diff --git a/chapters/CH01.qmd b/chapters/CH01.qmd index 0f611c6..2f4c54c 100644 --- a/chapters/CH01.qmd +++ b/chapters/CH01.qmd @@ -2,29 +2,29 @@ \textbf\large door Garri Kasparov -Laat me een gedachte-experiment presenteren: stel dat je een dissident bent die vecht voor democratie in Venezuela. De overheid controleert de toegang tot financiële diensten via staatsinstellingen. Diegenen die loyaal zijn aan het regime hebben toegang tot de schaarse hulpbronnen van het land. Dissidenten zoals jijzelf worden uitgesloten. De overheid volgt al je bewegingen, houdt bij welke financiële transacties je mag doen en volgt overal je sporen (zowel digitaal als fysiek). Wat kun je doen? Hoe kun je overleven en blijven strijden voor je zaak? +Stel je voor: je bent een dissident die vecht voor democratie in Venezuela. De overheid controleert de toegang tot financiële diensten via staatsinstellingen. Wie loyaal is aan het regime, krijgt toegang tot de schaarse hulpbronnen van het land, terwijl dissidenten zoals jij worden buitengesloten. De overheid volgt al je bewegingen, monitort je financiële transacties en volgt overal je sporen (zowel digitaal als fysiek). Wat kun je doen? Hoe kun je overleven en blijven strijden voor je zaak? -En wat als de overheid ook de nationale munteenheid manipuleert, geld bijdrukt en met de waarde ervan speelt en---zoals Nero de oorlog verklaarde aan Neptunus---oorlog voert tegen de economie zelf? Kan dat stabiel worden genoemd? Hoe kan een bedrijf of familie plannen voor de toekomst wanneer het basisblok van sparen, besteden en investeren onderhevig is aan de bevliegingen en misbruiken van een slecht beleid? +En wat als de overheid ook de nationale munteenheid manipuleert, geld bijdrukt, met de waarde ervan speelt en --- zoals Nero de oorlog aan Neptunus verklaarde --- de economie zelf de oorlog verklaart? Kun je dat stabiel noemen? Hoe kan een bedrijf of familie voor de toekomst plannen wanneer de fundamenten van sparen, besteden en investeren onderhevig zijn aan de grillen en het misbruik van wanbeleid? -Maar dit is niet slechts een gedachte-experiment. Dit is de realiteit voor zowel dissidenten als gewone mensen over de hele wereld. Een antwoord op dit probleem zijn cryptovaluta's zoals bitcoin. Voor talloze mensen over de hele wereld, in een tijdperk van steeds grotere controle en surveillance, betekent crypto vrijheid. +Maar dit is geen louter gedachte-experiment. Dit is de realiteit voor zowel dissidenten als gewone mensen over de hele wereld. Een antwoord hierop zijn cryptovaluta's zoals *bitcoin*. Voor talloze mensen betekent crypto vrijheid in een tijdperk van toenemende controle en surveillance. -Ik realiseer me dat dit misschien als een randgeval klinkt en specifiek is voor mijn pleidooi als voorzitter van de Human Rights Foundation. Maar de meeste nieuwe technologie vindt eerst dergelijke randtoepassingen voordat ze algemeen begrepen en in de mainstream gebruikt wordt. Vroege gebruikers nemen risico's, worden geconfronteerd met uitdagingen en banen de weg voor de rest. +Ik besef dat dit misschien klinkt als een nichetoepassing, specifiek voor mijn werk als voorzitter van de *Human Rights Foundation*. Maar de meeste nieuwe technologieën worden eerst in zulke niches toegepast, voordat ze door het grote publiek begrepen en omarmd worden. Pioniers nemen risico's, gaan uitdagingen aan en plaveien de weg voor de rest. -Dat is waar cryptovaluta's vandaag de dag staan, en we hebben het geluk om een boek als *Geld ontcijferen* te hebben om ons te helpen naar de volgende fase te gaan. Bitcoin plaatsen in de historische context van alle valuta's---terug naar zeeschelpen!---is zowat als het vergelijken van het internet met de boekdrukkunst. +In die fase bevinden cryptovaluta's zich nu, en gelukkig is er een boek als *Geld ontcijferen* om ons te helpen de volgende stap te zetten. De plaats van Bitcoin in de geschiedenis van geld --- tot aan zeeschelpen toe! --- is vergelijkbaar met de impact van het internet ten opzichte van de boekdrukkunst. -Ik ben altijd geobsedeerd geweest door nieuwe technologie, van mijn wedstrijden tegen schaaksupercomputers tot het geven van lezingen over hoe AI *augmented intelligence* zal worden door ons slimmer te maken. Verkennen is altijd een van de kernwaarden geweest in mijn leven, zelfs vóór schaken. Van het nagaan van de routes van de grote ontdekkingsreizigers op een wereldbol samen met mijn vader tot het aangaan van nieuwe uitdagingen in mijn persoonlijke en professionele leven, verkennen is leren. Verkennen betekent de minder bereisde weg te nemen, vaak hobbelig en zonder de geschikte bewegwijzering. Het verandert de manier waarop we denken en, als we onze verkenningstochten delen, verandert het ook de wereld om ons heen. +Nieuwe technologie heeft me altijd gefascineerd, van mijn partijen tegen schaaksupercomputers tot lezingen over hoe AI zal uitgroeien tot *‘augmented intelligence’* en ons slimmer zal maken. Verkennen heeft altijd centraal gestaan in mijn leven, zelfs al voor mijn schaakcarrière. Van het uitstippelen van de routes van grote ontdekkingsreizigers op een wereldbol met mijn vader tot het aangaan van nieuwe uitdagingen in mijn privé- en beroepsleven: verkennen is leren. Verkennen betekent het pad kiezen dat weinigen bewandelen, een pad dat vaak hobbelig is en geen wegwijzers kent. Het verandert onze manier van denken, en als we onze ontdekkingen delen, verandert het ook de wereld om ons heen. -Dus ik was een enthousiaste luisteraar toen ik in het voorjaar van 2019 Marco Streng ontmoette en hem herkende als een medeverkenner. Ik ben echter ook een geboren scepticus, dus zijn passie voor het onderwerp van cryptovaluta's was niet voldoende om me te overtuigen. Het was zijn verlangen om verder te kijken dan de hype van het moment, alle speculatie en mythen, en om samenhangende plannen en vooruitzichten te presenteren voor "internetgeld" in de nabije en verre toekomst. +Ik was dan ook een en al oor toen ik in het voorjaar van 2019 Marco Streng ontmoette en in hem een medeverkenner herkende. Maar ik ben ook een geboren scepticus, dus zijn passie voor het onderwerp cryptovaluta was niet genoeg om mij te overtuigen. Wat me uiteindelijk over de streep trok, was zijn wens om voorbij de hype van het moment te kijken, voorbij alle speculatie en mythes, en om samenhangende plannen en visies te schetsen voor "internetgeld" op de korte en lange termijn. -Dit kwam niet alleen door mijn gewoonte om steeds twaalf zetten vooruit te denken. Mijn motto is altijd geweest groots te denken en optimistisch te zijn---maar altijd een plan te hebben. De auteurs van dit boek nemen context en planning serieus, in het besef dat deze basis nog belangrijker is dan coole technologie en sociaal gegons wanneer het doel is de wereld te veranderen. En wat zou een grotere verandering kunnen zijn dan het hervormen van de gehele mondiale economische relatie met geld, van megabanken tot voedselkarverkopers, van dissidenten tot presidenten? +Dat heeft niet alleen te maken met mijn gewoonte om altijd twaalf zetten vooruit te denken. Mijn motto is altijd geweest: denk groots en wees optimistisch, maar heb altijd een plan. De auteurs van dit boek hechten veel waarde aan context en planning. Ze beseffen dat dit fundament --- als je de wereld wilt veranderen --- nog belangrijker is dan flitsende technologie en mediahype. En welke verandering is nu groter dan het hervormen van de manier waarop de hele wereldeconomie met geld omgaat, van megabanken tot straatverkopers en van dissidenten tot presidenten? -Ik besteed tegenwoordig veel van mijn tijd aan nadenken en schrijven over de kruising van rechten en technologie. Vrije meningsuiting in het digitale tijdperk, bijvoorbeeld, samen met gegevenseigendom, privacy en cyberbeveiliging. In elk geval heeft tech eindeloze mogelijkheden gecreëerd, inclusief nieuwe bedreigingen en misbruik, net zoals bijna elke nieuwe technologie doorheen de geschiedenis. +Tegenwoordig besteed ik veel van mijn tijd aan nadenken en schrijven over het snijvlak van recht en technologie. Denk bijvoorbeeld aan de vrijheid van meningsuiting in het digitale tijdperk, maar ook aan eigendom van gegevens, privacy en cyberbeveiliging. Zoals bijna elke nieuwe technologie in de loop van de geschiedenis heeft ook deze eindeloze mogelijkheden gecreëerd, inclusief nieuwe bedreigingen en vormen van misbruik. -Cryptovaluta's zijn geen uitzondering, dus het is cruciaal om een breder begrip te hebben van wat ze zijn en wat ze niet zijn---en wat ze ooit zullen zijn. Gewoonlijk spreken we met zekerheid over het verleden, met vertrouwen over het heden en met twijfel over de toekomst. Met bitcoin is het echter heel anders. De oorsprong was onopvallend en de creator is nog steeds mysterieus. Het heden wordt heftig bediscussieerd, met extremen van vloek en zegen. Dit is een status die alleen is voorbehouden aan de krachtigste invloeden---ik verwijs opnieuw naar de drukpers en het internet. Zoals ik vaak opmerk, in verband met artificiële intelligentie is onze technologie agnostisch, noch goed noch kwaad. Het gaat erom hoe we haar gebruiken. +Cryptovaluta’s vormen hierop geen uitzondering, en daarom is het cruciaal om een breder begrip te krijgen van wat ze zijn, wat ze niet zijn en wat ze ooit zullen worden. Normaal gesproken spreken we met zekerheid over het verleden, met vertrouwen over het heden en met twijfel over de toekomst. Met bitcoin ligt dat echter heel anders. De oorsprong was bescheiden en de identiteit van de bedenker is nog altijd in nevelen gehuld. Het heden is het onderwerp van felle discussie, waarbij de meningen uiteenlopen van een vloek tot een zegen. Dat is een status die alleen is voorbehouden aan de meest invloedrijke krachten: denk maar aan de drukpers en het internet. Zoals ik vaak opmerk, ook als het gaat om artificiële intelligentie: onze technologie is agnostisch, ze is van zichzelf noch goed, noch slecht. Het gaat erom hoe we haar gebruiken. -Maar de toekomst van bitcoin, daarvan ben ik overtuigd. Het IS de toekomst, een toekomst waar we terugkijken op onze huidige biljetten, munten en centralebankstandaarden zoals we vandaag naar zeeschelpen kijken. Ik ben niet zeker of ik lang genoeg zal leven om het te zien, hoewel ik dat natuurlijk hoop, omdat het zou aantonen dat zoveel andere positieve veranderingen in persoonlijke vrijheid en sociale verandering zijn doorgebroken. Cryptovaluta's staan niet enkel in de absolute voorhoede van technologie, maar ook van mensenrechten en de relaties tussen overheid, bedrijven en individuen. Daarom is het succes ervan een belangrijk signaal voor de menselijke vooruitgang. +Maar over de toekomst van bitcoin ben ik rotsvast overtuigd. Het *ís* de toekomst, een toekomst waarin we zullen terugkijken op onze huidige bankbiljetten, munten en de standaarden van centrale banken, zoals we vandaag naar zeeschelpen kijken. Ik weet niet zeker of ik lang genoeg zal leven om het mee te maken, hoewel ik dat natuurlijk hoop, want dat zou aantonen dat ook op het vlak van persoonlijke vrijheid en maatschappelijke verandering veel positieve ontwikkelingen hebben plaatsgevonden. Cryptovaluta’s vormen niet alleen de voorhoede van de technologie, maar ook op het gebied van mensenrechten en de verhoudingen tussen overheid, bedrijfsleven en individuen. Daarom is het succes ervan een belangrijke graadmeter voor de menselijke vooruitgang. -Mijn dank aan de auteurs voor het verlichten van mijn pad op deze hobbelige en spannende weg, en ik ben ervan overtuigd dat ook jij van de rit zult genieten. Lees lekker verder. +Ik dank de auteurs dat ze mijn pad op deze hobbelige en spannende weg hebben verlicht, en ik ben ervan overtuigd dat ook u als lezer van deze reis zult genieten. Veel leesplezier. \begin{flushright} \bfseries{Garri Kasparov} \\ diff --git a/chapters/ch02.qmd b/chapters/ch02.qmd index dc8c964..cc18093 100644 --- a/chapters/ch02.qmd +++ b/chapters/ch02.qmd @@ -1,76 +1,78 @@ # Inleiding {.unnumbered} -De oorsprong van dit boek stamt uit onze individuele verhalen over hoe we voor het eerst met bitcoin in aanraking kwamen. We zouden elkaar bijna zeker nooit hebben ontmoet zonder bitcoin, en geen van ons had zich kunnen voorstellen hoe levensveranderend bitcoin voor ons zou zijn. Tussen 2011 en 2013 werden we elk afzonderlijk en op nogal verschillende manieren geïntroduceerd in deze cryptovaluta, leerden erover en raakten erbij betrokken. Marco Krohns samenvatting van zijn vroegste ervaringen met bitcoin verschoof van aanvankelijke scepsis naar een veranderd perspectief op economie, de aard van geld en enorme zakelijke kansen. +Dit boek is ontstaan uit onze persoonlijke verhalen over onze eerste aanraking met bitcoin. Zonder bitcoin hadden we elkaar vrijwel zeker nooit ontmoet, en geen van ons had kunnen vermoeden hoe levensveranderend het voor ons zou zijn. Tussen 2011 en 2013 maakten we, ieder op een heel eigen manier, kennis met deze cryptovaluta, verdiepten we ons erin en raakten we erdoor geboeid. Het verhaal van Marco Krohns eerste ervaringen met bitcoin is er een van een omslag: van aanvankelijke scepsis naar een compleet nieuw perspectief op economie, de aard van geld en de enorme zakelijke mogelijkheden. -Marco leerde voor het eerst over virtuele valuta's op een middag in de zomer van 2011 uit naar wat volgens zijn verwachting het minst interessante artikel in een computertijdschrift zou zijn. Die dag las hij dat een mysterieuze, anonieme figuur internetgeld had uitgevonden en dat iedereen met voldoende computervaardigheden meer kon genereren. Hij had een doctoraatsdiploma in fysica, een baan in de banksector en een mening: Het idee was geschift. Het kon niet werken. +Marco hoorde voor het eerst over virtuele valuta's op een zomermiddag in 2011, toen hij las wat hij dacht dat het saaiste artikel in een computertijdschrift was. Hij las dat een mysterieuze, anonieme figuur internetgeld had uitgevonden en dat iedereen met genoeg computerkennis er meer van kon maken. Hij had een doctoraat in de natuurkunde, een baan in de bankwereld en een duidelijke mening: het idee was gestoord. Het kon onmogelijk werken. -Dit was, herinnerde hij zich de volgende dag, dezelfde mening die hij had toen hij voor het eerst over Wikipedia hoorde. Enigszins overdonderd door de herinnering, bekeek hij bitcoin wat grondiger en viel meteen in het spreekwoordelijke konijnenhol.[^1] Hoe meer hij begreep, hoe meer hij geïntrigeerd raakte. De kernprincipes, hoewel niet onmiddellijk voor de hand liggend, waren fundamenteel solide en hadden diepgaande implicaties. Het idee *was* geschift---net als vaccinatie en de heliocentrische theorie dat ooit waren. Elf jaar en de oprichting van een van 's werelds grootste bitcoin-mijnbedrijven later, is hij er nog meer van overtuigd dat deze nieuwe vorm van geld net zo belangrijk zal zijn als de microprocessor voor individuele, commerciële en wereldeconomieën. +De volgende dag bedacht hij zich dat hij precies hetzelfde had gedacht toen hij voor het eerst over *Wikipedia* hoorde. Gegrepen door die herinnering verdiepte hij zich verder in bitcoin en belandde hij pardoes in het spreekwoordelijke konijnenhol.[^1] Hoe meer hij erover leerde, hoe meer het hem boeide. De kernprincipes waren, hoewel niet direct vanzelfsprekend, ijzersterk en hadden verstrekkende gevolgen. Het idee *was* gestoord --- net als vaccinaties en de heliocentrische theorie dat ooit waren. Nu, elf jaar en een van 's werelds grootste bitcoinminingbedrijven later, is hij er nog vaster van overtuigd dat deze nieuwe geldvorm net zo belangrijk zal zijn als de microprocessor voor particulieren, bedrijven en de wereldeconomie. -Hij gaf zijn baan in de bankensector op en had, met enkele vrienden, snel een serverfarm opgezet en in werking gesteld in Bosnië-Herzegovina. De enkele, spelonkachtige kamer vol grafische kaarten en computers met constellaties van blinkende lichtjes, leek op (en klonk ook) als een ruimteschip---en vrienden reageerden er quasi gelijkaardig op. Steeds opnieuw bleken Marco en zijn partners te moeten verklaren dat hun futuristische, lawaaierige opslagruimte "geld drukte". En bijna elke keer wilden mensen meedoen. +Hij zegde zijn baan in de bankwereld op en zette samen met een paar vrienden in korte tijd een serverfarm op in Bosnië en Herzegovina. De enige, spelonkachtige ruimte vol grafische kaarten en computers, een sterrenhemel van knipperende lampjes, leek en klonk als een ruimteschip --- en vrienden reageerden al net zo. Keer op keer moesten Marco en zijn partners uitleggen dat hun futuristische, lawaaierige ruimte "geld drukte". En bijna elke keer wilden mensen meedoen. -Aanvankelijk was de bitcoingemeenschap klein, vol mensen die vergelijkbare ervaringen en verhalen hadden over hoe ze bitcoin ontdekten. Anthony Jefferies, Marco Streng, Zoran Balkic en Marco Krohn ontmoetten elkaar in deze vroege dagen en waren opgetogen over de potentieel verstrekkende implicaties van bitcoin. +De bitcoingemeenschap was aanvankelijk klein en bestond uit mensen met vergelijkbare verhalen over hoe ze bitcoin ontdekten. In die beginperiode ontmoetten Anthony Jefferies, Marco Streng, Zoran Balkic en Marco Krohn elkaar. Ze waren gegrepen door de potentieel enorme impact van bitcoin. Die passie, zo ontdekten ze, ging veel verder dan hun uitgebreide kring. Een enthousiaste en groeiende populatie was geïnteresseerd in bitcoin. Mensen hadden een verleidelijk gevoel dat fortuinen werden gemaakt aan de andere kant van een of andere obscure informatiebarrière en waren gefrustreerd dat ze niet begrepen hoe het werkte of hoe ze konden deelnemen. -Op dezelfde manier dat de kracht van personal computing een grafische interface nodig had om toegankelijk te zijn voor leken, heeft bitcoin (of algemener "crypto") een tussenpersoon nodig. Hier is de noodzakelijke laag tussen mensen en technologie informatief in plaats van visueel. Mensen hebben een conceptuele houvast nodig over wat cryptovaluta's zijn en hoe ze werken, voordat ze er effectief mee kunnen omgaan. Maar in tegenstelling tot computers, waar weinig mensen vijftig jaar geleden ervaring mee hadden, is geld een middel waarvan we zeker zijn dat iedereen die dit leest het al regelmatig gebruikt. Helaas is bekendheid ermee niet hetzelfde als begrip ervan. Het kan zelfs een hindernis vormen. +Net zoals de pc een grafische interface nodig had om toegankelijk te worden voor leken, heeft ook bitcoin (of "crypto" in het algemeen) een bemiddelaar nodig. In dit geval is de laag tussen mens en technologie niet visueel, maar informatief. Mensen moeten eerst conceptueel begrijpen wat cryptovaluta’s zijn en hoe ze werken, voordat ze er iets mee kunnen. Dit in tegenstelling tot computers, waarmee vijftig jaar geleden maar weinig mensen ervaring hadden. Geld daarentegen is een middel dat iedereen die dit leest dagelijks gebruikt. Helaas is bekendheid ermee niet hetzelfde als begrip ervan. Het kan zelfs een hindernis vormen. -Geld is een ongelooflijk nuttige abstractie die met de menselijke cultuur is geëvolueerd van schelpen op stranden tot chips op kaarten, waarbij elke iteratie het verbeterde, zo niet perfectioneerde. Cryptovaluta's vergen een intellectuele en conceptuele tol en vragen een inzet van intelligentie en verbeeldingskracht van de deelnemers. +Geld is een ongelooflijk nuttige abstractie, die binnen de menselijke cultuur is geëvolueerd van schelpen op stranden tot chips op een pasje. Elke nieuwe vorm was een verbetering, zo niet een perfectionering. Cryptovaluta’s doen een beroep op het intellect en het conceptuele vermogen van de deelnemers; ze vragen een zekere mate van intelligentie en verbeeldingskracht. -Als je de gewone man in de straat vraagt wat geld is, zullen velen zeggen dat het de biljetten zijn in hun portemonnee. Toen we voor het eerst over bitcoin hoorden, was ons begripsvermogen niet veel meer geavanceerd, hoewel we diploma's hadden behaald in wiskunde of ingenieurswetenschappen, of werkten in de bank!! We konden de wiskunde en het programmeren achter bitcoin bewonderen, maar pas nadat we over de geschiedenis, functies en eigenschappen van geld hadden geleerd, konden we de diepgang en verstrekkende gevolgen ervan waarderen. +Als je de gewone man op straat vraagt wat geld is, zullen velen zeggen dat het de biljetten in hun portemonnee zijn. Toen wij voor het eerst over bitcoin hoorden, reikte ons eigen begrip niet veel verder, ook al hadden we diploma’s in de wiskunde of techniek op zak, of werkten we in de bankensector. We konden de wiskunde en de code achter bitcoin bewonderen, maar pas toen we ons verdiept hadden in de geschiedenis, functies en eigenschappen van geld, begrepen we de diepgang en de enorme potentie ervan. ## Naar een diepgaander begrip -Bitcoin hoeft niet esoterisch te zijn, maar boeken over het onderwerp neigen naar òf het simplistische òf het uiterst technische. Hoewel er veel goede informatie online beschikbaar is, kan het moeilijk zijn om een gecombineerd overzicht op hoog niveau en een voldoende gedetailleerd niveau op dezelfde plaats te vinden. In 2013, toen we ons realiseerden dat de wiskundige en conceptuele complexiteiten van bitcoin onze vrienden en al te veel andere geïnteresseerde niet-experts ervan weerhielden om te investeren in (en winst te maken met) het mijnen van bitcoin, hebben we Genesis Mining opgericht om die kloof te overbruggen. Dit boek is een uitbreiding van die brug. +Bitcoin hoeft geen geheimtaal te zijn, maar boeken over het onderwerp zijn vaak ofwel te oppervlakkig, ofwel buitengewoon technisch. Hoewel er online veel goede informatie beschikbaar is, kan het moeilijk zijn om een helder overzicht te vinden dat ook diep genoeg op de details ingaat. In 2013, toen we ons realiseerden dat de wiskundige en conceptuele complexiteiten van bitcoin onze vrienden en al te veel andere geïnteresseerde niet-experts ervan weerhielden om te investeren in (en winst te maken met) het mijnen van bitcoin, hebben we *Genesis Mining* opgericht om die kloof te overbruggen. Dit boek is een uitbreiding van die brug. -Met dit boek hopen we om ons enthousiasme te delen, een directe weg te bieden naar een dieper begripsniveau---de meest technisch complexe aspecten van bitcoin omzeilend zonder meer dan nodig te oversimplificeren. Dit is geen "Gids voor domkoppen" en ook geen tekst op universiteitsniveau over cryptomunten en blockchains. In plaats daarvan is het eerder een uitgebreide inleiding voor geïnteresseerde, intelligente lezers die willen begrijpen hoe dit nieuwe "internetgeld" wordt gebruikt en gemaakt, en misschien om voor zichzelf wat te maken. +Met dit boek hopen we ons enthousiasme te delen en een directe weg te bieden naar een diepgaander begrip. We omzeilen daarbij de meest complexe technische aspecten van bitcoin, zonder de zaken onnodig te versimpelen. Dit is geen "Gids voor domkoppen" en ook geen academische tekst over cryptomunten en blockchains. Het is veeleer een uitgebreide inleiding voor de geïnteresseerde, intelligente lezer die wil begrijpen hoe dit nieuwe "internetgeld" wordt gemaakt en gebruikt, en er misschien zelf ook wat van wil bemachtigen. -Om lezers een gelijke basis te geven, biedt Deel 1 van *Geld ontcijferen* een verkenning van geld, beginnend in Hoofdstuk 1 met een van zijn vroegste vormen--- de kaurischelp---en verdergaand met de opkomst van door de overheid uitgegeven papiergeld. Dit is geen uitgebreide geschiedenis, maar een historisch geordende representatieve steekproef van uitgekozen valuta's, deels vanwege hun vermogen om die functies en eigenschappen van geld te illustreren die de focus zijn van Hoofdstuk 2. +Om alle lezers een goede start te geven, verkent deel 1 van *Geld ontcijferen* het concept geld. Hoofdstuk 1 begint bij een van de vroegste vormen -- de kaurischelp -- en behandelt vervolgens de opkomst van papiergeld dat door overheden wordt uitgegeven. Dit is geen volledige geschiedenisles, maar een representatieve selectie van diverse valuta's in historische volgorde. Deze zijn deels gekozen omdat ze de functies en eigenschappen van geld goed illustreren, die in hoofdstuk 2 centraal staan. -Hoofdstuk 3 behandelt de evolutie van digitale valuta's, evalueert ze aan de hand van de functies en eigenschappen die in het vorige hoofdstuk zijn beschreven en vergelijkt ze met de historische valuta's uit het eerste hoofdstuk. Hierdoor wordt vastgesteld dat (niet-fysiek) digitaal geld de eigenschappen en kenmerken kan hebben die in principe toelaten dat het als (een digitale vorm van) geld wordt gebruikt. Deel 1 wordt afgesloten met een verkenning van problemen die inherent zijn aan alle vormen van geld en een overzicht van hoe verschillende vroege digitale valuta's poogden sommige daarvan aan te pakken. +In hoofdstuk 3 komt de evolutie van digitale valuta's aan bod. We beoordelen ze aan de hand van de functies en eigenschappen uit het vorige hoofdstuk en vergelijken ze met de historische valuta's uit hoofdstuk 1. Hieruit blijkt dat digitaal geld, hoewel niet-fysiek, in principe de eigenschappen kan bezitten die nodig zijn om als geld te functioneren. We sluiten deel 1 af met een verkenning van de problemen die inherent zijn aan elke geldvorm en geven een overzicht van hoe vroege digitale valuta's sommige van die problemen probeerden aan te pakken. -Deel 2 richt zich op bitcoin, de oorspronkelijke cryptomunt. Hoofdstuk 4 begint met het mysterie van Satoshi Nakamoto (het pseudoniem van de onbekende persoon of personen die bitcoin hebben uitgevonden), zijn agenda en zijn genialiteit. Het behandelt de introductie en vroege geschiedenis van bitcoin, van de oorspronkelijke whitepaper tot de beroemde bitcoinpizza, die wordt beschouwd als de duurste pizza in de geschiedenis van de mensheid.[^2] In Hoofdstuk 5 analyseren we bitcoin aan de hand van de functies en eigenschappen van geld die werden vastgesteld. Ten slotte vergelijken we het met de overheersende vormen van geld van onze tijd, goud en fiat, en bespreken we de relatieve sterkten en zwakheden. +Deel 2 gaat over bitcoin, de eerste cryptomunt. Hoofdstuk 4 begint met het mysterie rond Satoshi Nakamoto (het pseudoniem van de onbekende persoon of personen die bitcoin hebben uitgevonden), diens agenda en genialiteit. Dit hoofdstuk behandelt de introductie en vroege geschiedenis van bitcoin, van de oorspronkelijke *whitepaper* tot de beroemde "bitcoinpizza", die de geschiedenis is ingegaan als de duurste pizza ooit.[^2] In hoofdstuk 5 analyseren we bitcoin aan de hand van de eerder vastgestelde functies en eigenschappen van geld. Ten slotte vergelijken we het met de dominante geldvormen van onze tijd, goud en fiatgeld, en bespreken we de respectieve sterke en zwakke punten. -Deel 3 graaft dieper in hoe bitcoin werkt. Hoofdstuk 6 is een introductie tot de fundamentele aspecten van bitcoin, waarbij begrippen zoals adressen, publieke/privésleutels, ledgers, wallets, beurzen, nodes en mijnen (digitaal delven) worden geïntroduceerd en uitgelegd. Dit hoofdstuk biedt beknopte uitleg over de twee belangrijkste manieren waarop mensen bitcoin kunnen gaan beginnen gebruiken. Dit overzicht van bitcoinwallets, beurzen, geldautomaten en mijnen biedt beschrijvingen op hoog niveau om lezers te helpen zich te oriënteren en beschermen in het bitcoinlandschap. +Deel 3 gaat dieper in op de werking van bitcoin. Hoofdstuk 6 is een inleiding tot de fundamentele aspecten van bitcoin, waarin begrippen als adressen, publieke en private sleutels, *ledgers*, *wallets*, beurzen, *nodes* en mijnen (digitaal delven) aan bod komen. Het hoofdstuk legt in het kort de twee belangrijkste manieren uit om met bitcoin aan de slag te gaan. Dit overzicht van *bitcoinwallets*, beurzen, geldautomaten en het mijnen biedt een beschrijving in grote lijnen om lezers te helpen hun weg te vinden en zich te beschermen in het bitcoinlandschap. -Hoofdstuk 7 biedt een grondigere technische bespreking van de cryptografische functies waarvan bitcoin afhankelijk is. Hoofdstuk 8 richt zich eerst op hoe transacties worden geauthenticeerd en nieuwe bitcoins worden gecreëerd. Vervolgens legt het de blockchain uit: wat die is, hoe die werkt en wat die zowel beschermt als de voortzetting ervan verzekert. Uiteindelijk voorziet het in een beschrijving van het sleutelproces waarbij bitcoin wordt gecreëerd: het mijnen. Tot slot volgt in Hoofdstuk 9 een overzicht van bitcoins onthaal en adoptie, alsook belangrijke gebeurtenissen uit zijn geschiedenis tot op heden. +Hoofdstuk 7 geeft een grondigere technische bespreking van de cryptografische functies waarop bitcoin steunt. Hoofdstuk 8 legt eerst uit hoe transacties worden geauthenticeerd en nieuwe bitcoins worden gecreëerd. Vervolgens legt het de *blockchain* uit: wat het is, hoe het werkt en wat de *blockchain* beschermt en tegelijk het voortbestaan ervan garandeert. Ten slotte beschrijft het hoofdstuk het kernproces voor de creatie van bitcoin: het "mijnen". Tot slot volgt in hoofdstuk 9 een overzicht van de ontvangst en adoptie van bitcoin, en de belangrijkste gebeurtenissen uit de geschiedenis ervan tot nu toe. ## Zowel filosofie als valuta -Bitcoin is meer dan een valuta. Het begon als een bijna filosofisch gesprek op een cypherpunk mailinglijst over hoe een betere vorm van geld eruit zou zien, en de oorsprong van dit gesprek heeft zowel bitcoin als zijn oorspronkelijke publiek gevormd.[^3] Die vroege demografie blijft een aanzienlijk deel van de mensen (en met name de mensen die het meest intensief bij bitcoin betrokken zijn) omvatten. Deze cohorte is de cypherpunks. Ze komen naar bitcoin vanuit een interesse in cryptografie en hechten veel belang aan het beschermen van de individuele privacy. +Bitcoin is meer dan een valuta. Het begon als een bijna filosofische discussie op een *cypherpunk*-mailinglijst over hoe een betere geldvorm eruit zou kunnen zien. Deze oorsprong heeft zowel bitcoin als zijn eerste aanhang gevormd.[^3] Deze vroege aanhangers vormen nog steeds een aanzienlijk deel van de gemeenschap, met name van degenen die het meest intensief bij bitcoin betrokken zijn. Deze groep staat bekend als de *cypherpunks*. Zij raakten geïnteresseerd in bitcoin vanuit een fascinatie voor cryptografie en hechten veel waarde aan de bescherming van de individuele privacy. :::{.infobox} -**Privacy** is noodzakelijk voor een open samenleving in het electronische tijdperk. Privacy is geen geheimhouding. Een privaat onderwerp is iets dat men niet wilt dat de hele wereld weet, maar een geheim onderwerp is iets dat men niet wilt dat iemand weet. Privacy is de macht om jezelf selectief aan de wereld te tonen.[^4] + +**Privacy** is noodzakelijk voor een open samenleving in het elektronische tijdperk. Privacy is geen geheimhouding. Een privézaak is iets wat je niet met de hele wereld wilt delen; een geheim is iets wat je met niemand wilt delen. Privacy is het vermogen om jezelf selectief aan de wereld te openbaren.[^4] + ::: -Cypherpunks worden aangetrokken door zowel de onderliggende filosofie van bitcoin als door een methode om waarde over te dragen zonder hun identiteit te onthullen. Deze mensen zijn doorgaans antiautoritair en wantrouwend tegenover de staat en traditionele vormen van overheid. Voor hen is bitcoin bijna evenzeer een ideologie als een geldstelsel. 't Is absoluut een gemeenschap. +Zowel de onderliggende filosofie van bitcoin als de mogelijkheid om anoniem waarde over te dragen, trekt cypherpunks aan. Deze mensen zijn doorgaans antiautoritair en wantrouwend tegenover de staat en traditionele overheidsvormen. Voor hen is bitcoin nagenoeg evenzeer een ideologie als een geldsysteem. Het is zonder meer een gemeenschap. -De tweede demografische groep die de bitcoingemeenschap vervoegt, bestaat uit mensen die we beschouwen als voorstanders van de gouden standaard (zogenaamde "gold bugs") en libertariërs.[^5] Dit zijn mensen die geloven dat schaarste en waarde onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Ze hebben een fundamenteel geloof in bitcoin omdat het schaars is (en altijd zal zijn), en een sterk wantrouwen voor fiatgeld omdat het niet schaars is en door niets wat dat wel is wordt ondersteund. Deze groep deelt een wantrouwen voor de staat met de cypherpunks, maar is veel meer geïnteresseerd in goud dan hun tegenhangers en minder ideologisch gedreven. Voor deze groep is bitcoin een digitale vorm van goud en ze kopen het als een manier om hun goudinvesteringen te diversifiëren. +De tweede groep die zich bij de bitcoingemeenschap aansluit, bestaat uit voorstanders van de gouden standaard (zogeheten "gold bugs") en libertariërs.[^5] Deze mensen geloven dat schaarste en waarde onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Ze hebben een diepgeworteld vertrouwen in bitcoin omdat het schaars is (en dat altijd zal blijven), en een groot wantrouwen tegenover fiatgeld, omdat dat niet schaars is en niet gedekt wordt door een schaars goed. Deze groep deelt het wantrouwen tegenover de staat met de cypherpunks, maar is veel meer in goud geïnteresseerd en minder ideologisch gedreven. Zij zien bitcoin als een digitale vorm van goud en kopen het om hun goudinvesteringen te diversifiëren. -Een andere groep, de speculanten, wordt aangetrokken door de prijsgeschiedenis van bitcoin---van een percentage van een cent tot duizenden Amerikaanse dollars per bitcoin---en hoopt bij een stijgend tij in te stappen en snel veel geld te verdienen. +De koersontwikkeling van bitcoin --- van een fractie van een cent tot duizenden Amerikaanse dollars per stuk --- trekt nog een andere groep aan: de speculanten. Zij hopen mee te liften op een koersstijging om snel veel geld te verdienen. ![Bitcoinhoeveelheid](/figures/Fig0-2.png){#Fig-0-2 width=100%} -Terwijl we in dit boek naar objectiviteit hebben gestreefd en lezers aanmoedigen om informatie over bitcoin uit verschillende bronnen te zoeken, voelden we de verantwoordelijkheid om context te bieden over de verschillende perspectieven en vooroordelen die overheersen in de bitcoincultuur en om expliciet te zijn over waar we onszelf onder hen positioneren. +Hoewel we in dit boek objectiviteit nastreven en lezers aanmoedigen om informatie over bitcoin uit verschillende bronnen te verzamelen, vonden we het onze taak om de diverse perspectieven en vooroordelen binnen de bitcoincultuur te duiden en helder aan te geven wat onze eigen positie daarin is. -Deze korte demografische indeling helpt ook om enkele van de bewegingen op de bitcoinmarkt te verklaren. Prijsschommelingen trekken doorgaans een toestroom van nieuwe speculatieve marktparticipanten aan die proberen te profiteren van de snelle verandering in de prijs om heel snel geld te verdienen. +Dit korte demografische overzicht helpt ook om de dynamiek op de bitcoinmarkt beter te begrijpen. Prijsschommelingen lokken doorgaans nieuwe speculanten, die hopen snel winst te maken door in te spelen op de snelle prijsveranderingen. -De volatiliteit van bitcoin is zowel een van de aantrekkelijkheden als risico's ervan. We kunnen de toekomst niet voorspellen en dat is niet het doel van dit boek. Het doel is om de fundamentele principes van bitcoin en andere cryptovaluta's te communiceren, zodat je deze belangrijke opkomende technologieën zelf kunt beoordelen. +De volatiliteit van bitcoin is tegelijk de aantrekkingskracht en het risico ervan. De toekomst voorspellen kunnen we niet, en dat is ook niet het doel van dit boek. Het doel is de fundamentele principes van bitcoin en andere cryptovaluta's uit te leggen, zodat je deze belangrijke, opkomende technologieën zelf kunt beoordelen. ## Over ons -Dit boek is een samenwerking. We hebben allemaal gewerkt in de voorhoede van cryptovaluta's en blockchaintechnologieën sinds hun ontstaan en hebben bedrijven opgericht en gerund in die dynamische omgeving. Maar we zijn er allemaal vanuit verschillende achtergronden en met verschillende sterke punten toe gekomen: +Dit boek is een samenwerking. We hebben allemaal vanaf het begin in de voorhoede van crypto- en blockchaintechnologie gewerkt, en in die dynamische omgeving bedrijven opgericht en geleid. Ieder van ons brengt echter een andere achtergrond en specifieke expertise met zich mee: -De kennis van Marco Krohn over blockchaintechnologie en cryptovaluta's profiteert van zijn geavanceerde studies in natuurkunde, wiskunde en economie, evenals meer dan een decennium aan ervaring in de financiële sector en investeringsbankieren. Wanneer hij niet aan het werk is, leest Marco graag over nieuwe technologieën. In wezen is hij een techjunkie die slimme, eenvoudige oplossingen waardeert. Marco geniet vooral van het leren over verbeteringen in toegepaste wetenschappen die zowel elegant als diepgaand zijn in hun potentieel om de manier waarop mensen hun leven leiden radicaal te verbeteren. Marco komt uit Noord-Duitsland en heeft een doctoraatsdiploma in theoretische natuurkunde. +De kennis van Marco Krohn over blockchaintechnologie en cryptovaluta's stoelt op zijn studies natuurkunde, wiskunde en economie, en op meer dan tien jaar ervaring in de financiële sector en het investeringsbankieren. In zijn vrije tijd leest Marco graag over nieuwe technologieën. Hij is in hart en nieren een techneut die houdt van slimme, eenvoudige oplossingen. Marco verdiept zich het liefst in elegante en diepgaande verbeteringen in de toegepaste wetenschappen, die de mogelijkheid hebben om het leven van mensen drastisch te verbeteren. Marco komt uit Noord-Duitsland en is gepromoveerd in de theoretische natuurkunde. -Met diploma's in wiskunde en ingenieurswetenschappen, evenals een doctoraatsdiploma in computationele vloeistofdynamica, was Anthony Jefferies al enkele relevante concepten tegengekomen toen hij bij bitcoin uitkwam, zoals publieke-sleutelcryptografie en gedistribueerde computerisering. Sindsdien is hij betrokken geweest bij een aantal cryptovalutaprojecten, waaronder een cryptobeurs en de ontwikkeling van kwantitatieve tools voor bitcoindata-analyse. Hij werkte ook meer dan tien jaar bij grote Duitse autofabrikanten en voerde numerieke simulaties uit voor de onderzoeks- en ontwikkelingsafdeling. +Toen Anthony Jefferies bitcoin ontdekte, was hij dankzij zijn diploma's wiskunde en ingenieurswetenschappen en zijn doctoraat in de computationele vloeistofdynamica al bekend met relevante concepten als publieke-sleutelcryptografie en *distributed computing*. Sindsdien heeft hij meegewerkt aan diverse cryptovalutaprojecten, waaronder een cryptobeurs en de ontwikkeling van kwantitatieve tools voor bitcoindata-analyse. Hij werkte ook meer dan tien jaar voor grote Duitse autofabrikanten, waar hij numerieke simulaties uitvoerde voor de R&D-afdeling. -Marco Streng ontdekte bitcoin als jonge wiskundige die opkomende en zelforganiserende netwerken bestudeerde en werd onmiddellijk aangetrokken door de complexiteit en mogelijkheden ervan. Hij begon met mijnen in zijn studentenkamer, voordat hij zijn operatie opschroefde tot Genesis Mining. +Marco Streng ontdekte bitcoin als jonge wiskundige die opkomende en zelforganiserende netwerken bestudeerde, en raakte onmiddellijk gefascineerd door de complexiteit en de mogelijkheden ervan. Hij begon met mijnen op zijn studentenkamer en schaalde zijn activiteiten later op tot *Genesis Mining*. -Zoran Balkic is al sinds zijn jeugd een informaticus en heeft vijftien jaar computerwetenschappen gestudeerd en gedoceerd aan de universiteit. Zijn eerste bitcoinproject in 2013 omvatte het gebruik van SMS om bitcoin te kopen en hij richtte succesvolle bedrijven op en leidde ze in de cryptovaluta-industrie. Zijn interesse in onderwijzen blijft bestaan en hij is een actieve deelnemer in de Kroatische bitcoingemeenschap. +Zoran Balkic is van jongs af aan gepassioneerd door informatica en heeft een vijftienjarige universitaire carrière in het vakgebied achter de rug, zowel als student en als docent. In 2013 maakte zijn eerste bitcoinproject het mogelijk om via sms bitcoin te kopen, waarna hij diverse succesvolle bedrijven in de cryptovaluta-industrie oprichtte en leidde. Zijn passie voor onderwijs is gebleven en hij is een actief lid van de Kroatische bitcoingemeenschap. -Ieder van ons had zijn eigen "door het konijnenhol*"*-moment en we zijn nog steeds even enthousiast als toen over de mogelijkheden die het opent. Cryptovaluta's, de ideeën erachter, de wiskunde en technologie die aan de basis ligt en de toename van nieuwe varianten, kunnen onoverkomelijk complex en abstract lijken, maar bitcoin is eenvoudigweg de volgende logische stap in de evolutie van geld. Om die evolutie beter te begrijpen, beginnen we zo dicht mogelijk bij het begin---met een zeeschelp. +Ieder van ons had zijn eigen "in het konijnenhol"-moment, en we zijn nog steeds even enthousiast als toen over de mogelijkheden die het biedt. Cryptovaluta's, de ideeën erachter, de onderliggende wiskunde en technologie, en de wildgroei aan nieuwe varianten kunnen ontmoedigend complex en abstract lijken. Toch is bitcoin simpelweg de volgende logische stap in de evolutie van geld. Om die evolutie beter te begrijpen, beginnen we zo dicht mogelijk bij het begin --- met een zeeschelp. -We kunnen geen wonderland zoals dat van Alice beloven, maar we hopen dat je zult genieten van de reis. +We kunnen geen wonderland als dat van Alice beloven, maar we hopen dat de reis je bevalt. [^1]: Bitcoin is zowel een cryptovaluta als een betalingssysteem. Aanvankelijk werd er een onderscheid gemaakt met een kleine en hoofdletter "B", zodat "bitcoin" de valuta voorstelde (als in "ik heb twee bitcoins"), terwijl "Bitcoin" verwees naar het systeem zelf (als in, "ik kan Bitcoin gebruiken om geld over te schrijven"). Die conventie is grotendeels uit gebruik geraakt binnen de bitcoingemeenschap en wij gebruiken uitsluitend de kleine letter "b". @@ -80,4 +82,4 @@ We kunnen geen wonderland zoals dat van Alice beloven, maar we hopen dat je zult [^4]: Hughes, 1993. -[^5]: Libertariërs beschouwen vrijheid als hun kernwaarde. Ze zijn sceptisch tegenover elke vorm van autoriteit of staatsmacht. +[^5]: Vrijheid is voor libertariërs de kernwaarde. Daarom wantrouwen ze elke vorm van autoriteit of staatsmacht.