακεχωσμένον λογισμὸν, καὶ τὸν +λάθρα διαψιθυρισθέντα γογγυσμὸν ἐν αὐτοῖς φανερὸν καθιστὰς +δι’ αἰτίαν ἤδη τὴν εἰρημένην Μῆ γογγύζετέ φησι μετ +ἀλλήλων· εἶτα δεικνὺς, ὅτι θεοδίδακτον ἐν ἀνθρώποις ἀγαθὸν +τὸ περὶ αὐτοῦ μυστήριον, καὶ τῆς ἄνωθεν χάριτος ἔργον +ἐστὶν ἡ περὶ αὐτοῦ γνῶσις, μηδὲ δύνασθαί φησιν ὡς αὐτὸν +ἀφικέσθαι, μὴ οὐχὶ ταῖς τοῦ Πατρὸς νουθεσίαις καθειλ- +c κυσμένον· ἦν δὲ τοῦτο πάλιν ἕτερον ποιοῦντος οὐδὲν ἢ +σκοπεῖν ἀναπείθοντος, ὅτι δεήσοι μὲν αὐτοὺς κλάοντας καὶ +πικραινομένους, ἐφ’ οἷς μὲν ἤδη λελυπήκεσαν ἐλευθεροῦσθαι +ζητεῖν, ἀνέλκεσθαι δέ πὼς καὶ εἰς σωτηρίαν διὰ πίστεως τῆς +εἰς αὐτὸν, διὰ βουλῆς τοῦ Πατρὸς, καὶ τῆς ἄνωθεν +κατευμαριζούσης αὐτοῖς τὴν ἐν τούτοις ὁδὸν, καὶ λείαν ὥσπερ +ἀποτελούσης, τὴν ἐπείπερ ἡμάρτανον ἀφειδῶς ἐκτετραχυμένην· +ἀναστήσειν γεμὴν ἐκ νεκρῶν τὸν πιστεύοντα χρησί- +d μῶς διεβεβαιοῦτο, καὶ διὰ τούτου πάλιν Θεὸν ὄντα κατὰ +φύσιν καὶ ἀληθινὸν τοῖς ἀνοήτοις ἑαυτὸν παριστάς· τὸ γὰρ +ὅλως δύνασθαι ζωοποιεῖν, καὶ παλινδρομῆσαι πρὸς ἀναβίωσιν +ἀναγκάσαι τῷ θανάτῳ κεκρατημένον, μόνῃ μὲν ἂν +πρέποι δικαίως τῆ τοῦ Θεοῦ φύσει, προσγράφοιτο δὲ τῶν +γενητῶν οὐδενί. τοῦ γὰρ ζῶντός ἐστι τὸ ζωοποιεῖν, καὶ οὐχὶ +τοῦ παρ’ ἑτέρου δανειζομένου τὴν χάριν.

+4. καὶ assumptum ex Β. 5. ὂν pro δὴ Β. 6. τῆς pro τῶν Migne. ὡς +pro ὁ Β. 7. μομφαῖς B.D. μορφαῖς Ed. 8. λάθρα] ἐν λάθρα Β. +9. φησι assumptum ex 13. 15. κλάοντας D. κλαίοντας Ed. 18. τοῦ +Β. τῆς Ed. 22. διεβεβαιοῦτο χρησίμως inverso ordine Β. + + +

Ἔστι γεγραμμένον ἐν τοῖς προφήταις Καὶ ἔσονται πάντες +διδακταὶ θεοῦ.

e +

τὴν ἐνυπάρχουσαν τοῖς ἀκροωμένοις ἀπόνοιαν ἐννοήσας +ὡς Θεὸς, οὐκ ἀμαρτύρητον ἐᾷ τὸν ἐπὶ τούτῳ λόγον, ἄνωθεν + δὲ διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν προκεκηρυγμένον ἤδη καὶ προαναφωνηθένατα +δεικνύει, καὶ τὰς τῶν ἀντερεῖν ὅτι πρέποι +πάλιν αὐτῷ διενθυμουμένων προαναιρῶν ἀφορμὰς, καὶ τὴν +ἐνοῦσαν αὐτοῖς ἀμαθίαν οὐδὲν ἧττον ἀπογυμνῶν, διὰ τοῦ καὶ +τοῦτο δὴ πάλιν ἀγνοοῦντας ὁρᾶσθαι, καίτοι νόμῳ παιδαγω- a 346 Α. + γουμένους πρὸς τὴν τῶν ἐσομένων κατάληψιv. ἀναπείθει +τοίνυν καὶ οὐχ ἑκόντας ἤδη συννεύειν· οὐ γὰρ ἦν εἰκὸς καὶ +ταῖς τῶν ἁγίων προφητῶν ἀντιστατήσειν φωναῖς, ὅτι τοῖς +ἀξίοις ἐνηχήσει ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ τὸ περὶ αὐτοῦ μυστήριον, +καὶ ἀποκαλύψει τὸν ἴδιον Υἱὸν, ἀπορρήτως ἑκάστῳ προσλαλῶν, + καὶ θεοπρεπῶς τὴν ἐπὶ τούτοις σύνεσιν ἐντιθείς. +Ἀνωτέρω δὲ λέγων “Οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρὸς μὲ, Supra xer 44. +“ἐὰν μὴ ὁ Πατὴρ ὁ πέμψας με ἑλκύσῃ αὐτὸν, οὐκ +ἀναγκαστικὴν, οὐδὲ βιαιοτάτην οὖσαν ἐπιδεικνύει τὴν ἕλξιν b +προστιθείς·

+

Πᾶς ὁ ἀκούσας παρὰ τοῦ Πατρός μου καὶ +πρὸς μέ.

+

Οπου γὰρ ἀκοὴ καὶ μάθησις καὶ τὸ ἐκ παιδεύσεως +ἀγαθὸν, διὰ πειθοῦς δηλονότι καὶ οὐκ ἐξ ἀνάγκης ἡ πίστις· +ἀντιληπτικὴ δὲ μᾶλλον, ὡς ἐξ ἀγάπης τοῖς ἀξίοις ἡ ἐπὶ + χριστῷ σύνεσις χορηγεῖται παρὰ τοῦ Πατρὸς ἤπερ ἀναγκαστική· +περισώζεσθαι γὰρ ὁ δογματικὸς ἀναγκάζει λόγος τὸ c +αὐτεξούσιον καὶ αὐτοπροαίρετον τῆ τοῦ ἀνθρώπου ψυχῇ, ἵνα +3. ἐνυπάρχουσαν Β. συνυπάρχουσαν Ed. 8. αὐτοῦ om. Β. 12. ἀντὶστατήσειν +Β. ἀντιστήσειν Ed. 15. τούτῳ Β. 18. ἐπιδείκνυσι Β. +20. πᾶς] + οὖν Ed. invito Β. μου assumpturn ex B. 24. ἀξίοις] ἁγίοις Β. +25. τοῦ assumptum ex Β. 27. τοῦ om. Β. + + +δικαίους μὲν ἐπ’ ἀγαθοῖς ἀπαιτῇ τοὺς μισθοὺς, σφαλλομένη +δὲ τοῦ πρέποντος, καὶ τὸ τῷ νομοθέτῃ δοκοῦν ἐκ ῥᾳθυμίας +ἐκβαίνουσα, τὴν ἐπὶ τῷ κολάζεσθαι δίκην καὶ εὐλογωτάτην +ἀποκομίζοιτο.

+

Ἰστέον δὲ ὅτι κἂν λέγοιτό τινας ἐκπαιδεύειν ὁ Πατὴρ τὸ +ἐπὶ χριστῷ μυστήριον, ἀλλ’ οὐ μόνος ἐνεργήσει περὶ τοῦτο, +ἐπιτελέσει δὲ μᾶλλον ὡς διὰ σοφίας ἰδίας αὐτὸ τοῦ Υἱοῦ. +d ἐννοεῖν γὰρ ἀκόλουθον, ὡς οὐ δίχα σοφίας ἡ κατὰ σύνεσιν +ἔν τισιν ἀποκάλυψις ἔσται παρὰ τοῦ Πατρός. σοφία δὲ τοῦ +Πατρός ἐστιν ὁ Υἱός. οὐκοῦν ὡς διὰ σοφίας ἐνεργήσει τοῦ +ἰδίου γεννήματος τὴν ἐν τοῖς ἀξίοις ἀποκάλυψιν ὁ Πατήρ. +καὶ ἁπαξαπλῶς εἰπεῖν, ἀληθῶς δὲ δὴ πάντως, καὶ οὐχ ἑτέρως, +οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι, πάνθ’ ὅσα πέρ ἐστι τοῦ Θεοῦ καὶ +Πατρὸς ἐνεργήματα τὰ ἐπί τισιν, ἤτοι θελήματα, πάσης +εἶναι λέγων τῆς ἁγίας τριάδος, ὁμοίως δὲ καὶ τὰ αὐτοῦ τοῦ +e Υἱοῦ, καὶ τὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. διὰ γάρτοι ταύτην, ὡς +ἐγῷμαι, τὴν αἰτίαν, τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἀποκαλύπτειν +λεγομένου τὸν ἴδιον Υἱὸν, καὶ καλεῖν ἐπ’ αὐτῶ τοὺς εἰς τὸ +πιστεύειν ἑτοιμοτέρους, καὶ αὐτὸς ὁ Υἱὸς τοῦτο ποιῶν εὑρίσκεται, +καὶ τὸ Πνεῦμα δὲ οὐδὲν ἧττον τὸ Ἅγιοv. Πέτρῳ μὲν +γὰρ τῷ μακαρίῳ φησὶν ὁ Σωτῆρ’, τὴν εἰς αὐτὸν πίστιν +S.Matth. xvi. 17. εὐθαρσέστατα διωμολογηκότι “Μακάριος εἶ Σίμων Βὰρ +“Ἰωνᾶ, ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα οὐκ ἀπεκάλυψέ σοι, ἀλλ’ ὁ +“Πατήρ μου ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς.’’ αὐτὸς δὲ τοῦτο ποιῶν ἐν +347 Α. a ἑτέροις ὁρᾶται. καὶ γοῦν ἐφ’ ἑαυτῷ καλῶς δὴ λίαν ὁ Παῦλος +ἀποσεμνύνεται, περὶ τοῦ κατὰ χριστὸν μυστηρίου βοῶν +Gal.i.12. “Οὐδὲ γὰρ ἐγὼ παρ’ ἀνθρώπου παρέλαβον αὐτὸ, ἣ ἐδιδά- +“χθην, ἀλλὰ δι’ ἀποκαλύψεως Ἰησοῦ Χριστοῦ.” ἴδοις δ +ἃν ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον οὐδὲν ἧττον ἡμῖν +ἀποκαλύπτει Χριστόv. ἐπιστέλλει γοῦν ὁ σοφώτατος Ἰῳ- +3. τῷ D. τὸ Ed. καὶ assumptum ex Β. 7. αὐτὸ] + τὸ Β. Ι2. ἁπαξαπλῶς +Β. ἁπλῶς Ed. 14. τὰ om. Β. 17. ἐγῷμαι] ἐγὼ μὲν Β. +18. αὐτῶ‘ et αὐτὸν D. 19. ἐπυμοτέρους Β. ὁ om. Β. 29. αὐτὸ +assumptum ex Β. + + + +ἄννης “Καὶ ὑμεῖς τὸ χρῖσμα ὃ ἐλάβετε ἀπ’ αὐτοῦ μένει ἐν 1 S.Joan. ii. 27. +“ὑμῖν, καὶ οὐ χρείαν ἔχετε ἵνα τις διδάσκῃ ὑμᾶς, ἀλλ’ ὡς +“τὸ αὐτοῦ χρῖσμα διδάσκει ὑμᾶς περὶ πάντωv. καὶ αὐτὸς b +δέ που φησὶν ὁ Σωτῆρ’, ὡς περὶ τοῦ παρακλήτου, τουτέστι + τοῦ Πνεύματος “Ἔτι πολλὰ ἔχω λέγειν ὑμῖν, ἀλλ’ Infra xvi, 12-14. +“δύνασθε βαστάζειν ἄρτι· ὅταν δὲ ἔλθῃ ἐκεῖνος, τὸ πνεῦμα +“τῆς ἀληθείας, ὁδηγήσει ὑμᾶς ἐν τῆ ἀληθείᾳ πάση· οὐ γὰρ +“λαλήσει ἀφ’ ἑαυτοῦ, ἀλλ’ ὅσα ἀκούει λαλήσει, καὶ τὰ +“ἐρχόμενα ἀναγγελεῖ ὑμῖv. ἐκεῖνος ἐμὲ δοξάσει, ὅτι ἐκ τοῦ + “ἐμοῦ λήψεται, καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν.’ πνεῦμα γὰρ ἁληθείας +ὑπάρχον, φωταγωγήσει τοὺς ἐν οἷς ἂν γένοιτο, καὶ ἐπὶ τὴν +τῆς ἀληθείας χειραγωγήσει κατάληψιv. καὶ ταῦτά φαμεν, +οὐχ ὡς κατασχίζοντες εἰς ἀλλοτριότητα, καὶ εἰς τὸ διῃρημένως c +κατὰ τὸ πᾶν ἢ τὸν Πατέρα τιθέντες τοῦ Υἱοῦ, ἤγουν + τὸν Υἱὸν τοῦ Πατρὸς, ἀλλ’ οὐδὲ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον τοῦ +Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ, ἀλλ’ εἴπερ μία θεότης ἐστί τε ὄντως +καὶ οὕτω κηρύττεται ἐν τῇ ἁγίᾳ καὶ ὁμοουσίῳ θεωρουμένη +τριάδι, τὰ ἑκάστῳ προσαπτόμενα καὶ ἰδίως ἀνατεθεῖσθαι +δοκοῦντα, πάσης εἶναι διοριζόμενοι τῆς θεότητος βουλάς τε + καὶ ἐνεργείας. ἐνεργήσει γὰρ δι’ ἑαυτῆς οὐ μεμερισμένως ἡ +θεία τε καὶ ἀδιαίρετος φύσις, ὅσον ἧκεν εἰς τὸν ἕνα τῆς +θεότητος λόγον, εἰ καὶ ὑφέστηκε τῶν νοουμένων ἕκαστον d +ἰδιοσυστάτως· ἔστι γὰρ ὅ ἐστιν ὁ Πατὴρ, καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως +καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα. πρὸς δέ γε τοῖς εἰρημένοις περιαθρητέον + κἀκεῖνο· τὰ πρός τι πὼς ἔχοντα τῶν ὀνομάτων, αὐτὰ δι’ +ἀμφοῖν γνωρίζεται, καὶ τὴν τοῦ ἑνὸς δήλωσιν ἐν τῇ τοῦ +ἑτέρου κατίδοι τις ἄv. οὐκοῦν ἀνάγκη μὲν πᾶσα διὰ πατρὸς +ἀποκαλύπτεσθαι τὸν Υἱὸν, δι’ Υἱοῦ δ᾿ αὖ πάλιν +συνεισάγεται γὰρ πάντως θατέρῳ τὸ ἕτερον, καὶ εἴ τις + εἰδείη Πατέρα τῇ φύσει τὸν Θεὸν, ἐννοήσει δὴ πάντως e +5. λέγειν ὑμῖν hoc ordine Β. 6. ἐκεῖνος D. ἐκεῖνο Ed. 9. ἀρχόμενα Β. +ἐκεῖνος—ὑμῖν assumpta ex B.D. Georgio Trapez. 16. εἴπερ μία] ἐπείπερ +ἅμα Β. τὸ pro τε Β. 23. ὁ alt. om. B. 26. τοῦ prius om. B. 28. δ +αὖ] δὲ Β. 29. γὰρ] δὲ Β. + + +τὸν ἐξ αὐτοῦ γεννηθέντα Υἱὸν, ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ τὸ +ἕτεροv. ὁ γὰρ Υἱὸν ὁμολογῶν οὐκ ἀγνοήσει τὸν +γεγεννηκοτα.

+

Οὐκοῦν ἧ μέν ἐστι Πατὴρ ὁ Θεὸς, οὕτω τε νοεῖται καὶ +κηρύττεται, τὴν περὶ τοῦ ἰδίου γεννήματος τοῖς ἀκροωμένοις +ἐντίθησι γνῶσιν· ᾗ δὲ Υἱὸς ὁ ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν ὀνομάζεται +καὶ ἐστιν ἀληθῶς, διαγγέλλει τὸν Πατέρα· διάτοι +Infra xvii. 6. τοῦτό φησιν ὡς πρὸς αὐτόν “Ἐφανέρωσά σου τὸ ὄνομα +“τοῖς ἀνθρώποις.” ἐπειδὴ γὰρ ἐγνώσθη παρὰ τοῖς πεπι- +348 Α. a στευκόσιν ὁ Υἱὸς, πεφανερῶσθαί φησι τὸ τοῦ γεννήσαντος +ὄνομα· νοηθείη δ᾿ ἂν τὴν περὶ τοῦ ἰδίου γεννήματος +ἐντιθεὶς ἡμῖν ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, οὐ φωνῆς ἄνωθεν καταῤῥηγνυμένης, +καὶ βροντῆς τινος δίκην περικτυπούσης τὴν +οἰκουμένην, ἀλλὰ θείας δηλονότι φωταγωγίας ἀναλαμπούσης +ἐν ἡμῖν πρὸς κατανόησιν τῆς θεοπνεύστου γραφῆς· εὑρήσεις +δὲ πάλιν καὶ πρὸς τοῦτο ἐν ἡμῖν ἐνεργὸν τὸν Υἱόν· γέγραπται +S.Luc.xxiv. 15. γάρ που περὶ τῶν ἁγίων μαθητῶν ὅτι “Τότε undefined διήνοιξεν +b “αὐτῶν τοὺς ὀφθαλμοὺς,’’ εἰς τὸ νοεῖν δηλονότι τὰς ἁγίας +γραφάς.

+

Οὐχ ὅτι τὸ Πατέρα ἑώρακέ τις, εἰ μὴ ὁ ὢν παρά τοῦ +οὗτος ἑώρακε τὸν Πατέρα.

+

Προανασκοπήσας πάλιν, ὡς Θεὸς, ὅτι παραδέξονται μὲν +οὐδαμῶς τὴν διὰ τοῦ Πνεύματος ἀποκάλυψιν, οὐδὲ τὴν +ἄνωθεν μὲν ἐν φωταγωγίαις ἐννοήσουσι σύνεσιν, ἀπαιτήσουσι +δὲ διὰ πολλὴν δυσβουλίαν καὶ αὐτὸ τὸ χρῆναι +c θεωρεῖν τὸν Πατέρα, καὶ, ἵνα οὕτως εἴπωμεν, δι’ αὐτοπροσώπου +παιδεύεσθαι θέας, ὅπερ ὡς ᾤοντο τοῖς πατράσιν +Exod. xix, 20. αὐτῶν ὑπήρχθη ποτὲ, καταφοιτώσης ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Σινᾶ +τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ· προανασειράζει πάλιν, καὶ ὥσπερ τινὶ +1. ἐξ αὐτοῦ] ἐξοῦ Β. 4. ᾗ] ἣ εἰ Β. οὕτω τε] οὗτός γε Β. 6. ᾗ +δὲ] ἣ ἔιδέ Β. II. γνῶσιν] δόσιν Β. 16. ἐν assumptum ex Β. +20. τοῦ assumptum ex Β. + + +χαλινῷ περιτρέπει πρὸς τὸ χρῆναι μὴ παχεῖαν ἔχειν ἐπὶ τῷ +Θεῷ τὴν διάληψιν, μηδὲ ὁρατὴν ἔσεσθαί ποτε τὴν ἀόρατον +οἴεσθαι φύσιν· οὐδεὶς γὰρ πώποτε, φησὶ, τεθέαται τὸν Πατέρα. +ἔοικε δὲ πάλιν καὶ αὐτὸν ὑπαινίττεσθαι τὸν ἱεροφάντην + Μωυσέα. ᾤοντο μὲν γὰρ ἀνοήτως δὴ σφόδρα καὶ τοῦτο d +φρονοῦντες οἱ Ἰουδαῖοι, διὰ τὸ εἰσελθεῖν “εἰς τὸν γνόφον” Exod. xx. 21. +αὐτὸν, τεθεᾶσθαι τὴν ἄρρητον τοῦ Θεοῦ φύσιν, καὶ τοῖς τοῦ +σώματος ὀφθαλμοῖς κατιδεῖν, ὅπερ ἐστὶ κατὰ φύσιν τὸ +ἀκήρατον κάλλος. ἀλλ’ ἵνα μή τι γυμνότερον λέγων ἐπὶ τῷ + πανσόφῳ Μωυσεῖ, δοκῆ πὼς αὐτοὺς ἐπὶ τὸ σύνηθες παροτρύνειν +θράσος, ἀδιορίστως τε ἅμα κατὰ πάντων καὶ ὡς ἐπ’ +ἐκείνῳ φησίν Οὐχ ὅτι τὸν Πατέρα ἑώρακέ τις. μὴ γὰρ δὴ +ὑπὲρ τὴν φύσιν ἀπαιτεῖτε, φησὶ, μηδὲ εἰς τὸ πᾶσι τοῖς γεγονόσιν undefined e +ἀνέμβατον παραλόγοις φέρεσθε ταῖς ὁρμαῖς. ἀπέδρα + τε γὰρ καὶ διαλέληθεν ἡ θεία καὶ ἀπερινόητος φύσις, οὐχ +ὅπως τοὺς ἐν ἡμῖν ὀφθαλμοὺς ὄντας μόνους, ἀλλ’ ἤδη καὶ +τοὺς ἁπάσης τῆς κτίσεως· ἐν γὰρ τῷ Οὐδεὶς, τὰ πάντα +περισχοινίζεται, ἑαυτὸν δὲ καὶ μόνον εἶναί τε ἐκ Θεοῦ καὶ +τεθεᾶσθαι τὸν Πατέρα διοριζόμενος, ἔξω τίθησι δηλονότι + τῶν πάντων, καθ’ ὧν ἂν νοοῖτο τό Οὐδεὶς ἀποφαντικῶς· +ἐπειδὴ δὲ ἔξω πάντων ἐστὶ, καὶ οὐδενὸς ὁρῶντος τὸν Πατέρα, +μόνος αὐτὸς τοῦ βλέπειν οὐχ ἁμαρτάνει, πῶς οὐκ ἃν νοοῖτο a 349 Α. +λοιπὸν οὐκ ἐν τοῖς πᾶσιν ὑπάρχων, ὡς εἷς ἐξ αὐτῶν, ἀλλ’ +ἔξω τῶν πάντων, ὡς ὑπὲρ πάντα; καὶ εἰ πάντων εἶναι + λεγομένων παρὰ τοῦ Θεοῦ, καὶ μηδενὸς ὁρῶντος τὸν Πατέρα· +“τὰ γὰρ πάντα ἐκ τοῦ Θεοῦ” κατὰ τὴν τοῦ Παύλου φωνήν· I Cor. xi, 12. +μόνος αὐτὸς θεωρεῖ τὸν Πατέρα διὰ τὸ ὑπάρχειν παρὰ Θεοῦ· +τό παρὰ τοῦ Θεοῦ ληψόμεθα νοοῦντες ὀρθῶς, ἐπ’ αὐτοῦ δὴ +καὶ μόνου τὸ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρός. εἰ γὰρ μὴ τοῦτον + ἔχει τὸν τρόπον, ὅτου δὴ χάριν, καθάπερ ἤδη προείπομεν, +1. τῷ om. Β. 2. ἀόρατον Β. ἀθέατον Ed. 6. οἱ assuraptum ex Β. +9. γυμνότερόν τι inverso ordine Β. 11, θράσος Β. πάθος Ed. 12. τι +pro δὴ Β. 20. ἀποφαντικῶς Β. ἀποφατικῶς Ed. 21. πόντων ἔξω +inverso ordine Β. 24. εἰ] ἐπὶ Β. 27, 28. τὸν Πατέρα διὰ τὸ ὑπάρχειν παρὰ +Θεοῦ et τοῦ assumpta ex Β. + + +b πάντων εἶναι λεγομένων παρὰ Θεοῦ, μόνος αὐτὸς ἐπὶ τὴν τοῦ +γεννήσαντος ἀναβαίνει θέαν, διὰ τὸ εἶναι παρὰ Θεοῦ; οὐκοῦν +εἰρήσεται μὲν ἐπὶ τῶν ποιημάτων καταχρηστικώτερον· παρὰ +Θεοῦ γὰρ τὰ πάντα δημιουρυητῶς διὰ τὸ παρῆχθαι δι’ αὐτοῦ +πρὸς γένεσιν· ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ, καθ’ ἕτερόν τε καὶ ἀληθέστερον +τρόπον τὸ παρὰ τοῦ Θεοῦ, ὡς ἐξ αὐτοῦ κατὰ φύσιν, +δεδέξεται. διὸ τοῖς πᾶσιν οὐ συναριθμούμενος, ἁλλ’ ἔξω +πάντων ὑπάρχων καὶ ἐπάνω πάντων μετὰ Πατρὸς, οὐ +τοῖς πᾶσιν, ἅτε δὴ τῆς ἐκείνων ὁμοφυίας ἐξῃρη- +c μένος, ὡς δὲ εἰς τὴν τοῦ γεννήσαντος ἀνατρέχων φύσιν, +κατόψεται πάντως τὸν ἐξ οὗπέρ ἐστι.

+

Τὸ δὲ ὅπως, ἢ κατὰ τίνα τρόπον, ἢ αὐτὸς θεωρήσει +Πατέρα, ἢ αὖ πάλιν παρὰ τοῦ Πατρὸς ὀφθήσεται, τῆς μὲν +ἡμετέρας γλώττης οὐκ ἔργον εἰπεῖν· νοητέον δ’ οὖν ὅμως +θεοπρεπῶς.

+

Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὕμ’, ἑ πιστεύων εἰς ἐμὲ ἕλει ζωὴν +αἰώνιον.

+d +

Θύρα τοιγαροῦν καὶ ὁδὸς εἰς ζωὴν ἡ πίστις, καὶ ἀπὸ +φθορᾶς εἰς ἀφθαρσίαν ἀναδρομή. θαυμάσαι γεμὴν οὐδὲν +ἧττον παρέσται τοῖς ἀκροωμένοις καὶ τὴν ἐν τούτοις οἰκονομίαv. +ἐπειδὴ γὰρ οὐδὲν τὸ παράπαν συνέντας αἰσθάνεται, +ἀλλ’ οὐδὲ ὅτι προσήκοι τοῖς ἐκ προφητῶν ὑποπείθεσθαι +λόγοις οἰομένους ὁρᾷ, τὸ μὲν ὅσον ἦν ἀσθενοῦν εἰς πίστιν +e ὡς ἐκ λογισμῶν ἀνθρωπίνων, ὅρκῳ τῷ πρὸς ἀλήθειαν ὑποτέμνεται. +γέρα δὲ τοῖς πιστεύουσι προτιθεὶς τὰ ἀξιοζήλωτα, +καθάπερ τισὶν ὁλκοῖς, ἐπιθυμίαις δηλονότι ταῖς εἰς αὐτὰ, +μονονουχὶ καὶ οὐχ ἑκόντας ἐκβιάζεται καὶ ἀναπείθει βαδίζειν +ἐπὶ τὸ κηρυττόμενοv. τί γὰρ ἃν γένοιτο τῆς αἰωνίου ζωῆς +προτιμότερον, τοῖς οἷς γε πικρὸς ὁ θάνατος καὶ τὰ ἐκ τῆς +6. τοῦ assumptum ex Β. 7. δεδέξεται Β. λελέξεται Ed. οὐ om. Β. +13. τοῦ assumptum ex Β. 14. νοητέον Β. οἰητέον Ed. 23. ὁρᾷ, τὸ +μὲν], ὄρα τὸ μὲν Β. 29. δὲ pro ὁ Β. + + +φθορᾶς ἀναφαίνεται πάθη; πρέποι δ’ ἂν καὶ τοῦτο σοφῷ +διδασκάλῳ, τὸ διὰ πάσης φημὶ τῆς εἰς ζωὴν καλούσης ὁδοῦ, +τοὺς ἀσύνετόν τι φρονεῖν ἑλομένους μεταπαιδεύειν ἐπὶ τὸ +ἄμεινον· αὐτὸς δὲ ὑπάρχων ἡ αἰώνιος ζωὴ, ἑαυτὸν τοῖς a 350 Α. + πιστεύουσιν ἐπιδώσειν ἐπαγγέλλεται, ὅπερ ἐστὶ τὸ “κατοι- Eph.iii. 17. +“κῆσαι χριστὸν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν διὰ τῆς πίστεως.

+3. τοὺς] + εἰς Β. +
+ +
+ +KΕΦΑΛΗ Β. +

Οτι ζωοποιὸν τὸ ἅγιον σῶμα χριστοῦ, ἐν οἷς ὡς περὶ ἄρτου φησὶ +τοῦ ἰδίου σώματος.

+

Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς. οἱ ματέρες ὑμῶν ἔφαγον τό μάννα + ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ ἀπέθανον· οὗτός έστιν ὁ ἄρτος ὁ ἐκ +b οὐρανοῦ καταβββαίνων, ἵνα τις ἐξ αὐτοῦ φἀγῃ καὶ μὴ ἀποθάνῃ.

+

ΣΑΦΩΣ δὴ λίαν ἐν τούτοις ἐκεῖνο καταθεάσασθαι παρέσται +τὸ διὰ τοῦ προφήτου προαναφωνούμενον Ἡσαΐου +Es. lxv. 1, 2. “Ἐμφανὴς ἐγενόμην τοῖς ἐμὲ μὴ ζητοῦσιν, ηὑρέθην τοῖς +“ἐμὲ μὴ ἐπερωτῶσιν· εἶπα Ἴδου εἰμι τῷ ἔθνει ὃς οὐκ ἐκά- +“λεσεν τὸ ὄνομά μου· ὅλην τὴν ἡμέραν ἐξεπέτασα τὰς +“χεῖράς μου πρὸς λαὸν ἀπειθοῦντα καὶ ἀντιλέγοντα. ὅλην +c γὰρ τοῦ λόγου τὴν λεβηρίδα περιελὼν, καὶ πᾶσαν, ἵν οὕτως +εἴπω, περιστολὴν ἀποστήσας, ἀκατακαλύπτως ἤδη τοῖς ἐξ +Ἰσραὴλ ἑαυτὸν ἐμφανίζει λέγων Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς, +ἵνα δὴ μάθοιεν, ὡς, εἴπερ ἔχουσι θελητὸν τὸ κρείττους εἶναι +τῆς φθορᾶς, καὶ αὐτὸν τὸν ἐκ παραβάσεως ἐπισκήψαντα +θάνατον ἀποδύσασθαι, δεήσει βαδίζειν αὐτοὺς εἰς μετάληψιν +τοῦ ζωοποιεῖν ἰσχύοντος, καὶ ἀφανίζοντος μὲν τὴν φθορὰν, +καταργοῦντος δὲ καὶ τὸν θάνατον· ἔργον γὰρ ὄντως τοῦτο +τῆς κατὰ φύσιν ζωῆς ἴδιόν τε καὶ πρεπωδέστατοv. ἐπειδὴ +d δὲ δεδόσθαι τὸ μάννα κατὰ τὴν ἔρημον τοῖς πατράσιν αὐτῶν +διαβεβαιούμενοι, τὸν ἄρτον ἀληθῶς τὸν ἐξ οὐρανοῦ καταφοιτήσαντα, +τουτέστι τὸν Υἱὸν, οὐκ ἐδέχοντο, ἀναγκαίαν τοῦ +10. ὃς οὐκ ἐκάλεσεν Β. οἳ οὐκ ἐκάλεσαν Ed. + + +τύπου πρὸς τὸ ἀληθὲς ποιεῖται τὴν σύγκρισιν, ἵν οὕτως +εἰδεῖεν οὐκ ἐκεῖνον ὄντα τὸν ἄρτον τὸν ἐξ οὐρανοῦ, ἁλλ’ ὃν ἡ +τοῦ πράγματος πεῖρα τοιοῦτον κατὰ φύσιν ὄντα δεικνύει· οἱ +μὲν γὰρ ὑμέτεροι, φησὶ, πατέρες τε καὶ πρόγονοι φαγόντες + τὸ μάννα, τῆ τοῦ σώματος φύσει τὸ χρέος ἀποδεδώκασι, +πρόσκαιρον δι’ ἐκείνου τὴν ζωὴν ἀποκερδάναντες, καὶ ἐφήμερον e +τὴν ἐξ αὐτοῦ τροφὴν τῇ σαρκὶ προσκομίζοντες, τὸ μὴ +παραυτίκα τεθνάναι μόλις ἐπραγματεύοντο. εἴη δ᾿ ἃν +φησὶν, ἀπόδειξις τοῦ μὴ ἄρτον εἶναι τὸν ἐξ οὐρανοῦ + κατὰ τὸ ἀληθέστερον, τὸ μηδαμόθεν εἰς ἀφθαρσίαν ὠφελεῖσθαι +δι’ αὐτοῦ τοὺς μετεσχηκότας· σημεῖον δὲ πάλιν ὁμοίως +τοῦ κυρίως τε καὶ ἀληθῶς ἄρτον εἶναι ζωῆς τὸν Υἱὸν, τὸ καὶ +αὐτῶν ἀναδείκνυσθαι κρείττονας τῶν ἐκ θανάτου δεσμῶν +τοὺς ἅπαξ μετεσχηκότας, καὶ ἀνακεκραμένους τρόπον τινὰ a 351 Α. + διὰ τῆς κοινωνίας αὐτῷ. ὅτι γὰρ πάλιν εἰς εἰκόνα μᾶλλον, ἣ +σκιὰν, τοῦ χριστοῦ τὸ μάννα λαμβάνεται, καὶ τὸν ἄρτον +ὑπεδήλου τῆς ζωῆς, αὐτὸ δὲ οὐκ ἦν ὁ τῆς ζωῆς ἄρτος, εἴρηται +μὲν ἡμῖν διὰ πολλῶv. συνεργεῖ δέ πὼς καὶ ὁ ψαλμῳδὸς ἐν +πνεύματι βοῶν “Ἄρτον οὐρανοῦ ἔδωκεν αὐτοῖς, ἄρτον ἀρ’ Ps. lxxvii. 24, 25. + “γέλων ἔφαγεν ἄνθρωπος.’’ δοκεῖ μὲν γάρ πὼς ὁ λόγος μ +ἐπὶ τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ εἰρῆσθαι παρὰ τοῦ πνευματοφόρου, ἔχει b +δὲ οὐχ οὕτω τὸ ἀληθὲς, ἐφ’ ἡμῖν δὲ μᾶλλον ὁ τῶν εἰρημένων +σκοπὸς συντείνεται. ἢ γὰρ οὐκ εὔηθες καὶ ἀνόητον κομιδῆ +τοὺς ὄντας κατὰ τὸν οὐρανὸν ἁγίους ἀγγέλους, καίτοι φύσιν + λαχόντας τὴν ἀσώματον, παχυτέρας μετίσχειν οἴεσθαι τροφῆς, +καὶ δεῖσθαι βοηθημάτων εἰς τὸ διακρατεῖσθαι πρὸς +ζωὴν, ὁποίων περ ἃν καὶ τουτὶ τὸ ἐκ γῆς ἐπιθυμήσαι σῶμα; +ἀλλ’ οὐδὲν οἶμαι χαλεπὸν ἐννοεῖν, ὡς ἐπείπερ εἰσὶ πνεύματα, +τοιαύτης ἃν δέοιντο καὶ τροφῆς, πνευματικῆς δηλονότι καὶ c + νοητῆς. πῶς οὖν ἄρτος ἀγγέλων τοῖς τῶν Ἰουδαίων προγόνοις +κεχορηγῆσθαι λέγεται, εἰ ἀληθεύοι τὰ τοιαῦτα βοῶν ὁ +1. οὕτως] ὄντως Β. 3. τοιοῦτον] τοῦτον Β. 6. ἀποκερδαίνοντες Β. +7. αὐτοῦ] ἐκείνου Β. 18. συνεργεῖ] συνέρι (= συνερεῖ) Β. 31. ἀληθεύοι +τὰ τοιαῦτα Β. ἀληθεύει ταῦτα Ed. + + +προφήτης; ἀλλ’ ἔστι δῆλον, ὡς ἐπείπερ ἦν τὸ μάννα τὸ +τυπικὸν εἰς εἰκόνα Χριστοῦ, τοῦ συνέχοντός τε καὶ +εἰς τὸ εἶναι τὰ πάντα, καὶ ἀποτρέφοντος μὲν ἀγγέλους, +ζωογονοῦντος δὲ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, τὸ ὡς ἐν σκιαῖς +ὑποδηλούμενον ὀνόματι τῷ τῆς ἀληθείας ὁ προφήτης ἀπε- +d κάλει, τῷ μὴ δύνασθαι τοὺς ἁγίους ἀγγέλους γεωδεστέρας +μετίσχειν τροφῆς, παχείας ὥσπερ ἐννοίας, τῆς ἐπὶ τῷ μάννᾳ +φημὶ, καὶ οὐχ ἑκόντας ἐξέλκων τοὺς ἀκροωμένους, ἀνακομίζων +δέ πὼς εἰς λόγον πνευματικὸν, τὸν ἐπ’ αὐτῷ δηλονότι +τῷ Χριστῷ, ὃς καὶ αὐτῶν ἄρτος τῶν ἁγίων ἐστὶν ἀγγέλων.

+

Οὐκοῦν οἱ μὲν φαγόντες τὸ μάννα, φησὶ, τετελευτήκασιν, +ὡς οὐδεμιᾶς δηλονότι ζωῆς μετουσίαν παρ’ αὐτοῦ δεξάμενοι· +οὐ γὰρ ἦν ὄντως ζωοποιὸν, λιμοῦ δὲ μᾶλλον ἐπίκουρον +e σαρκικοῦ, καὶ ὡς ἐν τύπῳ τοῦ ἀληθεστέρου παραληφθέν. +οἱ δὲ τὸν ἄρτον ἐν ἑαυτοῖς εἰσκομίζοντες τῆς ζωῆς, γέρας +ἕξουσι τὴν ἀθανασίαν, φθορᾶς τε καὶ τῶν ἐκ ταύτης κακῶν +παντελῶς ἀλογήσαντες, πρὸς ἀμήρυτόν τε καὶ ἀτελεύτητον +βίου τοῦ κατὰ χριστὸν ἀναβήσονται μῆκος. διαλυμανεῖται +δὲ τοῖς περὶ τούτων ἡμῶν λόγοις οὐδὲν τὸ καὶ ἀπογεύσασθαι +δεῖν θανάτου σαρκικοῦ διὰ τὸ τῇ φύσει πρέπον, τοὺς ἐν +μεταλήψει γεγονότας τοῦ χριστοῦ· ὅτι κἂν εἰ τῷ Κοίνῳ δὴ +τούτῳ περιολισθαίνοντες τέλει πάθωσι τὸ ἀνθρώπινον, ἀλλ’ +Rom. xiv. 8. ὡς ὁ Παῦλός φησι, ζῶσι τῷ Θεῷ ζήσειν μέλλοντες.

+352 Α. a +

Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ κατοgάc· ἐάν τις +φάγῃ ἐκ τοῦ ἄγου τούτου, ζήσει εἰς τὸν αἰῶνα.

+Phil. iii. 1.

“Τα αὐτὰ λέγειν ὑμῖν ἐμοὶ μὲν οὐκ ὀκνηρὸν, ὑμῖν δὲ +“ἀσφαλὲς,” ἐπιστέλλει τισὶν ὁ θεσπέσιος Παῦλος, ἐξ αὐτῶν +οἶμαι καὶ τοῦτο τῶν τοῦ Σωτῆρος πεπαιδευμένος ῥημάτων.

+6. τῳ] τοῦ Β. 7. μετέχειν Β. 10. ἐστὶν τῶν ἁγίων inverso ordine D. +11. τὸ μάννα] τὸ θεῖον μάννα Β. 12. μετουσίας Β. 14. τοῦ om. Migne. +16. τε om. Β. 17. τε] τι D. 19. ἀπογεύσασθαι Β. ἀπογεύεσθαι Ed. +20. τῇ assumptum ex B.D. 21. κοινῷ assumptum ex B.D. Statim τούτῳ +δὴ inverso ordine B. 25. τοῦ ἄρτου τούτου hoc ordine Β. (D.) Statim ζήσει +Β. (D.L.ℵ) ζήσεται Ed. + + +

ὅνπερ γὰρ τρόπον τοῖς ἀγριαίνουσι τῶν τραυμάτων, οὐχ +ἑνὸς δεῖ φαρμάκου προσβολῆς, πολυειδοῦς δὲ μᾶλλον τῆς +θεραπείας, καὶ οὐχ ἅπαξ τυχὸν προσκομιζομένης, ἀλλὰ τῆ b +συνεχείᾳ τῆς ἐπαγωγῆς ἐκπολιορκούσης τὸ πάθος· οὕτως + οἶμαι δεῖν καὶ ἀπηνεστάτη ψυχῇ καὶ νῷ κατεσκληκότι, +συχνὰς ἐπαρτύεσθαι, καὶ ἀλλεπαλλήλους ἰέναι τὰς ἐκ τῶν +διδασκάλων ἐπικουρίας· καταμαλθάξαι γὰρ ἂν εἴη μὴ διὰ +μιᾶς καὶ πρώτης ὑφηγήσεως, ἀλλά γε διὰ τῆς καὶ ἐσαῦθις +προσκομιζομένης αὐτῷ, καὶ εἰ διὰ τῶν αὐτῶν ἔρχοιτο λόγων. + πολλάκις τοιγαροῦν ὁ Σωτῆρ’ τὸν αὐτὸν τοῖς Ἰουδαίοις ἀνακυκλήσας c +λόγον παρατίθησι ποικίλως, ποτὲ μὲν αἰνιγματώδη +καὶ ἀσαφείᾳ πολλῇ κατημφιεσμένον, μένον, ποτὲ δὲ διπλόης ἁπάσης +ἀπηλλαγμένον, ἀφειμένον τε καὶ ἄνετον, ἵνα λοιπὸν +ἀπειθήσαντες, μηδενὸς ἔτι δέοιντο πρὸς κατάκρισιν, κακοὶ δὲ + ἀπόλοιντο κακῶς, αὐτοὶ τῆς ἑαυτῶν κατωθοῦντες ψυχῆς τῆς +ἀπωλείας τὸ ξίφος.

+

Οὐδὲν τοιγαροῦν ἐπικρυψάμενος ἔτι φησὶν ὁ Χριστός +Εγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς. τύπος ἦν +ἐκεῖνό φησι, καὶ σκιὰ καὶ εἰκώv. ἀκούσατε διαρρήδην ἤδη d + καὶ οὐκέτι κεκαλυμμένως Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ἐάν τις +φαγῃ ἐκ του αρτου τούτου ζησεται εἰς τὸν αιωνα, οἱ ἐξ ἐκείνου +φαγόντες ἀπέθανον· οὐ γὰρ ἦν ζωοποιός· ὁ δὲ τοῦτον ἐσθίων +τὸν ἄρτον, τουτέστιν ἐμὲ, ἤτοι τὴν σάρκα τὴν ἐμὴν, ζήσεται +εἰς τὸν αἰῶνα. παραφυλακτέον τοιγαροῦν καὶ παραιτητέον + ὁμοῦ τὸ σκληρύνεσθαι τοῖς εἰς εὐσέβειαν λόγοις, οὐχ ἅπαξ +ἡμᾶς, ἀλλὰ καὶ πολλάκις μεταπείθοντος τοῦ Χριστοῦ. εἴη +γὰρ ἃν οὐκ ἀμφίλογον, ὡς ἔνοχοι πάντως ἔσονται παγχαλέποις e +ἐγκλήμασιν, οἱ πρὸς ἐσχάτην ἐκνενευκότες ἀπόνοιαν, +καὶ δι’ ὑπερμέτρου τῆς ἀπειθείας ἐμπαροινεῖν οὐ παραιτούμενοι + τῷ τῶν καλλίστων εἰσηγητῇ. διὰ τοῦτό φησι περὶ +7. εἴη μὴ] εἰμὶ ( = εἰ μὴ) Β. 8. διὰ τῆς] δι’ αὐτῆς Β. 10. ἀνακυκλώσας +Β. 15. ψυχῆς assumptum ex B.D. 18. ὁ secundum assumptum +ex Β. τύπος ἦν ἐκεῖνο Β. ἐκεῖνο τύπος ἦν Ed. 20. οὐκέτι Β. οὐ Ed. +27. ὂν οm. Β. ἀμφίβολον Β. πάντως Β. πάντες Ed. + + +Infra xv. 32. τῶν Ἰουδαίων “Eἰ μὴ μὴ ἦλθον καὶ ἐλάλησα αὐτοῖς, ἁμαρτίαν +“οὐκ εἴχοσαν· νυνὶ δὲ πρόφασιν οὐκ ἔχουσι περὶ τῆς ἁμαρ- +“τίας αὐτῶν.” οἱ μὲν γὰρ οὐδαμῶς διὰ τῆς ἀκοῆς εἰς +καρδίαν εἰσοικισάμενοι τῆς σωτηρίας τὸν λόγον, ἡμερωτέρῳ +τυχὸν περιτεύξονται τῷ κριτῇ, τὸ μηδόλως ἀκοῦσαι προτεί- +353 Α. a νοντες, εἰ καὶ ὅτι μάλιστα τὸν ἐπὶ τῷ μὴ ζητῆσαι μαθεῖν +ἀποδώσουσι λόγον· οἱ δὲ καὶ πολλάκις διὰ τῶν αὐτῶν +νουθεσιῶν τε καὶ λόγων εἰς τὴν τοῦ συμφέροντος θήραν +ἐκπαιδαγωγούμενοι, σφᾶς δὲ αὐτοὺς ὅτι χρὴ τῶν καλλίστων +ἀποστερεῖν ἀνοήτως λογιζόμενοι, πικροτάτην ἀποτίσουσι κόλασιν, +καὶ οἷον λελυπημένῳ περιπεσοῦνται τῷ κρίνοντι, +πρόφασιν τῆς αὐτῆς ἀπονοίας δυσωποῦσαν αὐτὸν ἀνευρίσκειν +οὐχ ἔχοντες.

+

Καὶ ὁ ἄρτος δὲ ἐΓὼ δώσω ἡ σάρξ μου εστίν ὑπέρ τῆς +b τοῦ κόσμου ζωῆς.

+

Ἀποθνήσκω, φησὶν, ὑπὲρ πάντων, ἵνα πάντας +δι’ ἐμαυτοῦ, καὶ ἀντίλυτρον τῆς ἁπάντων σαρκὸς τὴν ἐμὴν +ἐποιησάμηv. τεθνήξεται γὰρ ὁ θάνατος ἐν θανάτῳ τῷ ἐμῷ, +καὶ συναναστήσεταί μοι, φησὶν, ἡ πεσοῦσα τοῦ ἀνθρώπου +φύσις. γέγονα γὰρ διὰ τούτου καθ’ ὑμᾶς, ἄνθρωπος δηλονότι +Heb. ii. 17. καὶ ἐκ σπέρματος Ἁβραὰμ, ἵνα “κατὰ πάντα +c “ἀδελφοῖς” ὁμοιωθῶ. ὁμοιωθῶ. συνεὶς δὲ τοῦτο καλῶς ὅπερ ἀρτίως +ἡμῖν ἔφη Χριστὸς, καὶ αὐτός φησιν ὁ μακάριος Παῦλος +Ιb. 14. “Ἐπεὶ οὖν τὰ παιδία κεκοινώνηκεν αἵματος καὶ σαρκὸς, καὶ +“αὐτὸς παραπλησίως μετέσχε τῶν αὐτῶν, ἵνα διὰ τοῦ +“θανάτου καταργήσῃ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, +“τουτέστι τὸν διάβολον·” οὐ γὰρ ἦν ἑτέρως τὸν τὸ κράτος +ἔχοντα τοῦ θανάτου καταργηθῆναί ποτε, καὶ αὐτὸν δὲ τὸν +θάνατον, εἰ μὴ δέδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Χριστὸς, εἷς +2. οὐκ ἔχουσι post αὐτῶν transponit Β. ut supra 309 c. 4. εἰσοικισάμενοι +Β. εἰσῳκισμένοι Ed. g. χρὴ τῶν] χρημάτων Β. 12. αὐτῆς assumptum ex Β. +14 ἐστὶν] + ἣν ἐγὼ δώσω Ed. invito Β. 15. ζωῆς] σωτηρίας Β. 18. τῶ +ἐμῷ θανάτῳ inverso ordine Catt. 19. τοῦ ἀνθρώπου Β. Catt. τῶν ἀνθρώπων Εd. +21. καὶ assumptum ex B.D. 22. ἡμῖν ἀρτίως inverso ordine Β. + + +ὑπὲρ πάντων ἀντίλυτρον· ἦν γὰρ ὑπὲρ πάντας. διὰ τοῦτο +καὶ ἐν ψαλμοῖς που φησὶν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν ὥσπερ ἄμωμον d +ἱερεῖον ἀνατιθεὶς τῷ Θεῷ καὶ Πατρί “ Θυσίαν καὶ προσ- Ps. xxxix. 7-9. +“ φορὰν οὐκ ἠθέλησας, σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι· ὁλοκαυτώ- + “ μάτα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ ηὐδόκησας· τότε εἶπον Ἰδοὺ +“ ἥκω, ἐν κεφαλίδι βιβλίου γέγραπται περὶ ἐμοῦ, τοῦ ποιῆσαι +“τὸ θέλημά σου ὁ Θεὸς ἠβουλήρην·” ἐπειδὴ γὰρ “αἶμα Heb. ix. 13. +“ ταύρων καὶ τράγων καὶ σποδὸς δαμάλεως” οὐκ ἐξήρκει +πρὸς ἀποκάθαρσιν ἁμαρτίας, ἀλλ’ οὐδὲ ἡ τῶν ἀλόγων + σφαγὴ κατήργησεν ἄν ποτε τοῦ θανάτου τὸ κράτος, αὐτὸς e +εἰσβαίνει Χριστὸς τρόπον τινὰ τὰς ὑπὲρ ἁπάντων ὑφέξων +δίκας. “Τῷ γὰρ μώλωπι αὐτοῦ ἡμεῖς ἰάθημεν,’’ ὡς ὁ προ- Εs. liii. 5. + +φήτης φησὶ, καὶ ἄτας ἁμαρτίας ἤμων αὐτὸς ανηνεγκεν ἐν 1 S. Pet. ii. 24. +“τῷ τῶ σώματι αὐτοῦ εἰς τὸ ξύλον·’’ ἐσταυρώθη δὲ ὕπερ + πάντων καὶ διὰ πάντας, ἵνα ἑνὸς ὑπὲρ πάντων ἀποτεθνηκότος, 2 Cor. v. 15. +οἱ πάντες ζήσωμεν ἐν αὐτῷ· οὐ γὰρ ἦν δυνατὸν +“ κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπὸ” τοῦ θανάτου, ἀλλ’ οὐδ’ ἃν τῆς Αcta Ap. ii. 24. +κατὰ φύσιν ζωῆς κατεκράτησεν ἡ φθορά. ὅτι δὲ ὑπὲρ τῆς του +κόσμου ζωῆς τὴν ἑαυτοῦ προσήγαγε σάρκα χριστὸς, καὶ διὰ a 354 A. + τῶν αὐτοῦ γνωσόμεθα λόγων· “ Πάτερ γὰρ, φησὶν, ἅγιε Ιnfra xnii. 11. +“ τήρησον αὐτούς·” καὶ πάλιν “ ‘Υπὲρ αὐτῶν ἐγὼ ἁγιάζω Ib. 19. +“ ἐμαυτόν·’’ ἑαυτὸν δέ φησιν ἁγιάζειν ἐν τούτοις, οὐκ εἰς +ἁγιασμὸν ὠφελῶν τὸν ἐν καθάρσει ψυχῆς, ἤτοι πνεύματος, +ὡς ἐφ’ ἡμῶν νοούμενον, ἁλλ’ οὐδὲ τὴν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος + μέθεξιν· ἦν γὰρ ἐν αὐτῷ τὸ Πνεῦμα φυσικῶς· ἦν τε +καὶ ἔστιν ἅγιος ἀεὶ, καὶ ἔσται κατὰ τὸ διηνεκές· τὸ δέ +Ἁγιάζω φησὶν ἐν τούτοις, ἀντὶ τοῦ Ἀνατίθημι καὶ προσάγω +καθάπερ ἄμωμον ἱερεῖον εἰς ὀσμὴν εὐωδίας. ἡγιάζετο γὰρ, b +ἤτοι κατὰ νόμον ἐκαλεῖτο ἅγιον τὸ τῷ θείῳ θυσιαστηρίῳ + προσκομιζόμενον.

+7. Θεὸς] + μου Ed. invito Β. (55. 194. 223.) 8. δαμάλεως Β. δαμάλεων +Ed. 10. ποτε post κράτος transponit Β. 11. πάντων Β. δέ] τε Β. +23. ὠφελῶν τὸν] ὠφελούντων Β. 29. ἐκαλεῖτο] ayios καλεῖτο Β. θειῶ +assumptum ex Β. + + +

Δέδωκε τοιγαροῦν ὑπὲρ τῆς ἁπάντων ζωῆς τὸ ἴδιον σῶμα +ὁ Χριστὸς, ἐνοικίζει δὲ πάλιν ἡμῖν δι’ αὐτοῦ τὴν ζωὴν, καὶ +ὅπως, ἐρῶ κατὰ δύναμιv. ἐπειδὴ γὰρ ὁ ζωοποιὸς τοῦ Θεοῦ +Λόγος ἐνῴκηκε τῆ σαρκὶ, μετεσκεύασεν αὐτὴν εἰς τὸ ἴδιον +ἀγαθὸν, τουτέστι τὴν ζωὴν, καὶ ὅλος αὐτῇ κατὰ τὸν ἄρρητον +τῆς ἑνώσεως λόγον συμβεβηκὼς ζωοποιὸν ἀπέδειξε, καθάπερ +c οὖν ἐστι κατὰ φύσιν αὐτός. διὰ τοῦτο ζωοποιεῖ τοὺς μετέχοντας +αὐτοῦ τὸ σῶμα Χριστοῦ· ἐξελαύνει γὰρ τὸν θάνατον, +ὅταν ἐν τοῖς ἀποθνήσκουσι γένηται, καὶ ἐξίστησι τὴν +φθορὰν, τὸν τὴν φθορὰν ἀφανίζοντα Λόγον τελείως ὠδῖνον +ἐν ἑαυτῶ.

+

Ἀλλ᾿ ἐρεῖ τις τυχὸν, εἰς τὴν τῶν κεκοιμημένων· +τὸν τῆς διανοίας ὀφθαλμὸν ἀπερείσας Οἱ γὰρ πίστιν μὲν +τὴν εἰς Χριστὸν οὐ παραδεξάμενοι, μέτοχοί τε οὐ +αὐτοῦ, κατὰ τὸν τῆς ἀναστάσεως οὐκ ἀναβιώσονται χρόνοv. +τί δὲ; οὐχὶ παλινδρομήσει πρὸς ζωὴν σύμπαν τὸ ποίημα τὸ +d πεπτωκὸς εἰς θάνατον;

+

Ἀλλὰ ναὶ πρὸς ταῦτα ἐροῦμεν, ἀναβιώσεται πᾶσα σάρξ· +ἐγερθήσεσθαι γὰρ τοὺς νεκροὺς ὁ προφητικὸς προαγορεύει +λόγος. λογίου μέθᾳ γὰρ ἐπὶ πᾶσαν διήκειν τὴν ἀνθρωπότητα +τὸ διὰ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ μυστήριον, καὶ ἐν αὐτῷ +καὶ πρώτῳ πᾶσαν ἀπολελύσθαι πιστεύομεν τῆς φθορᾶς τὴν +ἡμετέραν φύσιv. πάντες γὰρ ἀναστήσονται, καθ’ ὁμοιότητα +τοῦ δι’ ἡμᾶς ἐγηγερμένου καὶ πάντας ἔχοντος ἐν ἑαυτῷ, +e καθάπερ ἦν ἄνθρωπος. καὶ ὥσπερ ἐν τῷ πρωτοπλάστῳ +κατεκλίθημεν εἰς θάνατον, οὕτως ἐν τῷ πρωτοτόκῳ πάλιν, +Supra v. 29. τῷ δι’ ἡμᾶς, ἐκ νεκρῶν ἀναβιώσονται σύμπαντες· ἀλλ’ “οἱ +“μὲν τὰ ἀγαθὰ ποιήσαντες εἰς ἀνάστασιν ζωῆς.” καθάπερ +γέγραπται, “οἱ δὲ τὰ φαῦλα πράξαντες εἰς ἀνάστασιν +“κρίσεως.” δοίην δ’ ἂν ἔγωγε καὶ οὐ τῷ τυχόντι μέτρῳ, +2. ὁ assumptum ex Β. 4. ἐνῴκησε Β. 5. ὅλος D. ὅλως Ed. +ἀγορεύει +9. τὴν assumptum ex B.D. 19. προαναφωνεῖ Β. 26. κατεκλίθημεν Β. +κατεκλείσθημεν Ed. 28. ἀνάστασιν ζῶντες· ζωῆς pro more per additionem se +corrigens B. περ assumptum ex B. + + +θανάτου πικρότερον τὸ ἀναστῆναι πρὸς κόλασιν, καὶ εἰς +μόνας αἰκίας τὸ ἀναβιῶναι λαβεῖv. κυριώτερον τοιγαροῦν +ζωὴν ὄντως τὴν ἐν χριστῷ νοητέον, τὴν ἐν ἁγιασμῷ καὶ a 355 Α. +μακαριότητι καὶ ἀδιαπτώτῳ τῇ θυμηδίᾳ· ἐπεὶ καὶ ταύτην + ἀληθῶς οὖσαν τὴν ζωὴν ἐξεπίσταται καὶ ὁ σοφὸς Ἰωάννης +λέγων “Ὁ πιστεύων εἰς τὸν Υιὸν ἔχει ζωὴν αἰώνιον, ὁ δὲ Supra iii. 36. +“ἀπειθῶν τῷ Υἱῷ οὐκ ὄψεται ζωὴν, ἀλλ’ ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ +“μενεῖ ἐπ’ αὐτόν.’’ ἰδοὺ γὰρ ἰδοὺ τὸν ἐν ἀπειθείᾳ κατειλημμένον +τὴν ζωὴν οὐκ ὄψεσθαί φησι· καίτοι παντὸς τοῦ ποιήματος + παλινδρομήσειν εἰς ζωὴν καὶ ἀναστήσεσθαι προσδοκωμένου. +πρόδηλον οὖν, ὅτι τὴν τοῖς ἁγίοις ηὐτρεπισμένην, b +τὴν ἐν δόξῃ φημὶ καὶ ἐν ἁγιασμῷ, ζωὴν εἰκότως ἀπεκάλεσεν +ὁ Σωτὴρ, ἢν ὅτι διώκειν δεήσει πρὸς μετάληψιν ἰόντας τῆς +ζωοποιούσης σαρκὸς, οὐδενὶ τῶν εὖ φρονούντων ἀμφίβολον.

+

Ἐπειδὴ δὲ διὰ πολλῶν ἤδη τῶν προκειμένων ἄρτον +ἑαυτὸν ἀπεκάλεσεν ὁ Σωτῆρ’, ἴδωμεν πάλιν, εἰ μήτι τῶν +προκατηγγελμένων εἰς νοῦν ἀναφέρεσθαι τὸν τὸν καὶ +διὰ τούτου βούλεται, καὶ τῶν ἐν τοῖς ἱεροῖς κειμένων ἀναμιμνήσκει +γραμμάτων, ἐν οἷς ὡς ἐν ἄρτου σχήματι καὶ πάλαι + κατεσημαίνετο. γέγραπται τοίνυν ἐν τοῖς ἀριθμοῖς “Καὶ c Νum. xv. 17-21. +“ ἐλάλησε κύριος πρὸς Μωυσῆν λέγων ΛάΛησον τοῖς υἱοῖς +“Ἰσραὴλ καὶ ἐρεῖς πρὸς αὐτούς Ἐν τῷ εἰσπορεύεσθαι ὑμᾶς +“εἰς τὴν γῆν εἰς ἣν ἐγὼ εἰσάγω ὑμᾶς ἐκεῖ, καὶ ἔσται ὅταν +“ἔσθητε ὑμεῖς ἀπὸ τῶν ἄρτων τῆς γῆς, ἀφελεῖτε ἀφαίρεμα + “ἀφόρισμα Καρίῳ· ἀπαρχὴν φυράματος ὑμῶν ἄρτον ἀφαίρεμα +“ἀφοριεῖτε αὐτὸ, ὡς ἀφαίρεμα ἀπὸ ἅλωνος, οὕτως ἀφοριεῖτε +“αὐτὸν, ἀπαρχὴν φυράματος ὑμῶν, καὶ δώσετε τῷ Κυρίῳ +“ἀφαίρεμα εἰς τὰς γενεὰς ὑμῶν.” αἰνιγματωδῶς μὲν οὖν καὶ d +παχεῖαν ὥσπερ τὴν ἀπὸ τοῦ γράμματος περιστολὴν ἔχων ὁ +4. τῇ assumptum ex Β. 5. τὴν οm. Catt. ἐπίσταται Catt. 7. ὄψεται] ++ τὴν Εd invitis Β. Cord. 9. παντὸς τοῦ hoc ordine Β. Catt. 10. εἰς] +πρὸς Catt. 12. ἔνδοξον Β. ἐν alt. assumptum ex Β. 16. ἑαυτὸν om. B. +20. τοίνυν] + ὡς Β. 22. ἐκπορεύεσθαι (sic) Β. 23. ὅτε Β. Statim +ἔσθητε Β. ἐσθίητε Ed. (44 al.) 24. ἀφοριεῖτε Β. 20. ἅλωνος Β. (Alex. +VII. Χ.) ἅλω Ed. + + +νόμος τὰ τοιαῦτα διετύπου· προανεφώνει δὲ πάλιν τὸν ἄρτον +ὄντως τὸν ἀληθινὸν τὸν ἐξ οὐρανοῦ καταφοιτῶντα, τουτέστι +Supra ver 22. Χριστὸν, καὶ ζωὴν διδόντα τῷ κόσμῳ. ἐννόει γὰρ ὅπως +ἄνθρωπος καθ’ ἡμᾶς διὰ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν γεγενημένος, +ἀπαρχή τις ὥσπερ τοῦ ἡμετέρου φυράματος καὶ +Num. XV 19. e ἀφόρισμα κατὰ τὸ γεγραμμένον, ἀνετέθη τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ +πρωτότοκος ἐκ νεκρῶν ἀναδεδειγμένος, καὶ ἀπαρχὴ τῆς +ἁπάντων ἀναστάσεως εἰς αὐτὸν ἀναβαίνων τὸν οὐρανόν· +Heb. ii. 16. ἐλήφθη μὲν γὰρ ἐξ ἡμῶν, σπέρματος Ἁβραὰμ +καθάπερ ὁ Παῦλός φησιν, ἀνετέθη δὲ ὡς ἐξ ἁπάντων καὶ +ὑπὲρ πάντων, ἵνα τοὺς πάντας ζωοποιήσῃ, καὶ καθάπερ ἐξ +ἅλωνος δράγμα τὸ πρῶτον ἀναφέρηται τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, +ὥσπερ δὲ ὑπάρχων κατ’ ἀλήθειαν φῶς, ἐπετίθει τοῖς ἑαυτοῦ +356 A. a μαθηταῖς τὴν ἀπὸ τοῦ πράγ·ματος χάριν· “Ὑμεῖς γάρ ἐστε,” +S.Matth. v. 14. φησι, “το φὼς του κόσμου· οὕτω καὶ ἄρτος ὑπάρχων ο +ζῶν καὶ ὁ πάντα ζωογονῶν καὶ πρὸς τὸ εἶναι συνέχων, καθ’ +ὁμοιότητα πάλιν καὶ διὰ σκιᾶς τῆς κατὰ τὸν νόμον, ὡς ἐν +ἄρτοις δώδεκα τὸν ἱερὸν ἀνετύπου τῶν ἀποστόλων χορόν. +Lev. xxiv. 1-3. λέγει γὰρ οὕτως ἐν τῷ Λευιτικῷ “Καὶ ἐλάλησε Κύριος + “πρὸς Μωυσῆν λέγων Ἔντειλαι τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ, καὶ +“λαβέτωσάν σοι ἔλαιον ἐλάινον καθαρὸν κεκομμένον εἰς +b “φῶς, καῦσαι λύχνον διὰ παντὸς ἔξωθεν τοῦ καταπετά- +“σματος ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ μαρτυρίου.’’ εἶτά +Ib. 5—7. τούτοις “Καὶ καὶ λήψεσθε σεμίδαλιν καὶ +“δέκα ἄρτους, δύο δεκάτων ἔσται ὁ ἄρτος ὁ εἷς· καὶ ἐπιθή- +“σετε αὐτοὺς δύο θέματα, ἓξ ἄρτους τὸ ἓν θέμα, ἐπὶ τὴν +“τράπεζαν τὴν καθαρὰν ἔναντι κυρίου, καὶ ἐπιθήσετε ἐπὶ +“τὸ θέμα λίβανον καθαρὸν καὶ ἅλας, καὶ ἔσται εἰς ἄρτους +“εἰς ἀνάμνησιν προκείμενα τῷ Κυρίῳ.”

+

Λύχνον μὲν οὖν τὸν ἐν τῆ ἁγίᾳ σκηνῇ, καὶ ἔξωθεν τοῦ +c κατ’ ἀπ’ ἔτ’ ἄσματος τὸν καταφωτίζοντα, τὸν μακάριον Ἰωάννην +9. μὲν om. Β. σπέρματος] + γὰρ Ed. invito Β. 14. πράγματος] γράμματος +Β. 16. πάντας Β. 18. ἄρτοις] ἀρχῇ τοῖς Β ex corr. 25. δυοδωδἐκατον +Β. ὁ prius assumptum ex B.D. 31. τὸν prius assuraptum ex B. + + +ἐν τοῖς προλαβοῦσιν εἶναι δεδώκαμεν, τρεφόμενον μὲν ἐλαίῳ Supra 250, 251. +τῷ καθαρωτάτῳ, τουτέστι, τῷ διὰ τοῦ Πνεύματος φωτισμῷ· +ἔξω γεμὴν τοῦ καταπετάσματος, μάτος, ἐπείπερ ἐστὶν ὁ λόγος αὐτῷ +κατηχητικός “Ἑτοιμάσατε γὰρ τὴν ὁδὸν κυρίου, φησὶν, Εs. xl. 3. + “εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους τοῦ Θεοῦ ἡμῶν.” τὰ δὲ ἔσω +τοῦ καταπετάσματος, τουτέστι, τὸ ἀποκεκρυμμένον περὶ +Χριστοῦ μυστήριον, οὐ λίαν ἐκφαίνει. “Ἐγὼ μὲν” γὰρ, S.Matth. iii. 11. +φησὶν, “ὑμᾶς βαπτίζω ἐν ὕδατι εἰς μετάνοιαν, ὁ δὲ ὀπίσω d +“μου ἐρχόμενος ἰσχυρότερός μου ἐστὶν, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς + “τὰ ὑποδήματα βαστάσαι, αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πνεύ- +“ματι Ἁγίῳ καὶ πυρί.’’ ὁρᾷς οὖν ὅπως καταλάμπει μὲν +αὐτὸς, ὡς ἐν ἁπλουστέρῳ τῷ λόγῳ καλῶν εἰς μετάνοιαν, τὰ +γεμὴν ἔσω τοῦ καταπετάσματος ἀπογυμνοῦν ἐπιτρέπει τῷ +βαπτίζοντι διὰ πυρὸς καὶ Πνεύματος; καὶ πλατύτερον μὲν + τὰ περὶ τούτων διειλήφαμεν, προτεθέντος ἡμῖν ῥητοῦ, κατὰ +τὴν ἀρχὴν τοῦ βιβλίου “Ἐκεῖνος ἦν ὁ λύχνος ὁ καιόμενος e supra lib. iii. cap. 1. +“καὶ φαίνων·’’ ἡψάμεθα δέ πὼς ἐκ παραδρομῆς ἀρτίως, +ἐπείπερ ἦν ἀναγκαῖον, μετὰ τὴν Ἰωάννου πάροδον, γείτονα +δεικνύειν καὶ εὐθὺς κειμένην τῶν ἁγίων ἀποστόλων τὴν + ἀνάρρησιν.

+

Διὰ γὰρ ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν ὁ λόγος προκατασημήνας +αὐτὸν διὰ τοῦ λύχνου, τὴν ἐπὶ τοῖς δώδεκα ἄρτοις +θεωρίαν ἡμῖν παρατίθησι· “Ποιήσετε γὰρ, φησὶ, δώδεκα Lev. xxiv. 5. +ἄρτους δύο δεκάτων ἔσται ο ἄρτος ο εἰς. ἔθος τῆ θείᾳ + γραφῆ τὸν ἀριθμὸν τὸν δέκα, τέλειον ἀεὶ προσδέχεσθαι καὶ +εἰδέναι πληρέστατον, ἐπείπερ ἡ τῶν ἐφεξῆς ἀριθμῶν πάροδός a 357 A. +τε καὶ θέσις, ἀνακύκλησίν τινα καὶ πολυπλασιασμὸν τῶν +αὐτῶν εἰς τὰ αὐτὰ δεχομένη, πρὸς ὅπερ ἄν τις ἐθελήσαι +βαδίζει καὶ ἐκτείνεται. ἐκ δύο τοιγαροῦν δεκάτων ἕκαστον + εἶναι κελεύει, ἵνα τὸ τέλειον ἴδῃς ἐν τοῖς μαθηταῖς, ἐν ἴση τῇ +ξυνωρίδι, τῆ τε πραγματικῇ φημι καὶ τῆ κατὰ θεωρίαν +19. ἀποστόλων] + ἡμῖν Ed. invito Β. 22. αὐτὸν] αὐτῶν Β. Statim διὰ +τοῦ λύχνου assumptum ex Β. ἐπὶ Β. ἐν Ed. 27. ἀνάκλησιν Β. 28. τις +assumptum ex Β. 29. τοιγαροῦν] τοίνυν Β. 30 ἐν ἴση] ἐν ἐν ἐνήση Β. + + +ἀρετῇ. ἐπιτίθεσθαι γεμὴν δύο θέματα κελεύει χρησίμως, +μονονουχὶ καὶ τὴν στάσιν αὐτὴν ὑποδεικνὺς, ἢν ἔθος ἦν +κατὰ τὸ εἰκὸς ποιεῖσθαι, μέσον ἀεὶ τὸν κύριον δεχομένους, +b καὶ ὥσπερ τινὰ καθηγητὴν ἀεὶ κυκλοῦν εἰθισμένους αὐτόν. +2 Cor. ii.15. ἵνα δὲ μάθωμεν, ὅτι καθάπερ ὁ Παῦλός φησι, Χριστοῦ +γεγόνασιν εὐωδία τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, ἐπιτίθεσθαι τοῖς +ἄρτοις κελεύει τὸν λιβανωτὸν, καταπάττεσθαι δὲ καὶ ἁλσίν. +S.Matth. v. 13. εἴρηται γάρ που πρὸς αὐτούς “Ὑμεῖς ἐστε τὸ ἅλας +“γῆς·” ἀλλὰ καὶ τῇ τῶν σαββάτων ἡμέρᾳ +κελεύει χρησίμως· ἀνεδείχθησαν γὰρ ἐν ἐσχάτοις τοῦ αἰῶνος +c καιροῖς, ἐσχάτη δὲ τῆς ἑβδομάδος ἡμέρα τὸ σάββατοv. καὶ +οὐχὶ τοῦτο μόνον, ἁλλ’ ἐπείπερ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς τοῦ +Σωτῆρος ἡμῶν ἐπιδημίας ἐσαββατίσαμεν πνευματικῶς· ἠργήσαμεν +γὰρ ἐξ ἁμαρτιῶv. συνέβη δὲ καὶ τοὺς ἁγίους τότε +ἡμῖν ἀποστόλους ἀναδειχθῆναι, ὧν καὶ τὰ θεῖα τρεφόμενοι +συγγράμματα πρὸς ζωὴν ἀναβαίνομεν τὴν ἐν ἁγιασμῷ. +διὰ τοῦτο κατὰ τὴν τῶν σαββάτων ἡμέραν προκεῖσθαι +μάλιστα κελεύει τοὺς ἄρτους ἐν τῆ ἁγίᾳ τραπέζῃ, τουτέστιν +ἐν τῆ Ἐκκλησίᾳ· σημαίνεται γὰρ πολλάκις ἀπὸ μέρους τὸ +d πᾶv. τί δ’ ἂν γένοιτο τῆς ἁγίας Χριστοῦ τραπέζης τὸ +ἁγιώτερον; οὐκοῦν ὡς ἄρτος μὲν ὁ Σωτῆρ’ προανετυποῦτο +κατὰ τὸν νόμον· ἄρτοι δὲ πάλιν οἱ μαθηταὶ καθ’ ὁμοιότητα +τὴν αὐτοῦ· πάντα γὰρ ἀληθινῶς μὲν ἦν ἐν Χριστῷ, καθ’ +ὁμοιότητα δὲ τὴν ὡς πρὸς αὐτὸν, καὶ ἐφ’ ἡμᾶς διὰ τῆς αὐτοῦ +χάριτος.

+52

Ἐμάχοντο οὖν πρὸς ἀλλήλους οἱ Ἰουδαῖοι λέγοντες Πῶς +53 ἡμῖν οὖτος δοῦναι τὴν σάρκα φαγεῖν; εἶπεν οὖν αὐτοῦς +e δ Ἰησοῦς.

+Prov. viii. 9.

“Πάντα ἐνώπια τοῖς συνιοῦσι, καὶ ὀρθὰ τοῖς εὑρίσκουσι +“γνῶσιν,” κατὰ τὸ γεγραμμένον· σκοτεινὸν δὲ τοῖς ἀνοήτοις +1. χρησίμως assumptum ex Β. 3. Κύριον] χριστὸν Β. 7. λίβανον Β. +καταπλάττεσθαι Β. 8. γάρ] δὲ Β. Statim που post αὐτοὺς tr. Β. 10. καιροῖς +τοῦ αἰῶνος inverso ordine Β. 14. τότε ante κοὶ tr. Ed. invito Β. 27. ἡμῖν +οὗτος hoc ordine Β. cf, in xii Proph. 562 a. + + +καὶ τὸ λίαν εὑ μάθες. ὁ μὲν γὰρ συνετὸς ὄντως ἀκροατὴς, +τὸ μὲν τῶν μαθημάτων εὐσυνοπτότερον τῷ τῆς διανοίας +ἐγκατακλείει θησαυρῷ, μελησμὸν ἐπὶ τούτῳ μηδένα καταδεξάμενος· +τὰ δὲ ἐφ’ οἷς ἂν φαίνηται χαλεπὸς ὁ λόγος, + ταῖς ἐρεύναις περινοστεῖ, καὶ φιλοπευστῶν οὐ παύεται. καί +μοι δοκεῖ τοιοῦτόν τι χρησίμως ἐπείγεσθαι δρᾶν, ὁποῖόν τι a 358 A. +φασὶ τὰς εὐδρομωτάτας καὶ θηρευτικὰς ἀπεργάζεσθαι κύνας, +αἳ πρὸς αἴσθησιν τὴν διὰ ῥινῶν πολλὴν ἔχουσαι παρὰ τῆς +φύσεως τὴν ὀξύτητα, τὰς τῶν ζητουμένων καταδύσεις ἀεὶ + περιθέουσιv. ἢ γὰρ οὐχὶ πρὸς τοιαύτην τινὰ τὴν ἕξιν +καλέσει τὸ σοφὸν καὶ προφητικὸν ὧδε λόγιον ἔχον “Ζητῶν Es. xxi. 12. +“ζήτει, καὶ παρ’ ἐμοὶ οἴκει;” χρὴ γὰρ ζητοῦντα +τουτέστι, συντονωτάτην εἰς τοῦτο τὴν προθυμίαν εἰσφέροντα +μὴ ἀπονοσφίζεσθαί ποι πρὸς ἐξιτήλους ἐννοίας, ἀλλ’ ὅσῳπερ b + ἂν ἀποτραχύνηταί τι πρὸς δυσχέρειαν, τοσούτῳ δὴ μᾶλλον +ὀξυτέρῳ προσέχεσθαι νῷ, καὶ γοργοτέραις ἐνθυμημάτων +ἐκπολιορκεῖν προσβολαῖς τὸ κρυπτόμενοv. ἀλλὰ γὰρ ὁ +ἀτριβής τε καὶ ἀχειραγώγητος νοῦς, ὅπερ ἂν αὐτὸν ἀνατρέχῃ, +τοῦτο πάντως ἐξυβρίζει ταῖς ἀπειθείαις, καὶ ὡς κίβδηλον + ἐκτρέπεται τὸ νικῶν, ἐξ ἀπαιδεύτου θράσους καὶ εἰς ἐσχάτην +ἀναβαίνων ὑπεροψίαv. τὸ γὰρ μηδενὶ παραχωρεῖν ἐθέλειν, c +μηδὲ οἴεσθαί τι μεῖζον ὑπάρχειν αὐτοῦ, πῶς οὐκ ἂν εἴη +λοιπὸν, ὅπερ ἀρτίως εἰρήκαμεν;

+

Τούτῳ περιπεσόντας τῷ πάθει καὶ τοὺς Ἰουδαίους εὑρήσομεν + εἰς τὴν τοῦ πράγματος ἀφορῶντες φύσιv. δέον γὰρ +αὐτοὺς παραδέχεσθαι μὲν ἀμελ[λ]ητὶ τοῦ Σωτῆρος τοὺς λόγους, +προτεθαυμακότας ἤδη διὰ πολλῶν τὴν θεοπρεπῆ δύναμιν +αὐτοῦ καὶ τὴν ἐφ’ ἅπασιν ἄμαχον ἐξουσίαν, ἐπὶ δὲ τοῖς +δυσεφίκτοις φιλοπευστεῖν, καὶ παιδεύεσθαι μᾶλλον παρα- +3. ἐγκατακλείεσθαι Β. μελλησμὸν correxit Migne. καταδεξάμενος Β. παραδεξάμενος +Εd. 4. ἐφ’] ἐν B. 5. τοῖς] καὶ Migne. 6. τοιοῦτόν τι] τὸ +τοιοῦτόν τινα Β. τι alt.] τε Β. 9. ἀεὶ καταδύσεις inverso ordine Β. 11, τὸ +Β. τὸν Ed. 15. δὴ] δεῖ Β. 16. προσέχεσθαι Β. προσέρχεσθαι Ed. +17. γὰρ om. Β. 22. τι] τὸ Β. 26. ἀμελλητὶ correxi post Migne. +28. ἄμαχον ἐφ’ ἅπασιν inverso ordine Β. + + +d καλεῖν περὶ ὧν ἂν φαίνοιντο δυσχεραίνοντες· πάλιν τό Πῶς +ἀνοήτως ἐπὶ Θεοῦ λέγουσιν, ὥσπερ οὐκ εἰδότες, ὅτι δυσφημίας +ἁπάσης ἀνάπλεως ὁ λόγος ὁρᾶται. τὸ γὰρ πάντα +δύνασθαι κατορθοῦν ἀκονιτὶ πρόσεστι τῶ Θεῶ. ψυχικοὶ +1 Cor. ii. 14. ὄντες, καθάπερ φησὶν ὁ μακάριος Παῦλος, οὐκ ἐδέχοντο “τὰ +“τοῦ πνεύματος τοῦ Θεοῦ, μωρία’’ δὲ αὐτοῖς τὸ σεπτὸν +οὕτως ὁρᾶται μυστήριον.

+

Δεῖ τοιγαροῦν ἐντεῦθεν ἡμᾶς ὠφελουμένους, καὶ ἐξ ὧν +ἕτεροι πταίουσι τὸν οἰκεῖον ἐπανορθοῦντας βίον, ἐν ταῖς +e παραλήψεσι τῶν θείων μυστηρίων πίστιν μὲν ἔχειν ἀζήτητον, +μηδενὶ δὲ τῶν λεγομένων ἐπιφέρειν τό Πῶς· Ἰουδαϊκὸν +γὰρ τὸ ῥῆμα, καὶ κολάσεως δὲ τῆς ἐσχάτης διὰ τοῦτο +παραίτιον· ἐπεὶ καὶ ὁ τῆς Ἰουδαίων συναγωγῆς ἡγούμενος. +Supra iii. 9. Νικόδημος δὲ οὗτος ἦν· τό “Πῶς δύναται ταῦτα γενέσθαι” +λέγων, ὅτε τῶν θείων κατηκροᾶτο λόγων, ἐγελᾶτο δικαίως +Ib. 10. ἀκούσας “Σὺ εἶ ὁ διδάσκαλος τοῦ Ἰσραὴλ καὶ ταῦτα οὐ +“γινώσκεις” ἐντεχνέστεροι τοίνυν πρὸς τὴν τοῦ συμφέροντος +359 Α. a καὶ διὰ τῆς ἑτέρων ἀτοπίας εὑρισκόμενοι, τό Πῶς +λέγειν ἐφ’ οἷς ἂν ἐργάζηται Θεὸς παραιτώμεθα, ἀνατιθέναι +δὲ μᾶλλον μελετήσωμεν αὐτῷ τῶν ἰδίων ἔργων τὴν ὁδὸν +ἐξεπίστασθαι· ὅνπερ γὰρ τρόπον εἴσεται μὲν οὐδεὶς, τὸ τί +Heb. xi. 6. κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ Θεὸς, δικαιοῦται δὲ πιστεύων “ὅτι +“καὶ τοῖς ἐκζητοῦσιν αὐτὸν μισθαποδότης γίνεται,’’ οὕτως +ἀγνοήσει μὲν πάλιν τὸν ἐφ’ ἑκάστῳ τῶν τελουμένων παρ’ +αὐτοῦ τρόπον, ἀνατιθεὶς δὲ τῆ πίστει τὴν ἔκβασιν, καὶ τὸ +πάντα δύνασθαι συναινῶν τῷ ὑπὲρ πάντας Θεῷ, κομιεῖται +b τῆς οὕτως ἀγαθῆς διαλήψεως οὐκ εὐκαταφρόνητον τὸν +μισθόv. οὕτω γὰρ ἡμᾶς διακεῖσθαι καὶ αὐτὸς ἐθέλων ὁ +Es. lv. 8, 9. πάντων Δεσπότης διὰ τοῦ προφήτου φησὶν Ἠσαίου “Οὐ +“γάρ εἰσιν αἱ βουλαί μου ὥσπερ αἱ βουλαὶ ὑμῶν, οὐδὲ +“ὥσπερ αἱ ὁδοὶ ὑμῶν αἱ ὁδοί μου, λέγει Κύριος. ἀλλ᾿ ὡς +1. φαίνοιντο Β. φαίνονται (= φαίνωνται) Ed. 5. φησὶν om. Β. 6. σεπτὸν +Β. συνετὸν Ed. 14. γενέσθαι om. Β. 18 ἀτοπίας] ἀπειθείας Β. 22. ὁ +om. Β. 24. πάλιν om Β. 27. εὐκαταφρόνητον Β. καταφρόνητόν Ed. + + +“ἀπέχει ὁ οὐρανὸς ἀπὸ τῆς γῆς, οὕτως ἀπέχουσιν αἱ ὁδοί +“μου ἀπὸ τῶν ὁδῶν ὑμῶν καὶ τὰ διανοήματα ὑμῶν ἀπὸ τῆς +“διανοίας μου·’’ ὁ δὲ τοσοῦτον ἡμῶν κατά τε σοφίαν καὶ +δύναμιν ὑπερκείμενος, πῶς οὐχὶ καὶ ἐργάσεται παραδόξως, + καὶ τὴν ὑπεραλεῖται ὑπεραλεῖται κατάληψιν;

c +

Βουλοίμην δ’ ἃν ἔτι καὶ λογισμὸν ἐπὶ τούτοις οὐκ +ἄκομψον, ὥς γε μοι φαίνεται, παρεισενεγκεῖv. οἱ μὲν γὰρ +κατὰ τόνδε τὸν βίον τῆς καλουμένης μηχανικῆς τὴν ἐπιστήμην +ἐπανελόμενοι, μέγα τι πολλάκις κατορθοῦν ἐπαγγάλλονται, + καὶ τῶν μὲν ἀκροωμένων διαλανθάνει τὸν νοῦν πρὸ +τῆς θεωρίας τῶν δρωμένων ἡ μέθοδος· εἰς δὲ τὴν ἐνοῦσαν +αὐτοῖς ἀποβλέποντες τέχνην, καὶ πρὸ πείρας αὐτῆς ποιούμεθα +τῆ πίστει δεκτὸν, τὸ ἀντιτείνειν ἔτι δυσωπούμενοι. d +πῶς οὖν, ἐρεῖ τις, οὐκ ἂν εἶεν εἰκότως δεινοῖς ἐγκλήμασιν + ἔνοχοι, τὸν ἁπάντων ἀριστοτέχνην Θεὸν ταῖς ἀπειθείαις +ἀτιμάζειν κατατολμῶντες, οἱ τό Πῶς ἐφ’ ὧν ἃν ἐργάζηται +λέγειν οὐ παραιτούμενοι, καίτοι σοφίας ἁπάσης χορηγὸν +ἐγνωκότες αὐτὸν, καὶ ὅτι πάντα δύναται διὰ πάσης παιδευόμενοι +τῆς θείας γραφῆς; εἰ δὲ ἐπιμένεις Ἰουδαῖε λέγων τό + Πὴ, ἐρῶ σοι κἀγὼ τὴν σὴν ἀμαθίαν διὰ σὲ μιμούμενος +Πῶς ἐξῆλθες ἐξ Αἰγύπτου; πῶς δὲ, εἰπέ μοι, καὶ εἰς ὄφιν e +μετετράπη ῥάβδος ἡ Μωυσαϊκή; πῶς ἐλεπρώθη μὲν ἡ χεὶρ, +ἀποκατεστάθη δὲ αὖθις, ὡς γέγραπται; πῶς εἰς τὴν αἵματος +φύσιν μετῆλθε τὸ ὕδωρ; πῶς διῆλθες διὰ μέσης θαλάσσης + “ὡς διὰ ξηρᾶς;” πῶς δὲ διὰ ξύλου τὸ πικρὸν τῆς Μεῤῥᾶς Heb. xi. 29. +ὕδωρ εἰς γλυκὺ μετεσκευάζετο; πῶς δέ σοι καὶ ὕδωρ ἐκ τῶν +πετραίων ἀνεδόθη μαστῶν; πῶς ἐπὶ σὲ κατηνέχθη τὸ +μάννα; πῶς δὲ κατὰ χώραν ἔστη πάλιν ὁ Ἰορδάνης; ἢ πῶς +κατεσείσθη διὰ μόνης κραυγῆς τῆς Ἱεριχοῦς τὸ ἀπόρθητον a 360 Α. + τεῖχος, καὶ οὐκ ἐπιλείψει λέγοντά σε τό Πῶς; πολλὰ γὰρ +3. τε om. Β. 5. ὑμετέραν Β. 13. λεκτὸν Β. 20. ἐμ σοι] ἐρῶ +σι (sic) D. διὰ σὲ assumptum ex Β. 24. μετῆλθε Β. μετέστη Ed. +27. μαστῶν ἀνεδόθη inverso ordine Β. 29. ἐσείσθη Β. ἀπόρθητον] ἀπόρρηκτον +Β. 30. ἐπιλήψει B.D. σοι Β. Statim τὸ om. + + +ἤδη προτεθαυμακὼς ἁλώσῃ μεγαλουργήματα, οἷς εἴπερ +ἐπάγεις τό Πῶς, ὅλη παντελῶς ἀπειθήσεις τῇ θείᾳ γραφῇ, +καὶ πάντας τῶν ἁγίων προφητῶν ἀνατρέψεις τοὺς λόγους, +καὶ αὐτοῦ δὲ πρὸ πάντων τοῦ σοῦ Μωυσέως τὰ ἱερὰ συγγράμματα. +οὐκοῦν ἔδει μᾶλλον πιστεύοντας τῷ Χριστῷ, +καὶ τοῖς παρ’ αὐτοῦ λεγομένοις ἀμελλητὶ κατανεύοντας μανθάνειν +ἐπείγεσθαι μᾶλλον τῆς εὐλογίας τὸν τρόπον, οὐκ +b ἀπερισκέπτως ἐμπαροινεῖν λέγοντας Πῶς δύναται οὗτος ἡμῖν +δουναι τὴν σαρκα αυτου φαγειν; ὅτι καὶ τό οὕτος, ἐν ὑπεροψίᾳ +φασί· τοιοῦτόν τι γὰρ πάλιν αὐτοῖς τὸ ὑπέρογκον +ὑπαινίττεται ῥῆμα.

+

Ἀμὴν ἀμὴν λέΓω ὑμῖν, ἐὰν μὴ φάγητε τὴν σάρκα τοῦ +τοῦ ἀνθρώπου καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν +ἐν ἑαυτοῖς.

+

Μακρόθυμος ὄντως καὶ πολυέλεος ὁ χριστὸς, ὥσπερ οὖν +ἔξεστι καὶ ἐξ αὐτῶν ἤδη τῶν προκειμένων ἰδεῖv. φιλονεικήσας +c γὰρ οὐδαμῶς ταῖς τῶν ἀπειθούντων μικροψυχίαις, +πάλιν αὐτοῖς τὴν ζωοποιὸν τοῦ μυστηρίου γνῶσιν ἐπιδαψιλεύεται, +καὶ νικήσας ὡς Θεὸς τὴν τῶν λυπούντων ἀλαζονείαν, +τὰ δι’ ὧν εἰς μακραίωνα βίον ἀναβήσονταί φησι· καὶ +τίνα μὲν τρόπον αὐτοῖς τὴν σάρκα δώσει φαγεῖν, οὔπω +διδάσκει· ᾔδει γὰρ ὄντας ἐν σκότει καὶ νοεῖν οὐδαμόθεν +ἰσχύοντας τὸ ἀπόρρητον· ὅσον δὲ αὐτοῖς ἐκ τοῦ φαγεῖν +ἀγαθὸν ἐκβήσεται, παραδεικνύει χρησίμως, ἵνα τάχα πὼς +αὐτοὺς ταῖς εἰς τὸ βούλεσθαι ζῆν ἀπεράντοις ἡδοναῖς ἑτοι- +2. ἐπάγοις Β. 4. σου assumptum ex B.D. 6. ἀμελλητὶ correxi post +Migne. 8. δοῦναι ἡμῖν inverso ordine B.a. 9. ὅτι καὶ Β. Cord. καὶ γὰρ b. +οὕτω καὶ Ed. ἐν ὑπεροψίᾳ δὲ φασὶ καὶ τὸ οὗτος a. 10. τι assumptum ex Β. +15. καὶ πολυέλεος ὄντως inverso ordine Β. ὄντως deest in Catt. 16. καὶ +ἔξεστι inverso ordine Β. invitis Catt. ἤδη—ἰδεῖν om. Β. ἤδη om, a. habet Cord. +17. φιλονεικούντων pro ἀπειθούντων Cord. 21. δώσει] δόσιν Β. 22. ᾔδει +γὰρ ὄντας] ἤδη γὰρ ὄντας ᾔδει (quasi ᾔδει γὰρ ὄντος ᾔδει) Β. Statim ἐν σκότει om. +Β. ὄντας ἐν σκότει καὶ om., αὐτοὺς in loco exhibent, abbreviantes Catt. 23. ἀγαθὸν +ἐκ τοῦ φαγεῖν inverso ordine Catt. 24. παραδείκνυσι a. 24—p. 529. +1. ἵνα τάχα—διδάξειε] τάχα πὼς αὐτοὺς εἰς τὸ βούλεσθαι ζῆν ἀπεράντως εἰς τὸ βούλεσθαι. +ἡδοναῖς ἑτοιμότερον ἐπείθετο πιστεύειν δίδαξις Β. verba desunt in Catt. + + +μότερον πείθων, τὸ πιστεύειν διδάξειε. πεπιστευκόσι γὰρ ἤδη d +καὶ τὸ μανθάνειν δύνασθαι πρεπόντως ἀκολουθεῖ. ἐπεὶ καὶ +οὕτω φησὶν ὁ προφήτης ‘Hσαΐας “Ἐὰν γὰρ μὴ πιστεύσητε, Εs. vii. 9. +“οὐδ’ οὐ μὴ συνῆτε.’’ οὐκοῦν ἔδει προεῤῥιζωμένης ἐν αὐτοῖς + τῆς πίστεως, δευτέραν ἐπεισκρίνεσθαι τὴν ἐφ’ οἷς ἀγνοοῦσι +σύνεσιν, καὶ οὐ πρεσβυτέραν τῆς πίστεως ὁρᾶσθαι τὴν +ζήτησιν.

+

Διὰ ταύτην οἶμαι τὴν αἰτίαν παρεὶς εἰκότως ὁ κύριος τὸ +λέγειν αὐτοῖς, τίνα τρόπον ἐπιδώσει τὴν σάρκα αὐτοῦ + φαγεῖν, ἐπὶ τὸ χρῆναι πιστεύειν πρὸ τῆς ἐρεύνης καλεῖ. e +τοῖς γὰρ ἤδη πεπιστευκόσι, διακλάσας τὸν ἄρτον ἐδίδου, +λέγων “Λαβετε, φάγετε, τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου· ὁμοίως s.Matth xxvi. 26. +δὲ καὶ εἰς πάντας τὸ ποτήριον περιενεγκών Λάβετε “πίετε,’’ Ib. 27. +φησὶν, “ἐξ αὐτοῦ πάντες· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ αἷμά μου τῆς + “διαθήκης τὸ ὑπὲρ πολλῶν ἐκχυνόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρ- +“τιῶv. ὁρᾷς ὅπως τοῖς μὲν ἀνοηταίνουσιν ἔτι, καὶ τὸ +πιστεύειν ἀζήτητον ἐξωθουμένοις, οὐκ ἐξηγεῖται τοῦ μυστηρίου a 361 A. +τὸν τρόπον, τοῖς δὲ ἤδη πεπιστευκόσι σαφέστατα +διειπὼν εὑρίσκεται; ἀκουέτωσαν τοίνυν οἱ τὴν πίστιν τὴν + εἰς Χριστὸν ἐξ ἀνοίας οὔπω παραδεξάμενοι Ἐὰν μὴ φάγητε +τὴν σαρκα του υιου του ανθρωπου και πίητε αυτου τὸ αιμα, +ὦτε ζωὴν αἰώνιον ἐν ἑαυτοῖς· ἀμέτοχοι γὰρ παντελῶς +ἄγευστοι διαμένουσι τῆς ἐν ἁγιασμῷ καὶ μακαριότητι ζωῆς, +οἱ διὰ τῆς μυστικῆς εὐλογίας οὐ παραδεξάμενοι τὸν Ἰησοῦν. + ζωὴ μὲν γὰρ κατὰ φύσιν ἐστὶ, καθὸ καὶ ἐκ ζῶντος ἐγεννήθη b +Πατρός· ζωοποιὸν δὲ οὐδὲν ἧττον καὶ τὸ ἅγιον αὐτοῦ σῶμα, +συνενηνεγμένον τρόπον τινὰ καὶ ἀρρήτως ἑνωθὲν τῷ τὰ +πάντα ζωογονοῦντι Λόγῳ· διὸ αὐτοῦ λελόγισται, καὶ ὡς εἷς +νοεῖται σὺν αὐτῷ. ἀδιαίρετος γὰρ μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν, + πλὴν ὅσον εἰς τὸ εἰδέναι τὸν ἐκ Θεοῦ Πατρὸς ἥκοντα Λόγον +15. ἐκχυνόμενον Β. 17. ἀζήτητον Β. ἀζητήτως Ed. 20. Ἐὰν Β. ὂν Εd. +22. αἰώνιον assumptum ex Β. ℵ) 23. διαμένουσι Β. μένουσι Ed. 24. Ἰησοῦν. +B.D mg. υἱὸν D. Ed. 27 συνενηνεγμένον] συνημμένον Cord. nullam +in a var. notavi. + + +καὶ τὸν ἐκ τῆς παρθένου ναὸν, οὐ ταὐτὸν μὲν οὖν ὄντα τῇ +φύσει· οὐ γὰρ ὁμοούσιον τῷ ἐκ Θεοῦ Λόγῳ τὸ σῶμα· ἓν δὲ +τῆ συνόδῳ καὶ τῆ ἀπερινοήτῳ συνδρομῇ· καὶ ἐπείπερ ζωο- +c ποιὸς γέγονε τοῦ Σωτῆρος ἡ σὰρξ, ἅτε δὴ τῇ κατὰ φύσιν +ἡνωμένη ζωῇ, τῷ ἐκ Θεοῦ δηλονότι Λόγῳ, ὅταν αὐτῆς +ἀπογευσώμεθα, τότε τὴν ζωὴν ἔχομεν ἐν ἑαυτοῖς συνενούμενοι +καὶ ἡμεῖς αὐτῇ, καθάπερ οὖν αὐτὴ τῷ ἐνοικήσαντι +Λόγῳ. διὰ γάρ τοι τοῦτο καὶ ἐν τῷ τοὺς νεκροὺς διανιστᾶν, +οὐ λόγῳ μόνον, οὐδὲ τοῖς θεοπρεπέσιν ἐπιτάγμασιν ὁ Σωτῆρ’ +ἐνεργῶν εὑρίσκεται, ἀλλὰ συνεργάτην ὡσπερ τινὰ πρὸς +τοῦτο δὴ μάλιστα τὴν ἁγίαν αὐτοῦ λαμβάνειν ἠπείγετο +d σάρκα, ἵνα δεικνύῃ ζωοποιεῖν δυναμένην, καὶ ὡς ἓν ἤδη +γενομένην πρὸς αὐτόv. καὶ γὰρ ἦν ὄντως ἴδιον αὐτοῦ, καὶ +οὐχ ἑτέρου τὸ σῶμα. καὶ γοῦν ὅτε τὸ τοῦ ἀρχισυναγώγου +S. Luc. viii. 54. κόριον διανίστη λέγων “Ἡ παῖς ἔγειραι,’’ ἐκράτησε τῆς +χειρὸς αὐτῆς, καθὰ γέγραπται· ζωοποιῶν μὲν ὡς Θεὸς, τῷ +παντουργῷ προστάγματι· ζωοποιῶν δὲ αὖ πάλιν καὶ διὰ τῆς +ἁφῆς τῆς ἁγίας σαρκὸς, μίαν τε καὶ συγγενῆ δι’ ἀμφοῖν +ἐπιδείκνυσι τὴν ἐνέργειαv. ἀλλὰ καὶ ὅτε εἰσεπορεύετο εἰς +Ib. vii. 12. e πόλιν καλουμένην Ναὶν, καὶ “ἐξεκομίζετο μονογενὴς υἱὸς +Ib. 14. “τεθνηκὼς τῆ μητρὶ αὐτοῦ,’’ πάλιν “ἥψατο τῆς σοροῦ, +“λέγων Νεανίσκε, σοὶ λέγω, ἐγέρθητι.’’ καὶ οὐ μόνον +δίδωσιν ἐνεργεῖν τῷ λόγῳ τὴν τῶν νεκρῶν ἀναβίωσιν, ἀλλ’ +ἵνα δείξη ζωοποιὸν τὸ ἴδιον σῶμα, καθάπερ οὖν ἤδη προείπομεν, +τῶν τεθνεώτων ἅπτεται, καὶ δι’ αὐτοῦ τὴν ζωὴν +ἐντιθεὶς τοῖς ἤδη κατεφθαρμένοις. καὶ εἰ διὰ μόνης ἁφῆς +τῆς ἁγίας σαρκὸς ζωοποιεῖται τὸ διεφθαρμένον, πῶς οὐχὶ +πλουσιωτέραν ἀποκερδανοῦμεν τὴν ζωοπιὸν εὐλογίαν, ὅταν +1. μὲν οὖν ὄντα Β. μὲν ὄντα a. μένοντα Ed. δὲ ὄντα Cord. 3. alt. assumptum +ex Catt. 4. τοῦ Σωτῆρος ἡ] ἡ τοῦ Κυρίου Β. invitis Catt. τῇ +om. Β. verba quaedam desunt pro more in Catt. 6. ἀπογευσώμεθα D. a. +ἀπογευώμεθα Cord. ἀπογευσόμεθα Ed. 10. ἐνεργῶν B. Catt. ἐνεργὸς Ed. +συνεργάτιν a. 13. ὄντως] ἀκολούθως a. ἀληθῶς Cord. 14. ἑτέρου D. +Catt. ἕτερον Aub. ἕτερον Migne. τὸ alt. om. B. 19. ἐπιδεικνὺς Β. Cord. +22. μόνον B. μόνῳ Ed. 24. ζωοποιὸν post σῶμα transponit Β. οὖν om. Β. +27. ζωοποιεῖ Β. διεφθαρμένον Β. ἐφθαρμένον Ed. + + +αὐτῆς καὶ ἀπογευσώμεθα; μεταποιήσει γὰρ πάντως εἰς τὸ a 362 Α. +ἴδιον ἀγαθὸν, τουτέστι τὴν ἀθανασίαν, τοὺς μετεσχηκότας +αὐτῆς.

+

Kαὶ μὴ θαυμάσῃς ἐπὶ τούτῳ, μηδὲ εἴπῃς κατὰ σεαυτὸν + Ἰουδαϊκῶς τό Πῶς· ἐννόει δὲ μᾶλλον ὅτι ψυχρὸν τῇ φύσει +τὸ ὕδωρ ἐστίν· ἀλλ’ ὅταν εἰς λέβητα κεχυμένον ὁμιλήση τῷ +πυρὶ, τότε τῆς μὲν ἰδίας μονονουχὶ καὶ ἐπιλανθάνεται φύσεως, +εἰς δὲ τὴν τοῦ νενικηκότος ἐνέργειαν ἀποφοιτᾷ. τὸν +αὐτὸν οὖν ἄρα καὶ ἡμεῖς τρόπον, εἰ καὶ φθαρτοὶ διὰ τὴν + φύσιν ἐσμὲν τῆς σαρκὸς, ἀλλὰ τῆ μίξει τῆς ζωῆς τὴν +ἑαυτῶν ἀφέντες ἀσθένειαν, εἰς τὸ ἐκείνης ἴδιον ἀναστοιχειούμεθα, b +τουτέστι τὴν ζωήv. ἔδει γὰρ ἐδεῖ, μὴ μόνον διὰ τοῦ +Ἀγίου Πνεύματος εἰς ζωῆς καινότητα τὴν ψυχὴν ἀνακτίζεσθαι, +ἀλλὰ γὰρ καὶ τὸ παχὺ τοῦτο καὶ γεῶδες σῶμα διὰ + παχυτέρας καὶ συγγενοῦς ἁγιάζεσθαι μεταλήψεως καὶ καλεῖσθαι +πρὸς ἀφθαρσίαv. οἰέσθω δὲ μηδαμῶς ὁ νωθρὸς εἰς +σύνεσιν Ἰουδαῖος, νεωτέρων ἡμῖν μυστηρίων ἀνηυρῆσθαι +τρόποv. θεωρήσει γὰρ ἐν ἀρχαιοτέροις συγγράμμασι, φημὶ +δὲ τοῖς Μωυσαϊκοῖς, προκαταγραφόμενον ἤδη καὶ τῆς ἀληθείας c + φοροῦντα τὴν δύναμιν, ὅτι καὶ ἐν ψιλοῖς ἐτελεῖτο τοῖς +σχήμασι. τί γὰρ ἐδυσώπησεν, εἰπέ μοι, τὸν ὀλοθρευτήν; +τί δὲ καὶ τοὺς προγόνους ἐκείνων μὴ συναπολέσθαι τοῖς +Αἰγυπτίοις παρεσκεύασεν, ὅτε κατὰ τῶν πρωτοτόκων ὁ +πάντα νικῶν ἐξωπλίζετο θάνατος; ἆρ’ οὐχὶ πᾶσιν ἂν γένοιτο + συμφανὲς, ὡς ἐπείπερ τῷ θείῳ νόμῳ καταπειθόμενοι τεθύκασι +τὸν ἀμνὸν, καὶ τῶν ἐκείνου σαρκῶν ἀπογευσάμενοι +κατέχρισαν τῷ αἵματι τὰς φλιὰς, παρελαύνειν αὐτοὺς ὡς Exod. xii 7. +ἡγιασμένους ὁ θάνατος ἠναγκάζετο; παρετέτακτο μὲν γὰρ γὰρ d +κατὰ πάσης τῆς ἀνθρωπείας φύσεως ὁ ὀλοθρευτὴς, τουτἐστιν, + ἐστιν, ὁ τῆς σαρκὸς θάνατος, διὰ τὴν ἐν τῷ πρωτοπλάστῳ +6. τῷ assumptum ex Β. 10. τῆς ζωῆς assumpta ex B.D. Deesse aliquid +notat Migne. 12. τὴν pro διὰ Β. 1 8. ἀρχαιοτέροις Β. ἀρκαιοτάτοις Ed. +20. ἀφοροῦντα Β. ὅτι Β. ὅτε Ed. 22. προγόνους] + τοὺς Ed. invito Β. +28. τετάκτο Β. + + +Gen. iii. 19. παράβασιv. τότε γὰρ πρῶτον ἠκούσαμεν “Γῆ εἶ καὶ εἰς +“γῆν ἀπελεύσῃ” ἀλλ’ ἐπείπερ ἔμελλε τὸν οὕτω δεινὸν +ἀνατρέψειν τύραννον ὁ χριστὸς, διὰ τῆς ἁγίας αὐτοῦ +σαρκὸς ἐν ἡμῖν γινόμενος ὡς ζωὴ, προανετυποῦτο τοῖς +e πάλαι τὸ μυστήριον, καὶ ἀπεγεύοντο τῶν τοῦ προβάτου +κρεῶν, ἁγιαζόμενοί τε τῷ αἵματι διεσώζοντο, παρατρέχοντος +αὐτοὺς, κατὰ βούλησιν Θεοῦ, τοῦ ὀλοθρεύειν τεταγμένου, +τοὺς οἵπερ ἦσαν μέτοχοι τοῦ ἀμνοῦ. τί τοιγαροῦν χαλεπαίνεις, +Ἰουδαῖε, πρὸς τὴν ἐκ τῶν τύπων ἤδη καλούμενος +ἀλήθειαν, ὅταν λέγη χριστός Ἐὰν μὴ φάγητε τὴν σάρκα τοῦ +ὠοῦ του ανθρωπου καὶ πίητε αυτου τὸ αιμα, οὐκ ἔχετε ζώην ἐν +ἑαυτοῖς; καίτοι μᾶλλον ἐχρῆν εὐθαρσέστερόν πὼς ἐπὶ +363 Α. a τῶν μυστηρίων ἰέναι κατάληψιν, διὰ τῶν Μωυσαϊκῶν προπαιδγωηθέντα +βιβλίων, καὶ διὰ σχημάτων ἀρχαιοτάτων +ἐπὶ τὸ χρῆναι πιστεύειν ἀνενδοιάστως χειραγωγούμενοv.

+54

Ὁ τρώγων μου τι τὴν κὼ πίνων μου τὸ αἷμα ἔχει ζωὴν +αἰώνιον, κἀγὼ ἀναστήσω αἠτὸν ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ.

+

Kἀν τούτῳ δὴ μάλιστα θαυμάσαι προσήκει τὸν ἅγιον +Supra i. 14. ἀνακεκραγότα· “Καὶ ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο,” διαρρήδην +ἀνακεκραγότα· οὐ γὰρ ὅτι γέγονεν ἐν σαρκὶ, ἀλλ’ ὅτι +b γέγονε σὰρξ, οὐκ ἀπενάρκησεν εἰπεῖν, ἵνα δείξῃ τὴν ἕνωσιν. +καὶ οὐ δήπου φαμὲν, ἢ τὸν ἐκ Πατρὸς Θεὸν Λόγον εἰς τὴν +τῆς σαρκὸς μεταπεποιῆσθαι φύσιν, ἤγουν τὴν σάρκα μεταχωρῆσαι +πρὸς Λόγον· μένει γὰρ ἑκάτερον, ὅπερ ἐστὶ τῆ +φύσει, καὶ εἷς ἐξ ἀμφοῖν ὁ Χριστός· ἀπορρήτως δὲ καὶ +ὑπὲρ νοῦν τὸν ἀνθρώπινον ἡνωμένος ὁ Λόγος τῇ ἰδίᾳ σαρκὶ, +καὶ ὅλην ὥσπερ εἰς ἑαυτὸν μεταστήσας κατ’ ἐνέργειαν τὴν +ἐν τῷ δύνασθαι ζωοποιεῖν τὰ ζωῆς δεόμενα· τῆς μὲν ἡμε- +e τέρας φύσεως ἐξήλασε τὴν φθορὰν, ἐξέστησε δὲ καὶ τὸν +3. αὐτοῦ Β. ἑαυτοῦ Ed. 11. τοῦ om. Aub. reposui ex D. 14. σχήματα +D. 18. θαυμάσαι μάλιστα inverso ordine Β. 21. οὐκ ἀπενάρκησεν +Β. οὐ κατενάρκησεν Ed. + + +πάλαι διὰ τὴν ἁμαρτίαν ἰσχύσαντα θάνατοv. οὐκοῦν ὁ +τρώγων τὴν ἁγίαν σάρκα Χριστοῦ, ζωὴν αἰώνιον ἔχει· ἔχει +ἡ σὰρξ ἐν ἑαυτῇ τὸν Λόγον κατὰ φύσιν ὄντα ζωήv. διὰ +γὰρ τοῦτό φησιν, ὅτι ἐγὼ ἀναστήσω αἠτὸν ἐν τῇ εσχάτῃ ὴμέρᾳ. + ἀντὶ δὲ τοῦ εἰπεῖν, ὅτιπερ αὐτὸν, τὸν ἐσθίοντα δηλονότι, τὸ +ἐμὸν ἀναστήσει σῶμα, τό Ἐγὼ τέθεικεν, ὡς οὐχ ἕτερος ὣν +παρὰ τὴν ἰδίαν σάρκα· καὶ οὐ πάντως τῆ φύσει, διατέμνεσθαι +γὰρ ὅλως εἰς υἱῶν δυάδα μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐκ ἀνέχεται. +ἐγὼ τοιγαροῦν, φησὶν, ὁ ἐν αὐτῷ γεγονὼς, διὰ τῆς d + ἐμῆς δηλονότι σαρκὸς, ἀναδτήσω τὸν ἐσθίοντα τῇ ἐσχάτῃ +ἡμέρᾳ. ἦν γὰρ δὴ καὶ ἀμήχανον μὴ οὐχὶ πάντως νικῆσαι +τὴν φθορὰν καὶ κρατῆσαι θανάτου τὸν κατὰ φύσιν ὄντα +ζωήv. διὰ τοῦτο κἂν βιάζηται τὸ ἀνθρώπινον σῶμα πρὸς +τὸ καταφθείρεσθαι δεῖν ὁ διὰ τῆς παραβάσεως ἐπιπηδήσας + θάνατος, ἀλλ’ ἐπείπερ ἐν ἡμῖν ὁ Χριστὸς διὰ τῆς ἰδίας +γίνεται σαρκὸς, ἀναστησόμεθα πάντως· ἀπίθανον γὰρ, +μᾶλλον δὲ καὶ ἀδύνατον, μὴ ζωοποιεῖν τὴν ζωὴν τοὺς ἐν οἷς e +ἃν γένοιτο. ὥσπερ γὰρ εἴ τις σπινθῆρα λαβὼν ἀχύροις +ἐγκαταχώσαι πολλοῖς, ἵνα σωζόμενον ἔχοι τὸ τοῦ πυρὸς + σπέρμα· οὕτω καὶ ἐν ἡμῖν ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ +Χριστὸς διὰ τῆς ἰδίας σαρκὸς ἐναποκρύπτει τὴν ζωὴν, καὶ +ὥσπερ τι σπέρμα τὴν ἀθανασίαν ἐντίθησιν, ὅλην τὴν ἐν +ἡμῖν ἀφανίζον φθοράν.

+a 364 Α. +

Ἡ γὰρ σάρε μου ἀληθής εστί βρῶ]σος, κω τὸ αἶμά μου 55 + ἀληθής ἐστι πόσις.

+

Ἀντιδιαστέλλει πάλιν τῇ τοῦ μάννα χορηγίᾳ τὴν μυστικὴν +εὐλογίαν, καὶ τοῖς ἐκ πετραίων λαγόνων νάμασι τοῦ +ποτηρίου τὴν γεῦσιv. ὅπερ δὲ ἤδη καὶ δι’ ἑτέρων εἴρηκε +4. φησιν] + ζωὴν αἰώνιον ἔχει Β. 5. τὸν om. B. 6. ὡς οὐχ hoc +ordine B. 7. διατίνεσθαι Β. 8. ὅλως assumptum ex Β. 14. παραβάσεως +ἐπιπηδήσας] παραφύσεως ἐπεισπηδήσας Β. 17 τοὺς om. Β. +19. ἐγκαταχώσῃ Cord. ἐγκαταχώσει a. σωζόμενον] ζῶν cum rasura sq. Β. σωζόμενον +habet Catt. Statim ἔχοι a. ἔχη Cord. Ed. 22. τὴν ἀθανασίαν Catt. cf. +supra p. 531. lin. 2. τῆς ἀθανασίας Ed. 23. ἀφανίζων Catt. 28. γεῦσιν +Β. γνῶσιν Ed. ἤδη om. B. + + +φθάσας, τοῦτο πάλιν ἐνταῦθά φησι, πολυτρόπως τὸν αὐτὸν +ἐξυφαίνων λόγοv. οὐ γὰρ δὴ χρῆναι λίαν ἀποθαυμάζειν +b αὐτοῖς τὸ μάννα παρεγγυᾷ, προσδέχεσθαι δὲ μᾶλλον αὐτὸν, +Supra ver. 49, 50. ὡς ἄρτον ἐξ οὐρανοῦ καὶ χορηγὸν τῆς αἰωνίου ζωῆς. “Οἱ + “μὲν γὰρ πάτερες ὑμῶν, φησὶν, ἔφαγον τὸ μάννα ἐν τῇ +“ἐρήμῳ καὶ ἀπέθανον· οὗτος δέ ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ +“οὐρανοῦ καταβαίνων, ἵνα τις ἐξ αὐτοῦ φάγῃ καὶ μὴ +“ἀποθάνῃ·” ἡ μὲν γὰρ τοῦ μάννα τροφὴ πρὸς ὀλίγον, +φησὶ, κομιδῆ τὸν καιρὸν τὴν τοῦ σώματος χρείαν διαπαίξασα, +καὶ τὸ ἐκ τῆς ἐνδείας δυσωπήσασα βλάβος, ἠσθένησε +πάλιν οὐκ ἐντιθεῖσα τοῖς βεβρωκόσι τὴν αἰώνιον ζωήv. οὐκ +c ἦν οὖν ἄρα βρῶσις ἀληθὴς καὶ ἄρτος ἐξ οὐρανοῦ τουτέστι· τὸ +δὲ ἅγιον σῶμα τοῦ Χριστοῦ, πρὸς ἀθανασίαν καὶ ζωὴν +αἰώνιον ἀποτρέφον, βρῶσις ὄντως ἀληθης. ἀλλ’ ἔπιον καὶ +ὕδωρ ἐκ πέτρας ἐκεῖνοι. καὶ τί τὸ ἐντεῦθεν, φησὶ, ποία δὲ δὲ +τοῖς πεπωκόσιν ἡ ὄνησις; τετελευτήκασι γάρ. ἦν οὖν ἄρα +κἀκεῖνο πόσις οὐκ ἀληθὴς, ἀληθὴς δὲ κατ’ ἀλήθειαν εὑρίσκεται +πόσις τὸ τίμιον αἷμα Χριστοῦ, ὅλην ἐκ +ἀπορριζοῦν τὴν φθορὰν, καὶ ἀναμοχλεῦον τὸν ἐν τῇ ἀνθρω- +d πείᾳ σαρκὶ κατοικήσαντα θάνατοv. αἷμα γάρ ἐστιν οὐχ ἑνὸς +τῶν τυχόντων ἁπλῶς, ἀλλ’ αὐτῆς τῆς κατὰ φύσιν ζωῆς. +1 Cor. xii. 27. διὰ τοῦτο καὶ σῶμα καὶ μέλη Χριστοῦ χρηματίζομεν, ὡς διὰ +τῆς εὐλογίας αὐτὸν ἐν ἑαυτοῖς δεχόμενοι τὸν Υἱόν.

+56

Ὁ τρώγω μου τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἰνὰ ἐν ἐμὼ +μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ.

+

Πολυτρόπως ἡμᾶς διὰ τούτων μυσταγωγεῖ, καὶ ἐπείπερ +e ἐστὶ δυσέφικτός πὼς τοῖς ἀμαθεστέροις ὁ λόγος, τὴν ἀπὸ +τοῦ πιστεύειν σύνεσιν ἐφ’ ἑαυτῷ μᾶλλον ἀπαιτῶν ἢ ζήτησιν, +ἄνω τε καὶ κάτω τῶν αὐτῶν ἐλίττων ἐξευμαρίζει +1. ἐνταῦθα] ἐν τούτοις Β. 6. ἐστιν om. Β. 8, τροφὴ om. B. +9. διαπήξας, Β. 11, οὐκ alt. om. Β. 13. δὲ om. Β. τοῦ assumpturn +ex Β. 14. ὄντως] + ἔσται Ed. invito Β. καὶ om. Β. 20. ἐπείπερ] εἴτι +περ Β. 28. συναίνεσιν D. + + +ποικίλως, καὶ πανταχόθεν ἡμῖν τὸ ἐκ τοῦ πράγματος καταλαμπρύνει +χρήσιμον, θεμέλιον ὥσπερ τινὰ καὶ κρηπῖδα τῆ +πίστει τὴν ἐπ’ αὐτῷ καλλίστην ἐπιθυμίαν καταπηγνύς. ὁ +γὰρ τρώγων μου φησὶ τὴν σάρκα καὶ πίνων μου τὸ αἷμα + ἐμοὶ μένει, κὰγὼ ἐν αὐτῷ. ὥσπερ γὰρ εἴ τις κηρὸν ἐτέρῳ +συνάψειε κηρῷ, πάντως δήπου καὶ ἕτερον ἐν ἑτέρῳ γεγονότα a 365 Α. +κατόψεται· τὸν αὐτὸν οἶμαι τρόπον καὶ ὁ τὴν σάρκα δεχόμενος +τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, καὶ πίνων αὐτοῦ τὸ τίμιον +αἷμα, καθά φησιν αὐτὸς, ἓν ὡς πρὸς αὐτὸν εὑρίσκεται + ὥσπερ καὶ ἀναμιγνύμενος αὐτῷ διὰ τῆς μεταλήψεως, +ὡς ἐν χριστῷ μὲν αὐτὸν εὑρίσκεσθαι, Χριστὸν δὲ +αὖ πάλιν ἐν αὐτῶ. οὕτω πὼς ἡμᾶς καὶ ἐν τῷ κατὰ Ματθαῖον +Εὐαγγελίῳ, Χριστὸς ἐπαιδαγώγει λέγων “Ὁμοία b S. Matth. xiii. 33. +“ἐστὶν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ζύμη, ἢν λαβοῦσα γυνὴ + “ἔκρυψεν εἰς ἀλεύρου σάτα τρία, ἕως οὗ ἐζυμώθη ὅλον. +τίς μὲν οὖν ἡ γυνὴ, τίς δὲ τῶν κάλου μένων σάτων ἡ τριὰς, +ἢ καὶ τί τὸ σάτον ὅλως ἐστὶν, ἐν οἰκείῳ λελέξεται τόπῳ· +πρὸς δέ γε τὸ παρὸν εἰς μόνην ἐροῦμεν τὴν ζύμηv. ὥσπερ +οὖν ὁ Παῦλός φησιν, “ὅτι μικρὰ ζύμη ὅλον τὸ φύραμα 1 Cor. v. 6. + “ζυμοῖ,’’ οὕτως ὀλιγοστὴ πάλιν εὐλογία σύμπαν ἡμῶν εἰς +ἑαυτὴν ἀναφύρει τὸ σῶμα, καὶ τῆς ἰδίας ἐνεργείας ἀναπληροῖ, c +οὕτω τε ἐν ἡμῖν γίνεται ριστὸς, καὶ ἡμεῖς αὖ πάλιν ἐν +αὐτῷ. καὶ γὰρ δὴ καὶ ἀληθεύων ἐρεῖ τις ὅτι καὶ ἐν πἀντὶ +μέν ἐστιν ἡ ζύμη τοῦ φυράματος, καὶ τὸ φύραμα δὲ κατὰ + τὸν ἴσον λόγον ἐν ὅλη γίνεται τῇ ζύμη· ἔχεις ὡς ἐν βραχέσι +τῶν εἰρημένων τὸν νοῦv. ἀλλ’ εἴπερ ἐσμὲν τῆς αἰωνίου ζωῆς +ἐρασταὶ, εἰ τὸν τῆς ἀθανασίας χορηγὸν ἐν ἑαυτοῖς ἔχειν +εὐχόμεθα, μὴ κατά τινας τῶν ἀμελεστέρων τὸ εὐλογεῖσθαι +παραιτώμεθα, μηδὲ παγίδα καὶ βρόχον ἡμῖν ἐξαρτυέτω τὴν d + ἐπιζήμιον εὐλάβειαν ὁ βαθὺς εἰς πανουργίαν διάβολος.

+

Ναὶ γὰρ γέγραπται, φησίν “Ὁ ἐσθίων ἐκ τοῦ ἄρτου καὶ lb.xi.29. +6. συνόψει Β. 11. ὡς om. Β. 13. ἐπαιδαγώγει χριστὸς inverso +ordine Β. 19. οὖν om. Β. 20. ὀλιγοστὴ Β. ὀλιγίστη Ed. + + +“πίνων ἐκ τοῦ ποτηρίου ἀναξίως κρῖμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ +“πίνει·” δοκιμάσας δὲ τὰ κατ’ ἐμαυτὸν, οὐκ ἄξιον ὄντα +βλέπω.

+

Πότε τοίνυν ἄξιος ἔση, καὶ παρ’ ἡμῶν ὁ τοῦτο λέγων ἀκούσεται, +πότε σαυτὸν παραστήσεις τῷ ριστῷ; εἰ γὰρ μέλλοις +ἀεὶ καταπτοεῖσθαι τοῖς ὀλισθήμασιν, ὀλισθάνων δὲ οὐκ ἀποπανσῃ· +Pa. xviii. 13. e παύση “Τίς γὰρ συνήσει παραπτώματα, κατὰ τὸν ἅγιον +ψαλμῳδὸν, ἀμέτοχος εὑρεθήσῃ παντελῶς τοῦ διασώζοντος +ἁγιασμοῦ. οὐκοῦν λογιῇ μὲν εὐσεβέστερον σύννομον ἐπιτηδεύειν +βίον, μεταλήψῃ δὲ οὕτω τῆς εὐλογίας, οὐ θανάτου +μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐν ἡμῖν νοσημάτων ἀποκρουστικὴν +εἶναι πιστεύσας· κατακοιμίζει γὰρ ἐν ἡμῖν γεγονὼς ὁ Χριστὸς +τὸν ἐν τοῖς μέλεσι τῆς σαρκὸς ἀγριαίνοντα νόμον, καὶ +ἀναζωπυρεῖ μὲν τὴν εἰς Θεὸν εὐλάβειαν, ἀπονεκροῖ δὲ τὰ +πάθη, μὴ λογιζόμενος ἡμῖν τὰ ἐν οἷς ἐσμεν παραπτώματα, +366 Α. a θεραπεύων δὲ μᾶλλον ὡς νενοσηκότας. καταδεσμεῖ γὰρ τὸ +Cf. Ezek. xxxiv. 16. συντετριμμένον, ἐγείρει τὸ πεπτωκὸς, ὡς ποιμὴν ἀγαθὸς καὶ +Infra x. 11. τὴν ψυχὴν ἑαυτοῦ τεθεικὼς ὑπὲρ τῶν προβάτων.

+5. μέλλοις Β. μέλλεις Ed. 6. ὀλισθάνων Β. ὀλισθαίνων Ed. οὐκ ἀποπαύσῃ +Β. οὐκ ἄν ποτε παύσῃ Ed. 8. διασώζοντος Β. ἀιδίως σώζοντος Ed. +10. μεταλήψεσθαι Β. 12. γὰρ] μὲν γὰρ Β. 16. καταδεσμεῖ D. καταδεσμοῖ +Ed. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Γ. +

Ὅτι οὐ ζωῆς τῆς παρ’ ἑτέρου μέτοχός ἐστιν ὁ Υἱὸς, μᾶλλον δὲ κατὰ +φύσιν ζωὴ ὡς ἐκ ζωῆς τῆς κατὰ φύσιν γεγεννημένος τοῦ Θεοῦ +καὶ Πατρός.

+b +

Καθὼς ἀπέστειλέ με ὁ ζῶν Πατὴρ, κᾶγὼ ζῶ διὰ τὸν Πατέρα· 57 +κὼ ὁ τρώγων με, κἀκεῖνος ζήσει δι’ ἐμέ.

+

ΑΣΥΜΦΑΝΕΣΤΕΡΟΣ μὲν τῶν προκειμένων ὁ νοῦς, +καὶ οὐ τῆ τυχούσῃ δυσχερείᾳ κατημφιεσμένος· πλὴν οὐ +παντελῶς ἀποσκιρτήσει πρὸς τὸ δυσεύρετον, καταληφθήσεται + γὰρ καὶ ἁλώσιμος ἔσται τοῖς ὀρθῶς ἐθέλουσι νοεῖν. +ὅτε τοίνυν ἀπεστάλθαι φησὶν ἑαυτὸν ὁ Υἱὸς, τότε τὸ σεσαρκῶσθαι +δηλοῖ, καὶ ἕτερον οὐδέν· τὸ σεσαρκῶσθαι δὲ ὅταν c +λέγωμεν, ἄνθρωπον ὁλοκλήρως γενέσθαι φαμέv. ὥσπερ +τοίνυν ἄνθρωπόν με, φησὶ, πεποίηκεν ὁ Πατὴρ, καὶ ἔπειπερ + ἐκ τῆς κατὰ φύσιν ἐγεννήθην ζωῆς Θεὸς ὣν Λόγος ζωὴ, καὶ +ἄνθρωπος γεγονὼς τῆς ἐμαυτοῦ φύσεως τὸν ἐμὸν ἐμπλήσας +ναὸν, τουτέστι τὸ σῶμα· τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον καὶ ὁ τὴν +ἐμὴν ἐσθίων σάρκα ζήσει δἰ ἑμέ· ἔλαβον γὰρ τὴν ἀποθνήσκουσαν +σάρκα, ἀλλ’ ἐπείπερ ἐνῴκηκα ταύτῃ, ζωὴ κατὰ + φύσιν ὑπάρχων, διὰ τὸ ἐκ ζῶντος εἶναι Πατρὸς, πᾶσαν εἰς d +ζωὴν ἀνεστοιχείωσα τὴν ἐμαυτοῦ. οὐ νενίκημαι τῆ φθορᾷ +τῆς σαρκὸς, νενίκηκα δὲ μᾶλλον αὐτὴν ὡς Θεός. ὥσπερ +οὖν· ἐρῶ γὰρ αὖθις ὀκνήσας οὐδὲν διὰ τὸ χρήσιμον· εἰ καὶ +6. ζήσει Β. ζήσεται Ed. 7. μὲν om. Β. 12. τὸ assumptum ex Β. +13. φαμὲν γενέσθαι inverso ordine Β. 15. ζωὴ Β. ζῶν Cord. Cr. ζῶ Ed. +18. γὰρ Β. μὲν γὰρ Ed. 21. ἀνεστοιχειωσάμην ἐμαυτῷ Β. 22. μᾶλλον] +πάλιν Β. + + +γέγονα, φησὶ, σάρξ· τοῦτο γὰρ τὸ ἀπεστάλθαι σημαίνει· +ζὼ πάλιν διὰ τὸν ζῶντα Πατέρα, τουτέστι, τὴν τοῦ τεκόντος +εὐφυίαν ἐν ἐμαυτῷ διασώζων, οὕτω καὶ ὁ διὰ τῆς μεταλήψεως +τῆς ἐμῆς σαρκὸς ἐμὲ δεχόμενος ἐν ἑαυτῷ ζήσεται, +e πάντως ὅλος εἰς ἐμὲ μεταστοιχειούμενος, τὸν ζωογονεῖν +ἰσχύοντα διὰ τὸ ὡς ἐκ ῥίζης εἶναι τῆς ζωοποιοῦ, τουτέστι +τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός. σεσαρκῶσθαι δὲ λέγει παρὰ τοῦ +Prov. ix. 1. Πατρὸς, καίτοι τοῦ μὲν Σολομῶνος λέγοντος “Ἡ σοφία +“ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον·’’ τοῦ δὲ μακαρίου Γαβριὴλ τῇ +τοῦ Πνεύματος ἐνεργείᾳ τὴν τοῦ θείου σώματος ἀνατιθέντος +S. Luc. i. 35. ποίησιν, ὅτε τῇ ἁγίᾳ προσελάλει παρθένῳ “Πνεῦμα” +φησὶν, “ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις ὑψίστου +“ἐπισκιάσει σοι·” ἵνα πάλιν ἐννοῇς, ὅτι μιᾶς οὔσης τῆς +367 Α. a κατὰ φύσιν θεότητος, καὶ ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ νοουμένης καὶ +ἐν τῷ Ἁγίῳ Πνεύματι, οὐ μεμερισμένως ἕκαστος ἐνεργήσει +περί τι τῶν ὄντων, ἀλλ’ ὅπερ ἂν λέγοιτο γενέσθαι καὶ δι’ +ἑνὸς, τοῦτο πάντως ἐστὶν ὅλης ἔργον τῆς θείας φύσεως. +μιᾶς γὰρ οὔσης τῆς ἁγίας τριάδος κατά γε τὸν τῆς ὁμοουσιότητος +λόγον, μία δήπου πάντως καὶ ἡ ἐφ’ ἅπασιν ἔσται +δύναμις. πάντα γὰρ ἐκ Πατρὸς δι’ Υἱοῦ ἐν Πνεύματι· ὃ δὲ +Phil. iii. 1. πολλάκις εἰρήκαμεν, τοῦτο πάλιν ἐροῦμεν· τὰ αὐτὰ γὰρ +λέγειν εἰ καὶ φορτικὸν, ἁλλ’ οὖν ἔχει τὸ ἀσφαλές. ἔθος γὰρ +b τῷ Σωτήρι’ Χριστῷ τὰ ὅσαπέρ ἐστι τὴν ἀνθρώπῳ +ἀναπηδῶντα δύναμιν, τῇ τοῦ Πατρὸς ἐνεργείᾳ +χρησίμως ἀνατιθέναι. τεταπείνωκε γὰρ ἑαυτὸν ἄνθρωπος +γεγονώς· καὶ ἐπείπερ τὴν τοῦ δούλου μορφὴν κατεδέξατο, +τὸ δουλοπρεπὲς οὐκ ἀτιμάζει μέτρον, πλὴν οὐκ ἔξω κείσεται +τοῦ πάντα ποιεῖν μετὰ Πατρός· ἐνεργεῖ δὲ ὁ γεννήσας αὐτὸν +δι’ αὐτοῦ τὰ πάντα, κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος φωνήν +Infra xiv. 10. “Ὁ Πατὴρ γὰρ, φησὶν, ἐν ἐμοὶ μένων ποιεῖ τὰ ἔργα +3. διὰ om. Β. 5. ὅλος Cord. Cr. “al. ὅλος” Ed. mg. ὅλως D. Ed. 6. ὡς +Β. ὥσπερ Ed. neutrum habet Cord. Cr. καὶ pro τουτέστι τοῦ Β. τοῦ habent +Cord. Cr., omittentes τουτέστι. 14. Υἱῷ] ἐν ἐν Χριστῷ Β. ἐν praemittit +τι πάντως που inv. ord. Β. 22. γὰρ asp. ex B. 25. γὰρ om. B. 28. τοῦ +πάντα] τοῦτο Β. μετὰ] + τοῦ Ed. invito Β. 30. φησὶν] + ὁ Ed. invito Β. + + +“αὐτός.” ἀποδιδοὺς τοίνυν τῇ οἰκονομίᾳ τῆ μετὰ σαρκὸς c +τὸ πρέπον, ἀνατίθησι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τὰ ὑπὲρ ἀνθρώπου +δύναμιv. τὸ γὰρ κτίσαι ναὸν ἐν παρθένῳ τὴν ἀνθρώπου +δύναμιν ἐξάλλεται.

+

Ἀλλ’ ἐρεῖ πρὸς ταῦτα πάλιν ὁ δι’ ἐναντίας Καὶ πῶς ἂν +ἑτέρως τὸ τί κατὰ φύσιν ἐστὶν ἐξεκάλυψεν ὁ Υἱὸς, ἢ πῶς +ἃν ἔδειξε σαφῶς ὅτι μείζων ἐστὶν ὁ Πατήρ, εἰ μὴ διὰ τοῦ +λέγειν ὅτι ζῶ διὰ τὸν Πατέρα; εἰ γὰρ χορηγός ἐστιν ὁ +Πατὴρ τῷ Υἱῷ τῆς ζωῆς, τίς εἰς τοσαύτην ἀβελτερίαν + ἐλάσει λοιπὸν, ὡς μὴ πάντως ἐννοεῖν ὅτι τὸ μέτοχον ζωῆς d +οὐ ταὐτὸν ἔσται κατὰ φύσιν τῇ ζωῇ, ἤτοι τῷ ζωοποιεῖν +ἰσχύοντι;

+

Πρὸς δὴ τὰ τοιαῦτα, καὶ ἡμεῖς τὸν τῆς ἀληθείας ἀντεξάγοντες +λόγον, ἐροῦμεν εὐκαίρως “Ὁ μωρὸς μωρὰ λαλήσει, Εs. xxxii. 6. + “καὶ ἡ καρδία αὐτοῦ μάταια νοήσει, τοῦ συντελεῖν ἄνομα +“καὶ λαλεῖν πρὸς Κύρων πλάνησιν.” τί γὰρ ἂν γένοιτο +τῆς τοιαύτης τῶν αἱρετικῶν ἐννοίας τὸ παρανομώτερον; πῶς +δὲ οὐκ ἐσχάτη πλάνησις λαλεῖται παρ’ αὐτῶν κατὰ τοῦ +πάντα ζωογονοῦντος Χριστοῦ, ὅτε λέγειν οὐκ ἐρυθριῶσιν οἱ e + παραφρονέστατοι, ζῆν αὐτὸν τῆς παρ’ ἑτέρου μέτοχον ζωῆς, +καθάπερ τὰ δι’ αὐτοῦ γεγονότα; ἆρ’ οὖν ἔσται λοιπὸν καὶ +ζῷον ἡμῖν ὁ Υἱὸς, ἅτε δὴ καὶ ζωῆς ὑπάρχον μέτοχος, ἀλλ’ +οὐκ αὐτὸ κατὰ φύσιν ζωή; τὸ γὰρ ζῷον ἕτερον εἶναι +πάντως παρὰ τὴν οὖσαν ἐν αὐτῷ ζωήv. εἰ δὲ νομίζουσι + 5 ταὐτὸν εἶναι δύνασθαι, λεγέσθω πᾶν ζῷον ζωή· ἀλλ’ οὐκ +ἃν οἶμαί τις οὕτω ποιήσαι σωφρονῶν· οὐκοῦν οὐδὲ ζῷον +ἡμῖν ὁ Μονογενὴς, ἀλλὰ ζωὴ κατὰ φύσιν νοηθήσεται. πῶς +γὰρ ἃν καὶ ἀληθεύσαι λέγων “Ἐγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ a 368 Α. Infra xi. 25. +ζωὴ; ζωὴ γὰρ ἐστι τὸ ζωογονοῦν, οὐ τὸ τῆς παρ’ ἑτέρου + ζωῆς ἐπιδεὲς, ὥσπερ οὖν ἀμέλει καὶ σοφία νοεῖται τὸ +1. αὐτός] αὐτοῦ Β., sed cf. siipra 238 c. in xii Proph. 687 c. 5. πάλιν +om. B. 10. τὸ μέτοχον] τὸ μετέχον D. μετέχων Β. 11. ἔσται om. Β. +15. τοῦ] τὸ Β. 20. μέτοχον Β. μετέχοντα Ed. 23. εἶναι δεῖ] ἔστιν Β. +25. ταὐτὸν] τοῦτον Β. + + +σοφοῦν δυνάμενον, οὐ τὸ σοφοῦσθαι πεφυκός. οὐκοῦν καθ’ +ὑμᾶς διαψεύσεται μὲν ἡ ἁλήθεια, καὶ οὐκ ἀληθεύσει λέγων +ὁ χριστός Ἐγώ εἰμι ἡ ζωή. ψευδομυθήσει δὲ πάλιν καὶ ὁ +λαμπρὸς τῶν ἁγίων χορὸς, τοὺς διὰ τοῦ Πνεύματος ἐρευγόμενος +λόγους, καὶ ζωὴν ἀποκαλῶν τὸν Μονογενῆ. ὁ μὲν +b γὰρ θεῖος ἡμῖν ψαλμῳδὸς ὡς πρὸς τὸν Πατέρα λέγων +Ps. xxxv. 10. εὑρίσκεται “Ὅτι παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς·” ὁ δὲ θαυμάσιος +Εὐαγγελιστῆς Ἰωάννης ἐν οἰκείαις ἐπιστολαῖς οὕτω φησίν +1 S.Joan. i. 1,2. “ Ὃ ἦν ἀπ’ ἀρχῆς, ὃ ἀκηκόαμεν, ὃ ἑωράκαμεν τοῖς ὀφθαλ- +“μοῖς ἡμῶν, ὃ ἐθεασάμεθα καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν, +“περὶ τοῦ λόγου τῆς ζωῆς· καὶ ἡ ζωὴ ἐφανερώθη, καὶ ἐωρά- +“κάμεν, καὶ μαρτυροῦμεν, καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν +“τὴν αἰώνιον, ἥτις ἦν πρὸς τὸν Πατέρα, καὶ ἐφανερώθη +c “ἡμῖν.” ὁρᾷς ἀληθεύοντα τὸν ψαλμῳδὸν, καὶ διὰ +Ἰωάννου φωνῆς, ὅτε φησὶ πρὸς τὸν τῶν ὅλων Πατέρα Θεόν +“Ὅτι παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς;” ἦν γὰρ καὶ ἔστι παρ’ +πηγὴ ζωῆς ὁ Υἱός· ὅτι γάρ φησιν περὶ αὐτοῦ τὰ τοιαῦτα ὁ +πνευματοφόρος, διὰ τῶν αὐτοῦ πάλιν πληροφορήσει λόγων· +Ib. v. 20. ἐπιστέλλει γὰρ οὕτως “Καὶ οἴδαμεν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ +“ἥκει, καὶ ἔδωκεν ἡμῖν διάνοιαν ἵνα γινώσκωμεν τὸν ἀλη- +“θινὸν, καὶ ἐσμὲν ἐν τῷ ἀληθινῷ, ἐν τῷ Υἱῷ αὐτοῦ +“Χριστῷ. οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς καὶ ἡ ζωὴ ἡ +d “αἰώνιος.’’ εἶτα τίς εἰπέ μοι λοιπὸν τῆς τῶν ἑτεροφρόνων +τερθρείας ἀνέξεται; ἢ τίς τῆς ἐκείνων δυσσεβείας οὐ καταβοήσει +δικαίως, ζωῆς τῆς παρ’ ἑτέρου μέτοχον ἀποτολμώντων +εἰπεῖν τὸν Υἱὸν, καίτοι τῆς ἁγίας καὶ θεοπνεύστου +γραφῆς οὐδὲν μὲν τοιοῦτον λεγούσης περὶ αὐτοῦ, διαρρήδην +δὲ μᾶλλον βοώσης, ὅτι καὶ Θεὸς εἴη κατὰ φύσιν, καὶ ἀληθινὸς, +καὶ πηγὴ ζωῆς, καὶ ζωὴ πάλιν αἰώνιος; πῶς γὰρ ἃν +νοοῖτο Θεὸς ὑπάρχειν ἀληθινὸς ὁ ζωῆς τῆς παρ’ ἑτέρου +2. ἀληθεύει Β. 17. φησι post τοιαῦτα tr. Ed. invito Β. 20. δέδωκεν Β. +cf. De R. Fide ad Reginas 77 d, sed hoc loco Commelini ed. p. 455. fin. e codice +ut patet bonae notae ἔδωκεν exhibet. 21. ἐν τῷ υἱῷ αὐτοῦ] αὐτοῦ υἱῶ Β. cf. +infra 850 e a Tischend. cit. 22. ὁ ἀληθινὸς] + ὁ Β. 24. ἀνθέξεται Β. +25. ζωῆς] καὶ ζωῆς Β. 30. ὑπάρχειν assumptum ex Β. + + +δεόμενος, καὶ οὐχὶ μᾶλλον ὑπάρχων αὐτὸς κατὰ φύσιν ζωή; +ἢ πῶς ἂν λέγοιτο ζωῆς ἔτι πηγὴ, ταῖς παρ’ ἐτέρου χορηγίαις e +εἰς τὸ δύνασθαι ζῆν βοηθούμενος;

+

Ἀλλὰ ναὶ, φησὶν ὁ δι’ ἐναντίας, κατὰ τοῦτο ζωὴν εἶναι + δώσομεν τὸν Υἱὸν, καθὸ καὶ αὐτὸς δύναται ζωοποιεῖν, ὡς +ἔχων ἐν ἑαυτῷ τὸν ζῶντα Πατέρα.

+

Ἀλλ’ οὐκ ἀρκέσει ταῦτα πρὸς ἀπολογίαν ὑμῖν, ὦ βέλτιστοι, +ἱστοὶ, τῆς κατὰ τοῦ Μονογενοῦς δυσφημίας· ἀπαίδευτος δὲ +καὶ πανταχῆ διαπίπτων ὁ λόγος ὑμῖν κἀν τούτῳ πάλιν ἁλώσεται. + τὸ γὰρ χρῆναι λέγειν ζωὴν ἀποκαλεῖσθαι τὸν Υἱὸν, +ἐπείπερ οἶδε ζωογονεῖν τὰ ζωῆς δεκτικὰ, διὰ τὸ ἔχειν ἐν a 369 Α. +ἑαυτῷ τὸν Πατέρα, πῶς οὐκ ἄμετρόν τινα τὴν ἀμαθίαν +ὠδίνει; οὐ γὰρ ἴστε δήπου κατὰ τὸ εἰκὸς, τί μέν ἐστι τὸ +κατὰ φύσιν, τί δὲ τὸ ἐκ τοῦ κατὰ φύσιν, ὡς αὐτὸ συτιθέμενον, + ὅπερ ἐστὶ τὸ κατὰ θέσιv. οἷον θερμὸν μὲν τῆ φύσει +τὸ πῦρ, θερμὰ δὲ καὶ ἕτερα, τῆς ἐνεργείας μετασχόντα τῆς +ἀπ’ αὐτοῦ, σίδηρος τυχὸν ἢ ξύλον· ἀλλ’ οὐκ ἐπείπερ ἐθερμάνθη, +διὰ τοῦτο λέγοιντ’ ἂν εἶναι καὶ πῦρ· ἀλλοτρίαν γὰρ +καὶ οὐ φυσικὴν ἐν ἑαυτοῖς τὴν ἐνέργειαν ἔχει. ἥξει δὲ καὶ + ἐφ᾿ ἡμᾶς αὐτοὺς τῶν παραδειγμάτων ὁ λόγος· ἡ γραμματικὴ b +τυχὸν ἤτοι γεωμετρικὴ, λογικῆς μὲν ἐπιστήμης εἴδη +πιστεύεται, ἀλλ’ ὅταν τις ἴδρις γένηται γραμματικῆς ἤτοι +τῆς ἑτέρας, οὐκ αὐτὸ γραμματικὴ νοηθήσεται τυχὸν, ἤτοι +γεωμετρικὴ, ἀλλ’ ἐκ τῆς ἐν αὐτῷ γενομένης γραμματικῆς, + γραμματικὸς ὀνομάζεται, καὶ πάλιν ὁμοίως τὸ ἕτερον· οὕτω +καὶ ἡ κατὰ φύσιν ζωὴ, ἕτερόν τι πάντως ἐστὶ παρὰ τὰ ἐν +οἷς γίνεται, μετασκευάζουσα πρὸς ἑαυτὴν τὸ μὴ φύσει +τοιοῦτοv. οὐκοῦν ὅταν ἐν Υἱῷ λέγητε τὸν Πατέρα ὑτάρχειν, c +ὥσπερ ἐν ὕλη τυχὸν, ἵνα, ἐπείπερ ἐστὶ ζωὴ κατὰ φύσιν, +1. αὐτὸς κατὰ φύσιν ζωή] αὐτῷ ζωὴ [quasi αὐτοζωὴ] κατὰ φύσιν Β. 7. ταῦτα] +τοῦτο Β. 9. ὑμῶν Β. 11. τὸ]] κα τὰ Β. 12. τινα τὴν] τὴν αὐτὴν Β. +16. μετασχόντα Β. μετίσχοντα D. μετέχοντα Ed. 18. λέγοιτ’ Β. 20. ἐφ’ +ἡμῶν αὐτῶν Β. 21. εἴδη B.D mg. εἴδησις D. Εd. 23. αὐτὸ B.D. αὐτὸς Ed. +24. γεωμετρία Β. 25. γραμματικὴ D. 27. πρὸς ἑαυτὴν] ἐν ἑαυτῇ B. +29. ἵνα] ἣν Β. + + +ζωογονεῖν δύνηται καὶ αὐτὸς, ἀνοήτως ἔτι ζωὴν εἶναι δώσετε, +καὶ οὐχὶ μᾶλλον ζωῆς τῆς παρ’ ἑτέρου μέτοχον, σχέσει δὲ +μᾶλλον καὶ οὐκ οὐσιωδῶς εἰς τὸ τοῦ χορηγοῦντος ἀνακεκλημένον +ἀξίωμα. καὶ ὥσπερ οὐκ ἄν τις εὐλόγως τὸν θερμανθέντα +σίδηρον ἀποκαλέσειε πῦρ, κἂν τὴν τοῦ πυρὸς ἐνέργειαν +ἔχῃ, διὰ τὸ ἐξ αὐτοῦ τεθερμάνθαι· ἢ καὶ πάλιν οὐκ ἄν τις +d νοῦν ἔχων ὀνομάσαι γραμματικὴν τὸν γραμματικὸν, διὰ τὸ +καὶ δύνασθαι δύνασθαι χειραγωγεῖν εἰς τὴν ἐπιστήμην· οὕτως +καὶ οὐκ ἂν οἶμαί τις τὰ εἰκότα φρονῶν, ζωὴν ὀνομάσαι τὸν +Υἱὸν διὰ τὸ καὶ ἐτέρους δύνασθαι ζωογονεῖν, οὐ κατὰ φύσιν +ἔχοντα κατ’ ἐκείνους τὸ εἶναι ζωὴ, ἀλλ’ ἐκ τῆς τοῦ Πατρὸς +ἐνεργείας ἐνεσπαρμένον, ἤτοι διὰ τὸν ἐνοικοῦντα Πατέρα. τί +δ’ ἂν, εἶπε μοι, καὶ διακωλύσαι λοιπὸν, ὡς ἐξ ἡμῶν ἕνα +νοεῖσθαι τὸν Υἱὸν, φθαρτῆς δηλονότι φύσεως, εἰ ζῆ διὰ τὸν +e Πατέρα, τουτέστι, τὴν ἐκ τοῦ τεκόντος ζωὴν χορηγούμενος, +ὡς νοοῦσιν αὐτοί; ἐφθάρη γὰρ ἃν κατὰ τὴν τῶν νοημάτων +ἀναλογίαν, εἰ μὴ ἔσχεν ἐν ἑαυτῷ τὸν ζῶντα Πατέρα. καὶ εἰ +Infra xiv. 11. συγχωροῦμεν ἀληθεύειν λέγοντι “Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ καὶ ὁ +“Πατὴρ ἐν ἐμοὶ,” ἔχει μὲν αὐτὸς ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα ζωὴν +ὄντα κατὰ φύσιν· ἔστι δὲ αὐτὸς ἐν Πατρὶ, καίτοι ζωὴ κατὰ +φύσιν οὐκ ὤν· καὶ σιωπῶ τὸ δύσφημον, εἰ καὶ λέγειν ἐχρῆν +εἰς ἔλεγχον τῆς τῶν θεομάχων ἀσεβείας· ἁλώσεται γὰρ +ἔχων ὁ Πατὴρ ἐν ἑαυτῷ τὸ ζωῆς ἔρημον, τουτέστι φθορὰν, +370 Α. a ἤτοι φύσιν τὴν φθειρομένηv. ὅτι γὰρ ἡ τοῦ πράγματος +φύσις οὕτως νοεῖν ἡμᾶς ἀναγκάσῃ περὶ τοῦ Υἱοῦ, ζητητέον +ἡμῖν καὶ ἐσαῦθις, καὶ διὰ ποικίλων ἰτέον θεωρημάτων, +ἐπείπερ ἡμῖν σκοπὸς ταῖς προσηκούσαις ἀκριβείαις καταλεπτύναι +τὸ ζητούμενοv. ζωὴν εἶναι φὴς κατὰ φύσιν τὸν +Θεὸν καὶ Πατέρα· καλῶς, ἔχει γὰρ οὕτως, ἀλλ’ ἔστι καὶ ἐν +Υἱῷ. τοῦτο γὰρ καὶ ὁ παρ’ ὑμῶν δίδωσι λόγος. ἐροίμην δ’ +1. ζωὴν Β. ζωὴ Ed. 2. δὲ om. Β. 3. οὐκ οm. Β. 7. τὸν γραμματικὸν] +τὸ γραμματικὴν D. 9. καὶ assumptum ex Β. 10. δύνασθαι καὶ +ἑτέρους inverso ordine Β. 18. λέγοντα Β. 23. φθορὰν Β. τὴν φθορὰν Ed. +26. ἰστέον Β. 27. καταλεπτύναι Β. κατολεπτύνειν Εd. 28. κατὰ φύσιν +φὴς inverso ordine Β. + + +ἃν εἰκότως ἤδη λοιπὸν, ἐκεῖνο μανθάνειν ἐπιθυμῶν, τί ἐνεργήσει +περὶ τὸν Υἱὸν, ὑπάρχων ἐν αὐτῷ ; ἆρα μεταδώσει b +τῆς ἑαυτοῦ ζωῆς τῷ ἰδίῳ γεννήματι, καθάπερ δεομένῳ καὶ +οὐχ ἔχοντι τὴν ζωὴν ἐξ ἑαυτοῦ ; καὶ πῶς οὐκ ἀνάγκη πᾶσα + νοεῖν ἔρημον εἶναι ζωῆς τὸν Υἱόν ; τὸ δὲ ζωῆς ἔρημον, τί ἂν +ἕτερον εἴη λοιπὸν, ἢ φθαρτόν ; ἀλλ’ οὐ μεταδώσει τῆς +ἑαυτοῦ ζωῆς τῷ γεννήματι· ζωὴ γὰρ, καὶ εἰ μὴ δέχοιτο +παρ’ αὐτοῦ.

+

Πῶς οὖν ἔτι συκοφαντοῦσί τινες ἀθυρογλωττοῦντες ἀφυλάκτως, + καὶ διὰ τοῦτο λέγουσι ζῆν τὸν Υἱὸν, ἐπείπερ ἔχει +ζωὴν ὄντα κατὰ φύσιν ἐν ἑαυτῷ τὸν Πατέρα ; εἰ μὲν γὰρ ζῇ c +καὶ δίχα τοῦ Πατρὸς, ὡς ὑπάρχων οὐσιωδῶς καὶ αὐτοζωὴ, +οὐκέτι ζῆ διὰ τὸν Πατέρα, τουτέστι, διὰ τὴν ἐκ Πατρὸς μετάληψιν. +εἰ δὲ χορηγὸν τῆς ἰδίας ζωῆς ἔχει τὸν Πατέρα, ζωὴν + ἰδίαν οὐκ ἔχων αὐτὸς ἀναδειχθήσεται· διανείζεται γὰρ τὴν +παρ’ ἑτέρου, καὶ ὅπερ ἐξ ἀρχῆς ἐλέγομεν, ζῷον μᾶλλόν +ἐστιν ἢ ζωὴ, καὶ φθαρτῆς ἤδη φύσεως. πῶς οὖν ἑαυτὸν +ἀπεκάλει ζωήν ; ἢ γὰρ ἐξέσται καὶ ἡμῖν ἀκινδύνως εἰπεῖν +Ἐγώ εἰμι ἡ ζωὴ, ἢ εἴπερ ἐστὶ σφαλερὸς ὁ λόγος· οὐ + γὰρ ἐξέσται ποιήματι τοῖς θεοπρεπέσιν ἀξιώμασιν ἐπιπηδᾶν· d +οἶδεν ἄρα ζωὴν ὄντα κατὰ φύσιν ἑαυτὸν ὁ Υἱός. ἐπεὶ πῶς +ἔσται “ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως’’ τοῦ γεννήσαντος αὐτὸν, Heb. i. 3. +πῶς δὲ εἰκὼν καὶ ὁμοίωσις ἀκριβής ; ἢ πῶς οὐκ ὀρθῶς ἐποίει +λέγων ὁ Φίλιππος “ Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πατέρα, καὶ ἀρκεῖ Ιnfra xiv. 8. + “ ἡμῖν ;” καὶ γὰρ δὴ καὶ ὄντως ἐννοῆσαι προσήκει, ὅτι +Υἱόν τις τεθεαμένος, οὔπω τεθεώρηκε τὸν Πατέρα, εἴπερ ὁ +μέν ἐστι κατὰ φύσιν ζωὴ, ὁ δὲ ζωῆς τῆς παρ’ αὐτοῦ μέτοχος. e +οὐ γὰρ ἄν τις ἴδοι τὸ ζωοποιοῦν ἐν τῷ ζωοποιουμένῳ ποτὲ, +ἐν τῷ δεομένῳ τὸν ἀπροσδεᾶ. οὐκοῦν καὶ καθ’ ἕτερον +2. ὑπάρχον ἐν ἐαυτῷ Β. μεταδίδωσι Β. 4. ἑαυτοῦ B.D. αὐτοῦ Ed. +7. ζωὴ] ζῇ Β. 9. ἔτι — ἀφυλάκτως] ἐπισυκοφαντοῦσί τινες· ἀθυρολωττοῦσιν +τινες ἀφυλάκτως Β. 12. αὐτοζωὴ Β. αὐτὸς ζωή Ed. 13. ζῇ +post Πατέρα transponit Β. 15. ἀναδεχθήσεται Β. 20. ποιήμασι Β. +25.δὴ καὶ ὄντως] δίκαιόν πὼς Β. 20. τεθεώρηται Β. 29. καὶ +om. Β. + + +Infra xiv. 9. ψεύσεται τρόπον, εἰπών “Ὁ ἑωρακὼς ἐμὲ ἑώρακε τὸν +“Πατέρα.”

+

ἈΛλ’ ὁρᾷ που πάλιν ὁ τῶν εὐσεβῶν τῆς Ἐκκλησίας +δογμάτων ἐραστὴς, ὅσα ταῖς ἐκείνων φλυαρίαις ἀκολουθήσει +Prov. iv. 15. τὰ ἄτοπα. ἐκκλινέτω τοιγαροῦν ἀπ’ αὐτῶν καὶ παραλλατ- +Ib. 26. τέτω κατὰ τὸ γεγραμμένον· καὶ ποιείτω μὲν τροχιὰς ὀρθὰς, +τὰς δὲ ὁδοὺς κατευθυνέτω τὰς ἑαυτοῦ, καὶ πρὸς τὸ ἁπλοῦν +371 Α. a τῆς ἀληθείας ὁράτω κάλλος, ζωὴν μὲν κατὰ φύσιν εἶναι +πιστεύων τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα, ζωὴν δὲ πάλιν ὁμοίως τὸν +ἐξ αὐτοῦ γεγεννημένον Υἱόv. ὡς γὰρ φῶς ἐκ φωτὸς εἶναι +λέγεται, οὕτω καὶ ζωὴ ἐκ ζωῆς· καὶ ὥσπερ τὰ φωτὸς δεόμενα +φωτίζει ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ, ὡς διὰ φωτὸς ἰδίου τοῦ +Υἱοῦ, καὶ σοφοῖ τὰ σοφίας δεκτικὰ, ὡς διὰ σοφίας ἰδίας, +καὶ δυναμοῖ τὰ δυνάμεως χρήζοντα, ὡς διὰ δυνάμεως πάλιν +ἰδίας, οὕτω καὶ ζωοποιεῖ τὰ ὅσαπέρ ἐστι τῆς παρ’ αὐτοῦ +b δεόμενα ζωῆς, ὡς διὰ ζωῆς ἰδίας καὶ ἐξ αὐτοῦ προχεομένης, +τουτέστι τοῦ Υἱοῦ. ὅταν οὖν λέγη Σῶ διὰ τὸν Πατέρα, +νομίσῃς ὅτι διὰ τὸ δέχεσθαι τὴν παρὰ τοῦ Πατρὸς ζωὴν, +ζῆν ἑαυτὸν ὁμολογεῖ, ἀλλ’ ἐπείπερ ἐκ ζῶντος ἐγεννήθη +Πατρὸς, διὰ τοῦτο καὶ ζῆν ἑαυτὸν διισχυρίσατο. οὐ γὰρ +ἐνεχώρει μὴ ζῆν τὸν ἐκ ζῶντος Πατρός· καὶ ὥσπερ εἴ τις +λέγοι τῶν καθ’ ἡμᾶς Ἄνθρωπός εἰμι λογικὸς διὰ τὸν +πατέρα, ἀνθρώπου γὰρ λογικοῦ γέγονα τέκνον· οὕτω νοή- +c σεις καὶ ἐπ’ αὐτοῦ τοῦ Μονογενοῦς· ζῶ φησι διὰ τὸν Πατέρ‘ι. +ἐπειδὴ γὰρ ζωὴ κατὰ φύσιν ἐστὶν ὁ γεννήσας με Πατὴρ, +εὐφυὲς δέ εἰμι καὶ γνήσιον γέννημα, τὸ ἴδιον αὐτοῦ κατὰ +φύσιν ἐπάγομαι, τουτέστι, τὸ εἶναι ζωὴ, τοῦτο γάρ ἐστι καὶ +ὁ Πατήρ. ἐπειδὴ δὲ εἷς ἐξ ἑνὸς νοεῖταί τε καὶ ἔστιν· ἐκ +Πατρὸς γὰρ ὁ Υἱὸς, εἰ καὶ συνῆν ἀιδίως· εἰκότως τοῖς φυσικοῖς +τοῦ γεννήσαντος ἀξίωμασιν, ὡς ἰδίοις ἐπισεμνύνεται.

+3. Ἐκκλησίας] εὐσεβείας Β. 9. ὁμοίως assumptum ex Β. 10—17. +γὰρ—τοῦ Υἱοῦ citat Veccus Epigr. v. 12. ὡς aasumptum ex Β. deest in +Vecco. 15. καὶ assumptum ex Β. deest in Vecco. Statim ζωοποιεῖται pro +ζωοποιεῖ τὰ Β. 16. ὡς assumptum ex Β. deest in Vecco. 30. ἰδίων Β. + + +d +

Οὖτός ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ ἐξ οὐρανοῦ καταβὰς, οὐ καθὼς ἔφαγον 58 +οἱ πατέρες ὑμῶν τὸ μάννα καὶ ἀπέθανον· ὁ τρώγω μου +τοῦτο τὸν ἄρτον ζήσει εἰς τὸν αἰῶνα.

+

Μεγάλα, φησὶν, εἶναι δεῖ τὰ ἐκ μεγάλων ἀποτελέσματα, + καὶ τὰ διὰ τῆς ἄνωθεν χορηγούμενα χάριτος, ὁρᾶσθαι +προσήκει θεοπρεπῆ, καὶ τῆς θείας μεγαλοδωρεᾶς ἄξια. εἰ +γὰρ ὅλως ἐποιήσω παραδεκτὸν ἐν πίστει τὸ ἐξ οὐρανοῦ καταβαίνειν +τὸν ἄρτον, ἐμποιείτω τοῖς ἐφιεμένοις διηνεκῆ τὴν e +ζωὴν, καὶ ἀκατάληκτον ἐχέτω τῆς ἀθανασίας τὴν ἐνέργειαν. + εἴη γὰρ ἃν ἀπόδειξις αὕτη σαφὴς τοῦ εἶναι τὸν ἄρτον ἐξ +οὐρανοῦ, τουτέστι, παρὰ Θεοῦ· ἐπεὶ καὶ πρέπειν ἐροῦμεν +αἰώνια τῷ αἰωνίῳ χαρίζεσθαι, καὶ μὴ προσκαίρου τρυφῆς +ἀπόλαυσιν, εἰς ὀλιγοστὸν κομιδῆ τὸν καιρὸν καὶ μόλις +ἀντέχειν ἰσχύουσαv. λογιεῖται γάρ τις οὐκ ἔτι σοφῶς + ἄρτον εἶναι τὸν παρὰ Θεοῦ καὶ ἄνωθεν, ὃν βεβρωκότες οἱ +πρόγονοι θανάτῳ νενίκηνται, καὶ τὴν ἀπὸ τῆς φθορᾶς οὐκ +ἀπεκρούσαντο βλάβην, καὶ θαυμαστὸν οὐδέν· ἄρτος γὰρ a 372 Α. +ἀπαθανατίζειν ἰσχύων, ἐκεῖνος οὐκ ἦv. οὐκοῦν οὐδὲ ἐξ +οὐρανοῦ δικαίως ἂν ὑπό του νοοῖτο καὶ λέγοιτο. ἦν γὰρ δὴ + καὶ ἔργον τῷ ἐκεῖθεν καθικνουμένῳ πρέπον, καὶ θανάτου καὶ +φθορᾶς ἀμείνους ἀποτελεῖν τοὺς μετέχοντας αὐτοῦ. ἀναμφιλόγῳ +δὲ πάλιν ἀποδείξει βεβαιωθήσεται, ἄρτον +τοῦτον ἐξ οὐρανοῦ, τὸν διὰ Χριστοῦ δηλαδὴ, τουτέστι, τὸ +σῶμα αὐτοῦ. ζῆν γὰρ εἰς αἰῶνα ποιεῖ τὸν ἀπογευσάμενοv. b + πολὺ δὲ δή τι τὸ ἀξιόπιστον τῆς θείας φύσεως κἀν τοιούτοις +ὁρᾶται, οὐδὲν ἀξιούσης χαρίζεσθαι μικρὸν, πάντα δὲ μᾶλλον +ὑπερφυῆ, εἰ καὶ τὴν ἡμετέραν διάνοιαν ὑπερτέλλοντα, ὡς διὰ +τὸ μέγεθος ἤδη τῆς χάριτος καὶ ἀπιστεῖσθαι παρὰ τῶν +1. ἐξ Β. ἐκ τοῦ Ed. 2. μου assumptum ex Β. Γ) 12. χαρίσασθαι B. +προσκαίρου B.D. et sic conjecit Ed. mg. πρὸ καιροῦ Ed. Statim τρυφῆς Β. τροφῆς +Ed, 13. ὀλιγοστὸν Β. ὀλίγιστόν Ed. 15. τὸν om. Β. 17. ἀπεκρούσαντο +B.D. ἀπεκρούσατε Ed. 18. ἀποθανατίζειν Β. 25. δή οm. +Statim τις Migne. τοιούτοις Β. τούτοις Ed. 27. εἰ om. Β. + + +ἁπλουστέρωv. τῇ γὰρ οὕτω πλουσίᾳ χειρὶ πῶς οὐκ ἔδει +προσεῖναι τὸ πλούσια χαρίζεσθαι θέλειν; διὸ καὶ ὁ Παῦλος +1 Cor. ii. 9. ἀποθαυμάζει λέγων “Ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε καὶ οὖς οὐκ +“ἤκουσε καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη, ἃ ἡτοίμασεν +c “ὁ Θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν·” ἐν μικροῖς δὲ ὁ νόμος +Ηeb. x. 1. παραδείγμασι τὰ μεγάλα διετύπου, “ σκιὰν ἔχον τῶν μελ- +“λόντων ἀγαθῶν, οὐκ αὐτὴν δὲ τὴν εἰκόνα τῶν πραγμάτων, +καθὰ γέγραπται· ὡς ἐν τῇ τοῦ μάννα τροφῆ τὴν εὐλογίαν +ὁρᾶσθαι τὴν διὰ Χριστοῦ· σκιὰ γὰρ τῶν μελλόντων ἐκεῖνα +τοῖς ἀρχαιοτέροις προκατεγράφετο.

+59

Ταῦτα εἶπεν ἐν συναγωγῇ διδάσκων ἐν Καφαρναούμ.

+d

Θαυμαστῶν ἡμῖν μυστηρίων ἐξήγησιν εἰσενεγκὼν ὁ σοφώτατος +Εὐαγγελιστὴς, ἀνατίθησιν εἰκότως τῷ Σωτήρι’ +Χριστῷ τὴν τῆς ἐπ’ αὐτοῖς διδασκαλίας ἀρχὴν, τῆ τοῦ +προσώπου περιφανείᾳ τὸν ἀντιπράττοντα δυσωπῶν, καὶ τοὺς +οἵπερ ἔμελλον ἀντεροῦντες ἀφίξεσθαι προκαταπτοῶν· ἡ γὰρ +τῶν διδασκόντων ἐσθ’ ὅτε λαμπρότης ἑτοιμότερόν πὼς εἰς +πίστιν τὸν ἀκροατὴv. ἐργάζεται, καὶ γοργοτέραν παρὰ τῶν +e παιδευομένων ἀπαιτεῖ τὴν συναίνεσιv. εὖ δὲ δὴ λίαν ἐπάγει +τό Ἐν τῆ συναγωγῆ· μόνον γὰρ οὐχὶ τοῦτο δηλούμενος ὁ +λόγος Ἀλλ’ οὐδὲ εἷς που τυχὸν ἢ δύο κατήκουσαν ταῦτα +λέγοντος τοῦ Χριστοῦ, διαρρήδην ἐπὶ πάντων ἐν συναγωγᾖ +διδάξας ὁρᾶται, ὥσπερ οὖν αὐτὸς καὶ διὰ τοῦ προφήτου +Es. xlv. 19. Ἡσαΐου φησίν “Οὐκ ἐν κρυφῆ λελάληκα οὐδὲ ἐν τόπῳ +“σκοτεινῷ·” ἐποιεῖτο γὰρ ἐν παρρησίᾳ τοὺς περὶ τούτων +λόγους, ἀναπολόγητον τοῖς Ἰουδαίοις τὴν κρίσιν ἀποτελῶν, +καὶ τοῖς ἀπειθήσασι τὰ ἐκ τοῦ μὴ πιστεύειν αὐτῷ δυσαχθέ- +373 Α. a στερα ποιῶν ἐγκλήματα. οὔπω μὲν γὰρ τὸ οὕτω σεπτὸν +2. θέλειν Β. θέλον Ed. 6. παραδείγμασι assumptum ex Β. 7. δὲ +assumptum ex Β. εἰκόνα] ἔχων Β. 11. ἐν prius] + τῇ Ed, invitis B.D. +ἐν alt.] εἰς B. Statim Καφερναούμ Β. 14. ἐπ’ αὐτὰ B.D e corr. 16. +B. προσκαταπτοῶν Β. 18. γοργοτέρων Β. 19. σύναισιν +(= σύνεσιν) 20 δηλούμενος] δηλοῖ· οὐκ ἐμὸς Β. 22. ἐξ + Τῇ Ed. +invito Β. 23. οὖν om. Β. + + +παιδευθέντες μυστήριον, εὔλογον ἃν ἐποιήσαντο τοῦ κολάζεσθαι +τὴν παραίτησιν, καὶ τὸ μηδὲ ὅλως εἰδέναι προϊσχόμενοι, +μετριωτέραν ἂν τὴν τοῦ κρίνοντος ὑπέμειναν κίνησιν. +ἐγνωκότες δὲ καὶ πολλάκις μυσταγωγούμενοι, εἶτα ταῖς + ἀπειθείαις ὑβρίζοντες, πῶς οὐκ ἂν εἰκότως παντὸς ἀνῃρημένου +λοιπὸν ἐλέου κολάζοιντο, καὶ πικροτάτην ἀποτίσειαν +τῷ παρ’ αὐτῶν ἠτιμασμένῳ τὴν δίκην; τοιοῦτόν τι καὶ +αὐτὸς ἐπ’ αὐτοῖς εἴρηκεν ὁ Σωτῆρ’ “Εἰ μὴ γὰρ ἦλθον, φησὶ, b Infra xv. 22. +“καὶ ἐλάλησα αὐτοῖς, ἁμαρτίαν οὐκ εἴχοσαν· νυνὶ δὲ πρό- + “φασιν οὐκ ἔχουσι περὶ τῆς ἁμαρτίας αὐτῶν”.

+

Παραφυλακτέον τοιγαροῦν, μᾶλλον δὲ παραιτητέον, ὡς +θανάτου πρόξενον τὸ δυσήκοον, καὶ ζωῆς παρεκτικὴν τὴν +πίστιν ἡγώμεθα τὴν ἐφ’ οἷς ἂν διδάσκῃ χριστός. διαφευξόμεθα +γὰρ οὕτω τὸ μετ’ ἐκείνων κολάζεσθαι. προστίθησι + δὲ ὅτι καὶ ἐν τῆ Καφαρναοὺμ ταῦτα λελάληκεν ὁ Χριστὸς, c +ἵνα φαίνηται μεμνημένος ἀκριβῶς. ὁ γὰρ εἰδὼς καὶ τόπον +καὶ κώμην, πῶς ἂν ἁμάρτοι περὶ τὴν τῶν διδαχθέντων +ἐξήγησιν;

+

Πολλοὶ οὖν ἀκούσαντες ἐκ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ εἶπον Σκληρός 60 + ἐστιν ὁ λόγος οὗτος· τίς δύναται αὐτοῦ ἀκούειν; εἰδὼς δὲ 61 +ὁ Ἰησοῦς ἐν ἑαυτῷ ὅτι γογγύζουσι περί τούτου οἱ μαθηταὶ +αὐτοῦ, εἦπεν αὐτοῖς.

+

Τοῦτο τοῖς ἀνοήτοις ἔθος· ἀεὶ γὰρ τῶν μαθημάτων καταιτιῶνται +τὰ λεπτότερα, καὶ τὴν ὑψηλοτέραν ἢ κατ’ αὐτοὺς d + θεωρίαν ἀμαθῶς διασύρουσιν, ἐπεὶ μὴ νοοῦσιν αὐτοί· καίτοι +μᾶλλον ἐχρῆν μανθάνειν ἐπείγεσθαι, καὶ τοῖς λαλουμένοις +συναπολεπτύνεσθαι φιλεῖν, οὐκ ἐκ τῶν ἐναντίων τῶν οὕτω +σοφῶν κατεξανίστασθαι λόγων, καὶ σκληρὸν ἀποκαλεῖν, ὃ +καὶ θαυμάζεσθαι πρέπει. πάσχουσι γάρ τι τοιοῦτον, ὁποῖόν +7. αὐτῷ Β. Statim ἠτιμασμένῳ Β. Ed. mg. ἡτοιμασμένῳ Ed. 8, μὴ γὰρ +hoc ordine Β. φησὶ post αὐτοῖς tr. Β. 10 οὐκ ἔχουσι post αὐτῶν tr. Β. cf. +supra 309 c. 15. τῇ assumptum ex Β. Catt. 16. καὶ om. Β. habent Catt. +23. γὰρ om. Β. 27. συναπολεπτύνεσθαι] οὖν ἀπολεπτύνεσθαι Β. + + +περ ἄν τις ὑπομένοντας βλέποι τοὺς τῶν ὀδόντων ἐστερημένους. +e ἐκεῖνοι μὲν γὰρ τοῖς τρυφερωτέροις ἐπιτρέχοντες +σιτίοις, ἀτιμάζουσι πολλάκις τὰ τῶν ἐδωδίμων χρηστότερα, +καὶ τὸ κρεῖττον ἐσθ’ ὅτε κακύνουσιν, οὐχ ὁμολογοῦντες τὴν +νόσον, ὑφ’ ἧς αὐτὸ παραιτεῖσθαι βιάζονται. οἱ δὲ ἀμαθίᾳ +σύντροφοι, καὶ φρενὸς τῆς ἀγαθῆς ἡττώμενοι, καταφρίττουσι +τὴν γνῶσιν, ἢν ἔδει καὶ σφόδρα πολλοῖς καταθηρᾶσθαι +πόνοις, καὶ διὰ συντόνου μᾶλλον ἐξανύειν σπουδῆς. ἀνὴρ +μὲν οὖν ὁ πνευματικὸς τοῖς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐντρυφήσει +Ps. cxviii. 103. λόγοις, ἀναβοήσει δὲ ἂν μᾶλλον καὶ δικαίως “ Ὡς γλυκέα +374 A. a “τῷ λάρυγγί μου τὰ λόγιά σου· ὑπὲρ μέλι καὶ κηρίον τῷ +“στόματί μου.’’ ὁ δὲ ψυχικὸς Ἰουδαῖος μωρίαν εἶναι λογιζόμενος +ἀσυνέτως τὸ πνευματικὸν μυστήριον, καὶ διὰ τῶν +τοῦ Σωτῆρος ῥημάτων ἐπὶ τὴν ἀνθρώπῳ πρέπουσαν σύνεσιν +ἀναβαίνειν παρακαλούμενος, ἐπὶ τὴν σύντροφον ἀεὶ κατα- +Es.v. 20. πίπτει μωρίαν, τὸ μὲν πονηρὸν καλὸν λέγων, τὸ δὲ καλὸν +πονηρὸν, κατὰ τὴν τοῦ προφήτου φωνήv. πατρώζει δὲ πάλιν, +καὶ τὰς τῶν προγόνων ἀμαθίας ἀπομιμούμενος κἀν τούτοις +ἁλώσεται· οἱ μὲν γὰρ τὸ μάννα παρὰ τοῦ Θεοῦ χορηγού- +b μένοι, καὶ τῆς ἄνωθεν μετίσχοντες εὐλογίας ἐπὶ τὴν συνήθη +Num. xi. 5. χυδαιότητα κατεφέροντο, καὶ τὰς ἐν Αἰγύπτῳ δυσωδίας +Exod. xvi. 3. ἐζήτουν, κρόμμυα καὶ πράσα καὶ κρεῶν λέβητας ἐπιθυμοῦντες +ἰδεῖν· οἱ δὲ τὴν ζωοποιὸν τοῦ Πνεύματος χάριν +δέχεσθαι παρακαλούμενοι, μένοι, καὶ τὸν ἄρτον τὸν ἀληθινὸν, τὸν +ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἥκοντα τρέφεσθαι διδασκόμενοι, πρὸς +2 Tim. iii. 4. τὴν ἑαυτῶν ἐκνεύουσι πλάνην, “φιλήδονοι μᾶλλον ὄντες ἣ +“φιλόθεοι·’’ καὶ ὥσπερ οἱ τούτων πρόγονοι καὶ αὐτῆς κατη- +c γόρουν τῆς διὰ τοῦ μάννα τροφῆς, ἀποτολμῶντες λέγειν +Num. xi. 6. “Ἡ δὲ ψυχὴ ἡμῶν κατάξηρος” ἐν τῷ μάννᾳ τούτῳ· οὕτω +2. τοῖς assumptum ex B.D. 9. οὖν om. B. ἐντρυφῶν Β. 10. δὲ +Β. δ’ Ed. μᾶλλον assumptum ex Β. 11. τὰ λόγιά σου ante τῷ λάρυγγί +tr. Β. 12. λογιζόμενος Β. λογιούμενος Ed. 16. πονηρὸν καλὸν— +καλὸν πονηρὸν] καλὸν πονηρὸν—πονηρὸν καλὸν Β. 18. καὶ] κατὰ Β. Statim +τὰς B.D. τῆς Ed. 19. οὖν pro γὰρ Β. τοῦ assumptum ex Β. 23. τοῦ +Πνεύματος χάριν] χάριν τοῦ Θεοῦ Β. 25. καὶ assumiitum ex Β. + + +καὶ οὗτοι πάλιν τὸν ἄρτον ἀποπέμπονται τὸν ἀληθινὸν, οὐκ +ἐρυθριῶντες λέγειν Σκληρός ἐστιν ὁ λόγος οὑτος.

+

Δεῖ τοιγαροῦν σοφοὺς εἶναι τοὺς τῶν θείων μυστηρίων +ἀκροατὰς, δεῖ δοκίμους εἶναι τραπεζίτας, ὡς εἰδέναι τὸ + δόκιμον καὶ τὸ παράσημον νόμισμα, καὶ μήτε τοῖς πίστει +παραδεκτοῖς ἀκαίρως ἐπάγειν τὴν ἀνεξίτητον ζήτησιν, μήτε +τοῖς τῆς ζητήσεως δεομένοις ἐπασωτεύεσθαι πίστιν ἔσθ’ ὅτε +τὴν ἐπιζήμιον, ἀποδιδόναι δὲ τὸ ἑκάστῳ πρέπον τῶν λάλου λαλουμένων, +καὶ δι’ εὐθείας ὥσπερ ἰέναι τρίβου, τὸ ἐκκλίνειν ἐπ’ d + ἄμφω παραιτουμένους. ὁδῷ γὰρ βασιλικῇ πορεύεσθαι πρέπει +τὸν εἰς ὀρθότητα πίστεως τρέχοντα τῆς ἐν Χριστῷ.

+

Τοῦτο ὑμᾶς σκανδαλίζει; ἐὰν ὁδ’ θεωρῆτε τὸ υἱὸν τοῦ 62 +ἀνθρώπου ἀναβαίνοντα ὅπου Ἦν τὸ πρότερον;

+

Ἐκ πολλῆς ἄγαν τῆς ἀμαθίας τῶν ὑπὸ τῷ Σωτήρι’ + Χριστῷ μαθητευομένων τινὲς ἐπὶ τοῖς παρ’ αὐτοῦ λόγοις e +ἐσκανδαλίζοντο. ἐπειδὴ γὰρ ἐπηκροῶντο λέγοντος “Ἀμὴν Supra ver. 53. +ἀμην λέγω υμιν, έἀν μὴ φαγητε την σάρκα του υἱοῦ του +“ἀνθρώπου καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν ἐν +“ἑαυτοῖς·’’ εἰς ὠμότητά τινα θηριοπρεπῆ καλεῖσθαι σφᾶς + ὑπελάμβανον, ὡς σαρκοφαγεῖν μὲν ἀπανθρώπως, αἷμα δὲ +ῥοφεῖν ἐπιτάττεσθαι, καὶ ὅσα καὶ μόνον ἀκοῦσαι φρικτὰ +ταῦτα ποιεῖν ἀναγκάζεσθαι. οὐ γὰρ ᾔδεσάν πὼς τοῦ μυστηρίου a 375 A. +ῥίου τὸ κάλλος, καὶ τὴν ηὑρημένην ἐπ’ αὐτῷ καλλίστην +οἰκονομίαν· ἐπὶ ’δε γε τούτῳ κἀκεῖνό που πάντως καθ’ + ἑαυτοὺς ἐλογίζοντο Πῶς ἂν ἡμῖν τὸ ἀνθρώπινον σῶμα τὴν +αἰώνιον ἐμφυτεύσαι ζωήν; τί δὲ ὀνήσει πρὸς ἀθανασίαν τὸ +ἡμῖν ὁμοφυές; συνεὶς τοιγαροῦν ὁ Χριστὸς τὰ ἐν αὐτοῖς +βουλεύματα· “πάντα γὰρ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα Heb. iv. 13. +“τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ·’’ θεραπεύει πάλιν εἰς κατάληψιν +2. ἐρυθριῶσιν Β. 3. εἶναι σοφοὺς inverso ordine Β. τὸ om. B. +7. τοῖς om. Β. Statim τῆς om. D. 8. ἑκάστῳ] + κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ et τὸ +hic transponit Β. 25. ἡμῶν D. 29. τοῖς Β. ἐν τοῖς Ed. + + +b τῶν ἀγνοουμένων ἔτι πολυτρόπως χειραγωγῶv. ἀνοήτως +γὰρ λίαν, ὦ οὗτοι, φησὶν, ἐπὶ τοῖς παρ’ ἐμοῦ σκανδαλίζεσθε +λόγοις. εἰ γὰρ οὔπω πιστεύειν ἐγνώκατε, καίτοι πολλάκις +μυσταγωγούμενοι, ὅτι ζωὴν ὑμῖν ἐνήσει τὸ ἡμέτερον σῶμα, +τίνα τρόπον διατεθήσεσθε, φησὶν, ὅταν αὐτὸ καὶ εἰς οὐρανὸν +ἀνιπτάμενον βλέπητε; οὐ γὰρ ὑπισχνοῦμαι μόνον, ὅτι καὶ +εἰς αὐτὸν ἀναβήσομαι τὸν οὐρανὸν, ἵνα μὴ πάλιν λέγητε τό +Πῶς· ἀλλ’ ἐν ὀφθαλμοῖς ὑμῖν ἡ θέα στήσεται, πάντα δυσω- +c ποῦσα τὸν ἀντιλέγοντα. ἐὰν οὖν βλέπητε, φησὶν, εἰς τὸν +οὐρανὸν ἀναβαίνοντα τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, τί ἐρεῖτε πάλιν; +ἐλεγχθήσεσθε γὰρ οὐ μετρίως ἀφραίνοντες. εἰ γὰρ μὴ +δύνασθαι τὴν ἐμὴν σάρκα τὴν ζωὴν ὑμῖν ἐνθεῖναι λογίζεσθε, +πῶς πτηνοῦ δίκην εἰς οὐρανὸν ἀναβήσεται; εἰ γὰρ μὴ +δύναται ζωοποιεῖν, ὅτι μὴ πέφυκε ζωοποιεῖν, πῶς ἀεροβατήσει, +πῶς δὲ εἰς οὐρανοὺς ἀναβήσεται; καὶ τοῦτο γὰρ +ὁμοίως ἀδύνατον τῆ σαρκί. εἰ δὲ ἀναβαίνει παρὰ φύσιν, +d τί τὸ κωλῦον ἔτι καὶ ζωοποιεῖν αὐτὴν, καὶ εἰ μὴ πέφυκε +ζωοποιεῖν, ὅσον εἰς ἰδίαν φύσιν; ὁ γὰρ οὐράνιον ἀποδείξας +τὸ ἀπὸ γῆς, καὶ ζωοποιὸν ἀποτελέσει, καὶ εἰ πέφυκε φθείρεσθαι +κατὰ τὸν ἴδιον λόγοv.

+

Επιτηρητέον δὲ ὅπως οὐκ ἀνέχεται πάλιν εἰς δύο καταμερίζεσθαι +χριστοὺς, κατὰ τὴν τινῶν ἀβουλίαv. ἀμέριστον γὰρ +ἑαυτὸν πανταχῇ φυλάττει μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιv. τὸν γὰρ +υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου φησὶν ἀναβαίνειν ὅπου ἦν τὸ πρότερον, καίτοι +e τοῦ ἐκ γῆς σώματος οὐκ ὄντος ἄνω πρὸ τούτου, μόνου δὲ ἔτι +καὶ καθ’ ἑαυτὸν τοῦ Λόγου, πρὸ συνδρομῆς τῆς εἰς σάρκα· +1 Cor. xiii. 6. καλῶς οὖν ὁ Παῦλος τό “Εἷς κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς” ἐν +ἰδίαις τέθεικεν ἐπιστολαῖς. εἷς γὰρ Υἱὸς, καὶ πρὸ τῆς σαρ- +2. λίαν, ὦ οὗτοι] τοῦτο, ὦ οὗτοι, λίαν Β. σκανδαλίζεσθαι Β. 4. ὑμέτερον +ρον Β. 7. ἀναβήσομαι εἰς αὐτὸν inverso ordine Β. 8. ἀλλ᾿ assumptum +ex Β.D. ὑμῖν] ἡμῶν Β. 13. οὐρανοὺς Cord. 15. οὐρανὸν Β. invito +Cord. Statim ἀναπτήσεται a, 17. αὐτὴν] αὐτὸ Cord. αὐτῷ vel αὐτὸ Β. εἰ +κοὶ inverso ordine Cord. 19. ἀποτελέσει] ἀναδείξει Catt. Statim κἂν pro +εἰ Cord. 23. πανταχῆ ἑαυτὸν inverso ordine B. πανταχοῦ Catt. 25. ἐκ] ++ τῆς a. ἔτι] ἐκεῖ Cord. Statim καὶ om. B. Catt. 26. εἰς] πρὸς Β. +Statim τὴν add. Β. Cord. invito a. 27. Χριστὸς] ὁ Χριστὸς D. + + +κώσεως καὶ μετὰ τὴν σάρκωσιν, καὶ οὐκ ἀλλότριον τοῦ Λόγου +τὸ ἴδιον αὐτοῦ λογιούμεθα σῶμα· διὰ γάρ τοι τοῦτο καὶ υἱὸν +ἀνθρώπου φησὶ τὸν ἄνωθεν ἐξ οὐρανοῦ καταφοιτήσαντα Λόγον· +σὰρξ γὰρ ἐγένετο, κατὰ τὸν μακάριον Εὐαγγελιστὴν, καὶ οὐκ Supra i. 14. + εἰς σάρκα μεταχωρήσας ἐκ παρατροπῆς· ἄτρεπτος γὰρ καὶ +ἀναλλοίωτος κατὰ φύσιν ἐστὶν, ὡς Θεός· ἀλλ’ ὡς ἐν ἰδίῳ +κατοικήσας ναῷ, τῷ ἐκ παρθένου φημὶ, καὶ ἄνθρωπος γεγονὼς a 376 A. +κατὰ λόγον ἀληθινόv. ἀναβήσεσθαι δὲ λέγων, ἔνθα +καὶ πρότερον ἦν, δίδωσί πὼς ἐννοεῖν τοῖς ἀκροωμένοις, ὅτι + καταβέβηκεν ἐξ οὐρανοῦ· ἦν γὰρ οὕτως εἰκὸς συνέντας τοῦ +λόγου τὴν δύναμιν, οὐχ ὡς ἀνθρώπῳ προσέχειν μόνον, ἀλλ’ +εἰδέναι λοιπὸν καὶ τὸν ἐν σαρκὶ Θεὸν Λόγον, πιστεύειν τε +ὅτι καὶ ζωοποιὸν ἔσται τὸ σῶμα αὐτοῦ.

+

Τὸ πνεῦμά ἐστι τὸ ζωοποιοῦν, ἡ σὰρξ οὐκ ὠφελεῖ οὐδέ.

63 +b +

Οὐ σφόδρα, φησὶν, ἀσυνέτως τὸ μὴ δύνασθαι ζωοποιεῖν +περιτεθείκατε τῆ σαρκί· ὅταν γὰρ μόνη νοῆται καὶ καθ’ +ἑαυτὴν ἡ τῆς σαρκὸς φύσις πὼς, οὐκ ἔσται δηλονότι ζωοποιός· +ζωογονήσει μὲν γάρ τι τῶν ὄντων οὐδαμῶς, δεῖται δὲ +μᾶλλον αὐτὴ τοῦ ζωογονεῖν ἰσχύοντος. ἐπὰν δὲ τὸ περὶ τῆς + ἐνανθρωπήσεως πολυπραγμονῆται μυστήριον, εἶτα τίς ὁ +ἐνοικῶν τῇδε τῆ σαρκὶ μανθάνητε, διατεθήσεσθε πάντως, +φησὶν, εἰ μὴ καὶ αὐτοῦ κατηγορεῖτε τοῦ θείου Πνεύματος, c +ὅτι δύναται ζωοποιεῖν, κἂν μηδὲν ὅλως ἡ σὰρξ ἐξ ἑαυτῆς +ὠφελῇ. ἐπειδὴ γὰρ ἥνωται τῷ ζωοποιοῦντι Λόγῳ, γέγονεν + ὅλη ζωοποιὸς πρὸς τὴν τοῦ βελτίονος ἀναδραμοῦσα δύναμιν, +οὐκ αὐτὴ πρὸς τὴν ἰδίαν βιασαμένη φύσιν, τὸν οὐδαμόθεν +ἡττώμενοv. κἂν ἀσθενῇ τοιγαροῦν ἡ τῆς σαρκὸς φύσις, ὅσον +ἧκεν εἰς ἑαυτὴν, εἰς τὸ δύνασθαι ζωοποιεῖν, ἀλλ’ οὖν ἐνεργήσει +τοῦτο τὸν ζωοποιὸν ἔχουσα Λόγον, καὶ ὅλην αὐτοῦ τὴν +8. δὲ om. Β. 13. ἔσται Β. ἐστι Ed. 16. καὶ assumptum ex B.D. +17. ζωοποιός et γάρ om. Β. 19. περὶ assumptum ex B. 21. μανθάνεται +B. 25. ζωὴν pro δύναμιν Β. 27. ἀσθενὴς Catt. 29. τὸν] +τὸ Β. invitis Catt. + + +d ἐνέργειαν ὠδίνουσα. σῶμα γάρ ἐστι τῆς κατὰ φύσιν ζωῆς, +καὶ οὐχ ἑνός τινος τῶν ἀπὸ τῆς γῆς, ἐφ’ οὗπερ ἂν καὶ +ἰσχύσαι δικαίως τό Ἡ σὰρξ οὐκ ὠφελεῖ οὐδέv. οὐ γὰρ ἡ +Παύλου τυχὸν, ἀλλ’ οὐδὲ ἡ Πέτρου, ἤγουν ἑτέρου τινὸς +τοῦτο ἐν ἡμῖν ἐργάσεται· μόνη δὲ καὶ ἐξαιρέτως ἡ τοῦ +Col. ii. 9. Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ, ἐν ᾧ κατῴκησε “πᾶν τὸ +“τῆς θεότητος σωματικῶς.” καὶ γὰρ ἂν εἴη τῶν ἀτοπωτάτων +τὸ μὲν μέλι τοῖς οὐκ ἔχουσι κατὰ φύσιν τὸ γλυκὺ +e τὴν ἰδίαν ἐντιθέναι ποιότητα, καὶ εἰς ἑαυτὸ μετασκευάζειν +δύνασθαι τὸ, ᾧπερ ἂν ἀναμίσγηται, τὴν δὲ τοῦ Θεοῦ Λόγου +ζωοποιὸν φύσιν μὴ ἀνακομίζειν οἴεσθαι πρὸς τὸ ἴδιον ἀγαθὸν, +τὸ ἐν ᾧπερ ἐνῴκησε σῶμα. οὐκοῦν ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων +ἁπάντων ἀληθὴς ἔσται λόγος, ὅτι ἡ σὰρξ οὐκ ὠφελεῖ οὐδέν· +ἀτονήσει δὲ ἐπὶ μόνου Χριστοῦ, διὰ τὸ ἐν αὐτῇ κατοικῆσαι +τὴν ζωὴν, τουτέστι τὸν Μονογενῆ. πνεῦμα ’δε φησιν ἑαυ- +Supra iv. 24. τόν· “Πνεῦμα γὰρ ὁ Θεός·’’ καὶ κατὰ τὸν μακάριον Παῦλον +2 Cor. iii.17. “Ὁ γὰρ Κύριος τὸ πνεῦμά ἐστιν.” καὶ οὐκ ἀναιροῦντες τὸ +ἰδίως ὑφεστάναι τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον τὰ τοιαῦτά φαμεν, +377 Α. a ἀλλ’ ὥσπερ υἱὸν ἀνθρώπου φησὶν ἑαυτὸν, ἐπειδὴ γέγονεν +ἄνθρωπος, οὕτω πάλιν ἀπὸ τοῦ ἰδίου πνεύματος ἑαυτὸν ὀνομάζει. +οὐ γὰρ ἀλλότριον αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα αὐτοῦ.

+

Τὰ ῥήματα ἃ λελάληκα ὑμῖν, πνεῦμά ἐστι καὶ ζωή ἐστιν.

+

Ολον ἤδη τῆ ζωοποιῷ τοῦ Πνεύματος ἐνεργείᾳ τὸ ἴδιον +σῶμα πληροῖ. πνεῦμα γὰρ λοιπὸν τὴν σάρκα καλεῖ, καὶ +b οὐκ ἀνατρέπων τὸ εἶναι σάρκα αὐτήν· διὰ δὲ τὸ ἄκρως +ἡνῶσθαί τε αὐτῷ, καὶ ὅλην αὐτοῦ τὴν ζωογόνον ἐνδύσασθαι +δύναμιν, ὀφείλουσαν ἤδη καλεῖσθαι καὶ πνεῦμα. καὶ θαυ- +3. δικαίως] καὶ ὡς Β. οὐ] οὐδὲ Β. 5. δὲ om. Β. 10. δύνασθαι +assumptum ex Β. 12. Hic incipit prima e citationibus paucis in Cod. in +Bibl. Laur. Florentiae Plut. vi. 12. bomb. sec. xiv. fol. 96—105. Haec signavi +16. καὶ om. B.a. habet Cord. 17. Ὁ Β. Catt. p. καὶ Ed. Statim γὰρ om. +Cord. habent B. a.p. 18. συνυφεστάναι Cord. Statim τὸ ἅγιον πνεῦμα Catt. +τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον habet p. 20, 21. ἰδίου et αὐτοῦ prius om. Catt. +20. ἑαυτὸν] Πνεῦμα e trad. Lat. [et G. Trap.] inter uncos addit Migne, sensu +fere cogente, faventibus tamen neque Catt., neque p., neque ut vid. B. 26. ἑαυτοῦ +Β. ζωογόνον] ζωοποιὸν καὶ ζωογόνον pro inore Β. + + +μαστὸν οὐδὲν, μηδὲ γὰρ ἐπὶ τούτῳ σκανδαλισθῇς. εἰ γὰρ +“ὁ κολλώμενος τῷ Κυρίῳ ἓν πνεῦμά ἐστι,’’ πῶς οὐχὶ 1 Cor. vi. 17. +μᾶλλον τὸ ἴδιον αὐτοῦ σῶμα ἓν ὡς πρὸς αὐτὸν ὀνομασθήσεται; +σημαίνει τοιγαροῦν διὰ τῶν προκειμένων τοιοῦτόν τι + πάλιν Ἐκ τῶν ἐνόντων ὑμῖν διαλογισμῶν ὑπαισθάνομαι, +φησὶν, ἀσυνετοῦντες ὅτι διαλογίζεσθε γεγονέναι μοι λόγον +τὸν πρὸς ὑμᾶς, ὅτι τῇ φύσει ζωοποιόν ἐστι τὸ ἀπὸ γῆς c +σῶμα· ἁλλ’ οὐχ οὗτός ἐστιν ἐν τοῖς ἐμοῖς ῥήμασιν ὁ σκοπός· +ὅλη γὰρ ἦν πρὸς ὑμᾶς περὶ τοῦ θείου Πνεύματος ἡ ἐξήγησις + καὶ περὶ τῆς αἰωνίου ζωῆς. οὐδὲ γὰρ ἡ τῆς σαρκὸς φύσις +ζωοποιὸν τὸ πνεῦμα ἐργάζεται, ἀλλ’ ἡ τοῦ Πνεύματος δύναμις +ζωοποιὸν τὸ σῶμα ποιεῖ. τὰ ῥήματα τοίνυν ἅπερ +ὑμὶν διείλεγμαι, πνεῦμά ἐστι, τουτέστι πνευματικὰ καὶ περὶ +τοῦ Πνεύματος, καὶ ζωή ἐστιν, ἀντὶ τοῦ ζωοποιὰ καὶ περὶ τῆς + κατὰ φύσιν ζωῆς. καὶ οὐκ ἀθετῶν τὴν ἰδίαν σάρκα τὰ d +τοιαῦτά φησιν, ἁλλ’ ὅπερ ἐστὶν ἀληθὲς, τοῦτο διδάσκων +ἡμᾶς· ὅπερ γὰρ εἰρήκαμεν ἀρτίως, τοῦτο πάλιν ἐροῦμεν Supra 376 b. +ἀναλαβόντες διὰ τὸ χρήσιμον· ἡ τῆς σαρκὸς φύσις, αὐτὴ +καθ’ ἑαυτὴν οὐκ ἃν δύναιτο ζωογονεῖν· ἐπεὶ τί τὸ πλέον ἐν + τῷ κατὰ φύσιν Θεῷ; ἀλλ’ οὐ μόνη καὶ καθ’ ἑαυτὴν καὶ ἐν +Χριστῷ νοηθήσεται· ἔχει γὰρ ἑνωθέντα τὸν Λόγον, ὅς ἐστι +κατὰ φύσιν ζωή. ὅταν οὖν ζωοποιὸν αὐτὴν ὀνομάζῃ Χριστὸς, +οὐκ αὐτῇ τοσοῦτον, ὅσον ἑαυτῷ, ἤτοι τῷ ἰδίῳ Πνεύματι τὸ e +ζωογονεῖν δύνασθαι μαρτυρεῖ. δι’ αὐτὸν γὰρ καὶ τὸ ἴδιον + αὐτοῦ σῶμα ζωοποιόν ἐστιν, ἐπείπερ αὐτὸ πρὸς τὴν ἰδίαν +ἀνεστοιχείωσε δύναμιν· τὸ δὲ ὅπως, οὔτε νῷ καταληπτὸν, +οὔτε γλώττῃ λεκτὸν, σιωπῇ δὲ καὶ πίστει τῇ ὑπὲρ νοῦν +τιμώμενον.

+

Οτι δὲ πολλάκις τῷ τοῦ Πνεύματος ὀνόματι παρὰ ταῖς +1. μηδὲ] μὴ Β. 4. τοιοῦτόν τινα πόλιν ἐκ τῶν ἐνόντων διαλογισμὸν Β. +6. ἀσυνετοῦντας Β. λογίζεσθε Β. 8, οὗτος B.D. οὕτως Ed. Statim ἐστιν +Β. ἦν Ed. g. περὶ om. Β. 10. οὐδὲ] οὐ Β. 17. ἐροῦντες D +19, 20. Ab ἑαυτὴν ad ἑαυτὴν transilit Β. 21. ὅς] Β. Β. 22. ζωοποιὸν +αὐτὴν post χριστὸς transponit Β. 23. ἤτοι Β. εἴτε Ed. 25. ζωοποιόν] +ὁποῖον Β. 27. λεκτὸν] δεκτὸν Β. + + +θεοπνεύστοις γραφαῖς καλεῖται καὶ ὁ Υἱὸς, διὰ τῶν ὑποτεταγμένων +εἰσόμεθα. γράφει τοίνυν ὁ μακάριος Ἰωάννης περὶ +1S.Joan. v. 6. αὐτοῦ “Οὑτός ἐστιν ὁ ἐλθὼν δι’ ὕδατος καὶ πνεύματος +378 Α. a “ Ἰησοῦς Χρστὸς, οὐκ ἐν τῷ ὕδατι μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ +“ ὕδατι καὶ τῷ πνεύματι, καὶ τὸ πνεῦμά ἐστι τὸ μαρτυροῦν, +“ὅτι τὸ τὸ πνεῦμά ἐστιν ἡ ἀλήθεια.’’ ἰδοὺ γὰρ πνεῦμα +ἀλήθειαν ὀνομάζει, καίτοι βοῶντος διαρρήδην τοῦ Χριστοῦ +Infra xiv. 6. “ Ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια·” Παῦλος δὲ πάλιν ἡμῖν +Rom. viii. 8—10. φησίν “ Οἱ ἐν σαρκὶ ὄντες Θεῷ ἀρέσαι οὐ δύνανται· ὑμεῖς +“ Οὑτος δὲ οὐκ ἐστὲ ἐν σαρκὶ ἀλλ’ ἐν πνεύματι, εἴπερ πνεῦμα Θεοῦ +“ οἰκεῖ ἐν ὑμῖv. εἰ δέ τις πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει, οὗτος +b “ Οὑτος οὐκ ἐστιν αὐτοῦ. εἰ δὲ χριστὸς ἐν ὑμῖν, τὸ μὲν σῶμα +“νεκρὸν νεκρὸν διὰ τὴν ἁμαρτίαν, τὸ δὲ πνεῦμα ζωὴ διὰ +“ σύνην.” γὰρ δὴ πάλιν ἐν τούτοις τὸ τοῦ Θεοῦ +Πνεῦμα κατοικεῖν ἐν ἡμῖν ἀποφηνάμενος, αὐτὸν εἴρηκεν ἐν +ἡμῖν εἶναι τὸν Χριστόv. ἀδιαίρετον γὰρ τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα +αὐτοῦ, κατά γε τὸν ἐν ταὐτότητι φύσεως λόγον, εἰ καὶ νοοῖτο +ὑπάρχειν ἰδιοσυστάτως. διὰ τοῦτο πολλάκις ἀδιαφορεῖ, ποτὲ +μὲν τὸ Πνεῦμα, ποτὲ δὲ ἑαυτὸν ὀνομάζων.

+c +64

Ἀλλ’ εἰΜι ἐξ ὑμῶν τινες οἵ οὐ πιστεύουσιν ᾔδει γὰρ ἐξ ἀρχῆς +ὁ Ἰησοῦς, τίνες εἰσὶν οἱ μὴ πιστεύοντες καὶ καὶ ἐστιν +65 παραδώσων αὐτὸ. καὶ ἔλεγε Διὰ τοῦτο εἴρηκα ὑμῖν ὅτι +οὐδεὶς δύναται ἐλθεῖν πρὸς μὲ, ἐὰν μὴ ᾖ +ἐκ τοῦ Παρτός μου.

+

Εν τούτῳ δὴ πάλιν ἐστὶ διαρρήδην ὁρᾶν πληρούμενον τὸ +Es. vi. 9, 10. δι’ ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν προκεκηρυγμένον “ Ἀκοῇ +“ ἀκούσετε καὶ οὐ μὴ συνῆτε, καὶ βλέποντες βλέψετε καὶ +d “ οὐ μὴ ἴδητε. ἐπαχύνθη γὰρ ἡ καρδία τοῦ λαοῦ τούτου, +1. θεοπνεύστοις Β. θείοις Ed. παρὰ ταῖς θεοπνεύστοις γραφαῖς ante τῷ τοῦ +transp. Β. καλεῖται om. Β. 5. καὶ prius] + ἐν Ed. invito Β. cf. supra +126 b. πνεύματι habent B, Georg. Trap. καὶ alt. assumptum ex B. 7. τοῦ +assumptum ex B. lo. πνεύματι] + Θεοῦ Ed. Georg. Trap. invito B. +20. οἳ] οἵτινες B. 26. Ἀκοῇ] + δὲ Εd. invito B. + + +“καὶ τὰ ὦτα αὐτῶν ἐβάρυναν, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν +“ἐκάμμυσαν, μήποτε ἴδωσι τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτῶν, καὶ τῇ +“καρδίᾳ συνῶσι καὶ ἐπιστρέψωσι, καὶ ἰάσομαι αὐτούς. +αὐτήκοοι γὰρ τῶν τοῦ Σωτῆρος γιγνόμενοι διδαγμάτων, καὶ + οὐ παρ’ ἑτέρου τινὸς τῶν ἁγίων μανθάνοντες, διὰ φωνῆς δὲ +μᾶλλον τοῦ πάντων Δεσπότου μυσταγωγούμενοι, ἁλλὰ γὰρ +καὶ τοῖς τοῦ σώματος ὁρῶντες αὐτὸν ὀφθαλμοῖς, ταῖς σφῶν +αὐτῶν ἀνοίαις ἐξεπαχύνοντο, καὶ τὸν τῆς διανοίας καταμύσαντες e +ὀφθαλμὸν, τὸν τῆς δικαιοσύνης ἥλιον ἀπετρέποντο, + τὸν τῆς εὐαγγελικῆς παιδεύσεως φωτισμὸν οὐ παραδεχόμενοι· +πονηροὶ γὰρ ἦσαν καὶ πολλοῖς ἤδη τοῖς παρῳχηκόσιν +ἔνοχοι πταίσμασι. διὰ τοῦτο καὶ “πώρωσιν ἀπὸ Rom. xi. 25. +“μέρους γεγενῆσθαι τῷ Ἰσραὴλ” ὁ σοφὸς ἡμῖν διεμαρτύρατο +Παῦλος. ἐπεὶ δὲ καὶ οὐ τῆς τυχούσης φρονήσεως + ἔργον ἦν τὸν ἐν ἀνθρωπείᾳ μορφῇ κρυπτόμενον ἐπιγνῶναι +Θεὸν, μὴ δύνασθαί φησι πρὸς αὐτὸν ἰέναι τὸν οὔπω λαβόντα, a 379 Α. +σύνεσιν δὲ δηλονότι παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ μάλα +εἰκότως. εἰ γὰρ “πᾶσα δόσις ἀγαθὴ καὶ πᾶν δώρημα S. Jac. i. 17. +“τέλειον ἄνωθέν ἐστι καταβαῖνον ἐκ τοῦ πατρὸς τῶν φώ- + “των·’’ πῶς ἃν οὐχὶ μᾶλλον καὶ τὸ ἐπιγνῶναι Χριστὸν, +δῶρον ἃν γένοιτο τῆς τοῦ Πατρὸς δεξιᾶς; καὶ ἢ τῆς ἁληθείας +κατάληψις, πῶς οὐκ ἂν νοοῖτο πάσης ἐπέκεινα χάριτος; ὅσῳ +γὰρ ἃν φαίνοιτο τῶν ἀνωτάτω πρόξενος ἀγαθῶν, τοσούτῳ +μᾶλλον ἂν πρέποι τῆς θείας αὐτὴν ἠρτῆσθαι φιλοτιμίας. b + δίδωσι γεμὴν οὐ τοῖς ἀκαθάρτοις ὁ Πατὴρ τὸ ἐπιγνῶναι +χριστὸν, οὐδὲ τοῖς εἰς ἐκτόπους ἀπειθείας ἀποφοιτᾶν μελετήσασι +τὴν ἐπωφελεστάτην τοῦ Πνεύματος ἐνίησι χάριν· οὐ +γὰρ ἔδει βορβόρῳ τὸ τίμιον ἐπιχεῖσθαι μύροv. καὶ γοῦν ὁ +μακάριος προφήτης Ἱερεμίας, προαποκαθαίρεσθαι δεῖν ταῖς +3. καρδία] + αὐτῶν Β. ἐπιστρέψωμαι Β. 4. γιγνόμενοι] γενομένων Β. +8. καταμύσαντες] παχύνοντες Β, 10. τὸν] + ἐκ Ed. invito Β. 14. δὲ +om. Β. 15. ἔργον ἦν assumptum ex Β. 16. τὸν et φησιν inter se +transponit Β. Statim οὕτω Β. 23. προξενῶν Β. 24. αὐτῆς Β. +25. οὐ ante δίδωσι tr. Ed. invitis B.D. Statim τοῖς B.D. αὐτοῖς Ed. 26. εἰς +ἐκτόπους] ἐκτόπου Β. 29. Ἱερεμίας B.D. Ἡσαΐας Ed. + + +εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἐπιθυμίαις, τοὺς ἐγγίζειν ἐθέλοντας τῷ +Es. Iv. 6, 7. Χριστῳ δία τῆς πίστεως ἐπιτάττει βόων “Ζητησατε ’τον +c “Θεὸν, καὶ ἐν τῷ εὑρίσκειν αὐτὸν ἐπικαλέσασθε· ἡνίκα δ +“ἂν ἐγγίζῃ ὑμῖν, ἀπολιπέτω ὁ ἀσεβὴς τὴν ὁδὸν αὐτοῦ καὶ +ἀνὴρ ἄνομος τὴν βουλὴν αὐτοῦ καὶ ἐπιστραφήτω ἐπὶ +κύριον, καὶ ἐλεηθήσεται, ὅτι ἐπὶ πολὺ ἀφήσει τὰς ἁμαρ- +“τίας ὑμῶv. ὁρᾷς ὅπως προεξανίστασθαι χρῆναί φησι +τῆς ἀρχαίας ὁδοῦ, καὶ τῶν παρανόμων ἀπανίστασθαι βουλευμάτων, +ἵνα τὴν τῶν ἁμαρτιῶν ἄφεσιν κομισώμεθα, διὰ +πίστεως δὲ δηλονότι τῆς ἐν Χριστῷ. δεδικαιώμεθα γὰρ οὐκ +Gal. ii. 16. d “ἐξ ἔργων νόμου, ἀλλὰ κατὰ χάριν τὴν ἐξ αὐτοῦ, καὶ τὴν +δωρηθεῖσαν ἡμῖν ἄνωθεν ἀμνησικακίαν.

+

Ἀλλ’ ἐρεῖ τις τυχόν τοιγαροῦν τί τὸ κωλῦσαν αὐτὸν +ἀμνησικακῆσαι καὶ Ἰουδαίοις, καὶ τῷ Ἰσραὴλ σὺν ἡμῖν τὴν +ἄφεσιν ἐπιδαψιλεύσασθαι; ἦν γὰρ δὴ καὶ οὕτως πρέπον τῷ +τελείως ἀγαθῷ. πῶς δὲ καὶ ἀληθεύσει, φησὶν, ὅταν λέγη +S.Matth. ix.13. πρὸς ἡμᾶς “Οὐκ ἦλθον κάλεσαι δικαίους, ἁλλὰ ἁμαρτωλοὺς +“εἰς μετάνοιαν;”

+

Τί οὖν πρὸς ταῦτα; μόνοις τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ καὶ πρώτοις +Ib. xv. 24. e ἡ διὰ τοῦ Σωτῆρος προσεπινοεῖται χάρις· ἀπεστάλη γὰρ, ὡς +αὐτὸς διεβεβαιώσατο, πρὸς μόνα τὰ ἀπολωλότα πρόβατα +οἴκου Ἰσραήλ. καὶ γοῦν τοῖς ἐθέλουσι πιστεύειν ἐξῆν καὶ +εἰς τὴν ζωὴν ἀνατρέχειν τὴν αἰώνιοv. ἀλλ’ οἱ μὲν εὐγενεστέρῳ +συζῶντες τρόπῳ, καὶ τῆς ἀληθείας ὄντες ἐρευνηταὶ, +τὴν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς χάριν συνεργὸν λαβόντες εἰς +σωτηρίαν διὰ πίστεως ἀνεσώζοντο· ὁ δὲ ἀλαζὼν Φαρισαῖος +καὶ οἱ σκληροκάρδιοι μετ’ ἐκείνων ἀρχιερεῖς καὶ πρεσβύτεροι +τοῦ λαοῦ, πιστεύειν οὐκ ἤθελον, καίτοι προπεπαιδευμένοι διὰ +380 Α. a Μωυσέως καὶ τῶν προφητῶv. ἐπειδὴ δὲ διὰ τὴν ἑαυτῶν +δυσβουλίαν ἀνάξιοι λοιπὸν τῆς αἰωνίου ζωῆς ἀνεδείκνυντο, +τὸν παρὰ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς οὐκ ἐκομίσαντο φωτισμόν. +1. ἅπαν Β. 3. ἐπικαλεῖσθε Β. 10 δικαιούμεθα Β. 13. τί +τοιγαροῦν inverso ordinc Β. 19. κοὶ πρώτοις ante τοῖς tr. Β. 20. προσεπενοεῖτο +Β. 31. ἐκομίσαντο Β. ἐκομίζοντο Εd. + + +ἔχεις καὶ τούτου τὸν τύπον ἐν ἀρχαιοτέροις συγγράμμασιν. +ὅνπερ γὰρ τρόπον τοῖς κατὰ τὴν ἔρημον ἀπιστήσασι τῷ +Θεῷ, τὸ εἰσελθεῖν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας οὐ δέδοται, +οὕτω καὶ τοῖς διὰ τῆς ἀπειθείας ἀτιμάζουσι τὸν κύριον, οὐκ + ἐδόθη τὸ εἰσελθεῖν εἰς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν, ἧς ἦν ὁ +τύπος τῆς ἐπαγγελίας η γῆ. καὶ οὐκ “ἄδικος ο Θεος ο b Rom. iii. 5. +“ἐπιφέρων ἑκάστῳ τὴν ὀργήν·’’ δίκαιος γὰρ ὣν κατὰ φύσιν +ὁριεῖ πάντως ὀρθὰ, καὶ τὸ οἰκεῖον ἀπευθυνεῖ κρῖμα πρεπόντως +τῇ ἰδίᾳ φύσει, κἂν μὴ νοοῖμεν αὐτοὶ τῆς ὑπὲρ ἡμᾶς ἰκονομίας + τὴν ὁδόν.

+

Χρησίμως γεμὴν ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς πάντα φησὶν +εἰδέναι τὸν Ἰησοῦν, καὶ οὐκ ἀγνοῆσαι πάλιν τίνες μὲν οἱ +ἀπειθήσειν μέλλοντες, τίς δὲ ὁ τῆς εἰς αὐτὸν δυσσεβείας +ὑπουργὸς, ἵνα πάλιν νοῆται Θεὸς, ὡς “εἰδὼς τὰ πάντα πρὶν Hist. Sus. 42. + “γενέσεως αὐτῶν.”

+c +

Ἐκ τούτου πολλοὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω, 66 +κω οὐκέτι μετ’ αὐτοῦ περιεπάτουν.

+

Σκληρά πὼς ἐστὶ τοῖς ἀσυνέτοις ἀεὶ τὰ σοφὰ, καὶ ὅπερ +ἂν οἴηταί τις καὶ οὐ μετρίως ὀνήσειν αὐτοὺς, τοῦτο πολλάκις + ὁρᾶται καὶ ἐπιζήμιοv. ὅνπερ γὰρ τρόπον τοῖς τὴν ὄψιν +ἀλγοῦσι τὴν σωματικὴν μάχεται μὲν τοῦ ἡλίου τὸ φῶς, ἡδὺ +δέ πὼς ἐστὶ τὸ ἀφεγγέσιν ἐγκαθιδρύεσθαι τόποις, οὕτω τοῖς d +νοσοῦσι τὰ κατὰ τὸν νοῦν, ἀπεχθῆ μὲν τῶν μαθημάτων τὰ +περισκελέστερα, καὶ τὰ δυσευρέτοις ἐννοίαις ἐπεσκιασμένα, + βδελυρώτατα, κἂν πολὺ τὸ ὠφέλιμον ἔχοι, προσφιλῆ δὲ +μᾶλλον τὰ μικρὰ καὶ ἡδίονα, κἂν μηδὲν ἔσθ’ ὅτε περιποιῇ +τὸ λυσιτελές. ἢ γὰρ οὐκ ἐκ τῶν προκειμένων τὸ εἰρημένον +ἀληθὲς ὂν εὑρήσομεν; τὸ θεῖον καὶ μέγα μυστήριον παρα- +1. ἀρχαιοτέροις] ἀρχαῖς Β. 4. Κύριον Β. Χριστὸν Ed. 6. ὁ alt. +assumptum ex Β. 7. ὢν om. Β. 8. κρίμα] τὸ κρῖμα Β. 9. νωμεν Β. +19. καὶ assumptum ex Β. 20 τρόπον γὰρ inverso ordine Β. 22. τὸ] +τοῖς Β. 24. τὰ δυσευρέτοις] ταῖς δυσευρήτοις Β. 20. περὶ pro περιποιῇ +τὸ Β. + + +τιθέντος χριστοῦ, καὶ διὰ ποικίλων θεωρημάτων ἀνοιγνύντος +e τὴν ἐπ’ αὐτῷ κατάληψιν, καὶ μονονουχὶ περιστέλλοντος ἤδη +τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ, καὶ τὴν ἐσωτέραν σκηνὴν ἐκκαλύπτοντος, +καταμυσάττονται μὲν τὸν οὕτω σοφόν τε καὶ +οὐράνιον λόγον, ἀπονεύουσι δὲ πάλιν εἰς ἀμαθίαν κτηνοπερεπῆ, +καὶ ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω, καθάπερ φησὶν ὁ Εὐαγγελιστὴς, +καὶ τὸ περιπατεῖν ἔτι σὺν αὐτῷ παραιτούμενοι. τοῦτο +γὰρ ὄντως ἐστὶ τὸ ὀπίσω πεσεῖv. διὰ τοῦτο καὶ διὰ τοῦ +προφήτου φησὶ πάλιν Ἱερεμίου πρὸς τὴν ἀγνώμονα καὶ +φιλόνεικον Ἱερουσαλὴμ, τὴν τῶν ἀπειθούντων δηλονότι +Hier. xv. 6. τροφόν “Σὺ ἀπεστράφης με, λέγει κύριος, καὶ ὀπίσω +381 Α. a “πορεύσῃ·’’ καὶ γὰρ δὴ κατὰ λόγον ἀληθῆ τῆ τῶν ἀγαθῶν +ἀποστροφῇ τὸ ὀπίσω πίπτειν ἀκολουθεῖ· Θεὸς δὲ τὸ πᾶν +ἀγαθόv. οὐκοῦν ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ πεπτώκασιν ἀνόπιν +οἱ δείλαιοι, τῷ Σωτήρι’ μὴ συμβαδίζοντες ἔτι, πρὸς ἑτέρας δὲ +ὥσπερ τραπόμενοι τρίβους, καὶ εἰς τὰ συνήθη κατασυρόμενοι +πάθη.

+

Ἀλλ’ ἴδωμεν πάλιν, εἰ μὴ καὶ τούτου τὸν τύπον ἐν τοῖς +τοῦ Μωυσέως εὑρίσκομεν λόγοις. οὐκοῦν ὅτε μακρὰς διιπ- +b πεύσαντες ὁδοὺς, καὶ τὴν ἀγρίαν ἐκείνην διελάσαντες ἔρημον, +ἐπ’ αὐτῇ λοιπὸν ἦσαν τῆς ἐπαγγελίας τῇ γῇ, κατασκεψόμενοι +ταύτην κατὰ θεῖον ἀπεστέλλοντο πρόσταγμα Ἰησοῦς +τε ὁ τοῦ Ναυῆ, καὶ σὺν αὐτῷ τινες ἕτεροι. ὡς δὲ διοπτεύσαντες +ἅπασαν ἐπὶ Μωυσέα πάλιν ἀνεκομίζοντο, προσελά- +Num. xiii. 33, 34. λοῦν τῆ συναγωγῇ πικρὰ μέν τινες· γῆ γὰρ, ἔφασκον, ἣν +κατεσκεψάμεθα αὐτὴν, χαλεποὺς ἔχει τοὺς οἰκήτορας, καὶ +υἱοὺς γιγάντων ἑωράκαμεν ἐκεῖ, καὶ ὅσαπερ ἦν τοὺς ἀκροω- +c μένους ὀρρωδεῖν ἀναπείθοντα προστιθέντες διετέλουv. Ἰησοῦς +δὲ μετ’ ἐκείνους πολλοῖς μὲν ἐπαίνοις καταστέφειν +Ib. xiv. 7, 8. ἐπειρᾶτο τὴν γῆν, παρεκάλει δὲ λέγων “ Ἡ γῆ, ἣν κατεσκε- +5. κτηνοπρεπῆ] καὶ ἀπρεπῆ κτηνώδη Β. 9. φησὶ πόλιν om. Β. 12. λόγον] ++ τὸν Ed. invito Β. 13. πίπτει Β. 16. τρεπόμενοι Β. 19. οὐκοῦν +οὔτε ὁ μακάριος διιππεύσαντες Β. 20. ἐλάσαντες Β. 23. διοπτεύσαντες] +διιππεύσαντές· Β. 24. προσελάλουν] προσελαύνουσι Β. 25. γῆ] τί Β. +20. αὐτὴν, χαλεποὺς] γῆν, πικροὺς Β. + + +“ψάμεθα αὐτὴν, ἀγαθὴ σφόδρα· εἰ αἱρετίζει ἡμᾶς κύριος, +“εἰσάξει ἡμᾶς εἰς αὐτήν.’’ ἀλλὰ τῶν Ἰουδαίων οἱ πρόγονοι +καταλιθοῦν μὲν ὅτι πρέποι τὸν Ἰησοῦν διετείνοντο· τοῦ δὲ +πάντα ἰσχύοντος Θεοῦ τὸ μηδὲν δύνασθαι καταψηφιζόμενοι, + “καθίσαντες ἔκλαιον,’’ καθὰ γέγραπται, καὶ παροξύνουσι Νum. xl. 4. +μὲν ἐπὶ τούτοις εἰκότως τὸν ἁπάντων Δεσπότηv. ἐπειδὴ δὲ d +ἦσαν ἀπειθεῖς οὕτω καὶ ὑβρισταὶ, τῆς ἐπαγγελίας ἀποπεπτώκασιν· +“Ὡς γὰρ ὤμοσα, φησὶν, ἐν τῆ ὀργῇ μου Εἰ εἰσε- Ps. xciv. 11. +“λεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν μου.’ εἶτα τί τὸ ἐπὶ + τούτοις; παλινδρομεῖν αὐτοῖς, καὶ ὀπίσω βαδίζειν ἐσαῦθις +ἐπιτάττει Θεός· λέγει γὰρ πρὸς Μωυσέα “Αὔριον ἀπάραντες Num. xiv. 25. +“ἐπιστράφητε ὑμεῖς ὁδὸν θάλασσαν ἐρυθράν.’’ ἐπειδὴ γὰρ +εἰσελθεῖν οὐκ ἐβουλήθησαν, εἰς ἢν ἐκλήθησαν γῆν, πέμπονται +πρὸς ἀποστροφὴν, καὶ τὴν αὐτὴν αὖθις ἀνελίττειν e + ὁδὸν ἀναγκάζονται· οὐ γὰρ ἠθέλησαν ἀκολουθῆσαι τοῖς +Ἰησοῦ λόγοις, οὐδὲ ἀγαθὴν ἀκούοντες τὴν γῆν, ἐτίμων τῇ +συναινέσει τὸν σύμβουλοv. ὅπερ οὖν ἐκεῖνοι τότε πεπόνθασι, +τοῦτο καὶ οὗτοι νυνί. διδασκόμενοι γὰρ τὴν ὁδὸν τῆς αἰωνίου +ζωῆς, καὶ εἰς τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν εἰστρέχειν παρακαλούμενοι, + ταῖς ἀπειθείαις ὑβρίζουσι· διὰ τοῦτο δικαίως +ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ τὸ συμβαδίζειν ἔτι τῷ καθηγουμένῳ +πρὸς σωτηρίαν ταῖς ἑαυτῶν δυστροπίαις ζημιούμενοι.

+a 382 Α. +

Εἶπεν οὖν τοῖς δώδεκα ὁ Ἰησοῦς Μὴ κω ὑμεῖς Θέλετε 67 +ὑπάγειν;

+

Οὐ προτρέπει πρὸς ἀπόστασιν τοὺς ἁγίους ἀποστόλους ὁ +κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς, οὐδὲ ἐλευθέραν αὐτοῖς καὶ +ἀκατηγόρητον τοῦ πράγματος ἐπιδεικνύει τὴν ἄδειαν, ἀλλ’ +οὐδὲ προχείρως ἀπονεύειν ἐφίησιν, ὡς οὐδὲν πεισομένους ἐκ +τούτου τὸ βλάβος· ἀπειλεῖ δὲ μᾶλλον εὐφυῶς, ὡς εἰ μὴ +1. ἐρετίζει Β. 2. εἰσάξειν Β. 8. Εἰ om. Β. (Ale.x. prima m. 106 al.) +10. τούτῳ Β. αὐτοὺς D ex corr. 16. τὴν assumptum ex Β. 17. συνέσει +Β. τότε assumptum ex Β. 22. αὐτῶν Β. 25. Οὐκ ἀποτρέπει Β. +20. ὁ assumptum ex Β. + + +b φαίνοιντο κρείττους τῆς Ἰουδαίων ἀπαιδευσίας, ὀπίσω καὶ +αὐτοὶ πεμφθήσονται, καὶ οὐκέτι σὺν αὐτῷ βαδιοῦνται, κατοιχήσονται +δὲ πρὸς ἀπώλειαv. οὐ γὰρ ὁ πολὺς ἐν ἀριθμῷ +προσκυνητὴς πάντως ἔσται παρὰ Θεῷ καὶ τίμιος, ἀλλ’ ὁ ἐν +ὀρθῇ διαπρέπων πίστει, καὶ εἰ φαίνοιτο βραχύς. διὰ τοῦτο +S.Matth. xx. 16. πολλοὺς μὲν εἶναι τοὺς κεκλημένους ἡ θεία λέγει γραφὴ, +παραδεχθήσεσθαι ’δε μόνους τοὺς ἐκλέκτους, καὶ δοκιμωτάτους +ὀλίγους ὄντας κομιδῆ. καὶ τοῦτο γὰρ αὐτὸς ὁ θεῖος +c ἡμῖν διεμαρτύρατο λόγος. ὅμοιον τοίνυν ὡς εἰ καὶ ἔφασκε +τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς ὁ Σωτῆρ’ Εἰ μὲν τοῖς ἡμετέροις +ἀμελλητὶ καταπείθεσθε λόγοις, εἰ τὸ κατηγοροῦν ἐνδοιάζειν +ἀφέντες ἀπεριεργάστῳ πίστει λοιπὸν παραδέχεσθε τὸ μυστήριον, +εἰ πικρὸν ὑμῖν φαίνεται καὶ βδελυρίας οὐ τῆς +τυχούσης ἀνάμεστον τὸ σκληρίαν τῶν ἐμῶν κατηγορῆσαι +Supra ver. 52. λόγων, εἰ παραιτεῖσθε λέγειν Ἰουδαϊκῶς “Πῶς δύναται +“ἡμῖν οὗτος δοῦναι τὴν σάρκα αὐτοῦ φαγεῖν;” ὄψομαί +συνόντας ἡδέως, καὶ συνδιαιτήσομαι χαίρων, καὶ γνησίους +d ὄντας ἀγαπῶ· εἰ δὲ τοῖς ὀπίσω πεσοῦσι τὰ ἴσα φρονεῖν +ἐγνώκατε, καὶ συναποτρέχειν ἐφίημι, καὶ συναπελαύνω δικαίως. +οὐ γὰρ ἐπιλείψουσι προσκυνηταὶ, τῶν εὐαγγελικῶν +κηρυγμάτων οὐκ εἰς μόνην λαληθησομένων τὴν Ἰουδαίαν, +ἀλλ’ εἰς πᾶσαν ἤδη περιφοιτώντων τὴν οἰκουμένην, καὶ +καθάπερ εἰς θίασον ἕνα τοὺς ἁπανταχόσε καλούντων, καὶ +συναγειρόντων εὐπετῶς ἐπὶ τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν. +Rom. xi. 22. “ Ἴδε τοιγαροῦν χρηστότητα καὶ ἀποτομίαν Θεοῦ,” καθάπερ +e ὁ Παῦλός φησι· καὶ ἀποτομίαν μὲν ἐπὶ τοῖς ἀπειθήσασι, +χρηστότητα δὲ πάλιν ἐπὶ τοῖς μέλλουσιν ἐπιγινώσκειν αὐτὸν, +Ib. ἐὰν ἐπιμένωσι τῆ χρηστότητι, καθάπερ που πάλιν ὁ Παῦλος +Ib. 21. διισχυρίσατο· ἐπεὶ καὶ αὐτοὶ ἐκκοπήσονται· ὁ γὰρ τῶν κατὰ +φύσιν οὐ φεισάμενος κλάδων, οὐδὲ τῶν ἐγκεντρισθέντων +4. ὁ om. Β. 6. εἶναι om. Β. 8. ὁ θεῖος αὐτὸς inverso ordine Β. +κάτα +11. εἰ τὸ κατηγοροῦν] εἰς τὸ τι γοῦν Β. 13. ὑμῖν correxi sensu cogente. ἡμῖν +Ed. 14. κατηγορεῖσθαι Β. 16. οὗτος ἡμὶν inverso ordine Β. ὑμῖν Migne. +αὐτοῦ assumptum ex Β. 26. καὶ om. Β. Statim ἀποτομία Β. 28. ἐπιμένωσι +Β. ἐπιμένουσι Ed. + + +φείσεται. ἴστω τοιγαροῦν καὶ παιδευέσθω διὰ τούτων ὁ +χωλεύων ἐξ ἀνοίας περὶ τὴν πίστιν, ὡς εἰ μὴ βούλοιτο τῆς +τοιαύτης καταλῆξαι νόσου, βαδιεῖται μὲν εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ +τὸν καθηγούμενον ἔτι πρὸς ζωὴν αἰώνιον οὐκ ἔχων κατοιχήσεται + μὲν εἰς ᾅδου στυγνὸς, ἀνοιμώξει δὲ τὴν ἑαυτοῦ δυσβουλίαν· a 383 A. +“Ἐκεῖ γὰρ ἔσται, φησὶν, ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς S.Matth. viii. 12. +“τῶν ὀδόντωv. εἰκὸς δὲ δὴ πάλιν καὶ ἕτερον ἡμῖν ὑποσημαίνεσθαι +χρήσιμον διὰ τοῦ λέγειν τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς +τὸν Ἰησοῦν Μὴ καὶ ὑμεῖς θέλετε ὑπάγειν; ἵνα γὰρ μὴ νομίζοιντο + καὶ αὐτοὶ ταῖς Ἰουδαικαῖς ἀμαθίαις συναποφέρεσθαι, +καὶ συγκατολισθάνειν τοῖς ἀπειθήσασιν, ἢ καὶ ἄλλως καταβοῆσαι +μετ’ ἐκείνων αὐτοῦ, ὡς σκληρὰ μὲν διδάσκοντος, +ἀδύνατα δὲ μυσταγωγεῖν ἐπιχειροῦντος τοὺς ἀκροωμένους, b +ἐπυνθάνετο χρησίμως εἰ θελητὸν αὐτοῖς εἴη τὸ μετ’ ἐκείνων + ἀποφοιτᾶν, ἵνα διὰ τούτου καλέσῃ πρὸς ὁμολογίαν τῆς ὀρθῆς +καὶ ἀκηράτου πίστεως, ὃ δὴ καὶ γέγονεν.

+7. δὴ om. Β. 11. συγκατολισθάνειν Β. συγκατολισθαίνειν Ed. ἢ om. Β. +16. ἀκηράτου Β. Cord. ἀκατηγορήτου Ed. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Δ. +

Ὅτι τύπος ἦν τοῦ χριστοῦ προηγουμένη τοῦ λαοῦ κατὰ τὴν ἔρημον +c ἡ ἁγία σκηνὴ, καὶ ἢ κιβωτὸς δὲ ἡ ἐν αὐτῇ καὶ ἡ λυχνία καὶ τὰ +θυσιαστήρια δὲ, τό τε τοῦ θυμιάματος καὶ τὸ τῶν καρπωμάτων, +αὐτὸν ἐσήμαινε τὸν χριστόv.

+68

Ἀπεκρίθη αὐτῷ Σόω) Πέτρος κύριε, πρὸς τίνα ἀπελευσόμεθα; +ῥήματα ζωῆς αἰωνίου ἐλέω.

+

ΔΙ’ ἑνὸς οἱ πάντες λαλοῦσι τοῦ προὔχοντος, τὴν ἁγίοις +ὄντως πρεπωδεστάτην ἀποσώζοντες ἐπιστήμην, ἵνα δὴ τύπος +d τοῖς μετ’ αὐτοὺς κἀν τούτῳ πάλιν εὑρίσκοιντο σώφρονός τε +καὶ ἀξιαγάστου λογισμοῦ· χρῆν γὰρ εἰς διδασκάλου λαλεῖν +ἀκοὰς, οὐχὶ πάντας ἀδιακρίτως προπηδῶντας τῶν ἄλλων +προαλέστερον, καὶ τὸ ἀγορεύειν οὐκ αὐτοῖς πρεπόντως ἁρπάζοντας, +παραχωρεῖν δὲ μᾶλλον ἐπείγεσθαι σοφῶς τοῖς οἵπερ +ἂν εἶεν καὶ βουλῆ καὶ τάξει προτεταγμένοι. διὰ τοῦτο καὶ ὁ +Παῦλος “ Ηροφῆται, φησὶ, δύο ἢ τρεῖς λαλείτωσαν, καὶ ἀνὰ +1 Cor. xiv. 29, 27. “ μέρος .” οὐ γὰρ ἐπειδήπερ τῆ τῆς προφητείας τετίμηνται +e χάριτι, διὰ τοῦτο χρῆναι αὐτοὺς καὶ ἀτάκτως ποιεῖσθαι τὸν +λόγον ἐπεψηφίζετο· ἀλλ’ ἐπείπερ ἦσαν ἅγιοι, διὰ τοῦτο δὴ +μᾶλλον ἐπιστημόνως τοῖς ἀκροωμένοις προσλαλεῖν διεκελεύετο. +λεύετο. οὐκοῦν ἐπιστήμης ἦν ἔργον ἁγιοπερεποῦς τὸ ὑπὲρ +πάντων ἀπολογεῖσθαι μόνον ἐᾶν τὸν ᾧπερ ὑπῆρχε τὸ μεῖζον +2. τοῦ λαοῦ post ἔρημον transponit Β. (ut supra 329 c.) Statim ἡ om. Β. +4. δὲ assumptum ex Β. τε om. Β. 8. ἁγίοις Β. ἁγίαν Ed. ix. χρῆν +B. χρὴ Ed. 12. προσπηδῶντας Β. 14. μᾶλλον] πόλιν μᾶλλον Β. +18. 19. διὰ τοῦτο — ἅγιοι assumpta ex Β. ig. δὲ pro δὴ Β. 20. ἐπιστημόνως +om. Β. 22. ἐᾶν] ἕνα Β. + + +ἐν τάξει. Πρὸς τίνα, τοιγαροῦν ἀπελευσόμεθα, φησὶν, ἀντὶ τοῦ +τίς ἡμᾶς μυσταγωγήσει τὰ παραπλήσια; ἢ καὶ τίνι προσελθόντες +τὸ κρεῖττον εὑρήσομεν; ῥήματα ζωῆς αἰωνίου ἔχεις· +οὐ σκληρὰ, καθάπερ ἐκεῖνοί φασιν, ἀλλ’ εἰς τὸ πάντων ἐξαίρετον + ἀναφέροντα, τουτέστιν, εἰς ἀκατάληκτον καὶ μακραίωνα a 384 Α. +βίον, καὶ φθορᾶς ἁπάσης ἐξῳκισμένην ζωήv. δῆλον δὲ δήπου +πάντως ἡμῖν καὶ διὰ τούτων ἔσται τῶν λόγων, ὡς ἑνὶ καὶ +μόνῳ διδασκάλῳ δεῖ προσκαθέζεσθαι τῷ Χριστῷ, καὶ προσεδρεύειν +ἀδιαλείπτως τε καὶ ἀπερισπάστως αὐτῷ, καὶ αὐτὸν + ποιεῖσθαι καθηγητὴν, ποδηγεῖν εἰδότα καλῶς εἰς ζωὴν τὴν +ἀπέραντοv. οὕτω γὰρ οὕτω καὶ εἰς τὴν οὐράνιόν τε καὶ +θείαν αὐλὴν ἀναβησόμεθα, καὶ εἰς τὴν τῶν πρωτοτόκων +ἐκκλησίαν εἰσελαύνοντες, τοῖς ὑπὲρ νοῦν τὸν ἀνθρώπινον b +ἐντρυφήσομεν ἀγαθοῖς. ὅτι γάρ ἐστιν ἀγαθόν τε καὶ σωτήριον + χρῆμα τὸ μόνῳ βούλεσθαι κατακολουθεῖν τῷ χριστῷ, +καὶ αὐτῷ συνεῖναι διὰ παντὸς, καὶ αὐτὴ μὲν ἀναμφιλόγως ἡ +τοῦ πράγματος πληροφορήσει φύσις. οὐδὲν δὲ ἧττον καὶ ἐκ +τῶν ἀρχαιοτέρων γραμμάτων εἰσόμεθα.

+

Οὐκοῦν ὅτε τὰς Αἰγυπτίων πλεονεξίας ἀποδυσάμενοι + πρὸς τὴν τῆς ἐπαγγελίας γῆν οἱ ἐξ Ἰσραὴλ ἠπείγοντο, οὐκ +ἀτάκτους ποιεῖσθαι τὰς πορείας αὐτοὺς ἐκέλευε Θεὸς, οὐδὲ +ὅποιπερ ἄν τις ἐθελήσαι βαδίζειν ὁ νομοθέτης ἠφίει· πλανηθήσεσθαι +γὰρ πάντως οὐκ ἔχοντας τὸν ἡγούμενον οὐκ ἀμφίβολον +ἦv. διὰ τοῦτο γὰρ γέγραπται πάλιν πρὸς ὑποτύπωσιν + ἡμετέραν ἐν τῷ βιβλίῳ τῷ κάλου μένω τῶν ἀριθμῶν +“Καὶ τῆ ἡμέρᾳ ἧ ἐστάθη ἡ σκηνὴ, ἐκάλυψεν ἡ νεφέλη τὴν Num. ix. 15-17. +“σκηνὴν, τὸν οἶκον τοῦ μαρτυρίου· καὶ τὸ ἑσπέρας ἦν ἐπὶ +“τῆς σκηνῆς ὡς εἶδος πυρὸς ἕως πρωί οὕτως ἐγίγνετο διὰ +“παντὸς, ἡ νεφέλη ἐκάλυπτεν αὐτὴν ἡμέρας καὶ εἶδος πυρὸς + “τὴν νύκτα. καὶ ἡ νίκα ἀνέβη ἡ νεφέλη ἀπὸ τῆς σκηνῆς, +S. προσκαθέζεσθαι δεῖν Β. 9. ἀδιαλείπτως Β. ἀπαραλείπτως Ed. 10 εἰς] +πρὸς Β. 11. καὶ prius om. Β. 15. βουλεύεσθαι Β. 21. ἐκέλευε +assumptum ex. B.D. 23. ἔχοντα Β. ἀμφίβολον B.D suprasc. ἀμφίλογον +D. Ed. 24. γὰρ assumptum ex Β. 29. καὶ assumptum ex Β. + + +d “καὶ μετὰ ταῦτα ἀπῆραν οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ· καὶ ἐν τῷ τόπῳ +“οὗ ἂν ἔστη ἡ νεφέλη, ἐκεῖ παρενέβαλον οἱ υἱοὶ Ἰσραήλ· +Num. ix. 18. “διὰ προστάγματος Κυρίου ἀπαροῦσι. καὶ φυλάξονται οἱ +Ιb. 19. “υἱοὶ Ἰσραὴλ τὴν φυλακὴν τοῦ Θεοῦ καὶ οὐ μὴ ἐξάρωσι. +Ιb. 20. “διὰ φωνῆς κυρίου παρεμβαλοῦσι καὶ διὰ προστάγματος +“Κυρίου ἀπαροῦσιν.’’ ὁρᾷς ὅπως ἀκολουθεῖν ἐπιτάττονται, +καὶ συναπαίρειν μὲν ἀπαιρούσῃ τῇ νεφέλῃ, συγκαταλύειν δὲ +πάλιν αὐτῇ καὶ συγκατευνάζεσθαι; τὸ γὰρ συνεῖναι τῷ +e ποδηγοῦντι σωτήριον καὶ τότε μὲν ἦν τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ, καὶ +ἡμῖν δὲ νυνὶ τὸ μὴ χωρίζεσθαι Χριστοῦ. αὐτὸς γὰρ ἦν τοῖς +ἀρχαιοτέροις καὶ ὡς σκηνὴ καὶ νεφέλη, καὶ ὡς πῦρ μορφούμενος· +μετοισθήσεται δὲ πάλιν, ὡς ἐφικτὸν, τῆς ἱστορίας ὁ +Prov. ix. 1. λόγος ἐπὶ τὸ πνευματικόv. ὅτε γὰρ ἡ σοφία, κατὰ τὸ +γεγραμμένον, “ᾠκοδόμησεν ἑαυτῇ οἶκον,” καὶ τὴν ἀληθεστέραν +ἔστησε σκηνὴν, τουτέστι, τὸν ἐκ παρθένου ναὸν, +385 Α. a καταβέβηκεν εἰς αὐτὴν ἀπερινοήτως τε καὶ θεοπρεπῶς ὁ ἐν +Cf. supra i. 18. κόλποις ὢν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Θεὸς Λόγος, καὶ γέγονεν +Rom. iii. 13. ἄνθρωπος, ἵνα τοῖς μὲν ἤδη πεφωτισμένοις, καὶ “ὡς ἐν ἡμέρᾳ’’ +περιπατοῦσι, κατὰ τὸν Παῦλον, νεφέλη γένηται συσκιαζουσα, +καὶ τῶν ἐξ ἀσθενείας παθῶν τὸν καύσωνα παραλύουσα· +τοῖς δὲ ἀγνοοῦσιν ἔτι καὶ πλανωμένοις, καὶ καθάπερ +ἐν νυκτὶ καὶ σκότῳ διαιτωμένοις, πῦρ καταφωτίζον, καὶ εἰς +τὴν τοῦ Πνεύματος ζέσιν μεταποιοῦv. θερμοὺς γὰρ εἶναι τῷ +b πνεύματι τοὺς οἵπερ εἰσὶν ἀγαθοὶ πιστεύομεν· οἶμαι γὰρ οὐχ +ἑτέρου τινὸς ἕνεκα φαίνεσθαι μὲν ἐπὶ τῆς σκηνῆς τὴν νεφέλην +ἐν ἡμέρᾳ, τὸ πῦρ δὲ τὴν νύκτα, ἢ τῆς ἤδη προαποδεδομένης +ἡμῖν θεωρίας. τοῖσδε ἕπεσθαι τοῖς προστεταγμένοις +μὴ αὐτομολεῖν εἰς ὁδοιπορίαν ἐπετάττετο, συναπαίρειν δὲ τῇ +σκηνῇ καὶ συγκαταλύειν αὐτὴ, διὰ τύπου πάλιν ἵνα νοῇς +8. πάλιν—συγκτευνάζεσθαι] καὶ συγκατευνάζεσθαι πάλιν αὐτὰ Β. 8—10. +γὰρ—Χριστοῦ citat Nikephori Cat. i. 1221. 9. ἦν et καὶ alt. om. Nikeph. +10. νῦν Β. νυνὶ habet Nikeph. 16. ἀπερινόητός τε καὶ θεοπρεπές τε ὁ +ἐν κόλποις τε ὢν τοῦ πατρὸς θεοῦ λόγος Β. 25. ἐπὶ τῆς σκηνῆς] + ὡς εἶδος +πυρὸς ἕως. πρωί Β. 20. τὸ orn, Β. 27. τοῖσδε correxi. του δὲ Ed. +προτεταγμένοις Β. 28. συναπαίρειν Β. συγκαταλύειν Ed. 29. σκηνῇ] +γρ. νεφέλῃ Ed. mg. sed frustra. αὐτῇ] + δι’ αὐτὴν Ed. invito Β. + + +ἐκεῖνο τὸ εἰρημένον παρὰ Χριστοῦ “Ὁ ἐμοὶ διακονῶν Infra xii. 26. +“ἀκολουθείτω μοι· καὶ ὅπου εἰμὶ ἐγὼ, ἐκεῖ καὶ ὁ διάκονος c +“ὁ ἐμὸς ἔσται.” τὸ γὰρ πεπηγὸς περὶ τὴν ἀκολούθησιν, καὶ +τὸ τῆς προσεδρείας ἐκτενὲς, διὰ τοῦ συμβαδίζειν ἀπερισπάστως + αὐτῷ σημαίνεται· τὸ δὲ συμβαδίζειν τῷ Σωτήρι’ +Χριστῷ, καὶ ἀκολουθεῖν, οὐχὶ πάντως κατὰ σῶμα νοεῖται, +πληροῦται δὲ μᾶλλον διὰ τῆς ἐν ἔργοις ἀρετῆς, ἐφ’ ᾗ τὸν +οἰκεῖον καταπήξαντες νοῦν οἱ σοφώτατοι μαθηταὶ, καὶ τὸ +ἀπελθεῖν ὀπίσω μετὰ τῶν ἀπειθούντων ὡς ὀλέθριον παραιτούμενοι, + τό Ποῦ ἔχομεν ἀπελθεῖν ἀναβοῶσιν εἰκότως· ἀντὶ +τοῦ λοὶ πάντοτε συνεσόμεθα, καὶ τῶν σῶν ἀνθεξόμεθα d +προσταγμάτων, καὶ τοὺς σοὺς παραδεξόμεθα λόγους, οὐ +κατά τι γοῦν ἐπαιτιώμενοι, καὶ μετὰ τῶν ἀπαιδεύτων σκληρὸν +εἶναι νομίζοντες, ὅπερ ἃν λέγῃς μυσταγωγῶν, ἀλλ’ + ἐκεῖνο μᾶλλον “Ὡς γλυκέα τῷ λάρυγγι μου τὰ λόγιά σου, Ps. cxxiii. 103. +“ὑπὲρ μέλι καὶ κηρίον τῷ στόματί μου.”

+

Tῶν μὲν οὖν προκειμένων τοιοῦτος ὁ νοῦς· ὅτι δὲ ἡ σκηνὴ +τοῖς ἀρχαιοτέροις εἰς τύπον ἦν τοῦ Χριστοῦ, γνωσόμεθα +πάλιν, τοῖς περὶ αὐτῆς εἰρημένοις πρὸς τὸν ἅγιον Μωυσέσ e + λεπτὴν ἐπιστήσαντες τὴν διάνοιαv. παρεκβατικὸς μὲν οὖν +δόξειεν ἃν εἶναι τῳ τυχὸν ὁ περὶ τούτων λόγος, ἀλλ’ +ὀνήσειεν οὐ μικρῶς· δεῖ γὰρ οἶμαι περὶ τούτων προθύμως +δὴ μάλα στενολεσχεῖν τὰς τῶν οὐκ εὐλόγως ἐπαιτιωμένων +φιλοψογίας παραιτουμένους. ἔχει τοιγαροῦν τὸ θεῖον λόγιον + οὕτως· ἐκθησόμεθα γὰρ οὕτως ἀνὰ μέρος τὴν ἐκ τοῦ +γράμματος σκιὰν ὡς ἔνι καταλεπτύνοντες. “Καὶ ἐλάλησε,’’ Exod. xl. 1,2. +φησὶ, “Κύριος πρὸς Μωυσῆν λέγων Ἐν ἡμέρᾳ μιᾷ τοῦ +“μηνὸς τοῦ πρώτου νουμηνίᾳ στήσεις τὴν σκηνήν.’’ τί τὸ +πεπεικὸς τὸν ἁπάντων κύριον, ἐρεῖ τις εὐλόγως τῶν φιλομαθεστέρων, + μαθεστέρων, ἐν μιᾷ μὲν ἵστασθαι τὴν σκηνὴν ἡμέρᾳ προσἕσται a 386 A. +3. Β. ἔστω Ed. 4. προσεδρείας B.D. Ed. mg. πρυεδρείας Ed. +11. παντοτέ σοι inverso ordine Β. 14. λέγη Β. 17. μὲν om. Β. +32. ὀνήσειεν] ὅνίνησιν Β. 23 μἀλα Β. μuλιστu Ed. 24 παραιτουμένους] +οὐ παραιτουμένους Β. 25. υὔτως alt. assumptum ἐς Β. 37. φησὶ om. Β. +μιᾷ ἡμέρᾳ inverso ordine Β. τοῦ assumptum ex Β. + + +τάξαι, καὶ μὴ ἐν δυσὶν, ἢ τρισὶν, ἐν δὲ τῇ νουμηνίᾳ, καὶ οὐ +μηνὸς ἁπλῶς τοῦ τυχόντος, ἀλλὰ τοῦ πρώτου; πολλὴν γὰρ +ὄντως ἡμῖν τὰ τοιαῦτα καὶ μάλα εἰκότως ἐμποιήσαι τὴν +ζήτησιν, ἐπειδὴ τῶν εἰρημένων ταῖς θείαις γραφαῖς τῶν +εἰκαίων οὐδέv. οὐκοῦν· ἑψόμεθα γὰρ τοῖς ἑαυτῶν περὶ +τούτων λόγοις· ἡ ἀνισταμένη σκηνὴ τὸ ἅγιον σῶμα σηαίνει +Χριστοῦ καὶ, ἵνα οὕτως εἴπω, τὴν σύμπηξιν τοῦ +col. ii. 9: cf. i. 19. τιμίου σκήνους αὐτοῦ, ἐν ᾧ ηὐδόκησε κατοικῆσαι πᾶν τὸ +b πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς· ἀνίστασθαι γεμὴν αὐτὴν +ἐν ἡμέρᾳ κελεύει μιᾷ, καὶ τοῦτο δὴ μάλιστα σοφῶς τε καὶ +οἰκονομικῶς, ἵνα διὰ τῆς μιᾶς ἡμέρας τὸν αἰῶνα νοῇς τὸν +ἐνεστηκότα, καθ’ ὃν καὶ μόνον γέγονεν ἄνθρωπος. νουμηνίαν +γεμὴν οὐδὲν ἕτερον ἡμᾶς ἀκόλουθον ἐννοεῖν, ἣ τὴν ἀνακαινίζουσαν +2 Cor. v. 17. ἡμᾶς τοῦ Σωτῆρος ἐπιδημίαν, καθ’ ἢν “τὰ μὲν +“ἀρχαῖα παρῆλθε, γέγονε δὲ τὰ πάντα καινά.’’ νέος γὰρ +ἡμῖν ἀνεδείχθη καιρὸς ἐν Χριστῷ, τὴν μὲν παλαιότητα τῆς +c νομικῆς λατρείας ἐξωθού μένος, εἰς νέαν δὲ καὶ καινὴν ἀναῤῥυθμίζων +ζωὴν διὰ τῶν εὐαγγελικῶν παιδευμάτων, ἀλλὰ καὶ +Heb. viii. τοὺς πεπαλαιωμένους ἐξ ἁμαρτίας καὶ ἀφανισμοῦ γεγονότας +ἐγγὺς ἀνακαινίζων εἰς δικαιοσύνης ἀρχὴν, καὶ τὴν μὲν πάλαι. +ότητα καταλύων τῆς ἐπεισάκτου φθορᾶς, τῆ δὲ τῆς αφθαρσίας +καινότητι καταφαιδρύνων τοὺς διὰ πίστεως εἰς ζωὴν +2 Cor. v. 17. ἀναδραμόντας τὴν αἰώνιον· “εἴ τις γὰρ ἐν Χριστῷ, καινὴ +“κτίσις,” κατὰ τὸ γεγραμμένον.

+

Μηνὶ δὲ τῷ πρώτῳ, τὴν θείαν ἐγείρεσθαι διατάττει +d σκηνὴν, ὅτε τῆς τροπῆς τῆς ἐαρινῆς ἀναλάμπει τὸ κάλλος, +ἀπονιψάμενον ὥσπερ τοῦ χειμῶνος τὴν κατήφειαν, ὑποθάλπεται +δὲ μαλακῶς λαμπροτέροις ἤδη καὶ καθαρωτέροις ἡ γῆ +3. ἐμποιήσῃ Β. 4. θείαις assumptum ex Β. τῶν εἰκαίων Β, εἰκαῖον Ed. +5. ὀψώμεθα Β. λόγοις περὶ τούτων inverso ordine Β. 6 et 11—14 et 26, +27. partim citat Nikeph. i. 949. 6. σημαίνει] + τοῦ Nikeph. 8, κατοικῆσαι +om. D. 9. αὐτὴν assumptum ex B. 10. σαφῶς Β. ΙΙ. νοήσῃς +τὸν ἑστηκότα Β. νοεῖς τὸν ἀνεστηκότα Nikeph. 13. γεμὴν B.D. δὲ Nikeph. +Ed. ἡμᾶς assumptum cx Β. 19. πεπαλαιωμένους] πεπλανημένους Β. +μῶς +25. τῷ om. Β. 27. τοῦ νοητοῦ χειμῶνος Nikeph. 28. μάλακωσλαμπροτέροις +quasi corrigat μάλα κοσμίως λαμπροτέροις Β. ἡ γῆ ἡλίοις hoc ordine Β. + + +ἡλίοις, κω κυπρίζουσι μὲν ἀμπελῶνες, ταῖς ’δε τῶν ἀνθέων Cant. ii. 13. +εὐοσμίαις ὁ γηπόνος ἐντρυφᾷ, καὶ ποηφορεῖ μὲν πεδία, τοῖς +δὲ τῶν ἀσταχύων ὀχμοῖς ὅλαι φρίττουσιν ἄρουραι, κατά +τινας τῶν παρ’ Ἕλλησι ποιητῶν· ὅτε παρῆλθεν ὁ χειμὼν, Ib. 11,12. + κατὰ τὸ γεγραμμένον, ἐπορεύθη δὲ καὶ ὁ ὑετὸς ἑαυτῷ, ὅτε e +τῆς τομῆς ἔφθασεν ὁ καιρός. ταῦτα δὲ πάντα νοήσεις +πνευματικῶς, καὶ χειμῶνα μὲν ἐκλείψει καὶ ὑετὸν παρελάσαντα, +τοὺς ἐκ διαβολικῆς τυραννίδος ἐπισκήπτοντας πειρασμοὺς, +καὶ τὴν κατὰ πάντων πλεονεξίαν· λέλυται γὰρ ἡ + τῶν δαιμόνων ἰσχὺς ἐν ἡμέραις χριστοῦ. ἥλως δὲ ἡμῖν +ἀνέτειλεν ὁ λαμπρὸς, αὐτὸς δηλονότι περὶ οὗ φησιν ὁ Θεὸς +καὶ Πατήρ “Καὶ ἀνατελεῖ ὑμῖν ἥλιος δικαιοσύηνς,” τοὺς ἄπεψυγμένους Mal. iv. 2. +ψυγμένους εἰς ἁμαρτίαν, τῇ τοῦ Πνεύματος ζέσει κατα- +θάλπων εἰς δικαιοσύνην· ἀμπέλους δὲ πάλιν τὰς νοητὰς, καὶ a 387 A. + ἄνθη τὰ πνευματικὰ, καὶ ἀστάχυας ἐπὶ τούτοις, τοὺς ἁγίους +νοήσεις, πολυτρόπῳ τῇ εἰς Θεὸν εὐσεβείᾳ διαπρέποντας, καὶ +πολυειδῆ τῆς ἀρετῆς ἀναβρύοντας τὸν καρπόν· εἰπεῖν δὲ ὡς +ἐν συντόμῳ λοιπὸν ἀναγκαῖον· ἀνθοκομεῖ τὸ ἔαρ, καὶ χλοηφορεῖν +μὲν ἅπασαν παρασκευάζει τὴν γῆν, καταστέφει δὲ + νέῳ τοὺς λειμῶνας βλαστῷ, καὶ πρέμνα τὰ πάλαι ξηρὰ διὰ +τὴν τοῦ χειμῶνος ἀφόρητον ὕβριν ἀνηβᾶν ἀναπείθει, καὶ +πρὸς ὄψιν ἄγει τὴν ἀμείνονα, καὶ φύλλῳ μὲν τῷ συνήθει b +περιανθίζεσθαι ποιεῖ, καρποῖς δὲ τοῖς κατὰ φύσιν φιλοτιμεῖσθαι +παρασκευάζει τὸν ἐφεστῶτα γηπόνοv. τοιοῦτόν τι + καὶ ἐφ’ ἡμῶν γεγενημένον εὑρήσομεν· οἱ γὰρ πάλαι ξηροὶ +διὰ τὴν ἐφ’ ἡμᾶς βασιλεύουσαν ἁμαρτίαν, καὶ καρπῶν ἔρημοι +τῶν εἰς ἀρετὴν, ἀνεθάλομεν εἰς δικαιοσύνην διὰ χριστοῦ, +καὶ τὸν διὰ πίστεως ἤδη καρπὸν ἀρτιφανῆ τε καὶ νέον τῷ +τῶν πνευμάτων γηπόνῳ προσκομίζομεν· οὕτω τε νοοῦμεν +1. ἀνθέων] ἄνωθεν Β. 3. ἀχμοῖς Β. 5. υἱετὸς Aub. correxi post Migne. +6. πάντα post πνευματικῶς tr. Β. 7. μὲν Β, ἐν Ed. παρελάσαντα Β. παρελάσαντες +Ed. 11. ὁ prius assumptum ex Β. αὐτὸς om. Β. 12 ἀπεψοιμμένους +Β. 15. ἄσταχυς Β. 16. πολυτρόπως Β. 17. ἀναβρύοντας B.D. +ἀναβρύοντα Ed. Statim τὸν assumptum ἐχ’ Β. 22. τὴν Β. τὸ Ed. 27. ἀρετὴν +B.D. ἁμαρτίαν Ed. σωτηρίαν correxit Migne. Statim ἀνεθάλλομεν Β. + + +c εἰκότως τὸ δι’ ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν εἰρημένον, ὡς ἐκ +Es. lii. 6, 7. προσώπου Αριστοῦ “Αὐτὸς ὁ λαλῶν, πάρειμι ὡς ὥρα ἐπὶ +“τῶν ὀρέων.” τί γὰρ ἐν τοῖς ὄρεσιν ἡ ὥρα, τουτέστιν, ὁ +ἐαρινὸς ἐργάζεται καιρὸς, προλαβόντες ἤδη σαφῶς +εἰρήκαμεv.

+

Οὐκοῦν ἐν μιᾷ μὲν ἵστασθαι τὴν σκηνὴν ἡμέρᾳ προστάττει +χρησίμως, τύπον ἐπέχουσαν τοῦ Χριστοῦ, ἵνα νοῇς +ἐπ’ αὐτῷ, τὸ ἅπαξ ἀποθανεῖν ἐν ἑνὶ τούτῳ τῷ παρόντι +καιρῷ· γεννηθήσεται γὰρ εἰσαῦθις οὐδαμῶς, ἀλλ’ οὐδὲ +d τεθνήξεται, γεγεννημένος ἅπαξ καὶ ἀποθανὼν καὶ διαναστὰς +ἐκ νεκρῶν· ἀκολουθεῖν γὰρ ἀνάγκη τῷ θανάτῳ τὴν ἀνάστασιν, +σύμπηξίν τινα τοῦ ἁγίου σκήνους ὑπάρχουσαv. ἐν +νουμηνίᾳ δὲ, ὅτι νέος ἡμῖν αἰὼν ἐν Χριστῷ· καινὴ γὰρ +κτίσις τὰ ἐν αὐτῷ. καὶ ὁ μὴν δὲ ὁ πρῶτος παραλαμβάνεται, +τὴν ἐκ θανάτου καὶ φθορᾶς εἰς ζωὴν καὶ ἀφθαρσίαν ἐπανανέωσιν +νέωσιν τῆς ἀνθρωπείας φύσεως ὑποδηλῶν, καὶ τὴν ἐκ τῆς +e ἀκαρπίας εἰς εὐκαρπίαν ἤδη μετάστασιν, καὶ τῆς τοῦ διαβόλου +τυραννίδος τὴν παραδρομὴν, καταλήξαντος ἤδη χειμῶνος +δίκην καὶ συνεσταλμένου. εἶτα πάλιν ἑτέρως ἡμῖν ὡς +ἐν τύπῳ καὶ σχήματι τὸν Ἐμμανουὴλ ἐπιδεικνύει λέγων +Exod.xl. 3. “Καὶ θήσεις τὴν κιβωτὸν τοῦ μαρτυρίου, καὶ σκεπάσεις τὴν +“κιβωτὸν τῷ καταπετάσματι.” ἐν μὲν γὰρ τοῖς προλαβοῦσιν +ὁ Λόγος ἡμῖν ὡς ἐν ὁλοκλήρῳ κατεγράφετο τῇ +σκηνῇ· ἦν γὰρ οἶκος Θεοῦ τοῦ ἐνοικήσαντος ἐν αὐτῷ, +Supra 386 a. δηλονότι τὸ ἅγιον σῶμα Χριστοῦ· ἀλλ’ οὐδὲν ἧττον ἡμῖν +καὶ διὰ τῆς κιβωτοῦ κατὰ μέρος ὁ αὐτὸς σημαίνεται. κατε- +388 A. a σκεύαστο μὲν γὰρ ἐκ ξύλων ἀσήπτων, ἵνα τὸ σῶμα νοῇς τὸ +Exod. xxv. 9, 10. ἀδιάφθορον αὐτοῦ κατακεχρύσωτο δὲ ὅλη χρυσίῳ καθαρῷ, +Ib. xxxviii. 2. καθὰ γέγραπται, ἔσωθέν τε καὶ ἔξωθεv. πάντα γὰρ τίμια +καὶ βασιλικὰ τὰ ἐν αὐτῷ, καὶ τὸ θεῖον καὶ τὸ ἀνθρώπινον, +1. εἰρημένον om. Β. 2. Χριστοῦ] τοῦ Θεοῦ Β. 6. ἐν] ἐὸν Β. 8, τὸ +ἅπαξ ἀποθανεῖν] τὸ ἅπαξ γεννηθῆναι καὶ τὸ ἅπαξ ἀποθανεῖν Β. 1 7 εἰς om. Β. +19. ἑτέρως] στερῶς Β. 21. Καὶ θήσεις] καθήσεις Β. τὴν κιβωτὸν alt.] αὐτὴν +Β. (106) 22. γὰρ om. Β. 23. ἡμῖν ὁ λόγος inverso ordine Β. +27. τὸ σῶμα assumptum ex Β. + + +καὶ ἐν πᾶσιν αὐτὸς πρωτεύει, κατὰ τὸν Παῦλον· εἰς τιμῆς δὲ Col. i. 18. +τύπον καὶ ὑπεροχῆς τῆς κατὰ πάντων τὸ χρυσίον λαμβάνεται. +κατεσκευασμένη τοιγαροῦν ἡ κιβωτὸς ἐκ ξύλων +ἀσήπτων καὶ κεχρυσωμένη, καὶ τὸν θεῖον εἶχεν ἐναποτεθέντα + νόμον, εἰς τύπον τοῦ ἐνοικήσαντος καὶ ἑνωθέντος τῇ ἁγίᾳ b +σαρκὶ Θεοῦ Λόγου· ῥῆμα γὰρ Θεοῦ καὶ ὁ νόμος ἦν, εἰ καὶ +μὴ ἐνυπόστατον, ὥσπερ οὖν ἐστιν ὁ Υἱός. καλύπτεται δὲ +τῷ καταπετάσματι. καὶ γὰρ ἦν πὼς καὶ ἀσυμφανὴς τοῖς +πολλοῖς ἐνανθρωπήσας ὁ Θεὸς Λόγος, καὶ περιβολὴν ἔχων + τὸ ἴδιον σῶμα, καὶ ὥσπερ ἐν καταπετάσματι διαλανθάνων +τῇ ἰδίᾳ σαρκὶ, ὡς ἐντεῦθεν οὐδὲ ἐγνωκότας τινὰς αὐτοῦ τὸ +θεοπρεπὲς ἀξίωμα, ποτὲ μὲν καταλιθοῦν ἐπιχειρεῖν, ἔγκλημα +ποιουμένους, ὅτι περ ἄνθρωπος ὢν, ἑαυτὸν εἶναι λέγοι Θεόν· c Infra x. 33. +ποτὲ δὲ πάλιν, οὐδὲν ὅλως ὑπερυθριῶντας εἰπεῖν “Οὐχ Supra ver. 42. + “οὗτός ἐστιν Ἰησοῦς ὁ υἱὸς Ἰωσὴφ, οὗ ἡμεῖς οἴδαμεν τὸν +“πατέρα καὶ τὴν μητέρα; πῶς νῦν λέγει ὅτι ἐξ οὐρανοῦ +“καταβέβηκα;” οὐκοῦν τὸ ἐπεῤῥίφθαι τῆ κιβωτῷ τὸ καταπέτασμα, +τὸ ἀγνοηθήσεσθαι παρὰ τοῖς πολλοῖς ὑποσημαίνει +τὸν Ἰησοῦv. ἦν οὖν ἄρα καὶ ἡ κιβωτὸς εἰς τύπον αὐτοῦ. + διὰ γάρ τοι τοῦτο καὶ προεβάδιζε τῶν ἐξ Ἰσραὴλ κατὰ τὴν +ἔρημον τὴν τοῦ Θεοῦ τάξιν ἀποπληροῦσα τότε· αὐτὸς γὰρ d +ἦν ὁ τοῦ λαοῦ καθηγούμενος. καὶ μάρτυς ὁ ψαλμῳδὸς +λέγων “Ὁ Θεὸς ἐν τῷ προπορεύεσθαί σε ἐνώπιον τοῦ λαοῦ Ps.lxvii. 8, 9. +“σου, ἐν τῷ διαβαίνειν σε τὴν ἔρημον, γῆ ἐσείσθη, καὶ γὰρ + “οἱ οὐρανοὶ ἔσταξαν.” προελαυνούσης γὰρ καὶ προβαδιζούσης +ἀεὶ τῆς κιβωτοῦ, Θεὸς διαρρήδην προπορεύεσθαι +λέγεται. σαφεστέραν δ’ ἂν ἔχοις τὴν ἐπὶ τούτῳ πάλιν +ἀπόδειξιν, ἐκεῖνο διενθυμούμενος. μού μένος. ἐκέλευέ ποτε τοῖς ἐξ +Ισραὴλ διὰ Μωυσέως ὁ Θεὸς, ἀναβαίνειν μὲν τεθαρσηκότες e + ἐπὶ τὸ ὄρος τὸ Σηεὶρ, ἐκπολιορκεῖν δὲ τὸν Ἀμοῤῥαῖον· ἀλλ’ Deut.i. 7, 19. +2. τύπον Β. τρόπον Ed. 10 ὥσπερ] + ἔχων Β. 11. ἰδίᾳ Β. ἁγία Ed. +τινὰς αὐτοῦ hoc ordine B.D. 13. λέγοι om. Β. 14. οὐδὲν] οὐδ’ ἂν Β. +16. νῦν B.D. οὖν Ed. ἐξ B.D mg. ἐκ τοῦ D. Ed. 17. τὴν κιβωτὸν Β. +Statim τὸ καταπέτασμα B.D. v. l. in Ed. mg. τὰ καταπετάσματα Ed. 18. σημαίνει. +B. 29. ὁ assumptum ex Β. 30 μὲν pro δὲ B. + + +εἰς ἀδρανῆ πεσόντες δειλίαν οἱ κεκελευσμένοι, καὶ ῥώμαις +ταῖς ἑαυτῶν ἀναθέντες τὸ κατορθοῦν, καὶ οὐχὶ μᾶλλον ταῖς +Deut. i. 45. ἄνωθεν ἐπικουρίαις ἐπιθαρσήσαντες, καθίσαντες ἔκλαιον +παρὰ τὸ ὄρος, καθ’ ἁ γέγραπται ἐπὶ τούτοις εἰκότως ὁ +νομοθέτης ἐξεπικραίνετο, καὶ ἠπείλει λοιπὸν οὐδὲ ἀποίσειν +εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας αὐτούς. καταδηχθέντες δὲ μόλις +τῆς ἀπειλῆς, καὶ εἰς μετάγνωσιν ἐνεχθέντες οὐκ εὔκαιρον, +389 A. a ἀναβαίνειν ἐπεχείρουν, ἐκ παρακοῆς δευτέρας, ὅπλα +τῶν Ἀμοῤῥαίων ἁρπάσαντες. ἀλλὰ προηγόρευε Θεὸς τὰ +Deut. i. 42. ἐσόμενα διὰ Μωυσέως· εἶπε γὰρ “αὐτοῖς Οὐκ ἀναβήσεσθε,” +φησὶ, “καὶ οὐ μὴ πεσεῖσθε πρὸ προσώπου τῶν ἐχθρῶν +“ὑμῶν, οὐ γάρ εἰμι μεθ’ ὑμῶν.’’ πανταχῆ δὲ νοσοῦντες τὸ +Ib. 43. δυσήκοον, καὶ παραβιασάμενοι ἀνέβαινον εἰς τὸ ὄρος, καθὰ +Num. xiv. 44. γέγραπται. ἀλλ’ ἡ κιβωτὸς, φησὶ, τοῦ Θεοῦ οὐκ ἀνέβη μετ’ +αὐτῶν· ἔμεινε γὰρ ἐν τῇ παρεμβολῇ. ὁρᾷς ὅτι Θεοῦ λέγοντος +Οὐκ εἰμὶ μεθ’ ὑμῶν, οὐ συναναβαίνει τοῖς ἀπειθοῦσιν +b ἡ κιβωτὸς, αὐτὸ σαφῶς τοῖς εὐμαθεστέροις ἐπιδεικνύουσα, τὸ +τάξιν ἐπέχειν τοῦ καθηγεμόνος Θεοῦ; ἀλλὰ καὶ κύκλῳ τῆς +Jos. vi. 13. Ἱεριχοῦς διὰ τῶν ἱερέων ἐβαστάζετο, καὶ τὸ ὑψηλὸν +Ib. 20. κατέπεσε τεῖχος, οὐχ ἑλεπόλεις ἐπιστήσασα καὶ κριοὺς, διὰ +σαλπίγγων δὲ μᾶλλον καὶ φωνῆς· ὅπερ ὂν ἀληθὲς ἐν +Χριστῷ πάλιν εὑρήσομεv. αὐτὸς γάρ ἐστιν ὁ τοῖς ἱεροῖς +καὶ ἁγίοις ἀνδράσιν ἐποχούμενος, καὶ πᾶσαν τοῦ διαβόλου +καταστρέφων ἰσχὺν, οὐχ ὅπλοις, ἀλλὰ κραυγῇ καὶ σάλ- +c πιγγι, τουτέστιν, ἀποστολικοῖς τε καὶ εὐαγγελικοῖς κηρύγμασι, +καὶ συναινέσει τῇ παρὰ παντὸς τοῦ λαοῦ, ἐν ὀρθότητι +πίστεως τὸν ἴδιον ὁμολογοῦντος Δεσπότηv. ὃ καὶ ἐν ταῖς +μυστικαῖς δοξολογίαις ὁρῶμεν ἀποπληρούμενον, προαναφωνούσης +τοῦ λαοῦ σάλπιγγος ἱερατικῆς, ἢ καὶ ἐν τῇ τοῦ +λειτουργοῦντος νοεῖται φωνῇ, πίπτει δὲ οὕτω καὶ συντρί- +3. ἄνωθεν om. Β. 4. ὁ νομοθέτης om. Β. 7 τῆς ἀπειλῆς Β. ταῖς +ἀπειλαῖς Ed. 10 εἰπὼν Β. 13. ὑπήκοον Β. 14. τοῦ Θεοῦ φησιν +inverso ordine Β. 18. καὶ om. Β. 19. Ἰεριχοῦ Β. 20. κατέπεσε +Β. κατέρριψε Ed. ἑλεπόλεις] ὅπλοοις Β. 23 καὶ prius om. Migne. τοῦ +assumptum ex B.D. 30. ’δε] τε Β. + + +βεται τῶν ἐναντίων ἡ δύναμις· “Τὰ γὰρ ὅπλα ἡμῶν οὐ 2 Cor. x. 4. +“σαρκικὰ, κατὰ τὸν Παῦλον, ἀλλὰ δυνατὰ τῷ Θεῷ. ὅτι +δὲ τοῖς ἁγίοις ἐποχεῖται τρόπον τινὰ καὶ ἐπίκειται Χριστὸς, d +σαφηνιεῖ μὲν λέγων καὶ ὁ προφήτης Ἀμβακούμ “Ὅτι ἐπι- Hab. iii. 8. + “βήσῃ ἐπὶ τοὺς ἵππους σου, καὶ ἢ ἱππασία σου σωτηρία· +διδάξει δὲ οὐδὲν ἧττον καὶ αὐτὸς ὁ Σωτῆρ’ πρὸς τὸν Ἀνανίαν +περὶ τοῦ Παύλου λέγων “Πορεύου, ὅτι σκεῦος ἐκλογῆς μου Acta SS. Ap. ix. 15. +“ἐστὶν οὗτος τοῦ βαστάσαι τὸ ὄνομά μου ἐνώπιον πάντων +“τῶν ἐθνῶν.”

+

Ἀλλὰ “καὶ εἰσοίσεις τὴν τράπεζαν, ἐπὶ τούτοις φησὶ, καὶ Exod. xl. 4. +“προθήσεις τὴν πρόθεσιν αὐτῆς, καὶ εἰσοίσεις τὴν λυχνίαν +“καὶ ἐπιθήσεις τοὺς λύχνους αὐτῆς.’’ νοήσεις δὲ δι’ ἀμφοῖν e +τὸν Χριστόν· συσχηματίζεται γὰρ ἐν τραπέζης τρόπῳ προκειμένους +ἐχούσης τοὺς ἄρτους, διὰ τὸ ἐν αὐτῷ πάντας εἰς + ζωὴν αἰώνιον ἀποτρέφεσθαι, μετασχόντας δηλονότι τῆς ἁγίας +αὐτοῦ σαρκὸς, κατὰ τὸ εἰρημένον παρ’ αὐτοῦ “Εγω εἰμι ὁ Supra ver. 51, 33. +“ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβὰς, καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ +“κόσμῳ. ἐάν τις φάγῃ ἐκ τοῦ ἄρτου τούτου, ζήσεται εἰς +“τὸν αἰῶνα· καὶ ὁ ἄρτος δὲ ὃν ἐγὼ δώσω ἡ σάρξ μου ἐστὶν + “ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς.’’ οὐκοῦν τῆς τραπέζης ἡ +πρόθεσις, τουτέστιν οἱ ἄρτοι, τὸ ἅγιον σημαίνουσι σῶμα a 390 Α. +Χριστοῦ, τὸ πάντας εἰς ζωὴν ἀποτρέφον τὴν αἰώνιοv. ἐπειδὴ +ἑ ὁ μακάριος Δαυεὶδ καὶ οἱ σὺν αὐτῷ πεινάσαντες, καθὰ S.Matth. xii.3,4. +γέγραπται, τοὺς ἄρτους τῆς προθέσεως ἔφαγον, ἴδωμεν εἰ + μή τι καὶ διὰ τούτου μυστικὸν ἀνεγράφετο. οὐκ ἐξῆν ἀπογεύσασθαι +τῶν τῆς προθέσεως ἄρτων, εἰ μὴ μόνοις τοῖς +ἱερεῦσι, κατὰ διάταξιν νομικήν· ἀλλ’ οὐκ ὄντες ἐκ φυλῆς +ἱερατικῆς Δαυείδ τε καὶ οἱ σὺν αὐτῷ, τῆς ἱερωτάτης ἥπτοντο +τροφῆς· ἵνα διὰ τούτου πάλιν ἡ τῶν ἐθνῶν πίστις καὶ ἀπὸ b +4. ἀβακοῦμ D. 5. ἡ om. Β. 7. λέγων assumptum ex B.D. μου +μοι D. ut in xii Proph. 564 c, 747 e. 13. προκειμένους B 19 μου] ++ ἢν ἐγὼ δώσω Ed. invito Β. 20—p. 572, 8. οὐκοῦν—τῷ χριστῷ citat +in 4 libb. Reg. eadem quae in xii Proph. citata est. Codice usus sum Escorialensi +sec. xvi. exarato ψ. i. 8. signato. 22. πάντως Cat. cit. 23. πεινήσαντες +D. Cat. cit. 25. ἀπογεύσασθαι Cat. cit. ἀπογεύεσθαι Ed. 26. μόνον +Cat. cit. + + +μέρους τῶν ἐξ Ἰσραὴλ σημαίνηται. ὠφείλετο μὲν γὰρ τοῖς +Rom. xi. 28. ἐξ Ἰσραὴλ ὁ Χριστὸς, ὡς ἱερωτέροις “διὰ τοὺς πατέρας” καὶ +τὸν νόμον, ἀλλ’ ἐπεισδραμοῦσα τρόπον τινὰ, καίτοι διὰ τὴν +πλάνην ἀνίερος οὖσα τῶν ἀλλογενῶν ἡ πληθὺς, ἔφαγε τὸν +ἄρτον τῆς ζωῆς, συμπαρόντος αὐτῇ τοῦ Δαυεὶδ, καὶ ὥσπερ +τινὰ τύπον ἀποπληροῦντος τῶν ἀνασεσωσ μένων ἐξ Ἰσραὴλ, +Es.x. 22. ὅπερ καὶ ὁ μακάριος Ἡσαΐας ὀνομάζει κατάλειμμα. πολλοὶ +c γὰρ ἐξ αὐτῶν πεπιστεύκασι τῷ Χριστῷ.

+

Οὕτω μὲν οὖν διὰ τῆς ἁγίας τραπέζης νοηθήσεται +χριστός. λυχνία δὲ πάλιν, ὡς ὅλη φαίνων τῇ οἰκίᾳ, τουτεστι +Infra viii. 12. τῳ κόσμῳ· “Εγω γὰρ εἰμι τὸ φὼς του κόσμου, +Num. viii. 2. φησίν· ἑπτὰ δὲ τοὺς λύχνους καὶ οὐχ ἕνα λαμβάνει· φωτίζει +γὰρ πολυτρόπως καὶ διαφόροις καταλαμπρύνει χαρίσμασι +τὰς τῶν πιστευόντων ψυχάς· γίγνεται δὲ πάλιν ἐκ χρυσίου +Ib. 4. καθαροῦ, διὰ τὸ ὑπὲ ρ πάντας καὶ τίμιοv. ἀλλὰ καὶ στερεὸν +ἔχει τὸν καυλόν· γέγραπται γὰρ οὕτω· διάκενον γὰρ, ἀλλ’ +Ιb. οὐδὲ κοῦφον, οὐδὲν ἐν Χριστῷ. ἔχει δὲ καὶ κρίνα διὰ τὴν +Cant. ii. 1. d εὐωδίαν τὴν ἐν ἁγιασμῷ, κατὰ τό “Ἐγὼ ἄνθος τοῦ πεδίου, +“κρίνον τῶν κοιλάδων.’’ καὶ αὗται δὲ πάλιν αἱ ἐπαρυστρίδες +τὰς τῶν θείων χαρισμάτων χορηγίας σημαίνουσι. δύο γεμὴν +κλάδους ἐλαιῶν ὁρᾶσθαι περὶ αὐτὴν ὁ προφήτης Ζαχαρίας +διισχυρίσατο, ἵνα δύο νοῇς τοὺς ἠλεημένους λαοὺς, οὓς καὶ +Zach. iv. 14. +τῆς πιότητος ἀπεκάλεσεν υἵους, παρεστάναι τε λέγει τῳ +Κυρίῳ πάσης τῆς γῆς, καίτοι περὶ τὴν λυχνίαν τεθεωρημένων +e τῶν κλάδων, ἐναργεστάτην ἀπόδειξιν διὰ τούτου ποιούμενος, +ὅτιπερ ἡ λυχνία χριστὸς, δι’ ὑπακοῆς καὶ πίστεως ἑαυτῷ +παραστήσας τόν τε ἐξ ἐθνῶν καὶ τὸν ἐκ τῶν Ἰουδαίων +λαόν.

+

Εἰτα τούτοις ἐπιλέγει πολυτρόπως ἡμῖν κατασημαίνων +6. τινὰ om. ut vid. Cat. cit. 7. καὶ assumptum ex Cat. cit. 8. γὰρ] ++ καὶ Ed. invitis B. Cat. cit. Statim ἐξ om. Cat. cit. 9. Οὕτω — +χριστός accesserunt ex Β. II. γάρ assumptum ex B. 15. κοὶ prius +om. B. 17. καὶ assumptum ex B. 19. πορυστρίδες Β, 20. γεμὴν] +μὲν Β. 22. δύο νοῇς hoc ordine Β. 23. τῆς B.D. τοὺς Ed. 27. τὸν +ἐκ om. B. + + +αὐτόν “καὶ θήσεις τὸ θυσιαστήριον τὸ χρυσοῦν εἰς τὸ Exod. xl. 5, 6. +“θυμιᾶν ἐναντίον τῆς κιβωτοῦ, καὶ ἐπιθήσεις κάλυμμα κατα- +“πετάσματος ἐπὶ τὴν θύραν τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ +“τὸ θυσιαστήριον τῶν καρπωμάτων θήσεις παρὰ τὴν θύραν + “τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου, καὶ περιθήσεις τὴν σκηνὴν, καὶ +“πάντα τὰ ἐν αὐτῇ ἁγιάσεις κύκλῳ.’’ ἐπιτηρητέον γὰρ, +ὅπως καὶ δι’ ἀμφοῖν ἡμῖν τοῖν θυσιαστηρίοιν ὁ χριστὸς +καταγράφεται. ἀποτεθῆναι γὰρ διατεταχὼς τὸ θυσιαστήριον a 391 A. +τὸ χρυσοῦν, ἐν ᾧ τὸ θυμίαμα κατέναντι τῆς κιβωτοῦ, καλύμματα + δὲ διὰ μέσου ταῖς τῆς σκηνῆς περιτείνεσθαι θύραις +εἰπὼν, ὡς ἂν μὴ τὰ ἔνδον ὁρῷτο, καὶ τὸ τῶν καρπωμάτων +θυσιαστήριον παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς τοῦ μαρτυρίου +κεῖσθαι κελεύει, οὐκ ἀσυμφανὲς ἢ διαλανθάνον· ἔξω γὰρ ἦν +τοῦ καταπετάσματος. ὅρα τοίνυν αὐτὸν, διὰ μὲν τοῦ θυσιαστηρίου + τοῦ θυμιάματος εἰς ὀσμὴν εὐωδίας ἀναβαίνοντα τῷ b +Θεῷ καὶ Πατρί· τοῦτο γὰρ ὑποδηλοῖ τὸ θυμίαμα· διὰ δὲ +τοῦ θυσιαστηρίου τῶν καρπωμάτων, ὡς θῦμα καὶ σφάγιον +ὑπὲρ ἡμῶν προσαγόμενοv. ἐκρύπτετο δὲ διὰ τοῦ καταπετάσματος +τὸ χρυσοῦν θυσιαστήριον· κεκρυμμένη γὰρ ἦν ἡ + δόξα Χριστοῦ· ἐμφανὲς δὲ τὸ ἕτερον τὸ τῶν καρπωμάτων, +ἐν ᾧ τὰ σφάγια· φανερὸς γὰρ ὁ Χριστοῦ θάνατος καὶ +γνώριμος. κεῖται γεμὴν οὐκ ἀδιακρίτως· τὸ μὲν γὰρ ἀπέναντι +τῆς κιβωτοῦ, τὸ δὲ παρὰ τὰς θύρας τῆς σκηνῆς. καὶ +τὸ μὲν ἀπέναντι τῆς κιβωτοῦ τὸ χρυσοῦν κεῖσθαι θυσιαστήριον, c + οἱονεὶ τὸ ἐν ὄψει τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, θαυμαστὴν +εἶναι τὴν δόξαν τοῦ Υἱοῦ δι’ αἰνίγματος ὑποδηλοῖ, κατὰ τό +“Οὐδεὶς γινώσκει τίς ἐστιν ὁ Υἱὸς εἰ μὴ ὁ Πατήρ. τὸ δὲ S. Luc. x. 22. +πρὸς αὐταῖς κεῖσθαι ταῖς θύραις τῆς σκηνῆς τὸ τῶν καρπωμάτων +θυσιαστήριον, τύπον ἐπέχον τοῦ θανάτου αὐτοῦ καὶ + τῆς ὑπὲρ πάντων σφαγῆς, σημαίνει πάλιν μὴ ἑτέρως δύναθυμιαμα +2. Β. 3-5. καὶ τὸ θυσιαστήριον—μαρτυρίου assumpta ex +9. καλύμματα δὲ Β. κάλυμμά τε Ed. 12. τὰς θύρας Β. ταῖς θύραις Ed. +13. λανθάνον Β. 16 δὲ Β. τε Ed. 18. προσαγόμενος Β. 23. τὰς +θύρας B.D ex corr. τοῖς θύραις D. Ed. 24. κεῖται Β. 27. τίς ἐστιν ὁ +Υἱὸς Β. τὸν Υἱὸν Ed. + + +σθαι προσελθεῖν τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ ἡμᾶς, εἰ μὴ διὰ τῆς τοῦ +Infra x. 9. d Χριστοῦ θυσίας, θυσίας, κατὰ τὸ εἰρημένον παρ’ αὐτοῦ “Ἐγώ εἰμι +Ib. xiv. 6. “ἡ θύρα,’’ καί “Οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα, εἰ μὴ δι’ +“ἐμοῦ. ἐν κύκλῳ γεμὴν περιτείνεσθαι τὴν σκηνὴν διατάττει +τῶν ἐν αὐτῇ πάντων περιεκτικὴν, ὡς μίαν ὁρᾶσθαι, +καὶ μὴ πολλάς. εἷς γὰρ ἐν ἡμῖν ὁ Χριστὸς, κἂν πολυτρόπως +νοῆται, σκηνὴ μὲν διὰ τὸ καταπέτασμα τῆς σαρκὸς, κιβωτὸς +δὲ τὸν θεῖον ἔχουσα νόμον, ὡς Λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ πατρός· +τράπεζα δὲ πάλιν, ὡς τροφὴ καὶ ζωή· λυχνία δὲ, ὡς φῶς +e νοητὸν καὶ πνευματικόν· καὶ θυσιαστήριον θυμιάματος, ὡς +εὐωδίας ὀσμὴ τῆς ἐν ἁγιασμῷ· καὶ θυσιαστήριον καπρωμάτων, +ὠς σφάγιον ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς. ἁγιάζεται +δὲ πάντα τὰ ἐν αὐτῇ· ἅγιος γὰρ ὅλος, καὶ ὅπως ἂν νοῆται +Xριστος.

+

Καθηγουμένης τοιγαροῦν τῆς ἁγίας σκηνῆς, συναπαίρειν +τε αὐτῇ καὶ συγκαταλύειν οἱ ἐξ Ἰσραὴλ ἐπετάττοντο, παιδεύοντος +πάλιν ἡμᾶς τοῦ Θεοῦ καὶ διδάσκοντος χρησίμως, +ἡγεμόνα ποιεῖσθαι καὶ καθηγητὴν τῆς εἰς σωτηρίαν ὁδοῦ, +τὸν δι’ ἡμᾶς σαρκωθέντα Θεὸν Λόγον, καὶ τοῖς αὐτοῦ δια- +392 A. a τάγμασιν ἀμελλητὶ συννεύοντας, εἰς ζωὴν ἀναβαίνειν τὴν +αἰώνιον· ὃ καὶ δρᾶν οὐ θελήσαντες οἱ διὰ πολλῶν μυσταγωγηθέντες +Supra ver.66. γηθέντες λόγων, “ἀπῆλθον εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ οὐκέτι μετ’ +“αὐτοῦ περιεπάτουν.” σοφώτατα γεμὴν ὁ μακάριος Πέτρος +τό Ποῦ ἔχομεν ἀπελθεῖν πρὸς τὸν Σωτῆρά φησι· τὸ γὰρ +κατὰ μηδένα τρόπον ἀποφοιτᾶν τοῦ Θεοῦ, συνεῖναι δὲ μᾶλλον +ἐπείγεσθαι πνευματικῶς, ἁγίοις ὄντως πρεπωδέστατον.

+69

Καὶ ἡμεῖς πεπιστεύκαμεν, καὶ ἐγνώκαμεν σύ εἰ ὁ +b ἅγιος του Θεοῦ.

+

Θαυμαστὴ τῶν ἁγίων ἀποστόλων ἡ πίστις, θερμὸς τῆς +1. τοῦ assumptum ex Β. 5. περιεκτικῶν Β. 6. μὴ Β. οὐ Ed. κἀν +B.D. καὶ Ed. 7. νοῆται D. νοεῖται Ed. 9. τροφὴ καὶ ζωή hoc ordine B.D. +27. ἐγνώκαμεν Β. ἔγνωμεν Ed. 28. ἅγιος Β. υἱὸς Ed. sed cf. infra, praecipue +393 c d. + + +ὁμολογίας ὁ τρόπος, ἀξιεραστοτάτη καὶ ὑπερφερὴς ἡ σύνεσις. +οὐ γὰρ δὴ κατά τινας τῶν ἀμαθεστέρων, ἢ καὶ κατ’ +ἐκείνους τοὺς οἵπερ ἀπηνῆ τὸν τοῦ Σωτῆρος ἀπεκάλουν +λόγον, ὀπίσω δικαίως ἀπῴχοντο καὶ πεπτώκασιν, οὔτε μὴν + ἐξ ἐλαφρίας εὐσυναρπάστως ἐπὶ τὸ πιστεύειν ἐκλήθησαν, +πληροφορηθέντες δὲ πρότερον, καὶ διακείμενοι κατὰ τὸ c +ἀληθὲς, ὅτι ῥημάτων μὲν ζωοποιῶν ἀνάμεστος ἦν ὁ μυσταγωγῶν, +οὐρανίων δὲ παιδευμάτων εἰσηγητής. ἀσφαλὴς δὲ +λίαν ἡ τοιαύτη πίστις· ἡ δὲ οὐχ οὕτως ἔχουσα, ῥᾳδίως ἃν + εἰκότως καὶ ἀποπτύοιτο, καὶ ῥίζαν οὐκ ἔχουσα τὴν πληροφορίαν, +ἑτοιμότατα τῆς ἀνθρώπου διανοίας ἐκτρίβεται. καὶ +γοῦν αὐτὸς ἐν παραβολαῖς ὁ Σωτῆρ’, ὅτε τοὺς περὶ τοῦ +σπείροντος ἐποιεῖτο λόγους, ὃ δὲ ἔπεσεν ἐπὶ τὴν πέτραν, S.Luc. viii. 6. +φησὶ, καὶ μὴ ἔχον ῥίζαν ἐξηράνθη, πέτραν εἶναι λέγων + αἰνιγματωδῶς, νοῦν τὸν ἀπεσκληκότα καὶ τὸν ἅπαξ ἐγκαταβληθέντα d +λόγον οὐδαμόθεν ἔχοντα παραδέξασθαι. τοῦτο +γὰρ δὴ καὶ πεπονθότες ἐκ πολλῆς ἄγαν τῆς ἀμαθίας οἱ +τάλανες Ἰουδαῖοι “Διαρρήξατε τὰς καρδίας ὑμῶν καὶ μὴ Joel ii. 13. +“τὰ ἱμάτια ὑμῶν,’’ διὰ τῆς τοῦ προφήτου φωνῆς ἐδιδάσκοντο. + σκοντο. ὅνπερ γὰρ τρόπον πρὸ τῆς τῶν σπερμάτων +ἀρότρῳ χρῆναι προανατέμνεσθαι τὴν γῆν ὁ τῆς +γηπονίας συμβουλεύει νόμος· οὕτως οἶμαι δεῖν τοὺς πρὸς +ἀνάληψιν θείων ἰόντας λόγων προαναπτύσσειν τρόπον τινὰ +ταῖς εἰς αὐτοὺς ἐπιθυμίαις τὴν καρδίαν· παραδεχθέντες γὰρ e + οὕτω, γῆν ὥσπερ τινὰ καρποφόρον ἀποτελοῦσι ψυχὴν τὴν +ὠδίνουσαv. οὐκοῦν ἐν πληροφορίᾳ πίστεως ἐγνωκέναι φασὶν +οἱ σοφώτατοι μαθηταὶ, καὶ πρός γε τούτῳ θαρσεῖν, ὡς αὐτὸς +εἴη χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος. σοφῶς δὲ +τὸν ἐπὶ τούτῳ πάλιν ἐξυφασμένον εὑ ῥήσεις λόγον· καὶ + πιστεύειν γὰρ καὶ ἐγνωκέναι φασὶ, συνενεγκόντες ἄμφω +1. ὑπερφυὴς Β. σύνεσις Β. “prudentia” Georg. Trapezunt. συναίνεσις +2. τινας et ἢ om. Β. 7 μυσταγωγῶν Β. μυσταγωγὸς Ed. 10. ἀπεπτύετο +Β. 11. ἑτοιμοτάτης pro ἑτοιμότατα τῆς Β. 12. ὁ Σωτῆρ’ ἐν παραβολαῖς +inverso ordine Β. 20 πρὸ] περὶ Β. 28. τοῦ ζ́ωντος assuraptum ex Β. +δὲ] + τοῦτο Β. + + +κατὰ ταὐτόv. ἔδει γὰρ καὶ πιστεύειν καὶ νοεῖν· καὶ οὐκ +393 A. a ἐπείπερ ἐστὶ πίστει παραδεκτὰ τὰ θειότερα, διὰ τοῦτο χρὴ +πάντως τῆς ἐπ’ αὐτοῖς ἐρεύνης ὁλοκλήρως ἀποφοιτᾶν, πειρᾶσθαι +δὲ μᾶλλον καὶ γοῦν εἰς μετρίαν ἀναβαίνειν γνῶσιν, +1 Cor. xiii. 12. τὴν ὡς ἐν ἐσόπτρῳ καὶ αἰνίγματι, καθάπερ ὁ Παῦλός φησιv. +εὖ δὲ δὴ πάλιν οὐ πρότερον ἐγνωκέναι φασὶν, εἶτα πιστεύειν, +ἁλλὰ προθέντες τὴν πίστιν, δευτέραν τὴν γνῶσιν ἐπάγουσι. +μέτα γὰρ τὴν πίστιν η γνώσις, καὶ οὐ πρὸ τῆς πίστεως, +Es.vii. 9. κατὰ τὸ γεγραμμένον “Ἐὰν μὴ πιστεύσητε, οὐδ’ οὐ μὴ +b “συνῆτε.’’ προκατατεθείσης γὰρ ἐν ἡμῖν κρηπῖδός τινος +δίκην τῆς ἀπεριεργάστου πίστεως, ἐποικοδομεῖται λοιπὸν ἡ +Eph. iv. 13 γνώσις κατὰ βραχὺ, καὶ “εἰς μέτρον ἡλικίας ἡμᾶς αναφερουσα +τῆς ἐν Χριστῷ, καὶ “εἰς ἄνδρα τέλειον’’ καὶ πνευματικόν. +Es. xxviii. 16. διά τοι τοῦτο καὶ ὁ Θεός που φησίν “Ἰδοὺ +“ἐμβαλῶ εἰς τὰ θεμέλια Σιῶν λίθον ἐκλεκτὸν ἀκρογωνι- +“αῖον ἔντιμον.” ἀρχὴ γὰρ ἡμῖν καὶ θεμέλιος εἰς ἁγιασμὸν +καὶ δικαιοσύνην ὁ χριστὸς, διὰ πίστεως δὲ δηλονότι, καὶ +c οὐχ ἑτέρως· οὕτω γὰρ ἐν ἡμῖν ἐνοικίζεται.

+

Επιτήρει δὲ ὅπως πανταχῆ μοναδικῶς καὶ προτεταγμένου +τοῦ ἄρθρου φασί Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ +ζῶντος, τῶν μὲν ἐν χάριτι κεκλημένων εἰς υἱοθεσίαν ὡς ἕνα +καὶ ἐξαίρετον ὑπεξάγοντες τὸν ἀληθῶς Υἱὸν, οὗ καθ’ ὁμοιότητα +καὶ ἡμεῖς υἱοί. καὶ τὸν χριστὸν δὲ πάλιν ἀποκαλοῦσιν +αὐτὸν ὡς ἕνα· πλὴν ἰστέον ὅτι χριστὸς οὐκέτι καλεῖται δι +ἑαυτὸν, ἢ ὡς τοῦτο ὑπάρχων οὐσιωδῶς, ὥσπερ οὖν ἔσται καὶ +Υἱὸς, ἀλλ’ εἷς μὲν ὄντως καὶ ἐξαιρέτως· οὐδεὶς γὰρ ἐν χρισ- +d τοῖς ὡς αὐτὸς, πλὴν καθ’ ὁμοιότητα τὴν ὡς πρὸς ἡμᾶς +ὀνομάζεται Χριστός· κύριον μὲν γὰρ αὐτῷ καὶ ἀφωρισμένον +ἰδικῶς ὄνομά τε καὶ πρᾶγμα κατ’ ἀλήθειαν, τό Υἱὸς. +κοινὸν δὲ ὡς πρὸς ἡμᾶς τό Χριστός. ἐπειδὴ γὰρ ἐχρίσθη +καθὸ γέγονεν ἄνθρωπος, διὰ τοῦτο Χριστός. οὐκοῦν εἰ +8. ἡ γνῶσις] τὴν γνῶσιν Β. invitis Catt. 9. οὐδ’ om. Cord. 12. ἡμᾶς +ἡλικίας inverso ordine B. 17. ὁ assumptum ex B. 18. ἐν assumptum +ex B. 26. ἐξαιρέτως Β. ἐξαίρετος Ed. 28. γὰρ om. + + +χρίεσθαι τῇ τῆς ἀνθρωπότητος περιθήσομεν χρείᾳ, χριστὸς +ἃν νοοῖτο καθ’ ὁμοίωσιν τὴν ὡς πρὸς ἡμᾶς, καὶ οὐχ οὕτως +ὥσπερ ἐστὶ καὶ Υἱὸς, πλὴν εἷς καὶ μόνος φυσικῶς τε καὶ e +ἐξαιρέτως, καὶ πρὸ σαρκὸς καὶ μετὰ σαρκὸς, καὶ οὐ δύο, + καθάπερ οἴονταί τινες, οὐ νοοῦντες, ὡς ἔοικε, τοῦ μυστηρίου +τὸ βάθος. οὐ γὰρ εἰς ἄνθρωπον ὁ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς καταπεφοίτηκε +Λόγος, ὥσπερ ἐφ’ ἕνα τυχὸν τῶν ἁγίων προφητῶν +ἡ διὰ Πνεύματος χάρις, ἀλλ’ αὐτὸς κατ’ ἀλήθειαν ἐγένετο Supra i. 14. +σὰρξ, κατὰ τὸ γεγραμμένον, ἄνθρωπος δηλαδή. ἀδιαίρετος + τοιγαροῦν μετὰ τὴν ἕνωσιν, καὶ οὐκ εἰς δύο πρόσωπα κατασχίζεται, +κἂν ἕτερόν τι νοῶμεν τὸν ἐκ Θεοῦ Λόγον, καὶ τὴν +ἐν ἧ κατῴκηκε σάρκα· ὅλου δὲ τοῦ χοροῦ τῶν ἁγίων ἀποστόλων +τὴν ἐπὶ τούτοις ἡμῖν διαβεβαιοῦντος πίστιν, δι’ ὧν a 394 Α. +ἐγνωκέναι φασὶ μοναδικῶς, ὡς αὐτός ἐστιν ὁ χριστὸς ὁ Υἱὸς + τοῦ Θεοῦ, τοὺς ἕτερόν τι πρὸς τούτοις ἐπικαινοτομεῖν ἐξ +ἀνοίας οὐ παραιτουμένους, εἰ φρονοίημεν ὀρθῶς, οὐ +παραδεξόμεθα.

+

Ἀπεκρίθη αὐτοῦ ὁ Ἰησοῦς οὐκ ἐγὼ ὑμᾶς τούς δώδεκα ἐξελεξάμην, 70 +καὶ ἐξ ὑμῶν εἷς διάβολός ἐστιν; ἕλετε δὲ τὸν Ἰούσαν 71 + Σίμωνος Ἰσκαριώτην· οὗτος τὰρ ἔμελλε αὐτό παραδιδόναι, +εἶς ὢν ἐκ τῶι δώδεκα.

b +

Ἐπιτείνει τὸν ἔλεγχον, καὶ δριμυτέροις αὐτοὺς κατα- +σφίγγει λόγοις, τὸ χαῦνον καὶ ἀνειμένον εἰς ῥᾳθυμίας τὰς +ἐπὶ τῷ σοφοῦσθαι θέλειν ὑποτεμνόμενος· τοιοῦτόν τι γὰρ + μονονουχὶ λέγων ὁρᾶται Νήψεως, ὦ μαθηταὶ, καὶ φρενῶν ὁ +καιρὸς καὶ συντόνου διανοίας εἰς τὸ διασώζεσθαι θέλειν. +ὀλισθηροτάτη γὰρ λίαν ἡ τῆς ἀπωλείας ὁδὸς, οὐ τὸν ἀσθενῆ +μόνον ὑποσύρουσα νοῦν, ἀλλὰ καὶ τὸν ἤδη δοκοῦντα βεβαίως +1. χρίεσθαι B. κεχρῖσθαι Ed. Statim τῇ τῆς ἀνθρωπότητος B. τῇ ἀνθρωπότητι +Ed. 2. οὕτως om. Β. 7. ἐφ’] εἰς B. 8. αὐτὸ B. 12. κατῴκησε B. +ὅλου B.D. ὅλον Ed. 13. ἡμῖν om. Β. Statim διαβεβαιοῦντος Β. βεβαιοῦντος Ed. +14.ὁ χριστός ἐστιν inverso ordine Β. ὁ Χριστὸς om. Migne. 16, φρονόμεν +(= φρονῶμεν?) Β. 20. ἤμελλεν D. 24. τι γὰρ hoc ordine Β. 20. δια- +σώζεσθαι Β. σώζεσθαι Ed. + + +c ἑστάναι· δεινὸν δ’ ὅτι χρῆμα καὶ πολύμορφον ἁμαρτία, +πολυτρόποις ἡδοναῖς τὸν ἀνθρώπινον καταγοητεύουσα νοῦν, +καὶ λειοτάταις ὥσπερ ἐπιθυμίαις εἰς ἃ μὴ προσῆκεν ἐξίλκουσα· +ὑπόδειγμα δέ μοι τοῦ λόγου, φησὶν, ἔσται τὸ καθ’ +ὑμᾶς. ἐρῶ γὰρ τέως· οὐδένα ἐκείνων τῶν ἐξ ἐλαφρίας ὀπίσω +πεσόντων, ὡς ἀγαθοὺς ὑμᾶς ἐπελεξάμην· ᾔδειν γὰρ ὡς Θεὸς +τὰ ἐν ὑμῖν· ἀλλ’ ἥρπασεν ἐν ἀδείᾳ φιλοκερδίας ὁ σατανᾶς, +καὶ οὐ διέψευσται πάντως ψῆφος ἡ ἐμή. προαιρετικὸν γὰρ +d ἐν ἀνθρώποις καὶ αὐθαίρετον τὸ ἐπ’ ἄμφω βαδίζειν, εἴτε εἰς +δεξιὸν εἴτ’ οὖν εἰς ἀριστερὸν, ἀρετὴν δὲ δηλονότι καὶ κακίαν +φημί. ὁμοῦ τοιγαροῦν διὰ τοῦ καὶ μειζόνως ἐπισκήπτειν +αὐτοῖς, καὶ εἰς νῆψιν ἐγείρει τὴν πρέπουσαν, καὶ ἐν τοῖς καθ’ +ἑαυτὸν, ἕκαστον ἀσφαλέστερον ἀπεργάζεται· τὸ μὲν γὰρ τίς +ὁ παραδώσων αὐτὸν, οὔπω λέγει σαφῶς· ἑνὶ δὲ ἁπλῶς καὶ +ἀδιορίστως τῆς ἀσεβείας ἐπιθεὶς τὸ φορτίον, εἰς ἀγῶνα +καθίστη τοὺς πάντας, καὶ πρὸς νῆψιν ἀκριβεστέραν ἐκάλει, +e καταφρίττοντος ἑκάστου τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς τὴν ζημίαν. +ὁμοῦ δέ τι τούτοις καὶ ἕτερον ἀπετέλει τῆ τῶν μαθητῶν +εὐπιστίᾳ λυσιτελές. ἐπειδὴ γὰρ εἰδέναι καθωμολογήκασι, +Supra ver. 69. πεπιστευκέναι τε ἀραρότως, ὅτιπερ αὐτός ἐστιν “ὁ Υἱὸς τοῦ +Θεοῦ, φαίνεται προειδὼς τὰ ἐσόμενα, βεβαίαν ὡσπερ καὶ +διὰ τούτου τὴν ἐφ’ ἑαυτῷ δεικνὺς ὁμολογίαv. πρέπει γὰρ τῶν +ὄντων οὐδενὶ τὸ γινώσκειν τὰ μέλλοντα, πλὴν ἑνὶ τῷ μόνῳ +Hist. Sus. 42. κατὰ φύσιν Θεῷ, περὶ οὗ καὶ γέγραπται “Ὁ εἰδὼς τὰ +395 A. a “πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν.’’ διάβολον δὲ, τὸν τῶν διαβολικῶν +θελημάτων ἀπεκάλεσεν ὑπουργὸν, οὐ διεψευσμένως. +1Cor. vi. 17. ὥσπερ γὰρ “ ὁ κολλώμενος τῷ κυρίῳ ἓν πνεῦμά ἐστιν, +οὕτω δηλονότι καὶ τὸ ἐναντίον.

+1. δ’ ὅτι] δὲ Β. 4. μοι om. Β. 5. οὐδένα τέως inverso ordine Β. +7. ἐν ἀδείᾳ] ἕνα διὰ conjecit Aub. in marg. lo. εἴτ’ οὖν] εἴτε B. 13. τίς +γάρ inverso ordine B. 14. παραδώσων Β. προδώσων Ed. 15. ἀδιορίστως +D. ἀοδιορίστως (sic) i. e. ἀορίστως inceptum in ἀδιορίστως correxit B. ἀορίστως +Ed. 16. καλεῖ Β. 18. τούτω Β. +
+ +
+ +ΚΕΦΑΛΗ Ε. +

Περὶ τῆς ἑορτῆς τῆς σκηνοπηγίας, ὅτι τῆς ὀφειλομένης τοῖς ἁγίοις +ἐλπίδος τὴν ἀποκατάστασιν δηλοῖ, καὶ τὴν ἐκ νεκρῶν ἀναβίωσιν· +προκειμένου ῥητοῦ Ἦν δὲ ἐγγὺς ἡ ἑορτὴ τῶν Ἰουδαίων ἡ σκηνο- b + πηγία.

+

Kαὶ μετὰ ταῦτα περιεπάτει ὁ Ἰησοῦς ἑ τῇ Γαλιλαίᾳ· οὐ τὰρ Κεφ. ζ΄. +ἤθελεν ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ περιπατεῖν, ὅτι ἐχήτουν αὐτὸ Ἰουδαῖοι +ἀποκτεῖναι.

+

ΜΕΤΑ ταῦτα, φησὶ, τὰ εἰρημένα τε καὶ πεπραγμένα, + πάλιν ἐποιεῖτο τὰς διατριβὰς ἀσμενέστερον ἐν τῆ Γαλιλαίᾳ +Χριστός· τοῦτο γὰρ οἶμαι τὸ περιεπάτει δηλοῦν· ἀλλ’ οὐκ c +ἐθελούσιον αὐτῷ τὸ παρ’ ἐκείνοις εἶναι, μᾶλλον δὲ ὡς ἐξ +ἀνάγκης συμβαῖνον ἐπιδεικνύει προστεθεικὼς τὰς αἰτίας. +ἤθελον γὰρ, φησὶν, αὐτὸν ἀποκτεῖναι Ἰουδαῖοι· διὰ τοῦτο τοῖς + ἀλλογενέσι καὶ εἰς μακροὺς ἑαυτὸν ἐχαρίζετο χρόνους, τὸ ἐν +τῇ Ἰουδαίᾳ περιπατεῖν παραιτούμενος. ἀλλ’ οἶμαι πάλιν +οὐδὲν ἧττον διὰ τούτων ἐπὶ πολλῇ λίαν δυστροπίᾳ κατηγορεῖσθαι +τὸν Ἰσραὴλ, εἴ γε τοῦ διαιτᾶσθαι παρ’ αὐτῷ πολύ τι +κρεῖττον ἐφαίνετο τὸ παρὰ τοῖς ἐξ ἐθνῶν εὑρίσκεσθαι μᾶλλον· d + ἦν δὲ ἄρα τουτὶ τὸ διὰ τοῦ προφήτου πεφωνημένον +Ιερεμίου “Ἐγκαταλέλοιπα τὸν οἶκόν μου, ἀφῆκα τὴν κλη- Hier.xii. 7. +“ρονομίαν μου, ἔδωκα τὴν ἠγαπημένην ψυχήν μου εἰς +“χεῖρας ἐχθρῶν αὐτῆς·” τὸ γὰρ ἔξοικον μὲν διὰ τὴν τῶν +2-5 om. Β. 7. αὐτὸν] + οἱ Ed. invito Β. cf. supra 270 c. 14. αὐτὸν +Ἰουδαῖοι ἀποκτεῖναι φησίν inverso ordine Β. οἱ ante Ἰουδαῖοι praemittit Ed., +suprascr. B. 20. τουτὶ om. B. 23. τὴν om. B. + + +διωκόντων ἀνοσιότητα γενέσθαι Χριστὸν, μεταφοιτῆσαι +παρὰ τοῖς Γαλιλαίοις, πῶς οὐκ ἔστι διαρρήδην ἐπιδοῦναι τὴν +οἰκείαν ψυχὴν εἰς χεῖρας ἐχθρῶν αὐτῆς; ἐχθρὰ γὰρ τὰ ἔθνη +e Χριστοῦ, κατά γε τὸ δουλεύειν ἑτέρῳ, καὶ προσκυνεῖν +κτίσει παρὰ τὸν κτίσαντα, διὰ τὸ μήπω τὴν εἰς αὐτὸν παραδέξασθαι +πίστιv. καὶ τοῦτο σαφῶς διδάξει λέγων αὐτός +s.Luc. xi. 23. “Ὁ μὴ ὣν μετ’ ἐμοῦ κατ’ ἐμοῦ ἐστιν.’’ ἀλλ’ οἶμαι δὴ πᾶς +τις ἐρεῖ πρὸ τῆς ἀληθοῦς θεογνωσίας καὶ πίστεως οὐκ εἶναι +τὰ ἔθνη μετὰ Χριστοῦ· ἦν οὖν ἄρα κατ’ αὐτοῦ, καὶ ἐν τῆ +τῶν ἐχθρῶν τάξει διὰ τοῦτο κείμενα· οὕτω δὲ ἔχοντος τούτου, +καὶ σαφῶς διεγνωσμένου, τοσαύτη τις παρὰ τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ +396 A. a μυσαρότης ἐπολιτεύετο, ὡς ἐν μοίρᾳ κεῖσθαι τῇ ἀμείνονι, +τὸ παρ’ ἐχθροῖς ὁρᾶσθαι φοιτῶντα, καὶ μεθ’ ὧν ἥκιστα χρῆν +ἥδιον ποιεῖσθαι τὰς διατριβὰς, ἢ ὅπερ ἦν μᾶλλον ἀκόλουθόν +τε καὶ πρεπωδέστερον παρὰ τοῖς συγγενέσι κατὰ τὴν σάρκα· +καὶ ὅσον εἰς τοῦτο καὶ ἀγαπᾶν ὀφείλουσιv. εὐλογώτατα +τοίνυν ἐπὶ τὰ ἔθνη μεθίστη Χριστὸς, καὶ δι’ αὐτοῦ +τινὰ τοῦ πράγματος ἤδη λέγων, ὡς, εἰ μὴ τοῦ διώκειν +ἀπόσχοιντο, καὶ παραλύειν ταῖς ἀπονοίαις τὸν εὐεργέτην, +b ὁλοκλήρως ἑαυτὸν τοῖς ἔξωθεν χαριεῖται, καὶ ἐπὶ τὰ ἔθνη +μεταστήσει Χριστός. ὥσπερ δὲ τοῦτό φαμεν ὑπεμφαίνειν +αὐτὸν διὰ τοῦδε τοῦ πράγματος, οὕτω πάλιν εὑρήσομεν καὶ +διὰ σχήματος ἀρχαιοτέρου τὴν ἐκ τῆς Ἱερουσαλήμ ἀποδρομὴν +ἀπειλήσαντα.

+

Ὅτε τοίνυν τοὺς περὶ τῶν θυσιῶν διωρίζετο νόμους, καθὰ +καὶ ἐν τῷ βιβλίῳ γέγραπται τῷ Λευιτικῷ, προδιατυπώσας, +Lev. i. 2 sqq. ὡς ἐν εἰκόνι Χριστοῦ, προσάγεσθαι μόσχον εἰς τὸ δῶρον καὶ +ὁλοκαύτωμα τῷ Κυρίῳ· καὶ πάλιν ἑτέρως αὐτὸν σχηματίζει +Ib. 10, 11. c λέγων “Ἐὰν δὲ ἀπὸ τῶν προβάτων τὸ δῶρον αὐτοῦ τῷ +“κυρίῳ, ἀπό τε τῶν ἀρνῶν καὶ τῶν ἐρίφων εἰς ὁλοκαύτωμα, +2. ἔσται Β. 9. οὖν assumptum ex B.D, 12. μυσαρότητος Β. +13. φοιτῶντας Β. ἡμῶν pro ὧν Β. 14. ἥδιον] ἴδιον Β. 17. μεθίστη] ++ ὁ Ed. invito Β. 19. παραλύειν edidi ex Β., qui παραλοίειν exhibet. παραλύσειν +Ed. 22. δὴ pro διὰ D. 27. τὸ] τε Β. 28. καὶ assumptum +ex Β. αὐτὸ Β. + + +“ἄρσεν ἄμωμον προσάξει αὐτὸ, καὶ ἐπιθήσει τὴν χεῖρα ἐπὶ +“τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ σφάξουσιν αὐτὸ ἐκ πλαγίων τοῦ +“θυσιαστηρίου πρὸς βορρᾶν ἔναντι Κυρίου.” πῶς οὖν ἄρα +καὶ διὰ τούτων ἡμῖν τὸ ἐπὶ Χριστοῦ μορφοῦται μυστήριον, + ἀναγκαίως ἐρευνητέοv. πρῶτον δὲ οἶμαι προσήκειν αὐτοῦ τε +τοῦ ναοῦ τοῦ ἐν Ἱεροσολύμοις, καὶ τοῦ θείου θυσιαστηρίου d +τὴν θέσιν εἰπεῖν, ἵνα οὕτω νοῶμεν, ὅ τι ποτὲ ἄρα δηλοῖ, τὸ +μὴ κατ’ εὐθὺ τῶν εἰρημένων ὁρᾶν, τετράφθαι δὲ μᾶλλον +πρὸς βορρᾶν τὸ πρόβατοv. κεῖται τοιγαροῦν ἐν μὲν τοῖς + νοτιωτέροις τῆς γῆς μέρεσι τῶν Ἰουδαίων ἡ χώρα, βλέπει +δὲ εἰς ἑῴαν ὁ νεὼς, καὶ ταῖς πρώταις τοῦ ἡλίου βολαῖς +ἀνοίγει τὰς θύρας· ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τὸ θεῖον θυσιαστήριον, +κατευθὺ τῶν ἁγίων ἐρηρεισμένον, ὥσπερ ἐν ὄψει Θεοῦ, τοῖς +ἐξ ἑῴας εἰσβάλλουσι τὸ πρῶτον ἐδίδου μέτωπον, τῶν δύο + πλαγίων τοῦ μὲν ὁρῶντος εἰς νότον, τοῦ δὲ ἐπὶ βορρᾶν· ὅτι e +δὲ ταῦθ’ οὕτως ἔχει, καθάπερ εἰρήκαμεν, πληροφορηθήσῃ +μαθὼν τὸ παρὰ τῷ προφήτη Ἰεζεκιὴλ κείμενοv. ὅτε γὰρ δὴ +τὰ περὶ τῆς τοῦ Φαλτίου τελευτῆς ἐδιδάσκετο, διὰ θεωρίας Cf.Ezek xi. 13. +δὲ δηλονότι πνευματικῆς, οὕτω φησί “Καὶ εἶδον καὶ ἰδοὺ ὡς Ezck.viii. 16. + “εἰκοσικαιπέντε ἄνδρες, τὰ ὀπίσθια αὐτῶν πρὸς ’τον ναὸν +“Κυρίου καὶ τὰ πρόσωπα αὐτῶν ἀπέναντι· καὶ οὗτοι προσ- +“εκύνουν κατὰ ἀνατολὰς τῷ ἡλίῳ.’ εἰ δὲ ἀνίσχοντι τῷ +ἡλίῳ προσκυνῶν ὀπισθομερῆ τις τὸν ναὸν ἐτίθει τοῦ ἰδίου +σώματος, πῶς οὐκ ἀνάγκη νοεῖν εἰς ἀνατολὰς τετράφθαι τὸ + πρόσωπον αὐτοῦ; κατὰ τοῦτο δὲ ἦν τὸ σχῆμα καὶ τὸ θεῖον a 379 A. +αὐτὸ θυσιαστήριον, καθάπερ εἰρήκαμεv. οὐκοῦν αὐτοῦ τε τοῦ +ναοῦ καὶ τοῦ θείου θυσιαστηρίου μέτωπον μὲν ἦν τὸ προσβάσιμον +εἰς ἀνατολάς· πλάγια δὲ δύο, τὸ μὲν εἰς νότον, +θάτερον δὲ πρὸς βορρᾶν, τοῦ ἑτέρου δηλονότι καὶ λείποντος, + ὃ δὴ νοεῖταί πὼς καὶ ὀπισθοφανὲς τοῖς τῆς ἑσπέρας ἐνοθείου +6. assumptum ex Β. 10 νοτιωτέροις B.D. et sic conjecit Aub. in +mg. νεωτέροις Ed. 17. ὅτε B.D. ὅτι Ed. 18. τοῦ assumptum ex B. +20. εἰκοσιπέντε B. [εἰκοσικαιπέντε habet Alex.] 22. τῷ ἡλίῳ κατὰ +inverso ordine Β. 20. αὐτὸ] αὐτοῦ Β. 27. θείου om. Β. + + +ρῶντος μέρεσιν· οὕτω τοιγαροῦν ἐχόντων ἡμῖν τῶν εἰρημένων, +πρὸς αὐτῷ κειμένην εὑρήσομεν τῷ βορρᾷ τὴν τῆς +b Ἰουδαίων γείτονα Γαλιλαίαν, τουτέστι, τὴν τῶν ἐθνῶν +Es.ix. 1. χώραν, κατὰ τὸ γεγραμμένον “Γαλιλαία τῶν ἐθνῶν.’’ +δὲ ἔμελλεν ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς μετὰ τὸ +σωτήριον πάθος τῆς μὲν τῶν Ἰουδαίων ἀπανίστασθαι χώρας, +ἀφικέσθαι δὲ εἰς τὴν Γαλιλαίαν, τουτέστι, πρὸς τὴν ἐξ ἐθνῶν +Ἐκκλησίαν, ἐκ πλαγίων ἐσφάζετο τοῦ θυσιαστηρίου τὸ ἐν +τύπῳ ληφθὲν εἰς θυσίαν πρόβατον, ἵνα ὑποβλέψῃ πρὸς +βορρᾶν, κατ’ ἐκεῖνο τὸ εἰρημένον ὑπὸ τοῦ ψαλμῳδοῦ περὶ +Ps. lxv. 7. Χριστοῦ “Οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ εἰς τὰ ἔθνη ἐπιβλέπουσιν.” +c Ἐπειδὴ δὲ καὶ παραιτεῖσθαί φησιν ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς +τὸ συνεῖναι τοῖς Ἰουδαίοις αὐτὸν, ἐπείπερ αὐτὸν ἀνελεῖν +ἐβουλεύοντο, τοῖς εἰρημένοις ἐκεῖνο προσθήσομεν, ὡς οὐ +δειλίας ἔγκλημα τὴν ἀναχώρησιν λογιούμεθα τοῦ Χριστοῦ, +ἁλλ’ οὐδὲ ἀσθενείας διὰ τοῦτο κατηγορήσομεν τοῦ πάντα +ἰσχύοντος, τὸν δὲ τῆς οἰκονομίας ἀποδεξόμεθα τρόπον· ἔδει +γὰρ οὐ πρόωρον, ἀλλ’ ἐν καιρῷ τῷ ἰδίῳ τὸν ὑπὲρ πάντων +ὑπομεῖναι σταυρόν.

+d +3

Εἶπον οὖν πρὸς αὐτὸν οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ Μετάβηθι ἐντεῦθεν +καὶ ὕπαγε εἰς τὴν Ἰουδαίαν, ἵνα καὶ οἱ μαθηταί σου θεωρήσωσι +4 τὰ ἔργα ἃ ποιεῖς· οὐδεὶς γάρ τι ἐν κρυπτῷ ποιεὶ καὶ +ζητεῖ αὐτὸς ἐν παῤῥησίᾳ εἶναι. εἰ ταῦτα ποιεῖς, φανέρωσον +5 σεαυτὸν τῷ κόσμῳ. οὐδὲ γάρ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ ἐπίστευον εἰς +αὐτόv.

+

Οὔπω τὸν ἐνοικήσαντα τῇ ἁγίᾳ σαρκὶ Θεὸν Λόγον ἐπιγινώσκοντες +οἱ νομισθέντες τοῦ Σωτῆρος ἀδελφοὶ, ἀλλ’ οὐδὲ +e εἰδότες κατ’ ἐκεῖνο καιροῦ, καθ’ ὃν τὰ τοιαῦτά φασιν, ὅτι +3. Ἰουδαίας Β. 5. ὁ alt. assumptum ex Β. 6. σωτήριον] + ἡμῶν Β. +τῶν om. Β. 8. τοῦ θυσιαστηρίου assumptuin ex Β. 9. ὑποβλέψῃ B. +βλέπη Ed. 11. εἰς Β. (106) ἐπὶ Ed. 12. ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς om. Β. +13. ἐβουλεύοντο ἀνελεῖν inverso ordine Β. 16 ἀσθένειαν a. Statim πῶς +γὰρ τούτου pro διὰ τοῦτο Cord. 18 ἰδίῳ Β. Catt. οἰκείῳ Ed. 28. εἰδότες] +ἰδόντες Β. + + +γέγονεν ἄνθρωπος, μικρὰς ἔτι τὰς διαλήψεις ἔχουσι περὶ +αὐτοῦ, καὶ πολὺ μετριώτερα τῆς ἐνούσης αὐτῷ χάριτός τε +καὶ ὑπεροχῆς φαντάζονται, πλέον μὲν τῶν ἄλλων ὁρῶντες +οὐδὲν, ταῖς δὲ κοιναῖς ἐπ’ αὐτῷ διαπαιζόμενοι δόξαις, + οἰόμενοί τε κατὰ τὸ ἀληθὲς ἐκ πατρὸς γεγεννῆσθαι καὶ +αὐτὸν τοῦ Ἰωσὴφ, καὶ τὴν κεκρυμμένην οὐχ ὁρῶντες τοῦ +μυστηρίου κατασκευήν· πολλῶν γὰρ, ὡς εἰκὸς, λεληθότως a 398 Α. +θαυματουργουμένων παρὰ χριστοῦ κατὰ τὴν Γαλιλαίαν, +κενῆς ἐφίεσθαι δόξης αὐτὸν ἀναπείθουσι, καὶ ὡς μέγα τι + χρῆμα τὸ ἐκ τῶν ὁρώντων ἀποδέχεσθαι θαῦμα συμβουλεύουσιν, +ὡς τούτου γε ἕνεκα καὶ μόνου τὰς ἐφ’ ἑκάστῳ τῶν +τελουμένων δυνάμεις ἐνεργεῖν ἐθέλοντος αὐτοῦ, ἵνα δὴ μόνον +παρὰ τοῖς ὁρῶσιν ἀξιάγαστος εἶναι δοκῆ, καὶ τοῖς ἐξ ἀνθρώπων +ἐπαίνοις ἐναβρύνηται, κατά τινας τῶν φιλοδοξεῖν + εἰωθότωv. ὅρα γὰρ ὅπως ἀναβαίνειν αὐτῷ συμβουλεύουσιν +εἰς τὴν Ἰουδαίαν, ἐν αὐτῇ δὲ μᾶλλον τερατουργεῖν, οὐχ ἵνα b +πιστεύωσιν εἰς αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ, ἀλλ’ ἵνα θεωρήσωσι +ἔργα ἃ ποιεῖ. εἰ γὰρ βούλει γινώσκεσθαι, φασί· τοῦτο γὰρ +τὸ εἶναι ἐν φανερῷ· μὴ λεληθότως ἕσο μεγαλουργὸς μηδὲ, + ἐν τῷ δύνασθαι πάντα δρᾶν ὑπάρχων ἐκπρεπὴς, φεῦγε τὴν +παῤῥησίαν· ἔση γὰρ οὕτω τῷ κόσμῳ γνώριμος καὶ ἐν τοῖς +ὁρῶσι περιφανέστερος. λόγος μὲν οὖν ὁ παρ’ ἐκείνων ἐν +τούτοις. ἐπισημαίνεται δὲ χρησίμως ὁ σοφώτατος Εὐαγγελιστὴς, +ὡς οὔπω πεπιστεύκεισαν εἰς αὐτὸν οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ· c + καὶ γὰρ ἦν ὄντως τῶν ἀτοπωτάτων ἐπὶ τοῖς οὕτω ψυχροῖς +καταγινώσκεσθαι λόγοις, τοὺς ἤδη διὰ τῆς πίστεως τὴν +θεοπρεπῆ περὶ αὐτοῦ λαβόντας ἐπίγνωσιv. ἀλλὰ τότε μὲν +οὔπω πεπιστευκότες λαλοῦσι σοφῶς· ἐπειδὴ δὲ πεπιστεύκασι +τὸ μέγα περὶ αὐτοῦ συνέντες μυστήριον, εἰς τοῦτο + θεοσεβείας τε καὶ ἀρετῆς ἀνατρέχουσιν, ὡς καὶ ἀποστόλους +6. αὐτόν] + τοῦτον Β. 9. τι] τὸ Β. 12. ἐθέλοντος Β. θέλοντος Ed. +15. ἀναβαίνειν αὐτῷ συμβουλεύουσιν hoc ordine B.D. ἀναβαίνειν post συμβουλεύουσιν +tr. Ed. 16. δὲ B. τε Ed. 17. πιστεύωσιν Β. πιστεύσωσιν Ed. +20. ὑπάρχειν Β. 25. ἐπὶ assumptum ex Β. 27. Haec ἀλλὰ τότε μὲν +οὔπω πεπιστευκότες λαλοῦσι σοφῶς· assumpta ex Β. Statim ἐπειδὴ Β. ἐπεὶ Ed. + + +χρηματίσαι, καὶ διαπρεπῆ κτήσασθαι τὴν εὐλάβειαv. ἔχεις +καὶ τοῦτο διὰ τῆς τῶν προφητῶν προᾳδόμενον φωνῆς. καὶ +γοῦν ὁ μακάριός φησιν Ἱερεμίας, ὡς πρὸς τὸν κύριον ἡμῶν +Hier.xii. 6. d Ἰησοῦν τὸν χριστόν “Ὅτι καὶ οἱ ἀδελφοί σου καὶ ὁ +“τοῦ πατρός σου, καὶ οὗτοι ἠθέτησάν σε, καὶ αὐτοὶ ἐβόησαν, +“ἐκ τῶν ὀπίσω σου ἐπισυνήχθησαν· μὴ πιστεύσης ἐν +“αὐτοῖς, ὅτι λαλήσουσι πρὸς σὲ καλά.” οἱ γὰρ πρὸ τῆς +πίστεως ἀθετήσαντες ἀδελφοὶ, καὶ διὰ τῶν ἀρτίως ἡμῖν +εἰρημένων, μονονουχὶ καὶ καταβοᾶν ἐπιχειροῦντες αὐτοῦ, +συνήχθησαν διὰ πίστεως, λελαλήκασί τε καλὰ περὶ αὐτοῦ, +καὶ προσωφελοῦντες ἑτέρους, καὶ τοῖς περὶ τῆς πίστεως +e ἐπαγωνιζόμενοι λόγοις. ἐπαγρύπνως δὲ λίαν ὁ προφήτης +ἀδελφοὺς ὀνομάσας, ἐπιφέρει χρησίμως Ὁ οἶκος τοῦ πατρός +σου, ἵνα μὴ καὶ αὐτοὶ γεγονότες νοοῖντό πὼς ἐκ τῆς ἁγίας +παρθένου, μᾶλλον δὲ ὡς ἐκ μόνου πατρὸς τοῦ Ἰωσήφ.

+6

Λέγει οὖν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ὁ καιρὸς ὁ ἐμὸς οὔπω πάρεστιν, +ὁ ’δε καιρὸς ὁ ἱμέτερος πάντοτε ἐστιν ἕτοιμος.

+399 A. a

Ἐπεσκιασμένος ἀεὶ τοῦ Σωτῆρος ὁ λόγος· οὕτω γὰρ +Es.xxxii. 2. γέγραπται περὶ αὐτοῦ, ὅτι “καὶ ἔσται ὁ ἄνθρωπος κρύπτων +“τοὺς λόγους αὐτοῦ.’’ ὅτι δὲ καὶ τοῦτο χρησίμως ἐπετηδεύετο, +τίς τῶν εὖ φρονούντων οὐκ ἐρεῖ; οὔπω τοιγαροῦν +παρρησίας ἀκράτου καιρὸς, φησὶν, ἀλλ’ οὐδὲ ἀναδείξεως τῆς +εἰς ἅπαντας ἀπημφιεσμένως οὕτω τῆς Ἰουδαίων διανοίας +πεπαινομένης εἰς σύνεσιν, ὡς δίχα θυμοῦ καὶ ὀργῆς τοὺς +παρ’ ἐμοῦ δύνασθαι χωρῆσαι λόγους· ἀλλ’ οὐδὲ ὅλως +b γνωρίζεσθαί με τῷ κόσμῳ νῦν ἐφίησιν ὁ καιρὸς, οὔπω +παντελῶς ἀποφοιτώντων τῆς χάριτος Ἰουδαίων, ἀλλ’ οὐδὲ +οὕτως ἐμπαροινησάντων εἰς ἐμὲ, ὡς ἤδη χρῆναι λοιπὸν +μεθορμίσασθαι πρὸς ἑτέρους. οὔπω τοιγαροῦν διὰ ταῦτα +2. τῶν assumptum ex Β. 10 συνήχθησαν] + δὲ Ed. invitis B.D. +14. ἁγίας Β. μακαρίας Ed. 15. πατρὸς μόνου inverso ordine. Β. 16. οὖν +assumptum ex B. 22. φησιν ante ἀκράτου tr. B. 23. οὕτω] οὔπω +conjecit Aub. in mg. recte ut videtur. 24. πεπονημένης Β. + + +τὸν ἑαυτοῦ φησι παρεῖναι καιρὸν, παρεῖναι δὲ λέγει τὸν +ἐκείνων, καὶ ἐν ἑτοίμῳ δὲ κεῖσθαι διὰ παντός· ἐξεῖναι γὰρ +τοῖς ἐν κόσμῳ φαμὲν τὸ δοκοῦν ἐπιτελεῖν παραποδίζοντος +ἀναγκαίου μηδενὸς, ἢ καὶ εἰς πρόσκαιρον καλοῦντος οἰκονομίαν + πρὸς τὸ χρῆναί τι δρᾶν ἢ μὴ συμβουλεύουσαν, ὥσπερ c +οὖν ἦν ἀμέλει καὶ ἐπὶ Χριστοῦ· ἄλλωστε τῶν τὴν ἐν κόσμῳ +ζωὴν ἑλομένων, ἀνειμένη τις ἐστὶν ἡ δίαιτα, καὶ φροντίδος +τῆς ἐπιπονωτέρας ἀπηλλαγμένη, προκείμενον ὥσπερ ἀεὶ καὶ +ἡπλωμένον εἰσφέρουσα τὸν ἐπὶ τοῖς ἡδίστοις καιρὸν καὶ ἐφ’ + ὅπερ ἃν βούλωνται βαδίζειν, ἑτοίμως τοῖς αὐτῇ χρωμένοις +ἐπιτρέπουσα.

+

Οὐκοῦν τῶν μὲν ἀναγκαίως οἰκονομίαις πραγμάτων ὑποκειμένων, +καιρὸς οὐχ ἅπας εἰς τὸ δρᾶν ἃ προσῆκεν ἐπιτήδειος, +ἀλλ’ ὁ πρέπων ἑκάστῳ τῶν τελουμένων, καὶ ὥσπερ ἂν ἡ d + τοῦ πράγματος ἀπαιτοίη φύσις· τῷ δὲ ἀπολύτως ἑλομένῳ +βιοῦν, ἐπικείσεται μὲν τοιοῦτον οὐδέν· ἑτοιμοτάτη δὲ μᾶλλον +καὶ ἀνειμένη παντελῶς, ἡ ἐφ’ ὅπερ ἃν ἐθέλωσιν ἰέναι +πάροδος.

+

Οὐ δύναται ὁ κόσμος μισεῖν ὑμᾶς, ἐμὲ δὲ μισεῖ, ὅτι ἐγώ μαρτυρῶ 7 + περί αὐτοῦ δυ’ τὰ ἔργα αὐτοῦ πονηρά έστιν.

+

Χαριέντως σφόδρα καὶ νῦν ὁ Σωτῆρ’ κοσμικώτερον ἔτι e +φρονοῦντας καὶ διακειμένους ἐλέγχει τοὺς ἀδελφοὺς, καὶ +δεῦτε ’ρᾶν ὥσπερ ἀπολογίαν τέχνῃ κεράσας εἰσφέρει, δι’ ἧς +οὐχ ὅπως οὐκ ἐγνωκότας αὐτοὺς τίς κατὰ φύσιν ἐστὶν + ἀποδείκνυσιν, ἀλλ’ ἔτι τοσοῦτον τῆς εἰς αὐτὸν ἀγάπης +ἐξῳκισμένους, ὡς ἑλέσθαι διαζῆν οὐκ ἀπᾳδόντως τοῖς τὸν +ἐν κόσμῳ θαυμάζουσι βίον, καὶ οὐχὶ μᾶλλον τὸν ἐν ἀρετῇ. +ἦν γὰρ δὴ καὶ ὄντως ἀτοπώτατον τοῖς μὲν ἄλλοις ἅπασι +1. φησὶ om. Β. Statim παρεῖναι καιρὸν assumptum ex Β. 2. κεῖσθαι δὲ +inverso ordine Β. 10. αὐτῇ] αὐτοῖς Β. 1 2. τῷ—ὑποκειμένῳ D. +13. ἁ om. Β. 14. Assumpta τῶν ex B.D., καὶ ex Β, 20. ἐστιν B.D. +εἰσιν Ed. 21. κοὶ] δὲ Migne. 25. ἀποδεικνύων, ὀλλ’ ἐπὶ τοσούτῳ B. +28.δὴ καὶ ὄντως] δίκαιον τῶ ὡς Β. + + +400 A. a προσλαλεῖν τὰ συμφέροντα, περιστολῆς ἁπάσης τῆς ἐπὶ +τούτῳ παρῃρημένης· τοῖς δὲ εἶναι δοκοῦσιν ἀδελφοῖς, μὴ οὐχὶ +πολλῷ καὶ πλείονι χαρίζεσθαι μέτρῳ, τὰ ἐφ’ οἷς ἔμελλον οὐ +μετρίως ὠφελούμενοι μανθάνειν ἔχοντες ἤδη τῆς σοφίας τὸν +χορηγόv. ἔθος δὲ τοῦτο τῷ Σωτήρι’ Χριστῷ· δραξάμενος +γὰρ εὐκαίρου προφάσεως ἐσθ’ ὅτε, μακρὰς τοῖς ἀκροωμένοις +ἐξυφαίνει τ ἃς κατηχήσεις. ἀεὶ τοιγαροῦν, φησὶ, φίλον +ἑκάστῳ τὸ συγγενὲς, καὶ ἡ τοῦ τρόπου ταὐτότης παραδόξως +b συνάγει πρὸς διάθεσιv. ὁ κόσμος ὑμᾶς οὐ μισεῖ. φρονεῖτε +γὰρ ἔτι τὰ αὐτοῦ· ἐμὲ δὲ μισεῖ, οὐχ ἡδέως ἔχων ἐφ’ οἷς ἃν +ἀσχημονῇ παρ’ ἐμοῦ κατηγορούμενος· οὐκοῦν ἀκινδύνως +ἐπελεύσεσθε μὲν ὑμεῖς ἐπὶ τήνδε τὴν ἑορτὴν, ἐγὼ δὲ οὐκέτι. +διαλέξομαι γὰρ πάντως καὶ ἐρῶ παρὼν τὰ συμφέροντα, +πικρὸς δὲ τοῖς φιληδόνοις ὁ ἔλεγχος, καὶ πρὸς ὀργὴν ἀνακαῦσαι +δεινὸς τὸν ὅτι προσήκοι σωφρονεῖν οὐ +καταδεχομενοv.

+

Ὠφελεὶ δὲ πάλιν καὶ διὰ τούτων ἡμᾶς τῶν ῥημάτων ὁ +κύριος· καὶ γὰρ δὴ ποιεῖσθαι τοὺς ἐλέγχους οὐκ ἀπερισκέπτως +c συμφέρει, οὐδὲ εἰς πάντας ἐκφέρειν μετ’ ἐπιπλήξεως +Prov. ix. 8. τὴν ὑφήγησιν, ἀλλ’ εἰδέναι τὸ γεγραμμένον “ Μὴ +“ ἔλεγχε κακοὺς, ἵνα μὴ μισήσωσί σε, ὅτε τὸ μῖσος ἡμῖν +Sir. xxv. 9. οὐκ ἀζήμιον, εἰς ὦτα δὲ μᾶλλον ἀκουόντων ἐπείγεσθαι +λαλεῖν, κατὰ τὸ γεγραμμένοv. φιλαμαρτήμων μὲν γὰρ ὁ +κόσμος ἐστὶν, ἐπανορθωτὴς δὲ τῶν οὐ δεόντως ἐπιτελουμένων +ὁ κύριος· δι’ ἐλέγχου δὲ πολλάκις ποιεῖσθαι προσήκει +τὴν ἐπανόρθωσιν· τὸ γὰρ ὅλως καταλέγειν τῆς ἁμαρτίας, +d ἐπιτιμᾶν ἐστι τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτὴν, καὶ τὸ τῆς φαυλότητος +κατηγορεῖν, ἐπιπλήττειν ἐστὶ τοῖς ἔχουσιν αὐτήv. ὅταν οὖν +ἀνάγκη μὲν εἰς τὸ ἐλέγχειν καλῇ τὸν διδάσκοντα, καὶ ὁ τῆς +θεραπείας τρόπος διὰ τούτων ἰέναι κελεύῃ, χαλεπαίνῃ δὲ +1. ἐπὶ τούτῳ] περὶ τοῦτο Β. 3. μέτρω] πρὸς μέτρῳ Β. οἷς] + μὲν Β. +4. ἔχοντες assumptum ex Β. 6. γὰρ] δὲ γὰρ Β. 10. ἔχων assumptura +ex Β. 12. ἀπελεύσεσθε D. 14. ἀνακοῦσαι Β. 17. ἡμᾶς τῶν ῥημάτων +hoc online Β. 18. Κύριος] + παραινῖ Β. 21. ἡμῖν assumptum ex B.D. +28. ὅταν — μὲν] οὐκοῦν ἀνάγκη μὲν ὅταν Β. + + +λίαν ὁ διὰ τῶν ἐλέγχων ἀβουλήτως παιδαγωγούμενος, τότε +δεῖ πάντως τὰ ἐκ μίσους ἀναφύεσθαι κακά. διὰ τοῦτό +φησιν ὁ Σωτῆρ’ ἑαυτὸν μισεῖσθαι παρὰ τοῦ κόσμου, ὡς +οὔπω χωρεῖν ἰσχύοντος τὴν μετ’ ἐπιπλήξεως παραίνεσιν, + ὅταν καὶ τοῦτο προσήκῃ γενέσθαι διὰ τὸ χρήσιμοv. νοῦς e +γὰρ ἐπὶ ταῖς εἰς τὸ φαῦλον ἡδοναῖς τυραννούμενος, χαλεπαίνει +δὴ πάντως τὸν ὅτι προσήκοι σωφρονεῖν ἀναπείθοντα +λόγοv. ταῦτα ’δε φησιν ὁ Σωτῆρ’ οὐκ ἀποφήσας παντελῶς +τὴν ἐν τοῖς Ἰεροσολύμοις ἀποδημίαν, οὐδὲ πρὸς ἐλέγχους + ἀπειρηκὼς τοὺς οἵπερ ἂν φαίνοιντο τοῖς ἁμαρτάνουσι χρήσιμοι, +ἀλλ’ ἐν καιρῷ τῷ δεόντι δρᾶν καὶ τοῦτο μετὰ +ἄλλων διανοούμενος. σημειωτέον δὲ ὅτι καὶ τοῖς ἑαυτοῦ +μαθηταῖς τοιοῦτόν τι φησί. παραμυθοῦ μένος γὰρ, καὶ οὐ +σφόδρα τοῖς ἐπισυμβήσεσθαι μέλλουσιν ἐπασχάλλειν διδά- a 401 A. + σκων, ὅταν αὐτὸν τῆ οἰκουμένη κηρύττωσι, καὶ μυρίοις διὰ +τοῦτο περιπίπτωσι πειρασμοῖς “Εἰ ἦτε, φησὶν, ἐκ τοῦ Infra xv. 19. +“κόσμου, ὁ κόσμος ἂν τὸ ἴδιον ἐφίλει· ἐπειδὴ δὲ ἐκ τοῦ +“κόσμου οὐκ ἐστὲ, διὰ τοῦτο μισεῖ ὑμᾶς ὁ κόσμος.’’ κόσμον +ἐν τούτοις οὐ τὴν ὁρωμένην κτίσιν ἀποκαλῶν, μᾶλλον δὲ + τοὺς φρονοῦντας τὰ ἐν κόσμῳ· οἷς δὴ καὶ λίαν ὁ μὲν τῶν +ἴσων οὐκ ἐραστὴς, σκληρὸς καὶ προσάντης καὶ ἐν ἐχθροῦ +τινος τάξει λελόγισται· συγγενὴς δὲ καὶ φίλος ὁ συνεθελητὴς, b +καὶ τῆ τοῦ βίου ταὐτότητι πρὸς ἰσοτροπίαν τὴν +αἰσχροῖς συσφιγγόμενος.

+

Ὑμεῖς ἀνάβητε εἰς τὴν ἐορτὴν ταύτην· ἐγὼ οὐκ ἀναβαίων εἰς 8 +τὴν ἑορτὴν ταύτην, ὅτι ὁ ἐμὸς καιρὸς οὔπω πεπλήρωται.

+

Αποφάσκει μὲν ἤδη σαφῶς τὸ βούλεσθαι τοῖς Ἰουδαίοις +συνεορτάζειν ὁ Κύριος, ἤγουν ἰέναι κατὰ ταὐτὸν, ὡς συμμε- c +τᾶι +2. δεῖ—ἀναφύεσθαι] δεῖ—ἀναφίεσθαι D. δὴ et ἀναφύεται ut varr. lectiones exhibet +Ed. mg. 7. πρὸς pro τὸν Β. προσήκοι Β. προσήκει Ed. 8. δέ +om. Β. 9. ἐπιδημίαν D mg. Ed. mg. haud male ut videtur. 10. φαίνοιντο +Β. φαίνωνται Ed. 15. διὸ τοῦτο assumptum ex Β. 20. τὰ om. Β. +22. συνθελητὴς Β. 24. σφιγγόμενος Β. 25. ταύτην assumptum ex Β., +sed cf. supra 271 a. + + +θέξων ἐκείνοις τῆς ἐν σκιαῖς εὐθυμίας. τὸ γὰρ ἅπαξ εἰρημένον, +ὡς πρὸς ὀλίγους, καίτοι νομισθέντας ἀδελφοὺς, εἰς +ὅλον δυνάμει διαδραμεῖται τὸ γένος τὸ ἐξ Ἰσραήλ. οὐ γὰρ +δή τις ἐρεῖ τὸ συνεῖναι τοῖς ἀδελφοῖς δι’ αὐτούς γε κυρίως +παραιτεῖσθαι τὸν Ἰησοῦν, ὡς δὲ καὶ συνὼν ἐν τῆ Γαλιλαίᾳ +φαίνεται· ὑποτοπητέον δὲ, ὅτι καὶ οὐκ ἀπὸ σκοποῦ διὰ τὴν +τοῦ γένους τοῦ κατὰ σάρκα παρὰ πολλοῖς ὑπόνοιαν καὶ +ὁμέστιος ἦv. πρόδηλον οὖν, ὅτι καθάπερ ἐν τύπῳ τοῖς +d ἀδελφοῖς ὅλης τῆς Ἰουδαίων πληθύος εἰσφερομένης, τὸ +συνεορτάζειν αὐτοῖς ἀποφεύγει χριστὸς, κατὰ τὸ εἰρημένον +Amos v. 21—23. δι’ ἑνὸς τῶν ἁγίων προφητῶν “Μεμίσηκα, ἀπῶσμαι τὰς +“ἑορτὰς ὑμῶν, καὶ οὐ μὴ ὀσφρανθῶ ἐν ταῖς πανηγύρεσιν +“ὑμῶν· διότι καὶ ἐὰν ἐνέγκητέ μοι ὁλοκαυτώματα καὶ +“θυσίας, οὐ προσδέξομαι αὐτὰ, καὶ σωτηρίου ἐπιφανείας +“ὑμῶν οὐκ ἐπιβλέψομαι· μετάστησον ἀπ’ ἐμοῦ ἦχον ᾠδῶν +Supra iv. 24. “σου, καὶ ψαλμὸν ὀργάνων σου οὐκ ἀκούσομαι·” “Πνεῦμα +e “γὰρ ὁ Θεὸς, καὶ τοὺς προσκυνοῦντας αὐτὸν ἐν πνεύματι +“καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν,” κατὰ τὴν αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος +φωνήv. ὑπάρχων δὲ πνεῦμα, πνευματικαῖς ἃν εἰκότως τιμαῖς +καὶ δωροφορίαις ἐφήδοιτο, ὧν καὶ εἰς τύπον διὰ τῆς νομικῆς +ἐντολῆς βουθυσίαι τε καὶ μηλοσφαγίαι, καὶ λιβάνου πρὸς +τούτοις, σεμιδάλεως τε καὶ οἴνου καὶ ἐλαίου προσκομιδαὶ +τεταγμένως ἐγίνοντο, τὸ πολυειδὲς τῆς ἀρετῆς τῶν προσκυνούντων +ἐν πνεύματι δι’ ἐμφανεστέρων σχημάτων καταμηνύουσαι. +ὑμεῖς τοιγαροῦν, φησὶν, οἱ τὴν σκίαν ἀγαπῶντες +ἔτι, παχύτερόν τε καὶ Ἰουδαϊκῶς διακείμενοι περὶ τούτων, +402 A. a ἀνάβητε πρὸς τὴν ἐν σκιαῖς καὶ τύποις πανήγυριν· ἐμοὶ δὲ +οὐχ οὕτως ἑορτάζειν ἡδύ· πρὸς ταύτην οὐκ ἄνειμι τὴν ἑορτὴν, +τὴν ἐν τύπῳ δηλονότι καὶ σχήματι· ἔχω γὰρ ἐν αὐτῇ τὸ +4. συνιέναι Β. αὐτούς γε] αὐτοῦ τό γε Β. 5. ὡς δὲ Β. ὅς γε Ed. +9. Ἰουδαίωνας Β. Statim πληθύος assumptum ex Β. 14. θυσίας Β. θυσίαν +Ed. (Complut.) 16. ψαλμὸν Β. ψαλμῶν Ed. (26.) 20, δωροφορίαις ἔφη· +δοιτο] δορυφορίαις ἐφήλοιτο Β. 21. βουθυσίαι τε κοὶ μηλοσφαγίαι Β. βουθυσίας +τε καὶ μηλοσφαγίας Ed. + + +τέρπον οὐδέν· περιμένω δὲ μᾶλλον τῆς ἀληθοῦς πανηγύρεως +τὸν καιρὸν, ὃς οὔπω πεπλήρωται. τότε γὰρ τότε, φησὶ, +τοῖς ἐμοῖς θιασώταις συνέσομαι χαίρων ἐν τῆ λαμπρότητι +τῶν ἁγίων, τῆ τοῦ Πατρὸς δόξῃ, τὴν εἰς ἄκρον + φαιδρότητα. ἑαυτοῦ δέ φησι, καὶ ὡς ἴδιον ἀποκαλεῖ τὸν +καιρόν· αὐτοῦ γὰρ ἡ ἑορτὴ, αὐτὸς ὁ πανηγυριάρχης ἐστίv. b +αὐτῷ γὰρ αὐτὴν καὶ ὁ μακάριος Ἱερεμίας ἀνετίθει λέγων +τοῖς κατημεληκόσι τῆς εἰς Θεὸν εὐσεβείας, καὶ ἐν τῷ μηδενὶ +πεποιημένοις τὸ βούλεσθαι διαπρέπειν ἐν ἀγαθοῖς “Τί ποιή- Hos. ix. 5. + “σετε ἐν ἡμέρᾳ πανηγύρεως, καὶ ἐν ἡμέραις ἑορτῆς Κυρίου;” +οἱ γὰρ ὅλως, φησὶ, τὸ ὑπὲρ τῆς ἀρετῆς ἱδροῦν παραιτούμενοι, +καὶ τὸ λαμπρὸν τῆς εἰς Θεὸν ἀγάπης ἄμφιον οὐκ +ἔχοντες, τί ποιήσετε ἐν ἡμέρᾳ πανηγύρεως, πῶς εἰσελεύσεσθε +πρὸς τὴν θείαν τε καὶ οὐράνιον ἑορτὴν, ἢ πῶς ἂν + ὑμᾶς ὁ τοῦ δείπνου δεσπότης οὐκ ἂν εὐλόγως ἐξώσειε τοῦ c +φαιδροτάτου τῶν κεκλῇ’ μένων χοροῦ λέγων “Ἑταῖρε, πῶς S.Matth. xxii. 12. +“εἰσῆλθες ὧδε μὴ ἔχων ἔνδυμα γάμου;” τούτῳ δ’ ἂν +συγγενὲς καὶ τὴν ἴσην ἡμῖν εἰσκομίζον διάνοιαν τὸ παρὰ +τῷ προφήτῃ κείμενον Ζαχαρίᾳ “καὶ ἔσται γὰρ, φησὶν, ὅσοι Zach. xiv. 16. + “ἂν καταλειφθῶσιν ἐκ πάντων τῶν ἐθνῶν τῶν ἐλθόντων +“ἐπὶ Ἰερουσαλὴμ, καὶ ἀναβήσονται κατ’ ἐνιαυτὸν τοῦ +“προσκυνῆσαι τῷ βασιλεῖ κυρίῳ παντοκράτορι καὶ τοῦ +“ἑορτάζειν τὴν ἑορτὴν τῆς σκηνοπηγίας.’’ ἀναβήσεσθαι δὲ d +τοὺς καταλειφθέντας φησὶν ἐπὶ τὴν τοῦ μεγάλου βασιλέως + προσκύνησιν, καὶ πρὸς ἀποπλήρωσιν τῆς ἑορτῆς τῆς σκηνοπηγίας. +πολλῶν γὰρ διὰ τῆς χάριτος κεκλημένων, οἱ πρὸς +τὴν ἄνω πόλιν ἀναβαίνοντες οὐ πολλοί· ὀλίγοι γὰρ οἱ S.Matth. xx. 16. +ἐκλεκτοὶ, κατὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος φωνὴν, ἐκ παντὸς δηλονότι +ληφθέντες ἔθνους. ἀναβήσονται δὲ λέγων ἐπὶ τῷ προσ- +1. περιμένω Β. περιμένων Ed. 6. γὰρ] + ἦν Ed. invito Β. πανγηυριάστης +Β. 7. Ἱερεμίας om. Β. 10. καὶ om. Β. ἡμέραις Β. (Alex.) +ἡμέρᾳ Ed. (Vat.) 17. τούτων Β. 1 9. Καὶ et φησὶν om. Β. 20. ὂν Β. +(Alex.) ἐὰν Ed, Statim καταληφθῶσιν B.D., sed cf. S. Cyr. ad loc. καταλημφθωσιν +(Alex,)] ἐθνῶν τῶν ἐλθόντων] ἐθνῶv. ἐλθόντων Β. 23. δὲ] γὰρ Β. +24. καταληφθέντας B.D. 20. δὴ pro διὰ D. 27. τὴν om. Migne. + + +κυνεῖν, οὐκέτι τὴν νομικὴν, μᾶλλον δὲ τὴν ἐν πνεύματι +e λατρείαν ἐπιτελοῦντας ἐπιδεικνύει, καὶ πληροῦντας ἑορτὴν +τὴν ἐπὶ σκηνοπηγίᾳ τῇ κατ’ ἀλήθειαν, μονονουχὶ τὸ ἐν +Ps.xxvii. 6,7. ψαλμοῖς ἐκεῖνο λιγυρῶς ἀνιέντας μέλος “Εὐλογητὸς Κύριος, +“ὅτι εἰσήκουσε τῆς φωνῆς τῆς δεήσεως μου. ἐπ’ αὐτῷ +“ἤλπισεν ἡ καρδία μου, καὶ ἐβοηθήθην καὶ ἀνέθαλεν ἡ +“σάρξ μου·” ἀνεθάλη γὰρ ἡ σὰρξ, καὶ εἰσαῦθις ἀναβιώσεται, +καὶ οὐ δίχα Χριστοῦ· γέγονε γὰρ ἡμῖν αὐτὸς ἡ τῆς +ἀναστάσεως ἀρχὴ, καὶ τῆς ἀληθεστέρας σκηνοπηγίας ἡ +θύρα. καὶ τοῦτο ἦν ἄρα τὸ δι’ ἑνὸς εἰρημένον τῶν ἁγίων +403 Α. a προφητῶν καὶ “ἀναστήσω τὴν σκηνὴν Δαυεὶδ τὴν πεπτω- +Amos ix. 11. “κυιαν.” σκήνη γὰρ ἡ πεσοῦσα του ἐκ σπέρματος Δαυεὶδ +τὸ κατὰ σάρκα Χριστοῦ, πρώτη πρὸς ἀφθαρσίαν διὰ τῆς +δυνάμεως τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐξεγήγερται κατὰ τὸ εἰρημένον +πρὸς Ἰουδαίους δι’ ἑνὸς τῶν ἀποστόλων περὶ αὐτοῦ +Acta SS. Ap. ii. 23,24. “Τοῦτον τῆ ὡρισμένη βουλῆ καὶ προγνώσει τοῦ +“ἔκδοτον λαβόντες διὰ χειρὸς ἀνόμων προσπήξαντες ἀνεί- +“λετε, ὃν ὁ Θεὸς ἀνέστησε λύσας τὰς ὠδῖνας τοῦ θανάτου, +“καθότι οὐκ ἦν δυνατὸν κρατεῖσθαι αὐτὸν ὑπ’ αὐτοῦ· καὶ +Ib. 32 b πάλιν “Τοῦτον τὸν Ἰησοῦν ἀνέστησεν ὁ Θεὸς, οὗ πάντες +“ἡμεῖς ἐσμεν μάρτυρες.” ὅτι γὰρ ἔθος τῇ ἁγίᾳ γραφῆ, τὸν +ἐκ Δαυεὶδ κατὰ σάρκα Χριστὸν, Δαυεὶδ ἀποκαλεῖν, χαλεπὸν +οὐδὲν συνιδεῖν.

+9 10

Ταύτα εἰπὼν αὐτὸς ἔμεινεν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ· ὡς δὲ ἀνέβησαν +ὣ ἀδελφοὶ αὐτοῦ εἰς τὴν ἑορτὴν, τότε καὶ αὐτὸς ἀνέβη, οὐ +φανερῶς, ἀλλ’ ὡς ἐν κρυπτῷ.

+c

Ἐμφιλοχωρεῖ τῇ Γαλιλαίᾳ, καὶ τῆς Ἰουδαίων χώρας +ἐξωστρακισμένος, μένος, ἥδιόν τε καὶ ἀσφαλέστερον διαιτᾶται +Χριστὸς, ἵνα πάλιν τῶν εἶναι δοκούντων νομομαθῶν εὐγενεσκηνοπηγίαν +3. τὴν Β. μονονουχὶ] δηλονότι Β. 7. ἀνεθάλη] ἀνεθάλλει Β. +ἀναθαλεῖ e suo Migne. ὡς αὖθις Β. 12. του] διὰ τοῦ Β. 22. χαλεπὸν] ++ ὅλως Ed. invito Β. 20. ὡς assumptum ex Β. 28. ἐξωστρακισμένος] +ἐξῳκισμένος Β. + + +στέρα φαίνηται, καίτοι λίαν ἀπαίδευτος οὖσα τῶν ἐθνῶν ἡ +πληθὺς, διὰ τὴν ἔτι συνέχουσαν πλάνηv. σημαίνει δὲ διὰ +τούτου καὶ τὴν εἰς αὐτὰ δικαίαν ἀγάπησιν, καὶ τὴν ἐπὶ τοῖς +ἐξ Ἰσραήλ εὐλογωτάτην ἀπέχθειαv. πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλεν + “ο πάντα γινώσκων πρὶν γενέσεως ἀυτῶν, οὕτω διατεθησεσθαι, Hist. Sus. 42. +ὡς ἀγάπης μὲν ἤδη τῆς θείας ἀξιοῦν τὴν ἐξ ἐθνῶν d +Εκκλησίαν, καλουμένην οὕτως εὐπετῶς ἐπὶ τῷ πιστεύειν +αὐτῷ, ἀποσείεσθαι δὲ λοιπὸν καὶ καταμυσάττεσθαι δικαίως +ὡς ἀγνώμονα τὴν Ἰερουσαλήμ· ὅς γε καὶ πρὸ αὐτῶν τῆς + ἐπιδημίας τῶν χρόνων, ἐπιθυμῆσαι μὲν λέγεται τοῦ κάλλους Ps. xiiv. 12. +αὐτῆς, κατὰ τὴν τοῦ ψάλλοντος ἀναφώνησιν, πόρνην δὲ καὶ +μοιχαλίδα, καὶ τί γὰρ οὐχὶ τῶν τοιούτων, τὴν σκληροτράχηλον +Ἱερουσαλὴμ ἀπεκάλει; σαφέστατα γοῦν διὰ μὲν τοῦ +προφήτου φησὶν Ἱεζεκιὴλ πρὸς αὐτήν “Διὰ τοῦτο πόρνη e Ezck. xvi. 35. + “ἄκουε λόγον Κυρίου·” διὰ δὲ τῆς Ἱερεμίου φωνῆς ὡς +μοιχαλίδα καταιτιᾶται βοῶν ὅτι “καθὼς ἀθετεῖ γυνὴ εἰς Hier. iii. 20. +“τὸν συνόντα αὐτῇ, οὕτως ἠθέτησεν εἰς ἑ μὲ οἶκος Ἰσραὴλ, +“λέγει Κύριιος.” ὡς οὖν ἤδη κατὰ πρόγνωσιν τὴν ἐκ προμηθείας +θεοπρεποῦς, τῆς μὲν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας περιαθρήσας + τὸ κάλλος, τῆς δὲ τῶν Ἰουδαίων συναγωγῆς τὴν ἐν +φαυλότητι τρόπων αἰσχρότητα, τὴν μὲν ἤδη προαγαπᾷ καὶ +προεισοικίζεται, καθάπερ τινὰ νύμφην ἐπὶ παστῷ, ἐπὶ δὲ τῇ a 404 Α. +ἑτέρᾳ προαπεχθάνεται, τὸ τελείως ἑκατέρᾳ χρεωστούμενον +καιρῷ τηρήσας τῷ δέοντι. οὔτε γὰρ πρόωρον τοῖς ἐξ Ἰσραὴλ + ὁλοκλήρως ἐπάγει τὴν κόλασιν, οὔτε μὴν ὁλοσχερῶς ἑαυτὸν +τῇ Γαλιλαίᾳ χαρίζεται πρὸ τοῦ σωτηρίου σταυροῦ· τότε γὰρ +ἦν τοῦτο δρῶντα δικαίως ἐπ’ εὐλόγοις αἰτίαις τῆς πρὸς +ἐκείνους ἀγάπης ἀποφοιτᾶv. εἰρηκὼς τοιγαροῦν, ὡς οὐκ +ἀναβήσεται πρὸς ταύτην τὴν ἑορτὴν, καὶ τοῖς ἀδελφοῖς b + ἐπιτρέψας, εἰ θελητὸν, ἰέναι, μόνος· παρεῖναι γὰρ οὔπω διε- +1. φαίνηται Β. γένηται Ed. 3. αὐτὰ Β. αὐτὸν Ed. ἀγάπησιν Β. ἀγάπην +Ed. 7. τῳ] τὸ D. 13. γοῦν διὰ μὲν] μὲν διὰ Β. 1 6. ἀθετήσει Β. +21. προσαγαπᾷ καὶ προσοικίζεται Β. 23. προσαπεχθάνεται Β. Migne. +24. καιρῷ τηρήσας] καὶ προτηρήσας Β. 27. δρῶντος Β, 28. ἐπιφοιτᾶν Β. +30. μόνος· παρεῖναι assumpta ex Β. οὔπω] + τὸν οἰκεῖον Ed. invito Β. + + +βεβαιοῦτο καιρόν· ἄνεισι μετ’ αὐτοὺς, οὐχ ἕτερα μὲν λέγων, +πράττων δὲ οἷς ἂν λέγοι τὰ ἐναντία· τοῦτο γὰρ ἦν ἤδη καὶ +Es.liii.9. ψεύδεσθαι, καίτοι δόλου, τουτέστι ψεύσματος, οὐχ ηὑρῆσθαι +λεγομένου παντελῶς ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ· ἀλλ’ ὄντως +ἐκεῖνο δρᾶν ὅπερ ὑπέσχετο προθυμοῦ μένος. οὐ γὰρ ἀναβαίνει +συνεορτάσων, νουθετήσων δὲ μᾶλλον, καὶ ἐπείπερ εἰς +τὸ σώζειν ἀφίκετο, τὰ εἰς ζωὴν ἀναφέροντα τὴν αἰώνιον +c ἐρῶν τε καὶ εἰσηγησόμενος. ὅτι γὰρ οὗτος ἦν ὁ σκοπὸς ἐν +αὐτῷ, διδάξει σαφῶς τὸ μηδὲ τοῖς ἀνιοῦσιν ἐθελῆσαι +συμβαδίζειν αὐτὸν, ἀνελθεῖν δὲ μόλις καὶ λεληθότως, +οὐ παρρησίᾳ καὶ ἱλαρότητι χρώμενον τῶν ἰόντων ἐπὶ +πανήγυριν.

+

Καὶ γοῦν, ὅτε λοιπὸν ἐπὶ τὸ σωτήριον ἀνέβαινε πάθος, +ἀνῆλθεν οὐ κεκρυμμένως, ἀλλὰ πώλῳ μὲν ἐποχούμενος εἰς +τύπον τοῦ νέου λαοῦ, νηπίων δὲ προελαύνοντα δῆμον οὐκ +d εὐαρίθμητον ἔχων, σχῆμα πάλιν ἀποπληροῦντα τοῦ τεχθησομένου +Ps.ci.19. λαοῦ, περὶ οὗ γέγραπται “Καὶ λαὸς ὁ κτιζόμενος +“αἰνέσει τὸν Κύριον.” ἀνεφώνει δὲ καὶ τὰ προβαδίζοντα +s.Matth. xxi. 9. βρέφη “Εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι κυρίου, ὡσαννὰ +“ἐν τοῖς ὑψίστοις.’’ οὐκοῦν διὰ τοῦ λεληθότως ἀνελθεῖν, +ἀποδεικνύει ὅτι συνεορτάσων μὲν οὐδαμῶς, προσδιαλεχθησόμενος +δὲ μᾶλλον αὐτοῖς εἰς Ἱεροσόλυμα παραγέγονεν ὁ +χριστός· ὡς γὰρ ἤδη προλαβόντες εἰρήκαμεν, οὔπω παντελῶς +τοῦ Ἰσραὴλ ἀπανίσταται, πρὶν ἂν θανάτῳ παραδοθεὶς, +e ἀξίως ἤδη φαίνηται τοῦτο ποιῶv.

+

Tοῦ δὲ εἰπεῖν μὲν, ὡς οὐκ ἀναβήσεται, μετὰ δὲ τοῦτο μὴ +παραιτεῖσθαι τὸ ἀνελθεῖν, εὑρήσεις καὶ πάλαι τὸν τύπον +ἀποπληρούμενον ἐν βιβλίῳ τῷ ἐπίκλην Ἐξόδῳ. Μωυσῆς μὲν +γὰρ ὁ θεοσπέσιός τε καὶ ἱερώτατος τὰς ἐν τῷ ὄρει διατριβὰς +ἐποιεῖτο μετὰ Θεοῦ, τὸν δοθησόμενον παρ’ αὐτοῦ περιμένων +νόμοv. ἐμοσχοποίει δὲ κατὰ τὴν ἔρημον τῆς εἰς Θεὸν +1. ἄνεισι] ἀνέη Β. 4. λεγομένου] λέγομεν οὐ Β. ὄντως Β, οὕτως Ed. +10. ἀνῆλθε Β. 14. ἀνῆλθεν] + μὲν Ed. invito Β. κεκρυμμένος Β. 21. ἐπιδείκνυσιν +Β. 25. φαίνηται τοῦτο hoc ordine Β. 20. τοῦ D. τοῦτο Ed. + + +εὐσεβείας ὀλιγ‘ωρήσας ὁ Ἰσραήλ· ἀλλ’ ὀργίζεται δικαίως +ἐπὶ τούτοις, ὁ νομοθέτης, καὶ τῆς ἐλαφρίας τῶν οὕτως +ἑτοίμως ἐφ’ ἁ μὴ προσῆκεν ἀποκλινάντων καταβοήσας, καὶ +ἐξαναλώσειν εἰσάπαξ ἀπειλήσας αὐτοὺς, ἐν τελευταίοις φησὶ a 405 Α. + πρὸς ’τον ἅγιον Μωυσέα “Πορεύου καὶ ἀνάβηθι ἐντεῦθεν Exod. xxxiii. 1, 2. +“σὺ καὶ ὁ λαός σου, οὓς ἐξ ἤγαγες ἐξ Αἰγύπτου, εἰς τὴν +“γῆν ἢν ὤμοσα τῳ Ἀβραὰμ καὶ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ λέγων +“Τῷ σπέρματι ὑμῶν δώσω αὐτὴν, καὶ συναποστελῶ πρὸ +“προσώπου σου τὸν ἄγγελόν μου,’’ εἶτα λέγει πρὸς αὐτὸν ὁ + Μωυσῆς “Εἰ μὴ αὐτὸς συμπορεύσῃ μετ’ ἐμοῦ, μή με ἀνα- Ib. 15, 16. +“γάγῃς ἐντεῦθεν· καὶ πῶς γνωστὸν ἔσται ἀληθῶς ὅτι +“εὕρηκα χάριν παρὰ σοὶ, ἐγὼ καὶ ὁ λαός σου, ἀλλ’ ἢ b +“συμπορευομένου σου μεθ’ ἡμῶν; καὶ εἶπε Κύριος πρὸς Ib. 17. +“Μωυσῆν καὶ τοῦτόν σοι τὸν λόγον ὃν εἴρηκας ποιήσω· + “εὗρες γὰρ χάριν παρ’ ἐμοί.’’ ὁρᾷς ὅπως ἐπὶ μὲν τοῦ +Ἰσραὴλ ἀποστασίᾳ λυπούμενος, οὐ συναναβήσεσθαι +εἰς τὴν γῆν αὐτοῖς τῆς ἐπαγγελίας διισχυρίζετο, συναποστέλλειν +δέ τινα ἄγγελον ἔφασκεν, αἰδοῖ δὲ τῆ πρὸς +Μωυσέα, καὶ τῆ τῶν πατέρων μνήμῃ τὴν συγγνώμην ἐπιδιδοὺς, +συμβαδιεῖσθαι πάλιν αὐτοῖς καθυπέσχετο.

+

Ἀρνησάμενος τοιγαροῦν τὸ συνεορτάζειν Ἰουδαίοις, ὡς c +ἀλαζόσι καὶ ὑβρισταῖς, ὡς διὰ τῆς ἀρνήσεως ἀτιμάζουσι +Θέον, ὥσπερ οὑν ἐκεῖνοι διὰ τῆς μοσχοποιίας, οὐ σφόδρα +φιλονεικήσας τοῖς τῶν λυπούντων πταίσμασιν, + ’δε μαλλὸν τὴν εἰς, τοὺς ἁγίους πατέρας ὑπόσχεσιν, ἄνεισι +διδάξων, καὶ τὰ εἰς σωτηρίαν αὐτοῖς παραθήσων μαθήματα, +οὐκ ἀγγέλῳ τὴν τοιαύτην ἐπιτρέψας διακονίαν, ὥσπερ οὖν +οὐδὲ τότε, αὐτουργὸς δὲ μᾶλλον καὶ εἰς τὴν τῶν ἀχαρίστων +σωτηρίαν γιγνόμενος.

d +1. ὀρηίζεται Β. ὠργίζετο Ed. 7. Ἰσαὰκ καὶ Β. τῷ Ἰσαὰκ καὶ τῷ Ed. (74 al) +14. σοι] σου D (57, 75.) 15. ἔπι μὲν] ἐν τῇ Β. 18. τινα]τὸν B +22. ἀρνήσεως] ἀρτίως ἀρνήσεως Β. 25. μᾶλλον om. B. 29. γενόμενος Β. + + +11

Οἱ ὁδ’ Ἰουδαῖοι ἐζήτουν αὐτὸν ἐν τῇ ἑορτῇ καὶ ἔλεγον Ποῦ +ἐστιν ἐκεῖος;

+

Ἐρευνῶσιν Ἰουδαῖοι τὸν Ἰησοῦν, οὐχ ἵνα εὑρόντες πιστεύσειαν· +ἢ γὰρ ἃν καὶ τὸ ζητεῖσθαι φθάσας ἑαυτὸν προσεκόμιζε +Es.lxv. 1. κατὰ τὸ παρ’ αὐτοῦ λεγόμενον “Εὑρέθην τοῖς ἐμὲ μὴ +“ζητοῦσιν, ἐμφανὴς ἐγενόμην τοῖς ἐμὲ μὴ ἐπερωτῶσιν· +ἀλλ’ ἐκ πολλῆς ἄγαν τῆς παρανομίας εἰς τὴν Ἑλλήνων +e εἰκαιοπονίαν κατολισθαίνοντες, καὶ τὰ ἐκείνοις συνήθη ζηλώσαντες +μᾶλλον, ἤπερ τὰ δι’ ὧν εἰκὸς ἦν διὰ τῆς ἄνωθεν +καταλαμπρύνεσθαι χάριτος. Ἑλλήνων μὲν γὰρ οἱ δοκοῦντες +εἶναι συνετοὶ, καὶ τῆς κοσμικῆς καὶ δαιμονιώδους σοφίας +ἀναπεπλησμένοι, μακροὺς καὶ πικροὺς ἀναλίσκοντες λόγους, +Ib.lix. 5. καὶ κύκλους θεωρημάτων εἰκαίων ἑλίττοντες, ἱστόν τε +κατὰ τὸ γεγραμμένον ὑφαίνοντες, τὴν ἀλήθειαν, ἤτοι +τὸ ἀγαθὸν, ἢ τὸ δίκαιον ὅ τι ποτὲ κατὰ φύσιν ἐστὶν, προσ- +406 A. a ποιοῦνται ζητεῖν, καὶ μόνην ὥσπερ σκιὰν τῆς ἀληθοῦς +γνώσεως ἑαυτοῖς ἀναπλάττοντες, ἄγευστοι παντελῶς τῆς ἐν +ἔργοις διατελοῦσιν ἀρετῆς, καὶ τῆς ἄνωθέν τε καὶ ὄντως +σοφίας ἔρημοι διαμένοντες, ἐπ’ οὐδενὶ τῶν χρησίμων ἔσθ’ +ὅτε τὰ μέχρι λόγων ποιοῦνται γυμνάσματα. Ἰουδαῖοι δὲ +πάλιν, οἱ τῆς ἐκείνων ἀμαθίας ἀδελφοὶ καὶ γείτονες, ἀναζητοῦαι +τὸν Ἰησοῦν, οὐχ ἵν εὑρόντες πιστεύσωσιν, ὡς ἡ +τῶν πραγμάτων ἔδειξε φύσις, ἀλλ’ ἵνα πολλαῖς αὐτὸν +b λοιδορίαις κατακοντίζοντες, τὴν ἄσβεστον ταῖς ἑαυτῶν κεφαλαῖς +ἐποίσειαν φλόγα. καὶ καθ’ ἕτερον δὲ τρόπον, εἰκαιοτάτην +αὐτοὺς ποιεῖσθαι τὴν ζήτησιν οἰησόμεθα πάλιν. +μόνον γὰρ ὅτι μὴ πάρεστι προσποιοῦνται ζητεῖv. παρεῖναι +γὰρ ἔδει, φασὶ, τοῖς ἑορτάζουσι τὸν θαυματουργὸν, τὸ ἐν +τέρψει μᾶλλον ἡδὺ, καὶ οὐχὶ πάντως τὴν ἐκ τοῦ θαυμάζειν +ὠφέλειαν θηρώμενοι· νομομαθείας δὲ δόξαν ἠμφιεσμένοι, +3. πιστεύσωσιν Β. 7. ἄγαν] ἀγάπης Β. 17. ἑαυτοῖς Β. αὐτοῖς Ed. +28. φασὶ B.D. φησὶ Ed. + + +καὶ πεπαιδεῦσθαι τοῖς ἱεροῖς γράμμασιν οὐ μετρίως οἰόμενοι, +τῆς προφητικῆς ἀμνημονοῦσι φωνῆς, ἐχούσης ὧδε “Ζητή- c Es. lv. 6, 7. +“σατε τὸν Θεὸν, καὶ ἐν τῷ εὑρίσκειν αὐτὸν ἐπικαλέσασθε· +“ἡνίκα ἃν ἐγγίζῃ ὑμῖν, ἀπολιπέτω ὁ ἀσεβὴς τὴν ὁδὸν αὐτοῦ + “καὶ ἀνὴρ ἄνομος τὴν βουλὴν αὐτοῦ καὶ ἐπιστραφήτω ἐπὶ +“Κύριον, καὶ ἑλεηθήσεται.’’ ὁρᾷς ὅπως οὐκ ἐξαρκέσει +σωτηρίαν τὸ μόνον ζητεῖν, ἀλλ’ εὑρόντας ἀνάγκη καὶ ἐπιστρέφειν, +δι’ ὑπακοῆς δηλονότι καὶ πίστεως; οὕτω δὲ ἦν +ἀνασώζεσθαι τὸν ἀμαθῆ καὶ δυσάγωγον τῶν Ἰουδαίων λαόν· + ἐπειδὴ δὲ κἀν τούτω λίαν ἀσυνετοῦντες ἁλίσκονται, λοιπὸν d +εὐλόγως ἀκούσονται “Πῶς ἐρεῖτε ὅτι σοφοί ἐσμεν ἡμεῖς, Hier. viii. 8,9. +“καὶ λόγος κυρίου μεθ’ ἡμῶν ἐστιν; εἰς μάτην ἐγενήθη +“σχοῖνος ψευδὴς γραμματεῦσιv. ᾐσχύνθησαν σοφοὶ, ἐπτοή- +“θῆσαν, ἑάλωσαv. σοφία τίς ἐστιν ἐν αὐτοῖς; ὅτι τὸν + “λόγον κυρίου ἀπεδοκίμασαν.’’ πῶς γὰρ οὐκ ἀπεδοκίμασαν, +οὐ παραδεξάμενοι, ἢ πῶς οὐκ ἀτιμάζουσι, τό Ποῦ +ἐστιν ἐκεῖνος, ἀπαιδεύτως περὶ αὐτοῦ λέγειν οὐ +ἀπονοουμένων γὰρ τό Ἐκεῖνος, καὶ οὔπω θαυμάζειν +ἀξιούντων αὐτὸν, καίτοι διὰ πολλῆς ἄγαν τῆς μεγαλουργίας e + ἐκπρεπεστάτην ἔχειν ὀφείλοντα παρ’ αὐτοῖς τὴν ὑπόληψιν.

+

Kαὶ γογγυσμὸς περὶ οὐτοῦ ἦν πολύς ἐν τοῖς ὄχλοις. οἱ μὲν 12 +ἔλεγον ὅτι ἀγαθός ἐστιν· ἄλλοι δὲ ἔλεγοι Οὔ, ἀλλὰ πλανᾷ +τὸ ὅχλον.

+

Δυσθήρατον μὲν ἀεί πὼς καὶ δυσεύρετόν ἐστι τὸ ἀγαθὸν, + καὶ τὸ δύνασθαι τῆς ἀληθείας τὸ κάλλος ἰχνηλατεῖν δυσκατόρθωτον a 407 Α. +τοῖς πολλοῖς, ἐξαιρέτως δὲ τοῖς ἀμαθεστέροις καὶ +οὐκ ἔχουσι τὸ ἐν συνέσει πικρὸν, οἳ ῥοπαῖς ἀλογωτάταις +λογισμῶν ἀσυνέτων ἐπὶ τὸ δοκοῦν αὐτοῖς εὐπετέστερον +ἀποκλίνοντες, καὶ τὴν τοῦ παρεμπίπτοντος φύσιν δοκιμάζειν +3. Θεὸν] Κύριον Β. (Vat.) εὑρίσκειν αὐτὸν ἐπικαλέσασθε] ἐπικαλέσασθαι εὑρίσκειν +αὐτὸν Β. 4. ἡνίκα] + δ’ Ed. invito Β. (Alex.) 7. ἀνάγκη Β. ἂν +ἤδη Ed. 10. κἀν τούτῳ λίαν] τοῦτο κἀν λίαν Β. 20. ἐκτρεπεστότην Β. +24. ἀεί πὼς hoc ordine Β. + + +οὐκ ἀνεχόμενοι, τῆς ἀληθοῦς τῶν πραγμάτων ποιότητος οὐκ +ἃν ἐφίκοιντό ποτε, καίτοι τοῦ Παύλου λέγοντος “Γίνεσθε +1 Thess. v. 21. “δόκιμοι τραπεζίται, καὶ πάντα ’δε δοκιμάζειν ἧμας ἀναπείθουντος, +ὡς ἐξ ἀκριβοῦς ἐρεύνης ἐπὶ τὴν τοῦ συμφέροντος +b ἔρχεσθαι θήραv. ἀκουέτωσαν τοίνυν οἱ ἐκ πολλῆς παρανοίας +τὸν Ἰησοῦν οὐ θαυμάζοντες, ἀδιακρίτως δὲ ὅτι πρέποι +Ps. xxxiii. 9. κατηγορεῖν ἐγνωκότες αὐτοῦ “Γεύσασθε καὶ ἴδετε ὅτι χρη- +“στὸς ὁ Κύριος.” ὅνπερ γὰρ τρόπον οἱ τὸ ἐξαίρετον ἐν τῇ +κατὰ γεῦσιν ποιότητι δοκιμάζοντες μέλι, καὶ ἐξ ὀλίγης +κομιδῆ τῆς γεύσεως δέχονται τοῦ ζητουμένου τὴν αἴσθησιν, +οὕτως οἱ εἰς πεῖραν καὶ βραχεῖαν τῶν τοῦ διασώζοντος ἰόντες +λόγων, ὅτι χρηστὸς ἐπιγνώσονται, καὶ μαθόντες θαυμά- +c σουσιv. οἱ μὲν οὖν παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις συνετώτεροι συναγορεύουσι +τῷ Χριστῷ καὶ ὀρθὴν ἐπ’ αὐτῷ τὴν ψῆφον +ἐκφέρουσι, συναινοῦντες ὡς ἀγαθῷ, ἐκεῖνο δὴ πάντως κατὰ +τὸ εἰκὸς ἐνθυμούμενοι, ὡς οὐκ ἄν τῳ προσείη δύνασθαι +κατορθοῦν, ὧν ἂν ἐργάτης ὁρῷτο Θεὸς, εἰ μὴ Θεὸς κατὰ +φύσιν ὑπάρχοι, ἤγουν Θεοῦ μέτοχος, καὶ διὰ τοῦτο ἀγαθὸς, +ᾧπερ ἂν πρέποι καὶ τὸ διὰ πάντων εὐδοκιμεῖν, καὶ διὰ τῆς +ἄνωθεν δυναμοῦσθαι χάριτος, εἰ καὶ οὐχ οὕτως ἦν ἐν +d Χριστῷ· αὐτὸς γὰρ ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ τῶν δυνάμεων +κύριος· ἀλογωτάταις δὲ λίαν ἐπινήχονται δόξαις, καὶ τῆς +ἀληθείας ἀφεστᾶσι μακρὰν, οἱ πλάνον ἀποκαλεῖν οὐκ ἀκνήσαντες +τὸν εἰς ἀπλανῆ τῆς δικαιοσύνης κατευθύνοντα τρίβον. +Ea. v. 20. ἀκουέτω τοιγαροῦν ὁ παράφρων Ἰουδαῖος “Οὐαὶ οἱ λέγοντες +“τὸ πονηρὸν καλὸν καὶ τὸ καλὸν πονηρὸν, οἱ τιθέντες τὸ +“σκότος φῶς καὶ τὸ φῶς σκότος.’’ ἐν ἴσῃ γὰρ τάξει τῷ +συνειπεῖν φαυλότητι τὸ κατηγορεῖν τοῦ καλοῦ, καὶ τῶν μὲν +αἰσχρῶν τὴν εὐλογωτάτην ἀποστῆσαι κατάρρησιν, τοῖς δὲ ἐν +e τῇ τῶν ἀρίστων μοίρᾳ τεταγμένοις μῶμον ἐπιρρίπτειν τὸν +οὐδαμόθεν αὐτοῖς χρεωστούμενοv. προανεφωνεῖτο δὲ καὶ τὰ +5. παρανοίας] παροινίας B. 6. Ἰησοῦν] υἱὸν D. 7. χριστὸς Β. (106 al.) +12. χριστὸς Β. 15. συνοινοῦντες Aub. correxi ex. D. 19. ᾧπερ] ὥσπερ Β. +21. ὁ χριστὸς assumptum ex. Β. 23. ἀφιστᾶσι Β. + + +ἐπὶ ταύταις αὐτῶν ταῖς λοιδορίαις ἐγκλήματα. “Οὐαὶ” γάρ Ηοs. vii. 13. +φησιν “αὐτοῖς, ὅτι ἀπεπήδησαν ἀπ᾿ ἐμοῦ· δείλαιοί εἰσιν, +“ὅτι ἠσέβησαν εἰς ἐμέ· ἐγὼ δὲ ἐλυτρωσάμην αὐτοὺς, αὐτοὶ +“δὲ κατελάλησαν κατ’ ἐμοῦ ψευδῆ.”

+

Οὐδεὶς μέντοι ἐν παῤῥησίᾳ ἐλάλει περὶ αὐτοῦ διὰ τὸν φόβον

13 +

τῶι Ἰουδαίωι.

+

Ἐν τοῖς Ἰουδαίοις ὁ γογγυσμὸς, καὶ διὰ τὸν φόβον τῶν a 408 A. +Ἰουδαίων, οὐδένα δύνασθαί φησιν ἐν παῤῥησίᾳ λαλεῖν. οὐκοῦν +ἐξαιρέτως Ἰουλίους ὀνομάζει τοὺς τῶν Ἰουδαίων ἐξάρχοντας, + οὐκ ἀξιώσας, ὥς γε μοι φαίνεται, πρεσβυτέρους αὐτοὺς, ἢ +ἱερέας, ἢ ἕτερόν τι προσειπεῖν τῶν τοιούτων ὁ θεσπέσιος +Εὐαγγελιστὴς, ζήλῳ τῷ πρὸς εὐσέβειαν πρὸς τὴν ἐπ’ αὐτοῖς +λύπην ἠκονημένος, οὓς δὴ καὶ εἰκότως, ὡς τὸν νοητὸν καταφθείροντας +ἀμπελῶνα, καταιτιᾶται λέγων ἐν προφήταις ὁ + Θεός “Ποιμένες πολλοὶ διέφθειραν τὸν ἀμπελῶνά μου, b Hier. xii. 10, 11. +“ἐμόλυναν τὴν μερίδα μου, ἔδωκαν μερίδα ἐπιθυμητήν μου +“εἰς ἔρημον ἄβατον, ἐγενήθη εἰς ἀφανισμὸν ἀπωλείας.” +πῶς γὰρ οὐκ οἰησόμεθα κατεφθάρθαι κατ᾿ ἀλήθειαν ἀμπελῶνα +τὸν δεσποτικὸν ταῖς ἑαυτῶν βδελυρίαις, ὅτε καὶ τὸ + συνειπεῖν τῷ ἀγαθῶ καὶ θαυμάσαι μόνον τὸ θαύματος ἄξιον +ἐπισφαλὲς ἀπεδείκνυον ; φορτικωτέραν δὲ ὅτι τοῖς ἡγουμένοις +τῶν Ἰουδαίων τὴν κόλασιν ἀπεργάζεται μετὰ τῶν +ἄλλων καὶ τοῦτο, τίνι τῶν εὖ φρονούντων ἀμφίβολον; ἰδοὺ c +γὰρ ἰδοὺ, δέδιέ τε καὶ καταφρίττει μὲν ἅπας αὐτοὺς ὁ λαὸς, + οὐ παιδαγωγεῖται δὲ κατὰ νόμον, ἀλλ᾿ οὐδὲ ζῆν ἐκδιδάσκεται +κατὰ λόγον τὸν πρέποντα, καίτοι καὶ μάλα προθύμως οἷσπερ +ἂν ἐπιτάξειαν ὑποκείμενος. ἀπόδειξις γὰρ τῆς εἰς ἄκρον +ὑποταγῆς ὁ φόβος· παρανομεῖν τοιγαροῦν, ἢ τὸ τῷ νομο- +5. περὶ Β. ὑπὲρ Ed. 10. ἢ om. Β. 11. ἢ ἕτερόν] ὕστερόν Β. +14. ὁ assumptum ex Β. 15. τὸν ἀμπελῶνά μου] τὴν ποίμνην μου καὶ τὸν +ἀμπελῶνά μου Β. 17]. απω ἀμελείας Β. 19. ἑαυτῶν Β. αὐτῶν Ed. τὸ om. Β. +21. ὅτι om. Β. 24. δέδιέ τε] δέδει ἐντὸς Β. ἅπας assumptum ex Β. + + +θετῇ δοκοῦν περιαθρεῖν εὐγνωμόνως ἠναγκάζετο, καὶ δι’ ὧν +οὐδ’ ὅσον ἐπαινέσαι τὸ ἀγαθὸν τολμῶσιν, ἐθελούσιον μὲν +οὐδαμῶς, βιαιοτάτην δὲ ὥσπερ, καθ’ ὧν ἃν ἐκεῖνοι βού- +d λωνται, τὴν ἐπὶ φαυλότητι ψῆφον ἐκφέρειν, καὶ τὸν ἐπαίνου +καὶ θαύματος ἄξιον, ὡς αἰσχρὸν κατακρίνειv. ὅνπερ οὖν +τρόπον ἃν ἄριστά τις ἀνὴρ θαλαττεύειν εἰδὼς, καὶ τοῖς τῆς +νεὼς πηδαλίοις προσκαθήμενος, καὶ πειθομένην ἔχων αὐτὴν +ἀγάγοι κατὰ πετρῶν, αὐτὸς ἃν ὑπαίτιος νοοῖτο γεγονὼς τοῦ +πταίσματος· ἢ ὥσπερ ἃν εἴ τις ἱππηλατεῖν εἰθισμένος, +εὐδρομωτάτοις μὲν λίαν ἐποχοῖτο τοῖς πώλοις, εὐπαρακόμιστον +δὲ αὐτῶν καὶ τὴν ἐφ’ ὅπερ ἃν βούλοιτο πτῆσιν τοῖς +e τῶν χαλινῶν ἀνακρούσμασιν ἔχειν δυνάμενος, εἶτα λίθῳ +προσαρράξας τοὺς τροχοὺς, οὐ τοῖς πώλοις τοῦ παθεῖν τὴν +αἰτίαν εὐλόγως μὲν, μᾶλλον ἑαυτῷ περιθήσει· τὸν αὐτὸν +οἶμαι τρόπον οἱ τῶν Ἰουδαίων καθηγηταὶ, οὐχ ὅπως τιμῶντα 1 +μόνον, ἀλλὰ καὶ τῷ ὑπὲρ τούτου φόβῳ δουλαγωγούμενον +ἔχοντες τὸν λαὸν, ἀπᾳδόντως δὲ τοῖς θείοις προστάγμασι +διοικήσαντες, δικαίως ἂν αὐτοὶ τῆς ἁπάντων ἀπωλείας εὐθύνας +ἐκτίσειαv. ὅτι δὲ αὐτοὶ τῆς τῶν λαῶν ἀπωλείας +409 A. a γεγόνασι πρόφασις, μαρτυρήσει λέγων ὁ προφήτης Ἱερε- +Hier. x. 21. μίας “Ὅτι οἱ ποιμένες ἠφρονεύσαντο, καὶ τὸν κύριον οὐκ +“ἐξεζήτησαν· διὰ τοῦτο οὐκ ἐνόησε πᾶσα ἡ νομὴ, καὶ +“διεσκορπίσθησαν.”

+14

Ἤδη δέ τῆς ἑορτῆς μεσούσης ἀνέβη ὁ Ἰησοῦς εῖς τό ἱερόν, +καὶ ἐδίδασκεv.

+

Ἱεροπρεπὴς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἡ διδασκαλία· ποῦ γὰρ +δὴ καὶ ἑτέρωθι μᾶλλον ἐχρῆν τὴν θείαν ἀκούεσθαι φωνὴν, εἰ +b μὴ ἐν τόποις, οἷς τὸ θεῶν ἐνοικεῖν πιστεύηται; πάντα μὲν +γὰρ περιέπει Θεὸς, καὶ οὐκ ἃν νοοῖτο τόπῳ περιγραπτὸς, +1. ἠναγκάζοντο Β. 3. ἂν om. B. 6. τρόπον ἂν ἄριστά] ἄριστα τρόπον Β. +10. μὲν] δὲ Β. 14. εὐλόγως μὲν, μᾶλλον], εὐλόγως δὲ μᾶλλον Β. 16. τούτου +Β. τοῦτο Β. τοῦτο Ed. 25. ἐδίδασκεν] + λέγων Β. 28. πιστεύηται]πιστεύετε +Β. 29. γὰρ om. Β. τόπω περιγραπτὸς hoc ordine B.D. + + +ὅσον δὲ εἰς ἰδίαν φύσιν, παντελῶς τοῖς οὖσιν ἀχώρητος· +πρεπωδέστερόν πὼς χώροις αὐτὸν τοῖς ἁγίοις ἐνοικεῖν ὑποτοπήσομεν, +καὶ τὸ δοκοῦν τῇ θείᾳ φύσει ἀκουστὸν ἡμῖν ἐν +ἱεροῖς μάλιστα τόποις ἔσεσθαι νομιοῦμεν εὐλογώτατα· ὅπερ + δὲ πάλιν ἐν τύπῳ καὶ σκιᾷ τοῖς ἀνωτέρω κατεγράφετο, +τοῦτο νῦν εἰς ἀλήθειαν μετασκευάζει χριστός· φησὶ γὰρ +πρὸς Μωυσέα τὸν ἱεροφάντην Θεός “Καὶ ἐπιθήσεις τὸ c Exod. xxv. 20, 21. +“ἱλαστήριον ἐπὶ τὴν κιβωτὸν ἄνωθεν, καὶ εἰς τὴν κιβωτὸν +“ἐμβαλεῖς τὰ μαρτύρια ἃ ἐὰν δῶ σοι· καὶ γνωσθήσομαί + “σοι ἐκεῖθεν, καὶ λαλήσω σοι ἄνωθεν τοῦ ἱλαστηρίου ἀνὰ +“μέσον τῶν δύο Χερουβὶμ τῶν ὄντων ἐπὶ τῆς κιβωτοῦ τοῦ +“μαρτυρίου, κατὰ πάντα ὅσα ἐὰν ἐντείλωμαί σοι πρὸς τοὺς +“υἱοὺς Ἰσραήλ.” ὁ δὲ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς ὁ +μεσούσης ἤδη τῆς ἑορτῆς, καθὰ γέγραπται, ἐν τοῖς ἱεροῖς τε καὶ + ἀνακειμένοις τῷ Θεῷ τόποις παρελθὼν ὡς Θεὸς, ἐκεῖ τοῖς +ὄχλοις προσλαλεῖ, καίτοι λεληθότως ἀναβεβηκὼς, ὥσπερ d +οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ κατὰ τὴν σκηνὴν ἱλαστηρίου, λεληθότως +μὲν ἦν ἡ Θεοῦ κάθοδος, νοουμένη δὲ τότε μόλις, ὅτε τοῦ +λαλεῖν ἐνειστήκει καιρός· ἑνὶ δὲ καὶ τότε τῷ μακαρίῳ + Μωυσεῖ διελέγετο Θεὸς, ἑτέρῳ μὴ προσλαλῶν· οὕτω καἲ ὁ +χριστὸς, ἓν ἔτι τὸ τῶν Ἰουδαίων ἐπαίδευε γένος, ἑνί τε λαῷ +προσδιαλέγεται, κοινὴν οὔπω τοῖς ἔθνεσιν ἁπλώσας τὴν +χάριv. εὖ δὲ δὴ λίαν ὁ μακάριος Εὐαγγελιστὴς, οὐχ ἁπλῶς e +Εἰσῆλθεν, ἀλλ’ ἀνέβη φησὶν εἰς τὸ ἱερόν· ὑψηλὸν γάρ τι + χρῆμα καὶ τῆς χαμαιζήλου φαυλότητος πολὺ λίαν ὑπερτεροῦν +τὸ εἰς θεῖον εἰσέρχεσθαι παιδευτήριον, καὶ τοῖς ἁγίοις +ἐνδιαιτᾶσθαι τόποις· ὁ δὲ τοῦ πράγματος τύπος ἀληθὴς ἐφ’ +ἡμῶv. Χριστὸς γὰρ ἦν ὁ ἁγιάζων τὸ ἱερὸν, καὶ τύπος +1. ἀναχώρητος Β. 2. πὼς χώροις Β. δ’ ὅπως χώραν Ed. 6. Χριστός] +Θεός Β. 9. δῶ σοι] δώσω Β. cf, (53. 56, 76.) 10. σοι prius om. Β. +ἀναμέσω Β. 12. ἐὰν ἐντείλωμαι] ἐντέλλομαι Β. cf. (72. Co.) 13. ὁ alt. +om. Β. om. ἤδη om. Β. 15. παρελθὼν] + ὁ Κύριος Β. τοῖς ὄχλοις +του +ἐκεῖ inverso ordine Β. 17. κοὶ om. Β. ἐπὶ τῇ (sic) Β. 19. τότε καὶ +inverso ordine Β. 21. ἕλ’ ἔτι] ἐν ἑνὶ τόπῳ Β. 23. εὖ Β. εὐθὺ Ed. +26. χρῆμά τι inverso ordine Β. 27. ἀληθὴς ἐφ’] ἀληθεις ὄφ’ Β. + + +τούτου πάλαι Μωυσῆς, τῷ ἐλαίῳ τῷ ἡγιασμένῳ τὴν σκηνὴν +Lev. viii. 11. καταχρίων καὶ ἁγιάζων αὐτὴν, καθὰ γέγραπται· καίτοι +410 Α. a μᾶλλον ἐχρῆν ἁγιάζεσθαι διὰ τῶν ἁγίων τόπων τὸν ἄνθρωπον, +ἤπερ ἁγιάζειν αὐτούς· ἁλλ’ οὐδεὶς τῶν ἐν τύπῳ +τελουμένων ὁ λόγος διὰ τὴν ἀλήθειαν, ἧς δὴ καὶ χάριν τὰ ἐν +σκιαῖς ἀνεπλάττετο· καθάπερ οὖν ἔστιν ἰδεῖν καὶ ἐπὶ τῶν +Hos. iii. 1—3. ἁγίων προφητῶv. ὁ μὲν γάρ τις πόρνῃ γυναικὶ καὶ οὐχ +Es.xx. 2. ἑκὼν συνοικεῖν ἐκελεύετο, γυμνὸς δὲ βαδίζειν ἕτερος, ἀλλὰ +Ezek. iv. 6. καὶ ἐπὶ πλευρὰν κατακεῖσθαι τὴν δεξιὰν οὐκ ὀλίγον ἡμερῶν +ἀριθμόv. ἐπετελεῖτο δὲ ταῦτα διὰ τὰ ἐξ αὐτῶν, καὶ οὐ +πάντως δι’ ἑαυτά· οὕτω τοιγαροῦν καὶ ὁ μακάριος Μωυσῆς +b ἁγιάζειν ἐκελεύετο τὴν σκηνὴν, καίτοι μᾶλλον ἁγιάζεσθαι +πρὸς αὐτῆς ὀφείλων, ἵνα Χριστὸς νοοῖτο πάλιν ὡς ἐν +τὸν ἴδιον ἁγιάζων ναὸν, καίτοι μετὰ σαρκὸς Ἰουδαίοις συνδιαιτώμενος, +καὶ ἐν αὐτῷ τοῖς ὄχλοις προσλαλῶν, ὥσπερ +οὖν ἐκ τοῦ ἱλαστηρίου πάλαι ὁ Θεός.

+15

Ἐθαύμαζον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι λεγοντες Πῶς οὗτος +οἶδε μὴ μεμαθηκώς;

+

Οὐκ ἀπηχὲς τῶν Ἰουδαίων τὸ θαῦμα, κεκομψευσμένος ’δε +c πὼς ἐστὶν ὁ ἐπὶ τούτῳ λόγος· ἦν γὰρ δὴ καὶ εἰκὸς καταπλήττεσθαι +βλέποντας καὶ λόγῳ καὶ γνώσει διαπρέποντα +ξένως, τὸν ὅτῳ πλουτεῖν ἐκ μαθημάτων οὐκ ἦv. δεκτικὸς +μὲν γὰρ σοφίας ὁ ἀνθρώπινος νοῦς, καὶ εἰ μήπω τις ὁρῷτο +σοφὸς, ἐπιτηδειοτάτη δὲ λίαν ἡ φύσις πρὸς ἀνάληψιν +συνέσεως τε καὶ ἐπιστήμης τῆς ἐπί τισιv. ἀλλ’ ἐν τοῖς οὐ +σφόδρα περὶ τὰς ἐν λόγοις ἔχουσι τριβὰς συμμεμυκὸς +τρόπον τινὰ καὶ κατηυνασμένον ἐστὶ τὸ ἐν τῇ φύσει +χρήσιμον· ἐν δὲ τοῖς εἰωθόσι καὶ διὰ τοιούτων ἔρχεσθαι

+9. ἀριθμὸν ἡμερῶν inverso ordine Β. Statim ἐπετελεῖτο Β. ἐτελεῖτο Ed. +13. πρὸς αὐτῆς] πρὸ ἑαυτῆς Β. νοοῖτο Β. νοῆται Ed. ἐν αὐτῇ B. 17. οἱ +om. Β. οἶδεν γράμματα inverso ordine Β. 22. ὅτῳ] οὕτως Β. 23. γάρ +om. Β. 24. σοφὸς] σοφῶς Β. 20. λόγοις] ἀλόγοις Β. 27. τῇ +om. Β. +
+
+ + + \ No newline at end of file From 8c15ffabea839faecc9a6700f0add63f8fa55954 Mon Sep 17 00:00:00 2001 From: Cami33 Date: Tue, 3 Apr 2018 12:18:36 -0400 Subject: [PATCH 8/8] Delete tlg016 --- data/tlg0559/tlg016 | 1679 ------------------------------------------- 1 file changed, 1679 deletions(-) delete mode 100644 data/tlg0559/tlg016 diff --git a/data/tlg0559/tlg016 b/data/tlg0559/tlg016 deleted file mode 100644 index 1c59bb1b2..000000000 --- a/data/tlg0559/tlg016 +++ /dev/null @@ -1,1679 +0,0 @@ - - - - - - -Liber geeponicus -Heronis Alexandrini -Fridericus Hultsch -Harvard College Library - Harvard Library Arcadia Fund -Gregory Crane - - Digital Divide Data - Corrected and encoded the text - - - Gregory Crane - Editor-in-Chief, Perseus Digital Library - - - Matt Munson - Project Manager (University of Leipzig), 2016 - present - - - Annette Gessner - Project Assistant (University of Leipzig) 2015 - present - - - Thibault Clérice - Lead Developer (University of Leipzig) 2015 - 2017 - - - Bruce Robertson - Technical Advisor (Mount Allison University) - - - -Harvard College Library - tlg0559.tlg016.1st1K-grc1.xml - -

Available under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License

- -2017 -Harvard College Library -United States - - - - - - Heronis Liber Geeponicus - - - Fridericus Hultsch - - - Heronis Alexandrini - - Weidmann - Berlin - 1864 - - 1 - - The Internet Archive - - - - - - - - - - -

Text encoded in accordance with the latest EpiDoc standards (January 2014)

- - - -Greek -Latin - - - -added language tags; edited capital letters, "author", "title"; added "funder"; added "filename"; updated "date" to 2017; added a "urn" tag; translated "publisher" and "pubPlace" into English, changed roman numerals in arabic; added "volume" nm. and link to the online scan; added "reDecl" - - - - -
- -VII. -Heronis Liber Geeponicus. -

Ἥρωνος γεηπονικὸν βιβλίον.

-
-

Τίνες αἱ γενικαὶ τῶν σχημάτων διαφοραί; -Τῶν δὲ σχημάτων ἃ μέν ἐστιν ἐπίπεδα, ἃ δὲ στερεά, -κ. τ. λ. (Vide Def. 27).

-
- -
-

Τίνες αἱ τῶν ἐπιπέδων σχημάτων διαφοραί; -Τῶν ἐν ταῖς ἐπιφανείαις σχημάτων κ. τ. λ. (V. ibid. 28).

-
- -
-

Περὶ ἀσυνθέτου ἐπιπέδου σχήματος, ὅ ἐστι -κύκλος.

-

Κύκλος ἐστὶ τὸ ὑπὸ μιᾶς γραμμῆς περιεχόμενον ἐπίπεδον. -κ. τ. λ. (V. ibid. 29).

-
- -
-

Περὶ διαμέτρου.

-

Διάμετρος δὲ τοῦ κύκλου ἐστὶν εὐθεῖά τις διὰ τοῦ -κέντρου ἠγμένη κ. τ. λ. (V. ibid. 30).

-
- -
-

Περὶ τῶν ἐν τοῖς ἐπιπέδοις ἐξ ἀνομογενῶν -συνθέτων περιφερειῶν σχημάτων, οἷόν τί -ἐστιν ἡμικύκλιον.

-

Ἡμικύκλιόν ἐστι τὸ περιεχόμενον σχῆμα κ. τ. λ. (V. -ibid. 31).

-
- -
-

Τί ἐστιν ἀψίς; -Ἀψὶς δέ ἐστι τὸ ἔλαττον ἡμικυκλίου κ. τ. λ. (V. ibid. 32).

-
- -
-

Τί ἐστι κοινῶς τμῆμα κύκλου; -Κοινῶς δὲ τμῆμα κύκλου ἐστὶν κ. τ. λ. (V. ibid. 33).

-
- -
-

Τίς ἡ ἐν τμήματι κύκλου γωνία; -Ἡ ἐν τμήματι κύκλου γωνία ἐστὶν κ. τ. λ. (V. ibid. 34).

-
- - -
-

Τί ἐστι τομεὺς κύκλου; -Τομεὺς δὲ κύκλου ἐστὶ τὸ περιεχόμενον σχῆμα κ. τ. λ. -(V. ibid. 35).

-
- -
-

Τίνες αἱ τῶν ἐν τοῖς ἐπιπέδοις εὐθυγράμμων - σχημάτων διαφοραί; -Τῶν ἐν τοῖς ἐπιπέδοις κ. τ. λ. (V. ibid. 40).

-
- -
-

Τί ἐστι τρίγωνον; -Τρίγωνόν ἐστι σχῆμα ἐπίπεδον κ. τ. λ. (V. ibid. 41).

-
- -
-

Τίνα τριγώνων εἴδη καὶ πόσα; - Τῶν δὲ τριγώνων ἢ τριπλεύρων σχημάτων κ. τ. λ. (V. -ibid. 42).

-
- -
-

Τί τὸ ἰσόπλευρον; -Ἰσόπλευρον μὲν οὖν ἐστιν κ. τ. λ. (V. ibid. 43).

-
- -
-

Τί τὸ ἰσοσκελές; - Ἰσοσκελῆ δὲ ὅσα τὰς δύο μόνας ἴσας ἔχει τὰς πλευράς. -(V. ibid. 44).

-
- -
-

Τί τὸ σκαληνόν; -Σκαληνὰ δὲ ὅσα τὰς τρεῖς ἀνίσους ἔχει πλευράς. (V. -ibid. 45).

-
- -
-

Τί τὸ ὀρθογώνιον; -Ὀρθογώνιον δέ ἐστι τὸ μίαν ἔχον ὀρθὴν γωνίαν. (V. -ibid. 46).

-
- -
-

Τί τὸ ὀξυγώνιον; -Ὀξυγώνιον δέ τὰς τρεῖς ὀξείας ἔχον γωνίας. (V. ibid. 47).

-
- -
-

Τί τὸ ἀμβλυγώνιον; -Ἀμβλυγώνιον δὲ τὸ μίαν ἔχον ἀμβλεῖαν γωνίαν. (V. -ibid. 48).

-
- -
-

Τριγώνων ἰδιότητες.

-

Τὰ μὲν οὖν ἰσόπλευρα πάντα ὀξυγώνια κ. τ. λ. (V. ibid. 49).

-
- -
-

Περὶ τετραπλεύρων σχημάτων.

-

Τί ἐστι τετράπλευρον ἐπίπεδον; -Τετράπλευρον ἐπίπεδόν ἐστι κ. τ. λ. (V. ibid. 50).

-
- -
-

Τίνες αἱ τῶν τετραπλεύρων διαφοραί; -Τῶν δέ τετραπλεύρων σχημάτων κ. τ. λ. (V. ibid. 51).

-
- - -
-

Τίνα τετραγονια; -Τὰ μὲν οὖν ὀρθογώνια κ. τ. λ. (v. ibid. 52).

-
- -
-

Τίνα τὰ ἑτερομήκη; -Τὰ δὲ ὀρθογώνια μὲν κ. τ. λ. (V. ibid. 53).

-
- -
-

Τί ῥόμβοι; -Τὰ δὲ ἰσόπλευρα μὲν κ. τ. λ. (V. ibid. 54).

-
- -
-

Τίνα παραλληλόγραμμα; -Ἐπὶ δὲ τῶν τετραπλεύρων κ. τ. λ. (V. ibid. 56).

-
- -
-

Περὶ παραλληλογράμμων ὀρθογωνίων.

-

Τῶν δὲ παραλληλογράμμων κ. τ. λ. (V. ibid. 57).

-
- -
-

Τίς ὁ ἐν παραλληλογράμμῳ γνώμων; -Παντὸς δέ παραλληλογράμμου κ. τ. λ. (V. ibid. 58).

-
- -
-

Τί ἐστι γνώμων κοινῶς; -Καθόλου δὲ γνώμων ἐστὶ κ. τ. λ. (V. ibid. 59).

-
- -
-

Τί ἐστι τραπέζιον; -Τῶν παρὰ τά εἰρημένα τετραπλεύρων κ. τ. λ. (V. ibid. 60).

-
- -
-

Τίνα τά τραπέζια; -Τραπέζια μὲν οὖν εἰσιν κ. τ. λ. (V. ibid. 61).

-
- -
-

Τίνα τραπεζοειδῆ; -Τραπεζοειδῆ δὲ ὅσα κ. τ. λ. (V. ibid. 62).

-
- -
-

Περὶ τῶν ἐν τοῖς ἐπιπέδοις εὐθυγράμμων καθʼ -ἕκαστα λεγομένων, οἷον τί ἐστι βάσις; -Βάσις λέγεται ἐπιπέδου χωρίου γραμμὴ κ. τ. λ. (V. -ibid. 66).

-
- -
-

Τί ἐστι πλευρά; -Πλευρὰ δέ μία τῶν τὸ σχῆμα περικλειουσῶν. (V. ibid. 67).

-
- -
-

Τί ἐστι διαγώνιος; -Διαγώνιος δὲ ἡ ἀπὸ γωνίας κ. τ. λ. (V. ibid. 68).

-
- -
-

Τί ἐστι κάθετος; -Κάθετος δέ ἐστιν ἡ ἀπὸ σημείου κ. τ. λ. (V. ibid. 69.

-
- -
-

Τί ἐστι κάθετος πρὸς ὀρθάς; -Κάθετος δὲ πρὸς ὀρθὰς λέγεται κ. τ. λ. (V. ibid. 70).

-
- - -
-

Τίωες εἰσὶ παράλληλοι γραμμαί; -Παράλληλοι δέ καλοῦνται γραμμαὶ κ. τ. λ. (V. ibid. 71).

-
- -
-

Τίνες δὲ αἱ οὐ παράλληλοι εὐθεῖαι; -Οὐ παράλληλοι εὐθεῖαί εἰσιν κ. τ. λ. (V. ibid. 72).

-
- -
-

Τί ἐστι τριγώνου ὕψος; -Τριγώνου δὲ ὕψος καλεῖται κ. τ. λ. (V. ibid. 73).

-
- -
-

Τίνες αἱ τῶν εὐθυγράμμων κτερέῶν σχημάτων -διαφοραί; -Τῶν δὲ εὐθυγράμμων στερεῶν κ. τ. λ. (V. ibid. 99).

-
- -
-

Τί ἐστι πυραμίς; -Πυραμὶς μὲν οὖν ἐστι σχῆμα στερεὸν κ. τ. λ. (V. ibid. 100).

-
- -
-

Ἥρωνος εἰσαγωγαὶ τῶν γεωμετρουμένων.

-
- -
-

Ἡ ἐπίπεδος γεωμετρία συνέστηκεν ἔκ τε κλίματων καὶ -σκοπέλων καὶ γραμμῶν καὶ γωνιῶν κ. τ. λ. (V, Geom. cap. 3).

-
- -
-

Τὰ δὲ μέτρα ἐξηύρηται ἐξ ἀνθρωπίνων μελῶν, δακτύλου, -παλαιστοῦ, σπιθαμῆς, ποδὸς, πήχεως, βήματος, ὀργυιᾶς -καὶ λοιπῶν, καθὼς προγέγραπται.

-
- -
-

Ἐπειδήπερ ἐν τοῖς κλίμασιν ἐκράτησέ τις συνήθεια -τοῖς ἐγχωρίοις μέτροις χρᾶσθαι ἕκαστον, καὶ ἐκ τῆς ἀναλογίας - τοῦ ποδὸς πρὸς τὸν πῆχυν ἐξισοῦται τὸ μέτρον. τούτων -δέ οὕτως ἐχόντων τὴν μέτρησιν τῶν θεωρημάτων -ποιησόμεθα.

-

Καὶ ἔστιν ἡ μέτρησις τῶν θεωρημάτων κατὰ τὰ ὑποτεταγμένα -οὕτως.

-
- -
-

Ἔστω τετράγωνον ἰσόπλευρον καὶ ὀρθογώνιον, οὗ ἑκάστη -πλευρὰ ἀνὰ πόδας ιβ´· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποιῶ οὕτως· -τὰ ιβ´ ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται ρμδ´ πόδες· τοσούτων ἔσται -τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἔστω τετράγωνον ἰσόπλευρόν τε καὶ ἰσογώνιον καὶ ἐχέτω - ἑκάστην πλευρὰν ποδῶν ν´· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδὸν καὶ τὴν -διαγώνιον· ποιῶ οὕτως· τὰ ν´ ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται ,βφί· -26. πόδας sic G, quod propterea commemoro, quia plerumque π habet: -in sequentibus igitur, ubi nihil adnotabo, formam per compendium scriptam -esse scito 27. 31. γίνεται, nisi fallor, G (item p. 212, 4) - - -ἔσται τὸ ἐμβαδὸν τοσούτων. τὴν δὲ διαγώνιον εὑρεῖν· δὶς -τὸ ἐμβαδὸν ε· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνεται πόδες ο´ Ϲ -δ˝· τοσούτου ἐστὶν ἡ διαγώνιος. καὶ ἄλλως· τὴν μίαν πλευράν, -τουτέστι τὰ ν´, ἐπὶ τὰ ο´ Ϲ δ˝ γίνονται πόδες ,Ϛφλζ´ -Ϲ· ὧν ν˝ γίνεται ο´ Ϲ δ˝.

-
- -
-

Ἔστω τετράγωνον ἑτερόμηκες ἤτοι παραλληλόγραμμον, -οὗ τὸ μῆκος ποδῶν ν´, τὸ δὲ πλάτος ποδῶν λ´· εὑρεῖν αὐτοῦ -τὸ ἐμβαδὸν καὶ τὴν διαγώνιον· ποιῶ οὕτως· τὸ μῆκος -ἐπὶ τὸ πλάτος γίνονται πόδες ,αφ´· ἔσται τὸ ἐμβαδὸν ,αφ´ -ποδῶν. τὴν δὲ διαγώνιον εὑρεῖν· τὸ μῆκος ἐφ᾿ ἑαυτὸ γίνονται -πόδες ,βφ´· καὶ τὸ πλάτος ἐφ᾿ ἑαυτὸ γίνονται πόδες -Ϡ´· ὁμοῦ γίνονται πόδες ,γυ´· ὧν πλευρὰ τετραγωνική πόδες -νη´ γ˝· τοσούτου ἐστὶν ἡ διαγώνιος ποδῶν νη´ γ˝· τὸ -δὲ ἐμβαδόν ἐστι ποδῶν ,αφ´.

-
- -
-

Ἔστω τετράγωνον παραλληλόγραμμον μὴ ὂν ὀρθογώνιον, -οὗ τὸ μεῖζον μῆκος ποδῶν λβ´, καὶ ἡ ἄλλη ποδῶν λ´· ὁμοῦ -γίνονται πόδες ξβ´· ὧν τὸ ἥμισυ γίνονται λα´. καὶ τὸ πλάτος -ποδῶν ιη´, καὶ τὸ ἄλλο ποδῶν ιϚ´· ὁμοῦ γίνονται λδ´· ὧν -τὸ Ϲ ιζ´· ταῦτα πολυπλασιάζω ἐπὶ τὰ λα´· γίνονται πόδες -φκζ´. ἑξῆς καταγραφή.

-
- -
-

Τρίγωνον ὀρθογώνιον, οὗ ἡ μὲν κάθετος ποδῶν λ´, ἡ -δὲ βάσις ποδῶν μ´ ἡ δὲ ὑποτείνουσα ποδῶν ν´· εὑρεῖν -αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποιῶ οὕτως· τὴν βάσιν ἐπὶ τὴν κάθετον -γίνονται πόδες ,ασ´· ὧν Ϲ γίνονται πόδες χ´· ἔσται τὸ ἐμβαδὸν -ποδῶν χ´. εὑρεῖν αὐτοῦ καὶ τὴν ὑποτείνουσαν· τὰ λ´ -τῆς καθέτου ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται Ϡ´· καὶ τὰ μ´ τῆς βάσεως -ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται αχ´· ὁμοῦ πόδες ,βφ´· ὧν πλευρά τετραγωνικὴ -γίνεται ν´. ἄλλως εὑρεῖν τὴν ὑποτείνουσαν· -σύνθες τάς β´ πλευράς, τὰ λ´ καὶ τὰ μ´· γίνονται ο´· ταῦτα -ἐπὶ ε´ τν´· τούτων τὸ ξ˝ ν´.

-
- -
-

Ἔστω τρίγωνον ὀρθογώνιον ἕτερον καὶ ἐχέτω τὴν μὲν -βάσιν ποδῶν μ´, τὴν δὲ ὑποτείνουσαν ποδῶν μα´ τὴν δὲ -κάθετον ποδῶν θ´· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδὸν καὶ τὴν κάθετον· -1. ἔστω G 2. ,ε G 9. πόδες G ἔστω G 10. ποδῶν G -12. γίνεται G 13. νη´ prius] λϹ η G (voluit Νη) 16. μεῖζον] -μεῖνον G 23. ποιῶν G 24. Ϲ˝ G ἔστω G 27. γι cum nota -compendii G 29, γίνεται G - - -ποιῶ οὕτως· τὰ μα΄ ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται ,αχπα΄. καὶ -τὰ μ΄ ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται ,αχ΄· ταῦτα ὑφαιρῶ ἀπὸ τῶν -,αχπα΄ ποδῶν· λοιπὸν μένουσι πόδες πα΄· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ -γίνεται πόδες θ΄. νῦν ποιῶ τὴν κάθετον ἐπὶ - τὴν βάσιν· γίνονται τξ΄· ὧν τὸ Ϲ γίνονται πόδες ρπ΄· ἔσται -τὸ ἐμβαδὸν ποδῶν ρπ΄. ἑξῆς ἡ καταγραφή.

-
- -
-

Τρίγωνον ἰσοσκελές, οὗ ἡ κάθετος ποδῶν μ΄, ἡ δὲ βάσις -ποδῶν ιβ΄· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποιῶ οὕτως· τὴν -βάσιν ἐπὶ τὴν κάθετον γίνονται πόδες σμ΄· ὧν τὸ ἥμισυ - γίνονται πόδες ρκ΄· ἔσται τὸ ἐμβαδὸν ποδῶν ρκ΄.

-

Τριγώνου ἰσοσκελοῦς ἑκάστη τῶν ἴσων πλευρῶν ποδῶν -κε΄, ἡ δὲ βάσις ποδῶν ιδ΄· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδὸν καὶ -τὴν κάθετον· ποιῶ οὕτως· ἑκάστης πλευρᾶς ποίησον ◻΄· -γίνονται πόδες χκε΄· λαμβάνω τὸ Ϲ τῆς βάσεως· γίνονται - πόδες ζ΄· ταῦτα ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται πόδες μθ΄· λοιπὸν μένουσι -πόδες φοϚ΄· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνονται πόδες -κδ΄· καὶ τὰ ζ΄ ἐπὶ τὴν κάθετον πόδες ρξη΄· τοσούτων ἔσται -τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἔστω τρίγωνον ἰσόπλευρον καὶ ἐχέτω ἑκάστην πλευρὰν - ἀνὰ πόδας λ΄, καὶ ἐγγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν -διάμετρον· ποιῶ οὕτως· τὸ ἐμβαδόν ἐστι ποδῶν τ𝒢Ϛ΄· ταῦτα -ἐπὶ τὲ δ΄ γίνονται πόδες αφξ΄· ἄρτι σύνθες τὰς τρεῖς πλευράς· -γίνονται πόδες 𝒢΄· ἄρτι μερίζω τῶν ,αφξ΄ τὸ 𝒢″· γίνονται -πόδες ιζ΄ γ″· τοσούτων ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου.

-
- -
-

Ἔστω πάλιν τρίγωνον ἰσόπλευρον καὶ ἐχέτω ἑκάστην -πλευράν ἀνὰ πόδας λ΄, καὶ περιγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν -αὐτοῦ τὴν διάμετρον· ποιῶ ούτως· τὰ λ΄ ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται -Ϡ΄· φανερὸν ὅτι κάθετος τοῦ τριγώνου ἔσται ποδῶν -κϚ΄· ἄρτι μερίζω τῶν Ϡ΄ τὸ κϚ″· γίνονται πόδες λδ΄ Ϲ η″· - ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου τοσούτων.

-
- -
-

Ἔστω τρίγωνον ὀξυγώνιον, οὗ τὸ μικρότερον σκέλος ποδῶν -1. ποιῶν G 5. Ϲ″ G ἔστω G 7. ἰσοσκελοῦς G 9. γίνον- -ται] γι΄ G, quod compendium hinc non enotavi nisi in dubia scriptura -10. ἔστω G 11. Τρίγωνον G 13. ἑκάστης] immo τῆς 17. ἔστω G -20. πόδας scripsi ex cap. 54, πο G 22. γίνεται cum suprascr. ον G -24. ιζ΄ ζ G 25. πάλιν] πᾶν G 26. πόδας habet G 28. ἔστω G -29. λδ Ϲ η G, et similiter reliquis locis 30. ἔστω G - - -ιγ´, καὶ τὸ μεῖζον ποδῶν ιε´, καὶ ἡ βάσις ποδῶν ιδ´, -καὶ ἐπιγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν διάμετρον· ποιῶ -οὕτως· φανερὸν ὅτι τὸ ἐμβαδὸν τοῦ τριγώνου ἐστὶ ποδῶν -πδ´· ταῦτα ἐπὶ τὰ δ´ γίνονται πόδες τλϚ´· ἄρτι σύνθες τὰς -τρεῖς πλευρὰς τοῦ τριγώνου· γίνονται πόδες μβ´· τὰ τλϚ´ -εἰς τὰ μβ´ γίνονται πόδες η´· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου -ποδῶν ν´.

-
- -
-

Ἔστω τρίγωνον ὀξυγώνιον, οὗ τὸ μικρότερον σκέλος -ποδῶν ιγ´, καὶ τὸ μεῖζον ποδῶν ιε´, καὶ ἡ βάσις ποδῶν -ιδ´, καὶ περιγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν διάμετρον· -ποιῶ οὕτως· τὸ μικρότερον σκέλος ἐπὶ τὸ μεῖζον, τὰ ιγ´ -ἐπὶ τὰ ιε´, γίνονται πόδες ρϥε´· εἰς ιβ˝ γίνονται πόδες ιϚ´ -δ˝· τοσούτων ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου.

-
- -
-

Ἔστω τρίγωνον ἀμβλυγώνιον καὶ ἐχέτω τὴν μίαν πλευρὰν -ποδῶν ι´ καὶ τὴν βάσιν ποδῶν θ´, καὶ τὴν ὑποτείνουσαν -ποδῶν ιζ´, καὶ ἐγγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν -διάμετρον· ποιῶ οὕτως· φανερὸν ὅτι τὸ ἐμβαδὸν τοῦ τριγώνου -ἐστὶ ποδῶν λϚ´· ταῦτα ἐπὶ τὰ δ´ γίνονται πόδες -ρμδ´· καὶ σύνθες τὰς τρεῖς πλευρὰς τοῦ τριγώνου· γίνονται -πόδες λϚ´· ἄρτι μέρισον τῶν ρμδ´ τὸ λϚ˝· γίνονται πόδες -δ´· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ἐπιγραφομένου κύκλου ποδῶν δ´.

-
- -
-

Ἔστω τρίγωνον ἀμβλυγώνιον καὶ ἐχέτω τὸ μικρότερον -σκέλος ποδῶν ι´, καὶ τὴν βάσιν ποδῶν θ´, καὶ τὴν ὑποτείνουσαν -ποδῶν ιζ´, καὶ περιγεγράφθω κύκλος· εὑρεῖν αὐτοῦ -τὴν διάμετρον· ποιῶ οὕτως· τὸ μικρότερον σκέλος ἐπὶ τὸ -μεῖζον, τὰ ι´ ἐπὶ τὰ ιζ´, γίνονται πόδες ρο´ φανερὸν ὅτι κάθετος -τοῦ τριγώνου ἐστὶ ποδῶν η´· ἄρτι μερίζουσι τὸ η˝ -τῶν ρο´ γίνονται πόδες κα´ δ˝· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ -κύκλου ποδῶν κα´ δ˝.

-
- -
-

Ἔστω κύκλος, οὗ ἡ διάμετρος ποδῶν ιδ´· ἡ δὲ περίμετρος -εὑρεθήσεται κατὰ τὴν ἔκθεσιν ποδῶν μδ´· τὸ δὲ ἐμβαδὸν - ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν μέθοδον τῆς περιμέτρου εὑρεῖν, -ποίει οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον ποίει ἐπὶ τὰ κβ´· γίνονται -2. ποιῶν G 6. ἔστω G 8. μικρὸν G 10. περιγράφθω G -1. τὰ ιγ´ ἐπὶ om. G 13. τοσοῦτον ἔστω G 16. ἐγγράφθω G -21. ἔστω G 22. μικρὸν G 25. ποιοῦ G 28. ἔστω G - - -πόδες τη΄· καὶ πάντοτε μέριζε καθολικῶς παρὰ τὸν -ζ΄ τουτέστιν ὧν ζ″· γίνονται μδ΄· ἔσται ἡ περίμετρος ποδῶν -μδ΄.

-
- -
-

Ἔστω κύκλος, οὗ ἡ περίμετρος ποδῶν π΄· εὑρεῖν αὐτοῦ - τὴν διάμετρον· ποιῶ οὕτως· πάντοτε τὴν περίμετρον ἐπὶ -τὰ ζ΄· γίνονται φξ΄· μερίζω· ὧν τὸ κβ″· γίνονται πόδες κε΄ -Ϲ· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ κύκλου ποδῶν κε΄ Ϲ.

-
- -
-

Ἔστω κύκλος οὗ ἡ διάμετρος ποδῶν ζ΄ ἡ δὲ αὐτοῦ -περίμετρος εὑρίσκεται κατὰ τὴν προγεγραμμένην ἔκθεσιν - ποδῶν κβ΄· παντὸς γὰρ κύκλου περίμετρος τριπλάσιον καὶ -ἕβδομόν ἐστι τῆς διαμέτρου· ἐὰν οὖν θέλῃς εὑρεῖν τὴν περίμετρον -ἀπὸ τῆς διαμέτρου, τριπλασίασον τοὺς ζ΄ πόδας τῆς -διαμέτρου· γίνονται πόδες κα΄· καί πρόσθες τούτοις τὸ ζ″ -τῆς αὐτῆς διαμέτρου· γίνεται ποὺς α΄· γίνονται πόδες κβ΄· - τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ περίμετρος.

-
- -
-

Ἐὰν θέλῃς εὑρεῖν ἀπὸ τῆς περιμέτρου τὴν διάμετρον, -τοὺς κβ΄ πόδας τῆς περιμέτρου μέρισον παρὰ τὸν κβ΄· γίνεται -ποὺς α΄· τοῦτον ἑπταπλασίασον· γίνονται πόδες ζ΄· -τοσούτων ἔσται ἡ διάμετρος.

-
- -
-

Ἐὰν θέλῃς ἀπὸ τῆς διαμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν τοῦ -κύκλου, τοὺς ζ΄ πόδας τῆς διαμέτρου πολυπλασίασον ἐφ᾿ -ἑαυτούς· γίνονται πόδες μθ΄· τούτους ἑνδεκαπλασίασον· γίνονται -πόδες φλθ΄· τούτων τὸ ιδ″ γίνονται πόδες λη΄ Ϲ· -τοσούτων ἔσται τὸ ἐμβαδὸν τοῦ κύκλου.

-
- -
-

Ἐὰν θέλῃς ἀπὸ τῆς περιμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν, τοὺς -κβ΄ πόδας τῆς περιμέτρου πολυπλασίασον ἐφʼ ἑαυτούς· γίνονται -πόδες υπδ΄· τούτους ἑπταπλασίασον· γίνονται πόδες -γτπη΄ λη΄ Ϲ· τοσούτων ἔσται ποδῶν τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἄλλη· μέθοδος δηλοῦσα διὰ τῆς περιμέτρου τὸ ἐμβαδὸν - τοῦ κύκλου.

-

Πρόσθες τοῖς κβ΄ ποσὶ τῆς περιμέτρου μέρος οὐτῶν Ϲ -δ″· γίνονται πόδες ιϚ΄ Ϲ· ὁμοῦ πόδες λη΄ Ϲ· τοσούτων ἔσπαι -τὸ ἐμβαδόν.

-1. τη΄] τν G 2. ᾧ G 7. ἔσται hoc loco primum recte habet G -14. ποὺς] hoc etiam loco π habet G (conf. ad cap. 46) γίνονται] γίνεται -G, sed ε tribus punctis notatum κβ΄] κδ G 15. 24. 28. 32. ἔστω G -28. post γτπη΄ haec fere exciderunt: μερίζω· ὧν τὸ πη″· γίνονται -
- - -
-

Ἀψίδα μετρῆσαι, ἧς ἡ διάμετρος ποδῶν ιδ΄, ἡ δὲ κάθετος -ποδῶν ζ΄· εὑρεῖν αὐτῆς τὸ ἐμβαδόν· ποίει οὕτως· τὴν -διάμετρον ἐφ᾿ ἑαυτὴν γίνονται πόδες ρ𝒢Ϛ΄· τούτους ἑνδεκαπλασίασον· -γίνονται πόδες βρνϚ΄· ὧν τὸ κη˝ γίνονται πόδες -οζ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Εἰ δὲ καὶ ἀπὸ τῆς καθέτου θέλεις εὑρεῖν τὸ ἐμβαδόν, -ποίει οὕτως· τοὺς ζ΄ πόδας τῆς καθέτου πολυπλασίασον -ἐφ᾿ ἑαυτούς· γίνονται πόδες μθ΄· τούτους ἑνδεκάκις γίνονται -πόδες φλθ΄· ὧν τὸ ζ˝ γίνονται πόδες οζ΄.

-
- -
-

Στοὰ ἔχουσα τὸ μὲν μῆκος πηχῶν ριδ΄, τὸ δὲ πλάτος -πηχῶν ιβ΄ Ϲ· εὑρεῖν πόσους πήχεις στρωτήρων λαμβάνει· -ποίει οὕτως· τὸ μῆκος ἐπὶ τὸ πλάτος γίνονται αυκε΄· πρόσθες -αὐτοῖς δι᾿ ὅλου τὸ ι˝ · γίνονται ρμβ΄ Ϲ· σύνθες ὁμοῦ· -γίνονται αφξζ΄ Ϲ· τοσούτους πήχεις στρωτήρων λήψεται. -προσετέθη τὸ ι˝ διὰ τὴν μέλλουσαν ἀπουσίαν γίνεσθαι τοῦ -στρωτῆρος.

-
- -
-

Ἀψίδα ἤγουν ἡμικύκλιον μετρῆσαι, ἧς ἡ διάμετρος -ποδῶν ζ΄, ἡ δὲ κάθετος κατὰ τὸ ἥμισυ τῆς διαμέτρου ποδῶν -γ΄ Ϲ, καὶ ἡ περίμετρος ποδῶν ια΄· εὑρεῖν αὐτῆς τὸ ἐμβαδόν· -ποίει οὕτως· τὰ ζ΄ τῆς διαμέτρου ἐπὶ τὰ ια΄ τῆς -περιμέτρου γίνονται πόδες οζ΄· τούτων τὸ δ˝ γίνονται πόδες -ιθ΄ δ˝· τοσούτων ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἄλλη μέθοδος τοῦ ἐμβαδοῦ. τοὺς ζ΄ πόδας τῆς διαμέτρου -ἐφʼ ἑαυτοὺς γίνονται πόδες μθ΄· τούτους ἐπὶ ια΄ -γίνονται πόδες φλθ΄· ὧν τὸ κη˝ γίνονται πόδες ιθ΄ δ˝.

-
- -
-

Πυραμίδα μετρήσομεν, ἧς τὸ μῆκος ποδῶν κ΄, καὶ τὸ -πλάτος ποδῶν κ΄, καὶ τὸ ὕψος ποδῶν ιϚ΄· εὑρεῖν αὐτῆς τὰς -ὑποτεινούσας πλευρὰς ἑκάστου τοίχου ἔχοντος πάχος ποδῶν -β΄· ποιῶ οὕτως· ἐπειδὴ ἡ πλευρὰ ἔχει ἔξωθεν πόδας κ΄, -τὸ ἀπὸ τοῦ ἔξωθεν ἀμφώτου ἕως τοῶ μέσου κέντρου ὡς -προεῖπον, τὸ ὕψος ποδῶν ιϚ΄· ποίησον οὕτως· τὰ ιϚ΄ τοῦ -ὕψους ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται σνϚ΄· καὶ τὰ ι΄, τουτέστι τὸ Ϲ -τῆς πλευρᾶς, ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται ρ΄· ὁμοῦ γίνονται πόδες -πόδες 32. ὁμοῦ] χχ G 5. ἔστω G 10. 11. πηχῶν] π G -11. λαμβάνειν G 13. τὸ] τοῦ G 14. τοσούτους πέχεις στρωτήρων] -τοσούτων πηγῶν στερεὸν G 22. ἔσται G (v. ad p. 215, 7) 32. Ϲ] ∽ G -supra rasuram - - -τνϚ΄· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνεται πόδες ιη΄ Ϲ δ˝ η˝· -τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ ὑποτείνουσα πλευρὰ τοῦ ἑνὸς σκέλους -ἕως τοῦ μέσου κέντρου. εἰ δὲ θέλεις τὸ στερεὸν τῶν -τοίχων εὑρεῖν, ποίει οὕτως· τὴν ὑποτείνουσαν ἐπὶ τὰ ι΄ - γίνονται πόδες ρπη΄ Ϲ δ˝· τούτων τὸ ἥμισυ γίνονται 𝒢δ΄ -δ˝ η˝· ταῦτα ἐπὶ τὸ πάχος, ἐπὶ τοὺς δύο πόδας, γίνονται -ρπη΄ Ϲ δ˝· τοσούτων ποδῶν ἔσται τὸ στερεὸν τοῦ τοίχου -τῆς πρώτης πλευρᾶς· ἀλλὰ ἐπειδὴ δ΄ πλευρὰς ἔχει ἡ πυραμίς, -γίνονται τῶν δ΄ πλευρῶν πόδες ψαε΄· τοσούτων ποδῶν - ἔσται τὸ στερεὸν τῶν τοίχων τῆς πυραμίδος.

-
- -
-

Εἰ δὲ θέλεις εὑρεῖν τῆς στέγης τὸν μόλυβδον ἢ τὸν -χαλκὸν ἢ τὸν κέραμον τῆς αὐτῆς πυραμίδος, ποίει οὕτως· -τὴν ὑποτείνουσαν, τουτέστι τὰ ιη΄ Ϲ δ˝ η˝, ἐπὶ τοὺς ι΄ -πόδας γίνονται πόδες ρπη΄ Ϲ δ˝· τούτων ὑφαιρῶ τὸ Ϲ· - λοιπὸν μένουσι πόδες 𝒢δ΄ δ˝ η˝· τοσούτων ποδῶν ἐστιν ἡ -ἐπιφάνεια τῆς στέγης τῆς πρώτης πλευρᾶς· ἀλλʼ ἐπειδὴ δ΄ -πλευρὰς ἔχει ἡ πυραμίς, ὁμοῦ γίνονται τῶν δ΄ πλευρῶν -πόδες τοζ΄ Ϲ· τοσούτων ἔσται ἡ ἐπιφάνεια τῆς στέγης τοῦ -μολύβδου ἢ τοῦ χαλκοῦ ἢ τοῦ κεράμου τῆς πυραμίδος. πόδες - τοζ΄ Ϲ, ἐπειδὴ ἀπὸ γ΄ ἐστέγασται ἡ πυραμίς.

-
- -
-

Ἔστω πυραμὶς βάσιν ἔχουσα τετράγωνον καὶ ἐχέτω -ἑκάστην πλευρὰν ἀνὰ πόδας ι΄· ἡ δὲ πυραμὶς ἐχέτω τὰς -πλευρὰς ἀνακεκλιμένας ἀπὸ ποδῶν ιγ΄ Ϲ· εὑρεῖν τῆς πυραμίδος -τὴν κάθετον καὶ τὸ στερεόν· ποιῶ οὕτως· πολυπλασιάζω - τοῦ τετραγώνου τὴν πλευρὰν ἐφ᾿ ἑαυτήν· γίνονται ρ΄· -τούτων τὸ ἥμισυ γίνονται ν΄· καὶ τὰ ιγ΄ Ϲ ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται -πόδες ρπβ΄ δ˝· αἴρω ἀπὸ τούτων τὰ ν΄· λοιπὸν μένουσι -πόδες ρλβ΄ δ˝·  ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνεται πόδες ια΄ -Ϲ. τὸ δὲ στερεὸν εὑρίσκεται οὕτως· τοῦ τετραγώνου τὸ ἐμβαδὸν2 - γίνεται πόδες ρ΄· ταῦτα πολυπλασιάζω ἐπὶ τὸ γ˝ -μέρος τῆς καθέτου· γίνονται πόδες τπγ΄ γ˝· τοσούτων ποδῶν -ἐστι τὸ στερεὸν τῆς πυραμίδος. ποδῶν τπγ΄ γ˝.

-
- -
-

Πυραμίδα ἐπὶ τετραγώνου βεβηκυῖαν μετρήσωμεν οὕτως· -1. γίνεται πόδες] utrumque per compend. scr. in G 2. τοῦ] τὸ G -12. ποιεῖς G 14. post δ˝ G add. ῆ 17. γίνεται G 29. post -Ϲ desunt: τοσούτων ἔσται ἡ κάθετος τοῦ τετραγώνου οὕτως G -30. γ˝ om. G - - -ἧς ἑκάστη τῶν πλευρῶν τῆς βάσεως ἀπὸ ποδῶν κδ΄, -καὶ τὸ κλίμα τῆς πυραμίδος ποδῶν ιη΄· εὑρεῖν αὐτῆς τὴν -κάθετον καὶ τὸ στερεόν· ποιῶ οὕτως· τὰ κδ΄ τῆς βάσεως -ἐχʼ ἑαυτὰ γίνονται πόδες φοϚ΄· ὧν τὸ Ϲ γίνονται πόδες -σπη΄· καὶ τὰ ιη΄ τοῦ κλίματος ποιῶ ἐφʼ ἑαυτά· γίνονται -πόδες τκδ΄· ἄρτι ὑφαιρῶ ἀπὸ τούτων τὰ σπη΄· λοιπὸν μένουσι -πόδες λϚ΄· ὧν πλευρὰ τετραγωνικὴ γίνεται πόδες Ϛ΄· - τοσούτου ἔσται ἡ κάθετος τῆς πυραμίδος. ἐπειδὴ οὖν -κάθετος ποδῶν Ϛ΄, εὕρωμεν τὸ στερεόν· ποιῶ οὕτως· τὸ γ˝ -τῆς καθέτου γίνονται πόδες β΄· ταῦτα ποιῶ ἐπὶ τὰ φοϚ΄· -γίνονται αρνβ΄· τοσούτου ἐστὶ τὸ στερεὸν τῆς πυραμίδος. -ποδῶν αρνβ΄.

-
- -
-

Πεντάγωνον μετρήσομεν οὕτως, οὗ ἑκάστη πλευρὰ ποδῶν -ι΄· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποιῶ οὕτως· τὰ ι΄ ἐφ᾿ -ἑαυτὰ γίνονται ρ΄· ταῦτα ποιῶ πεντάκις· γίνονται φ΄· ὧν -2γ˝ γίνονται ρξϚ΄ β˝· ἔσται τὸ ἐμβαδὸν ρξϚ΄ β˝. εὑρεῖν δὲ -καὶ τοῦ περιγραφομένου κύκλου τὴν διάμετρον· ἔσται ποδῶν -ιζ΄· τὰ ι΄ τῆς πλευρᾶς ἑπτακαιδεκάκις γίνονται ρο΄· ταῦτα -μερίζω ἐπὶ ι˝· γίνονται ιζ΄· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ περιγραφομένου -κύκλου ποδῶν ιζ΄. καὶ ἑκάστη πλευρὰ ποδῶν ι΄.

-
- -
-

Ἑξάγωνον δὲ μετρήσωμεν οὕτως, ἐὰν ἔχῃ τὴν διάμετρον -ποδῶν ξ΄· ἡ δὲ πλευρά ἐστι ποδῶν λ΄· ποιῶ οὕτως· τὰ λ΄ -ἐφʼ ἑαυτὰ γίνονται Ϡ΄· ταῦτα ποιῶ ἑξάκις· γίνονται ,ευ΄· -ὧν γ˝ καὶ ι˝ γίνονται βτμ΄· τοσούτων ποδῶν ὁ ἑξάγωνος.

-
- -
-

Ἄλλως δὲ πάλιν. τὴν πλευρὰν ἐφ᾿ ἑαυτὴν γίνονται -Ϡ΄· ταῦτα πολυπλασίαζε ἐπὶ τὰ ιγ΄· γίνονται πόδες α ,αψ΄· -ἄρτι μερίζω τὸ ε˝· γίνονται πόδες βτμ΄· τοσούτων ποδῶν -ἔσεαι τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Εὑρεῖν δύο χωρία τετράγωνα, ὅπως τὸ τοῦ πρώτου ἐμβαδὸν -τοῦ δευτέρου ἐμβαδοῦ ἔσται τριπλάσιον· ποιῶ οὕτως· -τὰ γ΄ κύβισον· γίνονται κζ΄· ταῦτα δὶς γίνονται νδ΄· -νῦν ἆρον μονάδα α΄· λοιπὸν νγ΄· ἔσται οὖν ἡ μὲν μία πλευρὰ -ποδῶν νϚ΄, ἡ δὲ ἑτέρα πλευρὰ ποδῶν νδ΄. καὶ τοῦ ἄλλου -1. τῶν] ἀπὸ G 2. εὑρεῖ G 9. εὕρομεν G 11. ἔστι G -16. β˝ i. e. διμοίρου, cuius nota in G ubique sic expressa 18. ἑπιτακαιδεκάκις] -ιζ G 26. α] ᾱ G 27. τὸ] τῶν G 28. ἔστω G -32. μονάδα] μ G ἔστω G - - -χωρίου οὕτως· θὲς ὁμοῦ τὰ νγ΄ καὶ τὰ νδ΄· γίνονται πόδες -ρζ΄· ταῦτα ποίει ἐπὶ τὰ γ΄ λοιπὸν γίνονται πόδες τιη΄· -ἔσται οὖν ἡ τοῦ προτέρου πλευρὰ ποδῶν τιη΄· ἡ δὲ ἑτέρα -πλευρὰ ποδῶν γ΄· τὰ ἐμβαδὰ τοῦ ἑνὸς γίνονται τμδ΄, καὶ - τοῦ ἄλλου πόδες βωξβ΄.

-
- -
-

Εὑρεῖν χωρίον χωρίου τῇ περιμέτρῳ ἴσον, τὸ δὲ ἐμβαδὸν -τετραπλάσιον· τὰ δ΄ κύβισον ἐφ᾿ ἑαυτά· γίνονται πόδες -ξδ΄· ἆρον μονάδα α΄· λοιπὸν γίνονται πόδες ξγ΄· τοσούτου -ἑκάστη τῶν περιμέτρων τῶν δύο παραλλήλων πλευρῶν. διαστεῖλαι - οὖν τὰς πλευράς· ποιῶ οὕτως· θὲς τὰ δ΄· ἆρον μονάδα -μίαν· λοιπὸν γ΄· ἡ μία οὖν πλευρὰ ποδῶν γ΄· ἡ δὲ -ἑτέρα πλευρὰ οὕτως· τῶν ξγ΄ ἆρον τὰ γ΄· λοιπὸν μένουσι -πόδες ξ΄· τοῦ δὲ ἑτέρου χωρίου ποίει οὕτως· τὰ δ΄ ἐφ᾿ -ἑαυτὰ γίνονται πόδες ιϚ΄· ἀπὸ τούτων ἆρον μονάδα μίαν· - λοιπὸν γίνονται πόδες ιε΄· τοσούτων ἔσται ἡ πρώτη πλευρά -ποδῶν ιε΄. ἡ δὲ ἑτέρα πλευρὰ οὕτως· ἆρον τὰ ιε΄ τῶν ξγ΄· -λοιπὸν γίνονται μη΄· ἔσται ἡ ἄλλη πλευρὰ ποδῶν μη΄· τὸ -δὲ ἐμβαδὸν τοῦ ἑνὸς ποδῶν ψκ΄, καὶ τοῦ ἄλλου ποδῶν ρπ΄·

-
- -
-

Ἔστω κολυμβήθρα καὶ ἐχέτω τὸ μῆκος ποδῶν ι΄ κ. τ. λ. - (V. Ster. II, 10).

-
- -
-

Ἔστω φρέαρ καὶ ἐχέτω διάμετρον ποδῶν ε΄ κ. τ. λ. (V. -ibid. 11).

-
- -
-

Ἔστω κοῦπα καὶ ἐχέτω τὴν κάτω διάμετρον ποδῶν ε΄, -τὴν δὲ ἄνω ποδῶν γ΄, τὸ δὲ ὕψος ποδῶν η΄· καὶ ἐχέτω τὸν - οἶνον ἕως ποδῶν Ϛ΄· πόσα οὖν κεράμια χωρήσει; ποιῶ οὕτως· -ἀφαιρῶ τὰ γ΄ ἀπὸ τῶν ε΄· λοιπὸν β΄· ταῦτα ἐπὶ τα -Ϛ΄ γίνονται ιβ΄· τούτων τὸ η˝ γίνονται α΄ Ϲ· καὶ ἀφαιρῶ -τὴν α΄ Ϲ ἀπὸ τῶν ε΄· λοιπὸν γ΄ Ϲ· ἔσται οὖν τὸ πλάτος ἕως -ὅπου ὁ οἶνος ἀνέβαινε ποδῶν γ΄ Ϲ. καὶ ποιῶ τὰ γ΄ Ϲ καί - τὰ ε΄· η΄ Ϲ γίνονται πόδες· ὧν Ϲ γίνεται δ΄ δ˝· καὶ ταῦτα -ἐφ᾿ ἑαυτὰ γίνονται πόδες ιη΄ ιϚ˝· ταῦτα ἑνδεκάκις γίνονται -ρ𝒢η΄ Ϲ η˝ ιϚ˝· τούτων μερίζω τὸ ιδ˝· γίνονται πόδες ιδ΄ -ζ˝ κη˝ ριβ˝ σκδ˝· ταῦτα ποιῶ ἐπὶ τὸ ὕψος, ἐπὶ τοὺς Ϛ΄ -2. pest γ΄ nonnulla interciderunt 3. 15. 17. ἔστω) G 23. eaput 92 -simile quidem est Ster. II, 12; sed tamen ita differt scriptura in G, ut his repsti -debuerit 31. ἐφὰ cum neta comp. G ἐνδεκάκις] ι?? G - - -πόδας· γίνονται πε΄ ζ˝ ριβ˝· τοσαῦτα κεράμια χωρήσει. -πε΄ ζ˝ ριβ˝.

-
- -
-

Ἔστω κοῦπα καὶ ἐχέτω τὴν ἄνω διάμετρον ποδῶν Ϛ΄ -κ. τ. λ. (V. Ster. II, 13).

-
- -
-

Ἔστω βούτις καὶ ἐχέτω τὴν ἄνω διάμετρον ποδῶν Ϛ΄ -κ. τ. λ. (V. ibid. 14).

-
- -
-

Ἀπὸ σκιᾶς εὑρεῖν κιόνος μεγάλου κ. τ. λ. (V. ibid. 31).

-
- -
-

Ὁ ῥόμβος, οὗ τὰ σκέλη ἀνὰ ποδῶν ιγ΄, ἡ δὲ διαγώνιος -ποδῶν ι΄· εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ ἐμβαδόν· ποίει οὕτως· ἤχθω -κάθετος διατέμνουσα τὴν διαγώνιον· ἡ δὲ ἀχθεῖσα ἔχει -πόδας κδ΄, καὶ γεγόνασι διαμετρήσεις ἰσοσκελῶν· ὧν τὰ -σκέλη ἀνὰ ποδῶν ιγ΄, ἡ δὲ βάσις ποδῶν ι΄, ἡ δὲ κάθετος -ἑκάστη ἀνὰ ποδῶν ιβ΄· ὡς γίνεσθαι τὸ ἐμβαδὸν ἑκάστου -τριγώνου ποδῶν ξ΄, τοῦ ὅλου ῥόμβου ὄντος δηλαδὴ ποδῶν -ρκ΄.

-
- -
-

Ἔστω οἶκος ἔχων τὸ μῆκος πόδας κ΄, καὶ τὸ πλάτος -πόδας ιγ΄ Ϲ, δεῖ δὲ γνῶναι πόσαι εἰς τοῦτον τὸν οἶκον κεραμίδες -ἀναβαίνουσιν· ἔστω δὲ ἡ κεραμὶς ποδῶν β΄, τὸ δὲ -πλάτος α΄ Ϲ· ποίει οὕτως· ἐπειδὴ κεραμὶς ἡμιπόδιον ὑποτίθεται -ὑπὸ τὴν ἑτέραν κεραμίδα, ἄφελε ἀπὸ τοῦ μήκους -τῆς κεραμίδος, εἰς ὃν τόπον κατέχει, ἔστι τὸ μῆκος -ποδῶν κ΄, τὸ δὲ πλάτος ποδῶν ιγ΄ Ϲ· πολυπλασίασον τὰ -κ΄ ἐπὶ ιγ΄ Ϲ· γίνονται σο΄· ταῦτα μέρισον εἰς τὰ β΄ δ˝· -γίνονται ρκ΄· τοσαῦται ἀναβήσονται κεραμίδες ἐπὶ τὸν οἶκον.

-
- -
-

Ἔστι δὲ καὶ ἑτέρα μέθοδος ἐπὶ τῶν κεραμίδων· ἐὰν ᾖ -οἶκος ἔχων τὸ μῆκος ποδῶν ξ΄, τὸ δὲ πλάτος ποδῶν λ΄, -ἄφελε διὰ παντὸς τὸ γ˝ μέρος τῶν ξ΄· λοιπὸν μ΄· καὶ ἔτι -ὁμοίως ἀπὸ τοῦ πλάτους, ἀπὸ τῶν λ΄, τὸ τρίτον· λοιπὸν -κ΄· καὶ πολυπλασίασον τὰ μ΄ ἐπὶ τὰ κ΄· γίνονται ω΄· τοσαῦται -κεραμίδες ἀναβήσονται ἐπὶ τὸν οἶκον.

-

Εὕρηται καὶ ταῦτα τῇ μεθόδῳ· αὕτη μία τῶν πλευρῶν τῆς -δυρρύτου στέγης οὖσα ἔχει κεραμίδας ξ΄, ἡ δὲ ἑτέρα καὶ ἴση -21. post κατέχει G habet οὐπά, sed οὐ miris ductibus scriptum; legendum -videtur ἡμιπόδιον α΄, et probaile est excidisse alia quaedam verba, -quibus longitudinis sesquipes multiplicaretur cum latitudinis sesquipede ad -summam pedum 2 1 22. τὰ] τὸ G 27. γ˝] ?? sum suprascr. —ον G -32. κεράμες (vel κεράμους, nam ου et ε saepe distingui non possunt) G - - -αὐτῇ οὖσα χωρήσει τὶς λοιπὰς ξ΄· τοῦτο δὲ καὶ ἐπὶ τοῦ κατωτέρω -προβλήματος· ἡ μὲν μία τῶν πλευρῶν τῆς στέγης ὑπογέγραπται -υ΄ αἱροῦσα κεραμίδας, ἡ δὲ ἑτέρα καὶ ἀπεναντίον νοουμένη -τὰς λοιπὰς υ΄ εἰς ἀναπλύρωσιν τῶν ω΄ λήψεται.

-
- -
-

Τρίκλινος ἤτοι ὡρεῖον, οὗ τὸ μὲν μῆκος πηχῶν κ΄ κ. τ. -λ. (V. Ster. I, 47).

-
- -
-

Τίνα μέρη τῶν ἐν τοῖς μεγέθεσι μετρήσεων -καταμετροῦντα τὰ ὅλα; -Τῶν δὲ ἐν τοῖς μεγέθεσι μετρήσεων μέρη κ. τ. λ. (V. - Def. 130).

-
- -
-

Τί τῶν εἰρημένων ἕκαστον δύναται; -Κατὰ μὲν τὴν παλαιὰν ἔκθεσιν παραλιπόντες τὰ περισσὰ -κ. τ. λ. ( V. ibid. 131).

-
- -
-

Ἐν συντόμῳ δὲ ἔχει ἕκαστον κ. τ. λ (V. ibid. 32).

-
- -
-

Εὐθυμετρικά, ἐμβαδομετρικὰ καὶ στερεομετρικά, -Ὁ παλαιστὴς ὁ εὐθυμετρικὸς κ. τ. λ. (V. ibid. 133).

-
- -
-

Ἥρωνος ἀρχὴ τῶν γεωμετρουμένων.

-

Καθὼς ἡμᾶς ὁ παλαιὸς διδάσκει λόγος, οἱ πλεῖστοι -κ. τ. λ. (V. Geom. 2).

-
- -
-

Ἥρωνος μετρικά.

-

Τὸ ἰούγερον ἔχει ἀκαίνας σ΄ γεϊκῶν ποδῶν βυ΄· μήκους -γὰρ ἔχει ἀκαίνας κδ΄· διαιρεῖται δὲ εἰς κ΄ μέρη ἀνοὰ ιβ΄, -γίνονται πόδες σμ΄· πλάτους δὲ ἔχει δώδεκα ἀκαίνας, γίνονται -πόδες ρκ΄· ἐὰν δὲ τὸ μῆκος ἐπὶ τὸ πλάτος, γίνονται - πόδες β ,ηω΄. ἡ ἄκαινα πόδας ἔχει ιβ΄, γίνονται παλαισταὶ -μη΄. ὁ ποὺς ἔχει παλαιστάς δ΄, δακτύλους ιϚ΄. ὁ πῆχυς -ὁ εὑθυμετρικὸς ἔχει πόδα ἕνα Ϲ· ὁ πῆχυς ὁ λιθικὸς ἔχει -ὁμοίως πόδα α΄ Ϲ, δακτύλους κδ΄.

-

Ἐὰν τὸ πλάτος τοὺς κδ΄ ἐπὶ τοὺς κδ΄, γίνονται δάκτυλοι - φοϚ΄· τούτους ἐπὶ τὸ πάχος γίνονται ἀγελαῖοι δάκτυλοι -α ,γωκδ΄, ξέσται ὑγροὶ μη΄. ξηρὸς δὲ χωρεῖ μο. ῧ Ἰταλικοὺς -λε΄· ἐπὶ λε΄ γίνονται ασκε΄· καὶ ταῦτα πολυπλασίασον ἑνδεκάκις· -γίνονται α,γυοε΄.

-23. δώδεκα] ∠ G 25. β,ηω΄] ,βῶ G 26. μη΄] μ G 30. φοβ G -31. ξηρὸς] an ξηροὺς ? -
- - -
-

Μέτρησις χωρῶν.

-

Ἔστω χώρα τρίγωνος κ. τ. λ. (V. Mensur. 54).

-
- -
-

Τρίγωνον χώραν κ. τ. λ. (V. ibid. 55).

-
- -
-

Στρογγύλην χώραν κ. τ. λ (V. ibid. 56).

-
- -
-

Χώραν μετρήσωμεν. ἥτις ἔχει κ. τ. λ. (V. ibid. 57).

-
- -
-

Χώραν ἑξάγωνον κ. τ. λ. (V. ibid. 58).

-
- -
-

Χώραν ἑτεροπλατοῦσαν κ. τ. λ. (V. ibid. 59).

-
- -
-

Ἔστι δὲ ἡ λιπαρὰ γῆ ἐνσπόρου καὶ γεωμένων· ἡ μελάγγεως -γῆ ἡ παρὰ πᾶσιν ἐπαινουμένη, οἵα στέγει ὑετόν· -ταύτης μετρεῖται ἰούγερα ρ΄ γεϊκὸν ἓν τῆς μελαγγέου καὶ -λιπαρᾶς· καὶ τῆς ποταμοχόου ταύτης μιᾶς ἑκατοστῆς ἡ γεωμετρία -ἐν ἰσότητι μετρεῖ ἰούγερα ρ΄ γεϊκὸν ἕν· τῆς δὲ ὑπογέου -ἤτοι βαθυγέου μετρεῖ ἰούγερα ρκε΄ γεϊκὸν ἕν· τῆς δὲ -ἐρυθρᾶς ἤτοι κοκκίνου μετρεῖ ἰούγερα ρκε΄ γεϊκὸν ἕν· τῆς -δὲ παγάδος μετρεῖ ἰούγερα ρλγ΄ γεϊκὸν ἕν· τὴν δὲ ὑπὸ ποταμοῦ -ἐπιψαμμιζομένην μετρεῖ ἰούγερα * * ὀκτὼ γεϊκὸν ἕν· -τὴν δέ γε τραχεῖαν καὶ ἀμμώδη μετρεῖ ἰούγερα σν΄ γεϊκὸν -ἕν.

-
- -
-

Ἄμπελον νεοκέντητον μετρεῖ ἰούγερα ρ΄ γεϊκὸν ἕν· ἔρρουν -ἔρρειθρον μετρεῖ ἰούγερα β΄ γεϊκὸν ἕν· εὐνιτρόγεων -μετρεῖ ἰούγερα ρ΄ κεφαλὴ μία· χορτοκοπίου ἰούγερα ρκε΄ -κεφαλὴ μία· τὸ ἰούγερον ἔχει πήχεις ρλγ΄ γ″.

-
- -
-

Μέτρησις ἀσβέστου.

-

Λάκκον ἀσβέστου κ. τ. λ. (V, Mensur. 2).

-
- -
-

Μέτρησις φρέατος.

-

Φρέαρ μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. ibid. 3).

-
- -
-

Μέτρησις καμάρας.

-

Ἔστω καμάρα ἔχουσα κ. τ. λ. (V. ibid. 16).

-
- -
-

Μέτρησις πλοίου.

-

Πλοῖον μετρήσωμεν οὕτως· ἔστω κ. τ. λ. (V. ibid. 17).

-
- -
-

Ἄλλη μέτρησις πλοίου.

-

Πλοῖον μετρήσωμεν οὕτως· ἐὰν ἔχῃ κ. τ. λ (V. ibid. 18).

-10. ταύτης] ταύτῃ G ρ΄] ρ cum suprascr. —ον G μελαγγίου G -16. * *] numerus in G mutilatus et corruptus 19. ἐῤῥουν sic G; forsitan -εὔρουν 20. β΄ corruptum; forsitan σ΄ -
- - -
-

Μέτρησις κολύμβου.

-

Κόλυμβον μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. ibid. 19).

-
- -
-

Μέτρησις κινστέρνης.

-

Ἔστω κινστέρνα κ. τ. λ. (V. ibid. 20).

-
- -
-

Ἄλλως περὶ κινστέρνης.

-

Εἰς κινστέρναν ἐπέρρεε κ. τ. λ. (V. ibid. 21).

-
- -
-

Μέτρησις κολυμβήθρας.

-

Κολυμβήθραν μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. ibid. 22).

-
- -
-

Οὐγκιασμὸς ὕδατος.

-

Οὐγκιασμοῦ ὕδατος γνωριζομένου κ. τ. λ. (V. ibid. 23).

-
- -
-

Μέτρησις χώρων.

-

Ἔστω χώρα τρίγωνος κ. τ. λ (V. supra 96 et Mensur. 54).

-
- -
-

Τρίγωνον χώραν κ. τ. λ. (V. supra 97 et Mens. 55).

-
- -
-

Στρογγύλην χώραν κ. τ. λ. (V. supra 98 et Mens. 56).

-
- -
-

Χώραν μετρήσωμεν, ἥτις ἔχει κ. τ. λ. (V. supra 99 et -Mens. 57).

-
- -
-

Χώραν ἑξάγωνον κ. τ. λ. (V. supra 100 et Mens. 58).

-
- -
-

Χώραν ἑτεροπλατοῦσαν κ. τ. λ. (V. supra 101 et Mens. 59).

-
- -
-

Ἥρωνος περὶ μέτρων.

-

Τῶν μὲν μέτρων ἐστὶν εἴδη γ΄ κ. τ. λ. (V. Mens. 1).

-
- -
-

Μέτρος ἀσβέστου.

-

Λάκκον ἀσβέστου κ. τ. λ. (V. supra 104 et Mens. 2).

-
- -
-

Μέτρησις φρέατος.

-

Φρέαρ μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. supra 105 et Mens. 3).

-
- -
-

Μέτρησις λίθου τετραγώνου.

-

Λίθον τετράγωνον μετρήσωμεν οὕτως κ. τ. λ. (V. Mens. 4).

-
- -
-

Μέτρησις λίθου στρογγύλου.

-

Λίθον στρογγύλον κ. τ. λ. (V. ibid. 5).

-
- -
-

Μέτρησις ξύλου τετραγώνου.

-

Ἔστω ξύλον τετράγωνον κ. τ. λ. (V. ibid. 6).

-
- -
-

Μέτρησις ξύλου στρογγύλου.

-

Ξύλον στρογγύλον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 7).

-
- - -
-

Μέτρησις ξύλου μειούρου.

-

Ξύλον μείουρον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 8).

-
- -
-

Μέτρησις ξύλου ἰσοπλεύρου.

-

Ξύλον ἰσόπλευρον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 9).

-
- -
-

Μέτρησις σχεδίας.

-

Σχεδίαν μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 10).

-
- -
-

Μέτρησις τοίχου.

-

Τοῖχον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 12).

-
- -
-

Μέτρησις σκούτας στρογγύλης.

-

Εστω ἡμᾶς μετρῆσαι κ. τ. λ. (V. ibid. 14).

-
- -
-

Μέτρησις πύργου.

-

Πύργον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. ibid. 15).

-
- -
-

Μέτρησις καμάρας.

-

Ἔστω καμάρα ἔχουσα κ. τ. λ. (V. supra 106 et Mens. 16).

-
- -
-

Μέτρησις πλοίου.

-

Πλοῖον μετρήσωμεν οὕτως· ἐὰν ἔχῃ κ. τ. λ. (V. supra 108 -et Mens. 18).

-
- -
-

Μέτρησις κινστέρνης.

-

Ἔστω κινστέρνα εἰς ἣν κ. τ. λ. (V. supra 110 et Mens. 20).

-
- -
-

Ἄλλως περὶ κινστέρνης.

-

Εἰς κινστέρναν ἐπέρρεε κ. τ. λ. (V. supra 111 et Mens. 21).

-
- -
-

Μέτρησις κολυμβήθρας.

-

Κολυμβήθραν μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V.supra 112 et Mens. 22).

-
- -
-

Οὐγκιασμὸς ὕδατος.

-

Οὐγκιασμοῦ ὕδατος γνωριζομένου κ. τ. λ. (V. supra 113 -et Mens. 23).

-
- -
-

Μέτρησις ἱπποδρομίου.

-

Ἱπποδρόμιον μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. Mens. 26).

-
- -
-

Μέτρησις τμήματος μείζονος ἡμικυκλίου.

-

Ἔστω τμῆμα κ. τ. λ. (V. ibid. 29).

-
- -
-

Μέτρησις τμήματος ἐλάττονος ἡμικυκλίου.

-

Οὗ ἡ βάσις κ. τ. λ (V. ibid. 30).

-
- - -
-

Ἄλλως ἡ ψῆφος.

-

Ποίει τὴν κάθετον κ. τ. λ. (v. ibid. 31).

-
- -
-

Μέτρησις κύκλου.

-

Ἔστω κύκλος κ. τ. λ. (V. ibid. 35).

-
- -
-

Μέτρησις σφαίρας.

-

Ἔστω σφαῖρα κ. τ. λ. (V. ibid. 36).

-
- -
-

Μέτρησις τεταρτημορίου κόγχης.

-

Ἔστω τέταρτον μόριον κ. τ. λ. (V. ibid. 38).

-
- -
-

Μέθοδος καθολικὴ ἐπὶ τῶν πολυγόνων οὕτως.

-

Ἔστω πεντάγωνος, οὗ διάμετρος ποδῶν κ΄· εὑρεῖν αὐτοῦ -τὴν πλευρὰν οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον καθολικῶς -τριπλασιάζεις γ· γίνονται πόδες ξ΄· καὶ μερίζω παρὰ τὸν -ε΄· γίνονται πόδες ιβ΄ τοσούτων ποδῶν ἐστιν ἡ πλευρὰ τοῦ -πενταγώνου.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν τοῦ αὐτοῦ πενταγώνου -ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· πάντοτε -τὴν πλευρὰν πεντάκις· γίνονται ξ΄· ἄρτι μερίζω καθολικῶς· -ὧν γ″ γίνονται πόδες κ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος -τοῦ πενταγώνου.

-
- -
-

Ἔστω ἑξάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποίει οὕτως· πάντοτε, καθὼς -προεῖπον, τὴν διάμετρον καθολικῶς τριπλασιάζεις· γίνονται -πόδες ξ΄· καὶ μέριζε· ὧν Ϛ″, ἐπειδὴ ἑξάγωνός ἐστι, γίνονται -ἡ πλευρὰ πόδες ι΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ πλευρὰ - τοῦ ἑξαγώνου.

-
- -
-

Ἐὰν θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ -αὐτοῦ ἑξαγώνου, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· πάντοτε τὴν -πλευρὰν ποίει ἑξάκις, ἐπειδὴ ἑξάγωνός ἐστι· γίνονται πόδες -ξ΄· ἄρτι μέριζε καθολικῶς ὧν γ″ γίνονται πόδες κ΄· - τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ἑξαγώνου.

-
- -
-

Ἔστω ἑπτάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποίει οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον -καθολικῶς τριπλασίαζε· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι -17. πεντάκις] ε G 18. 24. 30. ἔστω G 33. πολυπλασίαζε G - - -μέριζε παρὰ τὴν πολύγωνον, τουτέστι παρὰ τὸν ζ΄· γίνονται -η΄ Ϲ ιδ″· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ πλευρὰ τοῦ -ἑπταγώνου.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς -τοῦ αὐτοῦ ἑπταγώνου, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· πάντοτε -τὴν πλευρὰν ἑπτάκις, ἐπειδὴ ἑπτάγωνός ἐστι· γίνονται πόδες -ξ΄· ἄρτι μέριζε καθολικῶς· ὧν γ″ γίνονται κ΄· τοσούτων -ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ἑπταγώνου.

-
- -
-

Ἔστω ὀκτάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποιῶ οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον -πεντάκις· γίνονται πόδες ρ΄· ἄρτι μερίζω· ὧν ιβ″ -γίνονται πόδες η΄ Ϲ.

-
- -
-

Ἐὰν θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ποίει -τὸ ἀνάπαλιν· πάντοτε τὴν πλευρὰν δωδεκάκις· γίνονται -πόδες ρ΄· καὶ μερίζω καθολικῶς, ὡς προεῖπον: ὧν ε″ γίνονται -πόδες κ΄. ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ὀκταγώνου ποδῶν κ΄.

-
- -
-

Ἔστω ἐννάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποίει οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον -τριπλασιάζω· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω· ὧν -θ″ γίνονται πόδες Ϛ΄ β″· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ πλευρὰ -τοῦ ἐνναγώνου.

-
- -
-

Ἐὰν θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τοῦ -αὐτοῦ ἐνναγώνου, ποίει τὸ ἀνάπαλιν· τὴν πλευρὰν ἐννάκις· -γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω καθολικῶς· ὧν γ″ γίνονται -κ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ ἐνναγώνου.

-
- -
-

Ἔστω δεκάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευρὰν οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον -τριπλασιάζεις· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω· ὧν ι″ γίνονται -πόδες Ϛ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ πλευρὰ τοῦ δεκαγώνου.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς -τοῦ αὐτοῦ δεκαγώνου, ποίει οὕτως τὸ ἀνάπαλιν· τὴν πλευρὰν -δεκάκις· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι μερίζω καθολικῶς τὸ γ”· -1. πολύγωνον] lege πολυγώνου ὀνομασίαν coll cap. 162 2. 8. 16. -20. 25. 29. ἔστω G 6. ἑπτάκις] ζ G 7. γ”] Γ cum suprascr. -ον G -9. ὁ aute ὀκτάγωνος add. G 11. πεντάκις] ἓ G 14. δωδεκάκις] ιβ G -23. ἐννάκις] Θ G 32. τὸ γ”] C Γ G - - -γίνονται πόδες κ΄· τοσούτων ποδῶν ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ -δεκαγώνου.

-
- -
-

Ἔστω ἑνδεκάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κβ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποιῶ οὕτως· καθολικῶς τὴν διάμετρον - τριπλασιάζω· γίνονται πόδες ξϚ΄· ἄρτι μερίζω· ὧν -ια″ γίνονται Ϛ΄· ἔσται ἡ πλευρὰ ποδῶν Ϛ΄.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν τοῦ αὐτοῦ ἑνδεκαγώνου -ἀπὸ τῆς πλευρᾶς, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· τὴν πλευράν -ἑνδεκάκις· γίνονται πόδες ξϚ΄· καὶ μέριζε καθολικῶς· - ὧν γ″ γίνονται πόδες κβ΄· ἔσται ἡ διάμετρος ποδῶν κβ΄·

-
- -
-

Ἔστω δωδεκάγωνος καὶ ἐχέτω τὴν διάμετρον ποδῶν κ΄· -εὑρεῖν αὐτοῦ τὴν πλευράν· ποιῶ οὕτως· πάντοτε τὴν διάμετρον -τρισσάκις· γίνονται πόδες ξ΄· ἄρτι καθολικῶς μερίζω· -ὧν ιβ″ γίνονται πόδες ε΄· ἔσται ἡ πλευρὰ ποδῶν ε΄.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ θέλῃς τὴν διάμετρον εὑρεῖν ἀπὸ τῆς πλευρᾶς -τοῦ αὐτοῦ δωδεκαγώνου, ποίει τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· τὴν πλευρὰν -δωδεκάκις· γίνονται πόδες ξ΄· καὶ μερίζω καθολικῶς· -ὧν γ″ γίνονται πόδες κ΄· ἔσται ἡ διάμετρος τοῦ δωδεκαγώνου -ποδῶν κ΄.

-
- -
-

Ὁμοίως καὶ οἱουδήποτε πολυγόνου ἐὰν δοθῇ σοι ἡ -διάμετρος, πάντοτε καθολικῶς τριπλασίαζε τὴν διάμετρον -γίνονται πόδες· καὶ συναχθέντα μέριζε παρὰ τὴν ὀνομασίαν -τῶν πολυγώνων, καὶ ἕξεις τὴν πλευρὰν τοσούτου -ἀποφήνασθαι.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς εὑρεῖν τὴν διάμετρον, ποίει -τὸ ἀνάπαλιν οὕτως· πάντοτε τὴν πλευρὰν πολυπλασίαζε -ἐπὶ τὴν ὀνομασίαν τῶν πολυγόνων· οἷον ἐὰν ᾖ τρισκαιδεκάγωνος, -ποίει τρισκαιδεκάκις καὶ ἕξεις τὴν διάμετρον -ποδῶν.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ τεσσαρεσκαιδεκάγωνος ἢ πεντεκαιδεκάγωνος ἢ -ἑκκαιδεκάγωνος ἢ ὁσονδήποτε, ποίει καθὼς προγέγραπται· -ἀπὸ τῆς διαμέτρου τὴν πλευρὰν καὶ ἀπὸ τῆς πλευρᾶς τὴν -1. 6. 10. 14. 18. ἔστω G 8. ποιεῖς G 9. ἑνδεκάκις] ια G 10. κβ΄] -κη cum suprascr. -ὼ G 14. ποδῶν] πόδας G 17. δωδεκάκις] ιβ G -27. ᾖ] ἡ G τρισκαιδεκάκις] ι?? G 31. ἑξκαιδεκάγωνος G ὅσων δήποτε -G 32. διαμέτρου] δὲ G - - -διάμετρον, καθολικῶς τῇ αὐτῇ μεθόδῳ χρῶ· καὶ τοσούτου -ἀποφαίνου, καὶ ἕξεις ἀδιασφάλτους τὰς μεθόδους.

-
- -
-

Εὐκλείδου εὐθυμετρικά.

-

Τῶν εὐθυμετρικῶν διαστημάτων μέτρα ἐστὶ τάδε· δάκτυλος, -παλαιστής, σπιθαμή, πούς, πῆχυς, βῆμα, ὀργυιά, -ἄκαινα, πλέθρον, στάδιον, μίλιον. τούτων δὲ ἐλάχιστόν ἐστι -δάκτυλος. ἔχει μὲν ὁ παλαιστὴς δακτύλους δ΄, οὐγγίας γ΄. -ἡ δὲ σπιθαμὴ ἔχει παλαιστὰς γ΄, δακτύλους ιβ΄, οὐγγίας -θ΄. ὁ δὲ ποὺς ἔχει παλαιστὰς δ΄, δακτύλους ιϚ΄, οὐγγίας -ιβ΄. ὁ πῆχυς ἔχει πόδα α΄ Ϲ. τὸ βῆμα ἔχει πήχεις β΄, -πόδας γ΄. ἡ ὀργυιὰ ἔχει πήχεις δ΄, πόδας Ϛ΄. ἡ ἄκαινα -ἔχει πήχεις Ϛ΄ β″, πόδας ι΄. τὸ δὲ πλέθρον τὸ εὐθυμετρικὸν -ἔχει πήχεις ξϚ΄ β″, πόδας ρ΄. τὸ στάδιον ἔχει πλέθρα -Ϛ΄, ὀργυιὰς ρ΄. πήχεις υ΄. πόδας χ΄. τὸ μίλιον ἔχει -στάδια ζ΄ Ϲ, πόδας δφ΄· τὸ δὲ Ῥωμαϊκὸν μίλιον ἔχει πόδας -ευ΄ τὸ καλούμενον παῤ αὐτοῖς.

-
- -
-

Τοῦ δὲ ποδός ἐστιν εἴδη γ΄· εὐθυμετρικός, ἐπίπεδος, -στερεός. εὐθυμετρικὸς μέν ἐστιν ὁ ἔχων μῆκος καὶ πλάτος· -τούτῳ δὲ τὸ μῆκος καταμετρεῖται. ἐπίπεδός ἐστιν ὁ -ἔχων μῆκος ποδὸς α΄, πλάτος ποδὸς α΄· τούτῳ μὲν τὰ ἐπίπεδα -σχήματα καταμετρεῖται. ὁ δὲ στερεὸς ποὺς ἔχει μῆκος -ποδὸς α΄, πλάτος ποδὸς α΄, βάθος ποδὸς α΄· τούτῳ -δὲ τὰ στερεὰ σχήματα καταμετρεῖται· χωρεῖ δὲ ὁ στερεὸς -ποὺς κεράμιον α΄, μοδίους γ΄· ἕκαστος μόδιος ἀπὸ ξεστῶν -Ἰταλικῶν ἀριθμῷ ιϚ΄.

-
- -
-

Τριγώνου ἰσοπλεύρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν -ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ ιγ΄· ὧν λ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἄλλως δὲ πάλιν. τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν, καὶ τῆς -βάσεως τὸ ἥμισυ ἐφʼ ἑαυτό· ὕφελε ἀπὸ τῶν συναχθέντων, -καὶ τῶν καταλειφθέντων ποίει πλευρὰν τετραγωνικήν· ἔσται -ἡ κάθετος.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ ζητήσωμεν ἄλλου τριγώνου τὸ ἐμβαδὸν οἱουδηποτοῦν, -13. πλέθρα Ϛ΄] πο Ϛ cum suprascr. χ G 18. καὶ πλάτος] ποδὸς α΄ -conieci in Metrol. scr. rel. p. 198 19. τούτῳ] τούτου G 20. τούτῳ] -ταῦτα G 22. βάθος ποδὸς α΄ om. G τούτῳ] τούτου G 26. Τριγώνιον -G 27. 30. ἔστω G 29. ὕφειλον G - - -πάντοτε ποίει τὴν βάσιν ἐπὶ τὴν κάθετον· ὧν -μέριζε Ϲ· ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Τετραγώνου ἰσοπλεύρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν -ἐφʼ ἑαυτήν, καὶ ἕξεις τὸ ἐμβαδόν. ἐὰν δὲ τὴν διαγώνιον - τοῦ αὐτοῦ τετραγώνου, δὶς τὸ ἐμβαδόν· ὧν πλευρὰ -τετραγωνική.

-
- -
-

Τετραγώνου ἑτερομήκους τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν -ἐπὶ τὴν πλευράν· ἔσται τὸ ἐμβαδόν. ἐὰν δὲ τὴν διαγώνιον -τοῦ αὐτοῦ ἑτερομήκους, ἑκάστην πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· - μίξαι· ὧν πλευρὰ τετράγωνος ἔσται ἡ διαγώνιος.

-
- -
-

Πενταγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· -ταῦτα ἐπὶ τὰ ε΄· ὧν τρίτον ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἑξαγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· -ταῦτα ἐπὶ τὰ Ϛ΄· ὧν γ″ καὶ ι″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἑπταγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλειρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· -ταῦτα ἐπὶ τὰ μγ΄· ὧν ιβ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ὀκταγώνου εὑρεῖν τὸ ἐμβαδόν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· -ταῦτα ἐπὶ τὰ κθ΄· ὧν τὸ Ϛ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἐνναγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· - ταῦτα ἐπὶ τὰ με΄· ὧν β” ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἄλλως δὲ πάλιν. τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ -λη΄· ὧν τὸ Ϛ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν. αὕτη ἡ ἀκριβεστέρα ἐστίν.

-
- -
-

Ἑνδεκαγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· -ταῦτα ἐπὶ τὰ ξϚ΄· ὧν ζ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Δωδεκαγώνου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν πλευρὰν ἐφʼ ἑαυτήν· -ταῦτα ἐπὶ τὰ με΄· ὧν δ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Κύκλου ἀπὸ τῆς διαμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· ποίει -τὴν διάμετρον ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ ια΄· ὧν ιδ″ ἔσται -τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Κύκλου τὴν περίμετρον εὑρεῖν· τὴν διάμετρον τριπλασίασον -καὶ πρόσβαλε τὸ ζ″ τῆς διαμέτρου, καὶ ἕξεις τὴν -περίμετρον.

-2. 8. 10. 12. 18. 22. 24. 26. 28. ἔστω G 2. μέριζε Ϲ] νϹ G 10. μίξας -descripsi e G 14. 20. ἔσται G 16. ἔσται cum suprascr. ω G -17. Ὀκταγωνίου G 20. β″] lege Ϲ, quod magis convenit cum ea ratione -quae Geom. 102, 7 et 105, 12 traditur 22. τὸ Ϛ″ om. G 23. ἀφ᾿  G -25. Δυοδεκαγώνου G 28. ἐφʼ ἑαυτήν]  ἐφε cum nota compend. G -
- - -
-

Ἄλλως δὲ πάλιν. τὴν διάμετρον ἐπὶ τὰ κβ΄ πολυπλασιάσας -μέριζε· ὧν ζ″.

-
- -
-

Ἀπὸ τῆς περιμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· ποίει τὴν -περίμετρον ἐφ᾿  ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ ζ΄· ὧν πη″ ἔσται τὸ -ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἀπὸ περιμέτρου καὶ διαμέτρου, τουτέστιν ἐὰν μίξω -τὴν διάμετρον καὶ τὴν περίμετρον, τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· ποίει -οὕτως· ἀπὸ διαμέτρου καὶ περιμέτρου χωρίσαι τὴν διάμετρον -καὶ τὴν περίμετρον· ποίει οὕτως· τὰς ἀμφοτέρας -φωνὰς ἐπὶ τῶν νζ΄· καὶ μέριζε· ὧν κθ″· ἕξεις τὴν διάμετρον· -καὶ τὰ ὑπολειφθέντα ἔσται ἡ περίμετρος. τὸ ἥμισυ -τῆς διαμέτρου ἐπὶ τὸ ἥμισυ τῆς περιμέτρου πολυπλασίασον, -καὶ ἕξεις τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν ἀπὸ τῆς διαμέτρου· τὴν διάμετρον -ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἑνδεκάκις· ὧν κη″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Τὴν περίμετρον εὑρεῖν· τὴν διάμετρον ἐπὶ τὰ κβ΄ πολυπλασίαζε -καὶ μέριζε· ὧν ιδ″ ἔσται ἡ περίμετρος.

-
- -
-

Ἀπὸ τῆς περιμέτρου εὑρεῖν τὴν διάμετρον· τὴν περίμετρον -ἐπὶ τὰ ιδ΄· ὧν κβ″ ἔσται ἡ διάμετρος.

-
- -
-

Ἀπὸ περιμέτρου τὸ ἐμβαδὸν εὑρεῖν· τὴν περίμετρον -ἐφʼ ἑαυτήν· ταῦτα ἐπὶ τὰ ζ΄· ὧν μδ″ ἔσται τὸ ἐμβαδόν.

-
- -
-

Ἀπὸ τοῦ ἐμβαδοῦ τὴν περίμετρον εὑρεῖν· ποίει τὸ ἐμβαδὸν -ἐπὶ τὰ μδ΄· καὶ μέριζε· ὧν ζ″· καὶ τῶν γινομένων -λάμβανε πλευρὰν τετραγωνικήν· ἔσται ἡ περίμετρος.

-
- -
-

Ἀπὸ τοῦ ἐμβαδοῦ τὴν διάμετρον εὑρεῖν· ποίει τὸ ἐμβαδὸν -ἐπὶ τὰ κη΄· καὶ μέριζε· ὧν ια″· καὶ τῶν συναχθέντων -λάμβανε πλευρὰν τετραγωνικήν· ἔσται ἡ διάμετρος.

-
- -
-

Πιθοειδὲς σχῆμα μετρήσωμεν κ. τ. λ. (V. Ster. II, 26).

-
- -
-

Πίθου σφαιροειδοῦς ἡ πρὸς τὸ χεῖλος διάμετρος κ. τ. λ. -(V. ibid. 27).

-
- -
-

Ἄλλου πίθου ἡ κάτω διάμετρος κ. τ. λ. (V. ibid. 28).

-
- -
-

Ἔστω λουτὴρ στρογγύλος κ. τ. λ. (V. ibid. 29).

-1. κβ΄] κη G 4. ἐφε cum nota comp. G 4. 15. 17. 19. 24. 27. ἔστω G -6. μίζω G 9. ποιῶν G 10. νζ vel μζ G 15. ἑνδεκάκις] ιᾶ G -20. ἐμβαδὸν] ἕβδομον G 21. ἐστι G 23. γιναμένων G 25. διάμετρον] -περίμετρον G 26. ια″] ῑ G -
- - -
-

Κολυμβήθρας καὶ φρέατος καὶ κούπας καὶ κίονος κ. τ. λ. -(V. ibid. 8).

-
- -
-

Οἷον ἔστω κολυμβήθρα κ. τ. λ (V. ibid. 9).

-
- -
-

Μέτρησις τετρασείρου, οὗ ἡ διάμετρος ποδῶν θ΄ Ϲ, ἡ - δὲ κάθετος ζ΄, τὸ δὲ μῆκος ποδῶν ιγ΄· σύνθες τὴν διάμετρον -καὶ τὸ μῆκος· ὧν τὸ Ϲ· ταῦτα ἐφʼ ἑαυτά· καὶ ταῦτα -πάλιν ἑνδεκάκις γίνονται πόδες ατ𝒢α΄ Ϲ· ὧν τὸ ιδ″ γίνονται -πόδες 𝒢θ΄ δ″· ταῦτα ἐπὶ τὴν κάθετον γίνονται χ𝒢δ΄ -Ϲ δ″· καὶ τούτων πρόσθες τὸ ιδ″· γίνονται πόδες μθ΄ Ϲ· - ὡς γίνεσθαι ὕψους ψμα΄ Ϲ. ἐὰν δὲ θέλῃς εὑρεῖν αὐτοῦ τὸ -βησαλικόν, θὲς τὴν διάμετρον· γίνονται πόδες ια΄ δ″· ταῦτα -τρισσάκις καὶ τὸ ζ″· γίνονται πόδες λε΄ δ″· ταῦτα ἐπὶ τὴν -κάθετον γίνονται πόδες σμϚ΄ Ϲ δ″.

-
- -
-

Ἄλλη μέτρησις τετρασείρου, ου τὸ μῆκος ποδῶν Ϛ΄ καὶ - τὸ πλάτος ποδῶν Ϛ΄ καὶ ἡ κάθετος ποδῶν γ΄· εὑρεῖν αὐτοῦ -τὸ στερεόν· ποιῶ οὕτως· τὴν διάμετρον ἐπὶ τὸ μῆκος -γίνονται λϚ΄· ταῦτα ἑνδεκάκις γίνονται τ𝒢Ϛ΄· ὧν τὸ ιδ″ γίνονται -κη΄ δ″· ταῦτα ἐπὶ τοὺς γ΄ τῆς καθέτου γίνονται -πόδες πδ΄ Ϲ δ″· καὶ τὰ ιη΄ δ″ ὁμοῦ γίνονται πόδες ργ΄· - τοσούτων ποδῶν ἔσται τὸ στερεὸν τοῦ κενώματος. καὶ πόσων -ἡ ἐπιφάνεια τοῦ αὐτοῦ τετρασείρου; ποιῶ οὕτως· λάμβανε -τὴν περίμετρον ἀπὸ τῆς διαμέτρου· γίνονται πόδες ιθ΄ παρὰ -τὸ ζ″ ταῦτα ποιῶ ἐπὶ τὴν κάθετον τῶν γ΄ ποδῶν· γίνονται -νϚ΄ Ϲ ιδ″· τοσούτων ἔσται ἡ ἐπιφάνεια τοῦ μέτρου.

-
- -
-

Μέτρησις ὀκταγώνου.

-

Εστω ὀκτάγωνον ἰσόπλευρον καὶ ἰσογώνιον καταγράψαι· -ποίει τετράγωνον σχῆμα καὶ βλέπε αὐτοῦ τὴν διάγωνον· -καὶ ὅταν εὕρῃς τὸ ἥμισυ τῆς διαγώνου, λάμβανε ἀπὸ γωνίας -εἰς γωνίαν, καὶ εὑρίσκεις στῆσαι τὰς πλευράς.

-
- -
-

Μέτρησις ὁρίων διαφόρων.

-

Σῖτος ἀπόθετος ἀποτεθεὶς πρὸ φανεροῦ χρόνου εὑρέθη -7. ἑνδεκάκις] ιᾶ G 8. δ″] δ cum suprascr. —ον G 10. ψμα΄ Ϲ] -immo vero ψμδ΄ δ″ 12. ζ″] ξ G 13. σμϚ΄ Ϲ δ″ om. G 17. ἑνδεκάκις] -ιᾶ G τ𝒢?? G 18. τοὺς] τῆσ G 20. πόσον G 22. παρὰ -τὸ ζ″] πε΄ τῶν ζ G 24. δ″] δ G ἔστω G 27. ποιεῖ G αὐτὸν G -30. ὁρίων] conf. ὡρεῖον supra 89 (Ster. I, 47) - - -εἰς τὸν στερεὸν πόδα μοδίων β΄ Ϲ ἀπὸ ξεστῶν κβ΄· γίνονται -ξέσται Ἰταλικοὶ νε΄. ἀπὸ κ΄ ἐπιβάλλει εἰς τὸν στερεὸν -πόδα λίτρας 𝒢α΄ β″. ἐν δὲ προσφάτως ἀποτεθέντι ἐν τοῖς -ὁρίοις εὑρέθησαν εἰς τὸν στερεὸν πόδα μόδιοι β΄ ξεστῶν -μδ΄ καὶ οὐγγιῶν κ΄. γίνονται λίτραι π΄, ὅπερ ὅριον ἐμετρήθη.

-
- -
-

Ὅριον κριθῶν ἀποκειμένων πρὸ φανεροῦ χρόνου· καὶ -εὑρέθησαν εἰς τὸν στερεὸν πόδα τῶν κριθῶν μόδιοι β΄ Ϲ -ἀπὸ ξεστῶν κβ΄ ἐξ οὐγγιῶν κ΄· γίνονται λίτραι 𝒢α΄ β″. ἐν -δὲ ταῖς προσφάτως ἀποτεθείσαις κριθαῖς εὑρέθησαν εἰς τὸν -στερεὸν πόδα ξέσται Ἰταλικοὶ μη΄ Ϲ Ϛ″ οὐγγιῶν κ΄· γίνονται -λίτραι π΄ Ϲ γ″. οἴνου εἰς τὸν στερεὸν πόδα †Ἰταλικοὺς -λϚ΄ γίνονται ξ μ ιη. λάρδου εἰς πόδα α΄ λίτραι οε΄. -ταῦτα δὲ ἐξαγιάσθησαν ἐπὶ Μοδέστου τηνικαῦτα ὄντος -ὑπάρχου πραιτωρίων.

-
- -
-

Μέτρησις φούρνου.

-

Φοῦρνον μετρήσωμεν οὕτως· οὗ τὸ ἔμφυτον μοδίων ι΄· -ταύτα τὰ ι΄ κυβισθήσεται· ταῦτα ἑνδεκάκις· τούτων τὸ μβ″· -τὸ δὲ βασιλικόν· σύνθες τὴν διάμετρον καὶ τὰ πάχη· ταῦτα -κύβισον.

-
- -
-

Μέτρησις ὄντος σίτου ἐξ ἀποθέσεως.

-

Ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μοδίους γ΄· ἕκαστος μόδιος ἀπὸ -ξεστῶν ιϚ΄· γίνονται ξέσται μη΄· ἕκαστος ξέστης ἀπὸ οὐγγιῶν -κ΄.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν ιη΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει σίτου -μοδίους β΄ Ϲ Ϛ”.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν κ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μοδίους -β΄ γ″ ιε″.

-1. τὸν] τὸ G μοδίων] μο G et hic et infra κβ΄] κη G 3. λίτρας] -λ. G β″] β G 4. εὑρέθη G ξεστῶν] ξ cum nota comp. G -5. μδ΄] an μη΄ ? καὶ] ἀπὸ legendum videtur οὐγγιῶν] ⌈ο G λίτραι] -λ G 6. κριθ` ἀποκείμενον G 7. εὑρεθ΄ G 8. λίτραι] λ G (item -11. 12) β″] β G 9. ἀποτεθεῖσι G εὑρέθη G 10. ξέσται eodem -quo antea compendio scr. in G οὐγγιῶν] ⌈ο G (item infra) 11. π΄ Ϲ γ″] -immo πα΄ θ″ legendum videtur Ἰταλικὰς λίτρας π΄· γίνονται ξέσται μη΄ -17. κυβήσεται G ταῦτα ἑνδεκάκις] τὰ ια G 18. βασιλικὸν] immo -βησαλικόν 19. κύβησον G 22. ξέστης] ξέστος G 26. ξεστῶν -om. G - - -

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν κβ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μοδίους -β΄ καὶ ξέστας Ϛ΄.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν κδ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μοδίους -β΄.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν κε΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει -μοδίον α΄ Ϲ γ″ ιε″ ν″.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν κη΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μόδιον -α΄ Ϲ ζ″ ιδ″.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ μόδιος ξεστῶν λ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει μόδιον - α΄ Ϲ ι″.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν λβ΄, ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει -μόδιον α΄ Ϲ. ἕκαστος ξέστης ἀπὸ οὐγγιῶν κ΄.

-
- -
-

Δεῖ οὖν εἶναι ἐπὶ τῆς μετρήσεως τῶν ὁρίων καὶ λαμβάνειν -τὸ ἐμβαδὸν τοῦ παντὸς καὶ ποιεῖν ἐπὶ τὸ ὕψος ἤτοι - ἐπὶ τὸ βάθος· καὶ ὅταν εὕρῃς τὸ στερεὸν τοῦ παντὸς ἐμβαδοῦ -τῆς ἀποθέσεως τοῦ σίτου, τότε πρὸς τὸν μόδιον -ποίει τὰ μέτρα οὕτως.

-

Ἐὰν ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν ιϚ΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ σίτου -ἤτοι κριθῶν ἐπὶ τὰ γ΄, καὶ τοσοῦτοι μόδιοι ἔσονται· ἐπειδὴ - ὁ στερεὸς ποὺς χωρεῖ μοδίους γ΄, ἕκαστος μόδιος ἀπὸ ξεστῶν -μϚ΄, ἕκαστος ξέστης οὐγγιῶν κ΄.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν ιη΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ -σίτου ἤτοι κριθῶν, καθὼς προγέγραπται, ἐπὶ τὰ β΄ Ϲ Ϛ”, -καὶ τοσοῦτοι μόδιοι ἔσονται.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν κ΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ -ποδισμοῦ ἐπὶ τὰ β΄ γ” ιε”, καὶ τοσοῦτοι ἔσονται μόδιοι.

-

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν κε΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ -ποδισμοῦ ἐπὶ τὰ α΄ Ϲ γ” ιε” ν”, καὶ τοσοῦτοι ἔσονται -μόδιοι.

-
- -
-

Ἐὰν δὲ ᾖ ὁ μόδιος ξεστῶν κη΄, ποίει τὸ στερεὸν τοῦ -ποδισμοῦ τῆς ἀποθέσεως τοῦ σίτου ἤτοι κριθῶν διὰ τῶν -1. ξ G item infra) 2. Ϛ΄) an δ΄? 7. κη΄] λ G 11. Ἐὰν] εἰ G -15. ὅτε εὕρεις G ἐμβαδὸν G 19, ἤτε κριθ G τοσούτων -μοδίων G 22. ποιεῖ G 23. ἤτε κριθ G 24. τοσούτων μο G -26. τοσούτων ἔσονται μο G 28. ιε” om. G τοσοῦτ ἔσονται μο΄ G (item -p. 234, 1) 31. κριθ G (item p. 234,2) διὰ] ∠ cum nota compendii, tum α G - - -α΄ Ϲ ζ″ ιδ″, καὶ τοσοῦτοι ἔσονται μόδιοι. δεῖ δὲ εἰδέναι -ἐν τῇ ἀποθέσει τοῦ σίτου ἤτοι κριθῶν, ὅ τι ἂν πρόσφατον -ἀποτεθῇ, ψυχόμενον.

-

Ὁ στερεὸς ποὺς ἀποποιεῖ μέ ξ ν ε οὕτως ὄντος -σίτου ἐξ ἀποθέσεως. ὁ στερεὸς ποὺς ἔχει ξέστας νε΄, ἕκαστος -ξέστης οὐγγίας κ΄. εἰ δὲ πρόσφατον ἐτέθη, ἔχει ὁ στερεὸς -ποὺς

-3. ψυχόμενος G 7. post στερεὸς ποὺς desinit G; sequuntur folia -nonnulla vacua, nisi quod in primo verba ρεὸς ποὺς ἔχει ξε΄ νε usque ad finem -repetita sunt. -
- -
- - -