diff --git a/AGENTS.md b/AGENTS.md index 039264122..684a9ee57 100644 --- a/AGENTS.md +++ b/AGENTS.md @@ -12,7 +12,7 @@ To niezależna polska adaptacja HowToLiveBetter: „Jak żyć lepiej. Praktyczny - Kanoniczną polską treścią są rozdziały w book/pl/. Czytnik czyta te pliki Markdown. Jedyny rejestr CHAPTERS w reader.mjs zawiera identyfikatory i ścieżki plików, nie kopie porad ani ich weryfikacji. Nie kopiuj porad do HTML, JavaScript ani osobnej bazy. - Rozdział 15 wycofano 2026-11-01 po błędach przypisania przepisów. Ponowna ocena 2026-11-02 opracowała 18 węższych wersji na podstawie właściwych artykułów urzędowych dokumentów i oficjalnych wyjaśnień; zakres lektury oraz ograniczenia pozostają przy każdej poradzie. Nie przywracaj dawnego tekstu ze skryptów lub historii. Status verified nie oznacza recenzji prawnika, analizy konkretnej umowy ani potwierdzenia prawa przez testy formatu. - Chińskie book/*.md, docs/, selfcheck.html, skills/ i historyczne narzędzia są materiałem upstream, nie ukończonym polskim wydaniem. Nie stosuj odziedziczonego chińskiego skilla do polskich porad. -- Uzgodniony zakres tej gałęzi obejmuje rozdziały 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19 i 20. Rozdział 20 jest częścią zleconej kontynuacji osobnymi PR; uwzględnia scalone PR #27, #28, #34 i #35. Zgoda obejmuje gotowe porady w CHAPTERS, nie merge ani Pages. Operator zezwolił 2026-11-02 na zapisywanie konkretnych braków weryfikacji i decyzji jako issues w tym repozytorium; najpierw sprawdź duplikaty, nie dubluj review otwartego PR. Samo utworzenie lub zamknięcie issue nie nadaje verified i nie zastępuje sprawdzenia źródeł. Przepisy, osądy autora i dane obserwacyjne należy rozdzielać; nie sumować czasu z pieniędzmi ani narzucać decyzji o dziecku. Rozdział 17 należy do tej samej zleconej serii, w osobnym PR; pozycje bez wystarczającej weryfikacji pozostają poza poradami. Rozdział 16 jest częścią zleconej kontynuacji dziesięciu kolejnych PR, po jednym rozdziale w każdym; zgoda obejmuje dodanie gotowych porad do CHAPTERS, nie uruchomienie Pages. Właściciel zgodził się 2026-10-31 na opracowanie rozdziału 01 w osobnym PR (#12), a po jego scaleniu polecił kontynuację kolejnymi rozdziałami osobnymi PR: rozdział 02 (#13), rozdział 05 (#14), rozdział 06 (#15), rozdział 07 (#16), rozdział 08 (#17) i rozdział 09 (kolejny PR #18) i rozdział 10 (kolejny PR #19) i rozdział 11 (kolejny PR #20) i rozdział 12 (kolejny PR #21) i rozdział 13 (kolejny PR #22) i rozdział 15 (kolejny PR #23), każdy z dodaniem gotowych porad do CHAPTERS. Operator przyznał 2026-11-01 wyjątki merge dla PR #16–#20 (każdy na dokładnym zielonym w exact-HEAD CI SHA, zwykły squash --match-head-commit, bez --admin/bypassu/zmiany ochrony/auto-merge i bez dispatchu Pages); zgoda na tę pracę nadal nie obejmuje wdrożenia strony. Nie dodawaj innych rozdziałów bez uzgodnienia. Zachowaj pochodzenie i jawne powody zmian w istniejącej treści. +- Uzgodniony zakres tej gałęzi obejmuje rozdziały 01, 02, 03, 04, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20 i 21. Właściciel potwierdził 2026-11-05 kontynuację rozdziałów 21–23 w osobnych PR; ta gałąź dodaje tylko rozdział 21. Zgoda obejmuje gotowe pozycje w CHAPTERS, nie merge ani uruchomienie Pages. Rozdział 20 jest częścią zleconej kontynuacji osobnymi PR; uwzględnia scalone PR #27, #28, #34 i #35. Zgoda obejmuje gotowe porady w CHAPTERS, nie merge ani Pages. Operator zezwolił 2026-11-02 na zapisywanie konkretnych braków weryfikacji i decyzji jako issues w tym repozytorium; najpierw sprawdź duplikaty, nie dubluj review otwartego PR. Samo utworzenie lub zamknięcie issue nie nadaje verified i nie zastępuje sprawdzenia źródeł. Przepisy, osądy autora i dane obserwacyjne należy rozdzielać; nie sumować czasu z pieniędzmi ani narzucać decyzji o dziecku. Rozdział 17 należy do tej samej zleconej serii, w osobnym PR; pozycje bez wystarczającej weryfikacji pozostają poza poradami. Rozdział 16 jest częścią zleconej kontynuacji dziesięciu kolejnych PR, po jednym rozdziale w każdym; zgoda obejmuje dodanie gotowych porad do CHAPTERS, nie uruchomienie Pages. Właściciel zgodził się 2026-10-31 na opracowanie rozdziału 01 w osobnym PR (#12), a po jego scaleniu polecił kontynuację kolejnymi rozdziałami osobnymi PR: rozdział 02 (#13), rozdział 05 (#14), rozdział 06 (#15), rozdział 07 (#16), rozdział 08 (#17) i rozdział 09 (kolejny PR #18) i rozdział 10 (kolejny PR #19) i rozdział 11 (kolejny PR #20) i rozdział 12 (kolejny PR #21) i rozdział 13 (kolejny PR #22) i rozdział 15 (kolejny PR #23), każdy z dodaniem gotowych porad do CHAPTERS. Operator przyznał 2026-11-01 wyjątki merge dla PR #16–#20 (każdy na dokładnym zielonym w exact-HEAD CI SHA, zwykły squash --match-head-commit, bez --admin/bypassu/zmiany ochrony/auto-merge i bez dispatchu Pages); zgoda na tę pracę nadal nie obejmuje wdrożenia strony. Nie dodawaj innych rozdziałów bez uzgodnienia. Zachowaj pochodzenie i jawne powody zmian w istniejącej treści. - Stan przeglądu opublikowanych porad (wznowionego 2026-10-30, przebieg run7 zakończony), decyzje właściciela i kroki są w audit/README.md oraz audit/FINDINGS.md. Nowe przebiegi przeglądu i zmiany tekstu rozpoczynaj tylko na polecenie właściciela. ## Redakcja i dowody diff --git a/README.md b/README.md index f00288220..95e9bb4c0 100644 --- a/README.md +++ b/README.md @@ -4,7 +4,7 @@ Niezależna polska adaptacja [HowToLiveBetter — 高性价比人生指南](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter), autorstwa eternity4719. Wybieramy praktyczne zalecenia, sprawdzamy źródła i opisujemy ich ograniczenia. To nie jest oficjalne wydanie autora ani automatyczne tłumaczenie. -**Stan treści: 473 opracowanych polskich porad z dwudziestu rozdziałów.** Źródła sprawdzono w opisanym przy poradach zakresie; nie oznacza to zatwierdzenia przez lekarza lub prawnika. Nie przetłumaczono całej książki ani wszystkich pozycji tych rozdziałów. +**Stan treści: 485 opracowanych polskich porad z dwudziestu jeden rozdziałów.** Źródła sprawdzono w opisanym przy poradach zakresie; nie oznacza to zatwierdzenia przez lekarza lub prawnika. Nie przetłumaczono całej książki ani wszystkich pozycji tych rozdziałów. | Rozdział | Ocenione pozycje źródłowe | W czytniku (verified) | Pozostałe | | --- | --- | --- | --- | @@ -28,15 +28,16 @@ Niezależna polska adaptacja [HowToLiveBetter — 高性价比人生指南](http | [18. Rodzicielstwo: decyzje, koszty i wsparcie](book/pl/18-rodzicielstwo-decyzje-koszty-i-wsparcie.md) | 7 | 7 | — | | [19. Praca, rozwiązanie umowy i wypadki](book/pl/19-praca-rozwiazanie-umowy-i-wypadki.md) | 24 | 23 | 1 needs_verification | | [20. Opieka nad noworodkiem i niemowlęciem](book/pl/20-opieka-nad-noworodkiem-i-niemowleciem.md) | 17 | 16 | 1 needs_verification | -| Razem | 549 | 473 | 68 rekordów oczekujących i 8 wcześniejszych wyłączeń | +| [21. Podróż za granicę i bezpieczeństwo](book/pl/21-podroz-za-granice-i-bezpieczenstwo.md) | 13 | 12 | 1 needs_localization | +| Razem | 562 | 485 | 69 rekordów oczekujących i 8 wcześniejszych wyłączeń | -Rozdział 20 dodaje 16 zawężonych porad o bezpieczeństwie i opiece nad niemowlęciem: sen, dokumentacja profilaktyki, karmienie, sygnały alarmowe, przeciążenie opiekuna i wyposażenie. Odróżnia opis zaleceń od wyników pojedynczego badania LEAP; nie podaje domowych prób prowokacji ani schematu leczenia. Przygotowanie mleka w proszku pozostaje poza poradami do rozstrzygnięcia w issue #36. Rozdział 19 dodaje 23 zawężone porady o pracy, zakończeniu zatrudnienia, BHP i dokumentacji wypadku. To opis polskich przepisów i procedur, nie gwarancja świadczenia lub wygranej. Pozycja 19.18 o podatku pozostaje poza czytnikiem do dalszej weryfikacji w issue #32. Nie przeniesiono zagranicznych mnożników wypłat ani ryzyk zdrowotnych z nieodczytanych badań. Rozdział 18 dodaje 7 zawężonych pozycji: polskie świadczenia i prawa pracownicze, trzy jawne osądy redakcyjne o czasie, budżecie i dobrowolności decyzji oraz dane obserwacyjne dotyczące płodności. Nie daje indywidualnej prognozy ani rachunku, czy dziecko „się opłaca”. Źródła czytano w opisanym zakresie; status opinii nie oznacza udowodnionej skuteczności. Rozdział 17 dodaje 11 zawężonych porad o wsparciu seniora bez odbierania samodzielności, testamencie, presji sprzedażowej, opiece domowej i całodobowej oraz wybranych potrzebach zdrowotnych. Dwie pozycje pozostają niepublikowane: przyszła reprezentacja prawna i pełna procedura uprawnień pracownika opiekującego się rodzicem. Rozdział 16 dodaje 14 zawężonych porad o życiu z chorobą przewlekłą: ciągłość leczenia, kontrole i dokumentacja, opieka POZ, recepty, podróż z EKUZ, cukrzyca, kamica i dna moczanowa, HBV, POChP oraz ruch po leczeniu raka okrężnicy. Odróżnia wyniki badań od zasad organizacyjnych; nie wyznacza indywidualnych dawek, harmonogramów ani gwarantowanej korzyści zdrowotnej. Oceny zmienione względem oryginału opisano zgodnie z definicjami tego wydania. Rozdział 15 (wynajem i kupno mieszkania) wycofano 2026-11-01 po błędach przypisania przepisów. Ponowna ocena 2026-11-02 przywraca 18 węższych wersji po odczycie wskazanych pełnych artykułów w urzędowych tekstach oraz oficjalnych wyjaśnień MS, KOWR, BGK i KNF. Nie przywraca dawnego tekstu: poprawiono m.in. kaucję, podstawę zmiany wynajmującego, depozyt notarialny, rezerwację i zadatek, wpis roszczenia, reformę wskaźników, nazwę programu BGK i rękojmię. Wszystkie oceny zmieniono z A do C zgodnie z definicją norm prawnych w tym wydaniu. Zakres i braki lektury opisano przy każdej pozycji; nie przeprowadzono recenzji prawnika ani analizy konkretnej transakcji. Zielone testy i CI nie potwierdzają poprawności prawnej. Rozdział 13 (sytuacje nagłe) dodaje 48 zawężonych porad o pierwszych minutach zagrożenia życia, zdrowia i wolności — RKO i AED, udar i zawał, krwotok i oparzenia, zatrucia i pożar, urazy, pomoc ofiarom przemocy; numery tylko z listy (112, 997, 998, 116 123, 116 111); to opis procedur i przepisów, nie poradnik medyczny ani porada prawna dla konkretnej sprawy. Rozdział 12 (przedsiębiorczość i biznes) dodaje 28 zawężonych porad o tym, co przy zakładaniu i prowadzeniu firmy w Polsce może ściągnąć długi, kary albo odpowiedzialność karną — forma działalności i majątek osobisty, poręczenia, franczyza, rejestracja, zezwolenia, żywność i etykiety, podatki i faktury, umowy, zatrudnienie, towary i podróbki, zamykanie firmy, lokal; to opis przepisów i procedur, nie porada prawna, podatkowa ani biznesowa dla konkretnej sprawy. Rozdział 11 (czerwone linie IT) dodaje 21 zawężonych porad o tym, co osobom technicznym w Polsce kończy się paragrafem albo pozwem o pieniądze — cheaty i skrypty automatyzujące, dostęp do cudzych systemów, dane osobowe, zlecenia od środowisk przestępczych, własność kodu i licencje, prywatność aplikacji, usługi AI i ataki sieciowe; to opis przepisów i procedur, nie porada prawna dla konkretnej sprawy. Rozdział 10 (związek i małżeństwo: czy to się opłaca?) dodaje 23 zawężone porady o relacjach i małżeństwie — dane GUS, prawo rodzinne i cywilne (majątek małżeński, umowa majątkowa, długi małżonka, rozwód, alimenty, kontakty z dzieckiem, konkubinat, pełnomocnictwa i testamenty) oraz wnioski z badań nad relacjami; to opis przepisów i badań, nie porada prawna ani życiowa dla konkretnej sprawy. Rozdział 09 (czerwone linie prawa) dodaje 29 zawężonych porad o tym, co w Polsce kończy się mandatem, zatrzymaniem albo wyrokiem — dezinformacja, symbole narodowe, nielegalne treści w sieci, pranie pieniędzy, wyłudzenia kredytów i odszkodowań, broń i drony, hazard, dzikie zwierzęta i rośliny, pobicia, handel organami, prawo autorskie, pożary lasu, oszustwa egzaminacyjne; to opis przepisów, nie porada prawna dla konkretnej sprawy. Rozdział 08 (nie pakuj się w tarapaty) dodaje 46 zawężonych porad o prawie, procedurach i bezpieczeństwie majątku — wypadki, oszustwa, obrona konieczna, przedawnienie, egzekucja, przemoc domowa; to opis przepisów i procedur, nie porada prawna dla konkretnej sprawy. Rozdział 07 (gdy nie ma się pieniędzy) dodaje 23 zawężone porady o świadczeniach i drogach wyjścia w kryzysie — zasiłek dla bezrobotnych, PIP i sąd pracy, NPP, MOPS, NFZ, mieszkanie socjalne, restrukturyzacja długu; to opis procedur, nie porada prawna ani finansowa dla konkretnej sprawy. Rozdział 06 (czarna lista) dodaje 35 zawężonych porad o rzeczach bez udokumentowanego efektu — suplementach, „pakietach badań”, gadżetach i wydatkach „na pokaz”; nie zawiera porad inwestycyjnych, podatkowych ani prawnych dla konkretnych spraw. Rozdział 05 dodaje 35 zawężonych porad o pieniądzach oraz 16 niepublikowanych rekordów; nic tu nie jest poradą inwestycyjną, podatkową, prawną ani ubezpieczeniową. Rozdział 02 dodaje 30 zawężonych porad oraz 17 niepublikowanych rekordów. Dotyczy m.in. palenia, ruchu, żywienia i bezpiecznej drogi do pomocy; nie wyznacza osobistego celu BMI, domowego detoksu ani obietnicy dłuższego życia. Rozdział 01 zawiera 33 zawężone porady oraz 15 niepublikowanych rekordów. Nie przeniesiono automatycznie chińskich progów badań, prawa, cen, schematów lekowych ani numerów pomocowych. Rozdziały 03, 04 i 14 zachowują wcześniejsze decyzje: 33 porady, 16 rekordów oczekujących i osiem wyłączeń rozdziału 04. To ocena redakcyjna pozycji, nie kompletny systematyczny przegląd medyczny. +Rozdział 21 dodaje 12 zawężonych porad organizacyjnych opartych na polskich i unijnych wyjaśnieniach: ostrzeżenia MSZ, kontakty i granice pomocy konsularnej, ubezpieczenie, oferty pracy, gotówka, dokumenty, prowadzenie pojazdu, zaproszenie cudzoziemca, plan kontaktu, leki i żywność. Nie obiecuje ochrony, refundacji lub legalności wyjazdu. Pozycja 21.9 o pośrednikach pozostaje needs_localization poza czytnikiem. Nie przeniesiono chińskich instytucji, sankcji, kwot i telefonów. Rozdział 20 dodaje 16 zawężonych porad o bezpieczeństwie i opiece nad niemowlęciem: sen, dokumentacja profilaktyki, karmienie, sygnały alarmowe, przeciążenie opiekuna i wyposażenie. Odróżnia opis zaleceń od wyników pojedynczego badania LEAP; nie podaje domowych prób prowokacji ani schematu leczenia. Przygotowanie mleka w proszku pozostaje poza poradami do rozstrzygnięcia w issue #36. Rozdział 19 dodaje 23 zawężone porady o pracy, zakończeniu zatrudnienia, BHP i dokumentacji wypadku. To opis polskich przepisów i procedur, nie gwarancja świadczenia lub wygranej. Pozycja 19.18 o podatku pozostaje poza czytnikiem do dalszej weryfikacji w issue #32. Nie przeniesiono zagranicznych mnożników wypłat ani ryzyk zdrowotnych z nieodczytanych badań. Rozdział 18 dodaje 7 zawężonych pozycji: polskie świadczenia i prawa pracownicze, trzy jawne osądy redakcyjne o czasie, budżecie i dobrowolności decyzji oraz dane obserwacyjne dotyczące płodności. Nie daje indywidualnej prognozy ani rachunku, czy dziecko „się opłaca”. Źródła czytano w opisanym zakresie; status opinii nie oznacza udowodnionej skuteczności. Rozdział 17 dodaje 11 zawężonych porad o wsparciu seniora bez odbierania samodzielności, testamencie, presji sprzedażowej, opiece domowej i całodobowej oraz wybranych potrzebach zdrowotnych. Dwie pozycje pozostają niepublikowane: przyszła reprezentacja prawna i pełna procedura uprawnień pracownika opiekującego się rodzicem. Rozdział 16 dodaje 14 zawężonych porad o życiu z chorobą przewlekłą: ciągłość leczenia, kontrole i dokumentacja, opieka POZ, recepty, podróż z EKUZ, cukrzyca, kamica i dna moczanowa, HBV, POChP oraz ruch po leczeniu raka okrężnicy. Odróżnia wyniki badań od zasad organizacyjnych; nie wyznacza indywidualnych dawek, harmonogramów ani gwarantowanej korzyści zdrowotnej. Oceny zmienione względem oryginału opisano zgodnie z definicjami tego wydania. Rozdział 15 (wynajem i kupno mieszkania) wycofano 2026-11-01 po błędach przypisania przepisów. Ponowna ocena 2026-11-02 przywraca 18 węższych wersji po odczycie wskazanych pełnych artykułów w urzędowych tekstach oraz oficjalnych wyjaśnień MS, KOWR, BGK i KNF. Nie przywraca dawnego tekstu: poprawiono m.in. kaucję, podstawę zmiany wynajmującego, depozyt notarialny, rezerwację i zadatek, wpis roszczenia, reformę wskaźników, nazwę programu BGK i rękojmię. Wszystkie oceny zmieniono z A do C zgodnie z definicją norm prawnych w tym wydaniu. Zakres i braki lektury opisano przy każdej pozycji; nie przeprowadzono recenzji prawnika ani analizy konkretnej transakcji. Zielone testy i CI nie potwierdzają poprawności prawnej. Rozdział 13 (sytuacje nagłe) dodaje 48 zawężonych porad o pierwszych minutach zagrożenia życia, zdrowia i wolności — RKO i AED, udar i zawał, krwotok i oparzenia, zatrucia i pożar, urazy, pomoc ofiarom przemocy; numery tylko z listy (112, 997, 998, 116 123, 116 111); to opis procedur i przepisów, nie poradnik medyczny ani porada prawna dla konkretnej sprawy. Rozdział 12 (przedsiębiorczość i biznes) dodaje 28 zawężonych porad o tym, co przy zakładaniu i prowadzeniu firmy w Polsce może ściągnąć długi, kary albo odpowiedzialność karną — forma działalności i majątek osobisty, poręczenia, franczyza, rejestracja, zezwolenia, żywność i etykiety, podatki i faktury, umowy, zatrudnienie, towary i podróbki, zamykanie firmy, lokal; to opis przepisów i procedur, nie porada prawna, podatkowa ani biznesowa dla konkretnej sprawy. Rozdział 11 (czerwone linie IT) dodaje 21 zawężonych porad o tym, co osobom technicznym w Polsce kończy się paragrafem albo pozwem o pieniądze — cheaty i skrypty automatyzujące, dostęp do cudzych systemów, dane osobowe, zlecenia od środowisk przestępczych, własność kodu i licencje, prywatność aplikacji, usługi AI i ataki sieciowe; to opis przepisów i procedur, nie porada prawna dla konkretnej sprawy. Rozdział 10 (związek i małżeństwo: czy to się opłaca?) dodaje 23 zawężone porady o relacjach i małżeństwie — dane GUS, prawo rodzinne i cywilne (majątek małżeński, umowa majątkowa, długi małżonka, rozwód, alimenty, kontakty z dzieckiem, konkubinat, pełnomocnictwa i testamenty) oraz wnioski z badań nad relacjami; to opis przepisów i badań, nie porada prawna ani życiowa dla konkretnej sprawy. Rozdział 09 (czerwone linie prawa) dodaje 29 zawężonych porad o tym, co w Polsce kończy się mandatem, zatrzymaniem albo wyrokiem — dezinformacja, symbole narodowe, nielegalne treści w sieci, pranie pieniędzy, wyłudzenia kredytów i odszkodowań, broń i drony, hazard, dzikie zwierzęta i rośliny, pobicia, handel organami, prawo autorskie, pożary lasu, oszustwa egzaminacyjne; to opis przepisów, nie porada prawna dla konkretnej sprawy. Rozdział 08 (nie pakuj się w tarapaty) dodaje 46 zawężonych porad o prawie, procedurach i bezpieczeństwie majątku — wypadki, oszustwa, obrona konieczna, przedawnienie, egzekucja, przemoc domowa; to opis przepisów i procedur, nie porada prawna dla konkretnej sprawy. Rozdział 07 (gdy nie ma się pieniędzy) dodaje 23 zawężone porady o świadczeniach i drogach wyjścia w kryzysie — zasiłek dla bezrobotnych, PIP i sąd pracy, NPP, MOPS, NFZ, mieszkanie socjalne, restrukturyzacja długu; to opis procedur, nie porada prawna ani finansowa dla konkretnej sprawy. Rozdział 06 (czarna lista) dodaje 35 zawężonych porad o rzeczach bez udokumentowanego efektu — suplementach, „pakietach badań”, gadżetach i wydatkach „na pokaz”; nie zawiera porad inwestycyjnych, podatkowych ani prawnych dla konkretnych spraw. Rozdział 05 dodaje 35 zawężonych porad o pieniądzach oraz 16 niepublikowanych rekordów; nic tu nie jest poradą inwestycyjną, podatkową, prawną ani ubezpieczeniową. Rozdział 02 dodaje 30 zawężonych porad oraz 17 niepublikowanych rekordów. Dotyczy m.in. palenia, ruchu, żywienia i bezpiecznej drogi do pomocy; nie wyznacza osobistego celu BMI, domowego detoksu ani obietnicy dłuższego życia. Rozdział 01 zawiera 33 zawężone porady oraz 15 niepublikowanych rekordów. Nie przeniesiono automatycznie chińskich progów badań, prawa, cen, schematów lekowych ani numerów pomocowych. Rozdziały 03, 04 i 14 zachowują wcześniejsze decyzje: 33 porady, 16 rekordów oczekujących i osiem wyłączeń rozdziału 04. To ocena redakcyjna pozycji, nie kompletny systematyczny przegląd medyczny. - [Uruchom lokalny czytnik](index.html) według instrukcji poniżej. - [Zgłoś błąd lub potrzebę doprecyzowania](https://github.com/mikomiel/HowToLiveBetter-PL/issues). - [Przeczytaj zasady redakcyjne](AGENTS.md). -Podstawa adaptacji: commit upstream [e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/tree/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a). Rozdziały 03 i 14 oceniono początkowo 2026-10-28, rozdziały 01, 02 i 05 — 2026-10-31, a rozdziały 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 15 i 16 — 2026-11-01. Rozdziały 17, 18 i 19 oceniono 2026-11-02, a rozdział 20 — 2026-11-03. Daty późniejszych korekt i zakresy sprawdzenia pozostają przy poszczególnych poradach. Historyczny run7 nie obejmuje rozdziałów 01, 02, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 17, 18, 19 i 20. +Podstawa adaptacji: commit upstream [e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/tree/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a). Rozdziały 03 i 14 oceniono początkowo 2026-10-28, rozdziały 01, 02 i 05 — 2026-10-31, a rozdziały 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 15 i 16 — 2026-11-01. Rozdziały 17, 18 i 19 oceniono 2026-11-02, rozdział 20 — 2026-11-03, a rozdział 21 — 2026-11-05. Daty późniejszych korekt i zakresy sprawdzenia pozostają przy poszczególnych poradach. Historyczny run7 nie obejmuje rozdziałów 01, 02, 05, 06, 07, 08, 09, 10, 11, 12, 13, 15, 16, 17, 18, 19, 20 i 21. **Korekta 2026-11-03:** [porada 11.12 o zakazie konkurencji](book/pl/11-czerwone-linie-it.md#porada-11-12) usuwa niepotwierdzony ogólny limit czasu i instrukcję rozwiązania całej umowy przy braku wpłat. Opis ogranicza się do odczytanych przepisów; źródło, zmiana oceny na C i granice weryfikacji są przy poradzie. To nie jest ponowne poświadczenie pozostałych pozycji rozdziału. Szczegóły zgłoszenia: [issue #33](https://github.com/mikomiel/HowToLiveBetter-PL/issues/33). @@ -50,6 +51,7 @@ Każda nowa pozycja ma oryginalny numer i decyzję. Nie zmieniamy numeracji, aby - W rozdziale 17 pozycja 1 wymaga potwierdzenia aktualnych polskich zasad przyszłej reprezentacji, a pozycja 12 dalszej weryfikacji wynagrodzenia i relacji różnych uprawnień opiekuńczych. Nie przeniesiono zagranicznych dokumentów ani płatnego urlopu jako polskich zasad. - W rozdziale 19 pozycja 18 o podatku od świadczeń przy zakończeniu zatrudnienia pozostaje niepublikowana. Brak pełnej kwalifikacji zwolnień i wyjątków jest śledzony w [issue #32](https://github.com/mikomiel/HowToLiveBetter-PL/issues/32); samo zgłoszenie nie oznacza, że każde świadczenie jest opodatkowane lub zwolnione. - W rozdziale 20 pozycja 5 o przygotowaniu mleka w proszku pozostaje needs_verification. Rozbieżne wytyczne WHO i BfR nie zostały zamienione w jeden uniwersalny przepis dla polskich warunków; dalszą pracę śledzi [issue #36](https://github.com/mikomiel/HowToLiveBetter-PL/issues/36). +- W rozdziale 21 pozycja 9 o pośrednictwie wizowym, migracyjnym i edukacyjnym pozostaje needs_localization. Nie ustalono jednej właściwej procedury weryfikacji wszystkich tych usług; szczegółowe kryteria pozostają przy rekordzie. - Osiem wcześniejszych wyłączeń rozdziału 04 ma uzasadnienia w jego końcowej tabeli. Nie zmieniono ich na podstawie nowych rozdziałów. Szczegółowy powód i wymagane dalsze źródła są przy każdym rekordzie. Ich treść nie trafia do wyszukiwania ani kart porad. diff --git a/book/README.md b/book/README.md index 8f50ed977..2db45cab3 100644 --- a/book/README.md +++ b/book/README.md @@ -24,5 +24,6 @@ Polskie rozdziały i ich rekordy redakcyjne: - [18. Rodzicielstwo: decyzje, koszty i wsparcie](pl/18-rodzicielstwo-decyzje-koszty-i-wsparcie.md) - [19. Praca, rozwiązanie umowy i wypadki](pl/19-praca-rozwiazanie-umowy-i-wypadki.md) - [20. Opieka nad noworodkiem i niemowlęciem](pl/20-opieka-nad-noworodkiem-i-niemowleciem.md) +- [21. Podróż za granicę i bezpieczeństwo](pl/21-podroz-za-granice-i-bezpieczenstwo.md) Czytnik pobiera pliki wskazane w rejestrze CHAPTERS w reader.mjs. Pokazuje tylko verified. Powody wyłączenia i wymagane źródła pozostają przy treści. [README wydania](../README.md) opisuje aktualne liczby, metodę i licencje. diff --git a/book/pl/21-podroz-za-granice-i-bezpieczenstwo.md b/book/pl/21-podroz-za-granice-i-bezpieczenstwo.md new file mode 100644 index 000000000..51f9fbd5e --- /dev/null +++ b/book/pl/21-podroz-za-granice-i-bezpieczenstwo.md @@ -0,0 +1,201 @@ +[← Polskie rozdziały](../README.md) + +# 21. Podróż za granicę i bezpieczeństwo + +Niezależna polska adaptacja rozdziału 21 HowToLiveBetter autorstwa eternity4719, na podstawie commita [e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/tree/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a). Tekst adaptacji: [CC BY 4.0](../../LICENSE). Zachowano numery i pochodzenie, zmieniono język, zakresy, zalecenia i oceny. To nie jest oficjalne wydanie autora. + +To opis wybranych zaleceń organizacyjnych i oficjalnych wyjaśnień, nie pełny poradnik podróży, analiza indywidualnej umowy lub uprawnień. To nie porada prawna; AI nie jest adwokatem ani radcą prawnym i nie jest lekarzem. Nie uzyskano niezależnego zatwierdzenia specjalisty. Obywatelstwo, uprawnienia do leczenia, dokumenty, cel i tranzyt mają znaczenie; samo mieszkanie w Polsce nie rozstrzyga tych warunków. + +Oceniono wszystkie 13 pozycji. Dwanaście ma status verified wyłącznie w opisanym zakresie. Pozycja 21.9 o pośrednictwie wizowym, migracyjnym i edukacyjnym pozostaje needs_localization i nie trafia do kart ani wyszukiwania. Ocena C opisuje tu normy, zalecenia operacyjne i osąd redakcyjny, nie małą wagę bezpieczeństwa ani eksperymentalnie zmierzony efekt. Nie przeliczamy tych działań na pieniądze, szanse przeżycia lub pewny wynik postępowania. + +Przy pilnym zagrożeniu korzystaj z miejscowych służb. Numer 112 działa w UE; poza nią sprawdź oficjalny numer kraju. Nie czekaj na odpowiedź repozytorium lub wykonanie listy organizacyjnej. + + + +### 1. Sprawdź aktualne ostrzeżenia MSZ przed rezerwacją i ponownie przed wyjazdem +- Status: verified +- Koszt: Sprawdzenie strony nie wymaga zakupu usługi. Zmiana terminu lub kierunku może mieć własne koszty; nie ustalono stałego czasu przeglądu. +- W praktyce: Otwórz profil kraju w Informacjach dla podróżujących Ministerstwa Spraw Zagranicznych (MSZ), przeczytaj bezpieczeństwo i warunki wjazdu oraz sprawdź daty komunikatów. Jeśli MSZ odradza podróż, rozważ zmianę planu przed poniesieniem dalszych kosztów. Nie opieraj decyzji na zapamiętanej liście bezpiecznych krajów. +- Korzyść i dowody: MSZ wyjaśnia cztery poziomy ostrzeżeń i odróżnia odradzanie podróży niekoniecznych od odradzania wszelkich podróży. Zaznacza zarazem, że są to rekomendacje i nie ma prawnych możliwości zakazania wyjazdu do dowolnego państwa. To oficjalne zalecenie organizacyjne, nie badanie skuteczności sprawdzania strony. +- Ocena dowodów: C — opis odczytanych norm lub zaleceń operacyjnych i osądu redakcyjnego, nie ilościowy pomiar skuteczności. +- Ocena redakcyjna: Sprawdzenie komunikatu przed płatnością może pomóc świadomie zdecydować o planie. Nie jest to gwarancja uniknięcia straty lub zagrożenia. +- Ograniczenia: Nie przeglądano wszystkich aktualnych profili państw. Informacja może zmienić się po odczycie. Rekomendacji MSZ nie należy przedstawiać jako polskiego zakazu wyjazdu ani jako pełnego opisu prawa kraju docelowego. +- Źródła: [MSZ — Informacje dla podróżujących i znaczenie ostrzeżeń](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/informacje-dla-podrozujacych); [MSZ — Jak przygotować się do podróży zagranicznej](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/jak-przygotowac-sie-do-podrozy-zagranicznej) +- Oryginał: [21.1](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/blob/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a/book/21-%E5%87%BA%E5%9B%BD%E6%97%85%E8%A1%8C%E4%B8%8E%E5%A2%83%E5%A4%96%E5%AE%89%E5%85%A8.md#L7-L15) +- Weryfikacja: 2026-11-05; odczytano pełne wyjaśnienie poziomów ostrzeżeń MSZ oraz sekcje „Przed podróżą” i „Warunki wjazdu, wizy i paszporty”. Nie analizowano wszystkich profili państw ani aktów krajów docelowych. +- Zmiany w adaptacji: Oryginalne A zastąpiono C. Nie przeniesiono chińskiego obowiązku i sankcji ani historycznej listy państw. Zachowano działanie polegające na sprawdzeniu aktualnej informacji, z polskim znaczeniem rekomendacji. + + + +### 2. Przygotuj oficjalne kontakty do pomocy i kopię dostępną bez telefonu +- Status: verified +- Koszt: Wyszukanie danych i przygotowanie zapisu wymaga czasu. Połączenia i roaming mogą być płatne; nie ustalono uniwersalnej taryfy. +- W praktyce: Jako obywatel Polski sprawdź w oficjalnym profilu placówki kontakt alarmowy i zakres jego użycia. Zapisz dane także poza telefonem. W nagłym zagrożeniu korzystaj z miejscowych służb; w każdym państwie UE działa numer 112, poza UE sprawdź właściwy numer na oficjalnej stronie. Kontakt konsularny nie zastępuje pilnej pomocy ratunkowej. +- Korzyść i dowody: MSZ zaleca zabranie danych urzędów konsularnych, zapisanie kontaktów poza telefonem i sprawdzenie miejscowych służb. Wskazuje 112 jako numer działający w UE. Opisuje też ochronę obywatela polskiego przez przedstawicielstwo innego państwa UE w państwie trzecim bez polskiej ambasady lub konsulatu zawodowego. +- Ocena dowodów: C — opis odczytanych norm lub zaleceń operacyjnych i osądu redakcyjnego, nie ilościowy pomiar skuteczności. +- Ocena redakcyjna: Dostęp do danych bez sprawnego telefonu jest prostym zabezpieczeniem organizacyjnym. Nie zmierzono tutaj, o ile przyspiesza pomoc. +- Ograniczenia: Nie potwierdzono danych każdej placówki ani godzin pracy wszystkich linii. Nie podano jednego numeru konsularnego na cały świat. Samo mieszkanie w Polsce nie określa prawa do ochrony konsularnej RP; znaczenie ma obywatelstwo i sytuacja. +- Źródła: [MSZ — Jak przygotować się do podróży zagranicznej](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/jak-przygotowac-sie-do-podrozy-zagranicznej); [MSZ — Jakiej pomocy może udzielić konsul](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/jakiej-pomocy-moze-udzielic-konsul) +- Oryginał: [21.2](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/blob/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a/book/21-%E5%87%BA%E5%9B%BD%E6%97%85%E8%A1%8C%E4%B8%8E%E5%A2%83%E5%A4%96%E5%AE%89%E5%85%A8.md#L16-L24) +- Weryfikacja: 2026-11-05; odczytano pełne sekcje MSZ o przygotowaniu kontaktów, zachowaniu podczas pobytu, bezpieczeństwie i braku polskiego przedstawicielstwa. Nie testowano połączeń i nie przeglądano wszystkich stron placówek. +- Zmiany w adaptacji: Oryginalne A zastąpiono C. Usunięto chińskie linie pomocy i liczbę obsłużonych spraw. Wprowadzono sprawdzenie polskiej placówki, ograniczony zakres 112 i zapis dostępny poza telefonem. + + + +### 3. Poznaj granice pomocy konsularnej i przygotuj własny plan finansowy +- Status: verified +- Koszt: Lektura informacji wymaga czasu. Rezerwa, polisa i miejscowy pełnomocnik mogą kosztować; nie wyceniono konkretnej sprawy. +- W praktyce: Przed wyjazdem przeczytaj, w czym może pomóc konsul. Przy zatrzymaniu poproś o kontakt z konsulem; nie zakładaj, że zastąpi obrońcę, zmieni orzeczenie lub zapłaci Twoje długi. Zaplanuj środki i ubezpieczenie adekwatne do podróży. +- Korzyść i dowody: MSZ opisuje kontakt konsula z osobą zatrzymaną, przekazywanie informacji o procedurze i listy miejscowych adwokatów. Wyłącza rolę adwokata, opłacanie zobowiązań i interwencje w zwykłych sporach z umów. Opisuje jednak szczególne formy pomocy finansowej, w tym wyjątkową pomoc na powrót po pisemnym zobowiązaniu do zwrotu; nie jest więc prawdą, że pomoc finansowa nigdy nie występuje. +- Ocena dowodów: C — opis odczytanych norm lub zaleceń operacyjnych i osądu redakcyjnego, nie ilościowy pomiar skuteczności. +- Ocena redakcyjna: Znajomość granic pomocy pomaga nie budować planu wyłącznie na oczekiwaniu finansowania przez państwo. To ocena organizacyjna, nie porada o prowadzeniu konkretnego procesu. +- Ograniczenia: Zakres działania zależy od miejscowego prawa, sytuacji i uprawnień. Opis nie jest pełną analizą prawa konsularnego ani gwarancją pomocy, zwolnienia z aresztu lub pokrycia leczenia. +- Źródła: [MSZ — Jakiej pomocy może udzielić konsul](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/jakiej-pomocy-moze-udzielic-konsul) +- Oryginał: [21.3](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/blob/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a/book/21-%E5%87%BA%E5%9B%BD%E6%97%85%E8%A1%8C%E4%B8%8E%E5%A2%83%E5%A4%96%E5%AE%89%E5%85%A8.md#L25-L33) +- Weryfikacja: 2026-11-05; odczytano pełne sekcje MSZ „Pomoc finansowa”, „Zatrzymanie/aresztowanie” i „Czego nie możesz oczekiwać od konsula?”. Nie czytano wszystkich ustaw, umów międzynarodowych ani miejscowych procedur. +- Zmiany w adaptacji: Oryginalne A zastąpiono C. Zastąpiono opis chińskiej ochrony polskim zakresem pomocy, z jawnym wyjątkiem dotyczącym pomocy finansowej. Nie wprowadzono obietnicy ratunku lub finansowania. + + + +### 4. Dobierz polisę do leczenia, transportu i planowanych aktywności +- Status: verified +- Koszt: Składka, sumy ubezpieczenia i ewentualne dopłaty zależą od umowy i wyjazdu. Nie ustalono polskiego przedziału cen ani kosztu ewakuacji. +- W praktyce: Przeczytaj zakres leczenia, ratownictwa i transportu w polisie, kraje ochrony, wyłączenia oraz zasady kontaktu z assistance i rozliczeń. Uwzględnij planowane sporty i stan zdrowia zgodnie z warunkami umowy. Jeżeli przysługuje Ci Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), sprawdź jej ważność i zastosowanie; nie traktuj karty jako pełnego ubezpieczenia podróżnego. +- Korzyść i dowody: MSZ zaleca polisę dostosowaną do aktywności i rozszerzenie o transport medyczny. NFZ ogranicza EKUZ do niezbędnego, nieplanowanego leczenia w publicznym systemie na zasadach kraju pobytu, co może oznaczać dopłaty. Opisuje ograniczenia ratownictwa i powrotu do kraju, wraz z wyjątkiem ekonomicznym dotyczącym transportu. +- Ocena dowodów: C — opis odczytanych norm lub zaleceń operacyjnych i osądu redakcyjnego, nie ilościowy pomiar skuteczności. +- Ocena redakcyjna: Porównanie zakresu, a nie tylko ceny i opóźnienia lotu, jest użyteczne przy planowaniu. Nie przesądza, czy ubezpieczyciel uzna konkretne roszczenie. +- Ograniczenia: Nie zbadano oferty konkretnego ubezpieczyciela. Uprawnienia do EKUZ i jej uznawanie zależą m.in. od statusu oraz obywatelstwa; NFZ opisuje ograniczenia dla niektórych obywateli spoza UE. Nie obiecujemy bezpłatnego leczenia wszędzie ani uniwersalnej refundacji transportu. +- Źródła: [MSZ — Jak przygotować się do podróży zagranicznej](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/jak-przygotowac-sie-do-podrozy-zagranicznej); [NFZ — Co to jest EKUZ, zakres i uprawnienia](https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/nasze-zdrowie-w-ue/leczenie-w-krajach-unii-europejskiej-i-efta/jak-wyrobic-karte-ekuz/) +- Oryginał: [21.4](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/blob/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a/book/21-%E5%87%BA%E5%9B%BD%E6%97%85%E8%A1%8C%E4%B8%8E%E5%A2%83%E5%A4%96%E5%AE%89%E5%85%A8.md#L34-L42) +- Weryfikacja: 2026-11-05; odczytano pełną sekcję MSZ „Ubezpieczenie” oraz sekcje NFZ o zakresie, uprawnieniach, krajach i ograniczeniach EKUZ. Nie oceniano indywidualnych polis, załączonych formularzy i wszystkich przepisów koordynacji. +- Zmiany w adaptacji: Nie przeniesiono cen z innej waluty, amerykańskiego kosztu transportu ani tezy, że krajowe ubezpieczenie zasadniczo nie działa za granicą. Dodano ograniczony zakres EKUZ i konieczność odczytu umowy. + + + +### 5. Zweryfikuj zagraniczną ofertę pracy przed wyjazdem i nie oddawaj paszportu na przechowanie +- Status: verified +- Koszt: Sprawdzenie firmy i warunków wymaga czasu, a tłumaczenie może być odpłatne. Rezygnacja z niezweryfikowanej oferty nie daje gwarancji szybkiego znalezienia innej. +- W praktyce: Sprawdź tożsamość pracodawcy i pośrednika oraz zrozumiałe warunki umowy przed podróżą. Nie zgadzaj się na przejęcie paszportu przez rekrutera lub pracodawcę w celu jego przechowywania. Wysokie zarobki bez kwalifikacji, presja na szybki wyjazd i brak jasnych warunków są sygnałami do zatrzymania decyzji i dalszej weryfikacji, nie samodzielnym dowodem przestępstwa. +- Korzyść i dowody: Policja opisuje takie sygnały ryzyka wykorzystania i handlu ludźmi, zaleca weryfikację pracodawcy, umowę w zrozumiałym języku, zachowanie dokumentów i ustalenie kontaktu z bliskimi. To zalecenie bezpieczeństwa, nie statystyka skuteczności ani twierdzenie, że wszystkie oferty zagraniczne są oszustwem. +- Ocena dowodów: C — opis odczytanych norm lub zaleceń operacyjnych i osądu redakcyjnego, nie ilościowy pomiar skuteczności. +- Ocena redakcyjna: Warto wstrzymać wyjazd, gdy nie można sprawdzić warunków i swobodnie dysponować dokumentem. Przekonująca reklama nie zastępuje sprawdzenia. +- Ograniczenia: Nie oceniono konkretnej agencji, legalności pobytu lub zatrudnienia. Ostrzeżenie o przechowaniu dokumentu przez rekrutera nie znosi obowiązku okazania go uprawnionym organom. W zagrożeniu zwróć się do miejscowych służb, zamiast samodzielnie konfrontować sprawców. +- Źródła: [Policja — sprawdzenie oferty pracy za granicą i ryzyko wykorzystania](https://trzebnica.policja.gov.pl/dtr/aktualnosci/bieza/176368,Wakacyjna-praca-za-granica-Nie-daj-sie-wykorzystac-Sprawdz-zanim-wyjedziesz.html); [MSZ — Jakiej pomocy może udzielić konsul](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/jakiej-pomocy-moze-udzielic-konsul) +- Oryginał: [21.5](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/blob/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a/book/21-%E5%87%BA%E5%9B%BD%E6%97%85%E8%A1%8C%E4%B8%8E%E5%A2%83%E5%A4%96%E5%AE%89%E5%85%A8.md#L43-L51) +- Weryfikacja: 2026-11-05; odczytano pełne zalecenia Policji dotyczące sprawdzania oferty oraz sekcje MSZ o pomocy i jej granicach. Nie sprawdzano konkretnego podmiotu, wszystkich rejestrów ani prawa pracy państwa docelowego. +- Zmiany w adaptacji: Oryginalne A zastąpiono C. Usunięto twierdzenie, że każda wysoko płatna oferta jest oszustwem, oraz chińskie okresy zakazu wyjazdu i sankcje. Zachowano węższe sygnały ryzyka i ochronę dokumentu. + + + +### 6. Przed przewozem gotówki sprawdź granicę, próg zgłoszenia i zasady kraju +- Status: verified +- Koszt: Sprawdzenie zasad i przygotowanie deklaracji wymaga czasu. Opłaty banku, bankomatu i przewalutowania sprawdza się osobno; nie podano wspólnego kosztu. +- W praktyce: Przy wjeździe do UE lub wyjeździe z UE zadeklaruj właściwemu organowi celnemu przewożoną gotówkę o wartości co najmniej 10 000 euro lub równowartości. Wcześniej sprawdź definicję gotówki i formularz. Dla podróży między państwami UE oraz kraju spoza UE sprawdź odrębne przepisy. Limity i opłaty wypłat kartą ustal osobno z własnym bankiem. +- Korzyść i dowody: Komisja Europejska opisuje próg co najmniej 10 000 euro na osobę przy przekraczaniu zewnętrznej granicy UE, z obowiązkiem także dla małoletnich przez przedstawiciela. Gotówka obejmuje nie tylko banknoty, lecz także wskazane instrumenty na okaziciela i określone złoto. Organy mogą działać również poniżej progu przy podejrzeniu związku z przestępstwem. Państwa mają też odrębne przepisy dotyczące przemieszczania pieniędzy wewnątrz UE. +- Ocena dowodów: C — opis odczytanych norm lub zaleceń operacyjnych i osądu redakcyjnego, nie ilościowy pomiar skuteczności. +- Ocena redakcyjna: Rozdzielenie deklaracji celnej od umownych limitów karty pomaga nie opierać planu na regule z innego państwa. Nie jest to metoda omijania kontroli. +- Ograniczenia: Próg nie jest pozwoleniem na przewóz dowolnego pochodzenia pieniędzy ani gwarancją braku kontroli poniżej niego. Nie opisano całej procedury nieprzewożonej osobiście gotówki, wszystkich kar, prawa każdego państwa ani indywidualnego konta bankowego. +- Źródła: [Komisja Europejska — EU Cash Controls](https://taxation-customs.ec.europa.eu/customs/prohibitions-restrictions/eu-cash-controls_en) +- Oryginał: [21.6](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/blob/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a/book/21-%E5%87%BA%E5%9B%BD%E6%97%85%E8%A1%8C%E4%B8%8E%E5%A2%83%E5%A4%96%E5%AE%89%E5%85%A8.md#L52-L60) +- Weryfikacja: 2026-11-05; odczytano pełne sekcje Komisji Europejskiej o definicji, progu, osobach w grupie, deklarowaniu i karach. Nie odczytano wszystkich podlinkowanych formularzy, załączników lub krajowych przepisów bankowych. +- Zmiany w adaptacji: Oryginalne A zastąpiono C. Usunięto chińskie roczne limity wypłat i graniczne kwoty w tamtejszych walutach. Nie przeniesiono amerykańskiej zasady rodzinnego sumowania na unijny próg na osobę. + + + +### 7. Przygotuj chronioną kopię danych dokumentu i sprawdź procedurę jego utraty +- Status: verified +- Koszt: Przygotowanie i zabezpieczenie kopii wymaga czasu; zdjęcie, wydanie dokumentu i dojazd mogą kosztować. Nie obiecujemy bezpłatnej ani natychmiastowej procedury. +- W praktyce: Przechowuj potrzebną kopię danych paszportu lub dowodu oddzielnie od oryginału, z ograniczonym dostępem i sposobem odzyskania jej po utracie telefonu. Nie umieszczaj skanów publicznie ani nie rozsyłaj ich bez potrzeby. Po utracie dokumentu skontaktuj się z właściwym konsulatem i ustal zgłoszenie, potwierdzenie tożsamości oraz potrzebny dokument podróży. Przy kradzieży uzgodnij też miejscowe zgłoszenie zdarzenia. +- Korzyść i dowody: MSZ zaleca zdjęcie lub kopię dokumentu przechowywaną oddzielnie. Opisuje możliwość wydania przez konsula paszportu tymczasowego po potwierdzeniu danych i tożsamości. Dokument zgłoszony jako utracony jest unieważniany; konsul honorowy nie wydaje paszportu tymczasowego. Kopia nie jest zatem samodzielnym dokumentem uprawniającym do podróży. +- Ocena dowodów: C — opis odczytanych norm lub zaleceń operacyjnych i osądu redakcyjnego, nie ilościowy pomiar skuteczności. +- Ocena redakcyjna: Oddzielny, dostępny po utracie telefonu zapis może pomóc w ustaleniu danych. Ograniczenie zakresu kopii i dostępu jest oceną redakcyjną bezpieczeństwa, nie gwarancją ochrony przed kradzieżą tożsamości. +- Ograniczenia: Nie sprawdzono procedury każdego państwa, obowiązkowej kolejności zgłoszeń ani konkretnej usługi chmurowej. Nie twierdzimy, że wszędzie trzeba najpierw zgłosić sprawę Policji, że odzyskany unieważniony dokument znów działa lub że kopia gwarantuje szybkie wydanie nowego. +- Źródła: [MSZ — Jak przygotować się do podróży zagranicznej](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/jak-przygotowac-sie-do-podrozy-zagranicznej); [MSZ — Jakiej pomocy może udzielić konsul](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/jakiej-pomocy-moze-udzielic-konsul) +- Oryginał: [21.7](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/blob/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a/book/21-%E5%87%BA%E5%9B%BD%E6%97%85%E8%A1%8C%E4%B8%8E%E5%A2%83%E5%A4%96%E5%AE%89%E5%85%A8.md#L61-L69) +- Weryfikacja: 2026-11-05; odczytano pełne sekcje MSZ o dokumentach podróży i utracie dokumentu. Nie czytano wszystkich formularzy paszportowych, warunków chmur ani miejscowych zasad wyjazdu. +- Zmiany w adaptacji: Usunięto obowiązek przesłania kopii do chmury i rodzinie oraz uniwersalną kolejność zgłoszenia. Zachowano kopię oddzielną od oryginału, z ograniczeniem dostępu i jawnymi granicami pomocy. + + + +### 8. Przed prowadzeniem za granicą potwierdź wymagane prawo jazdy i właściwy wzór dokumentu +- Status: verified +- Koszt: Sprawdzenie wymaga czasu; urzędowe wydanie dokumentu jest odpłatne. Nie ustalono całkowitego kosztu wynajmu lub ubezpieczenia. +- W praktyce: Sprawdź u władz kraju i w warunkach wynajmu, jakie uprawnienia i dokumenty są wymagane. Jeśli potrzebujesz polskiego międzynarodowego prawa jazdy, ustal ze starostwem właściwy wzór konwencyjny i jego ważność. Nie traktuj zakupionego w internecie certyfikatu lub samego potwierdzenia rezerwacji auta jako dowodu uprawnienia do prowadzenia. +- Korzyść i dowody: MSZ zaleca sprawdzenie uznawania prawa jazdy. Gov.pl opisuje wydawanie międzynarodowego dokumentu posiadaczowi ważnego polskiego prawa jazdy, w dwóch wzorach związanych z konwencjami genewską i wiedeńską. +- Ocena dowodów: C — opis odczytanych norm lub zaleceń operacyjnych i osądu redakcyjnego, nie ilościowy pomiar skuteczności. +- Ocena redakcyjna: Sprawdzenie dokumentów przed płatnością za wynajem jest rozsądne organizacyjnie, ale nie jest oceną konkretnego sprzedawcy ani gwarancją ochrony ubezpieczeniowej. +- Ograniczenia: Ogólna strona Gov.pl podaje zbiorczo ważność do 3 lat, a opis starostwa rozróżnia okresy dla dwóch wzorów. Nie wyznaczamy na tej podstawie wspólnego terminu dla wszystkich dokumentów. Nie sprawdzono aktualnego prawa każdego kraju, pełnej listy stron konwencji i każdej umowy wynajmu. +- Źródła: [MSZ — Jak przygotować się do podróży zagranicznej](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/jak-przygotowac-sie-do-podrozy-zagranicznej); [Gov.pl — Uzyskaj międzynarodowe prawo jazdy](https://www.gov.pl/web/gov/uzyskaj-miedzynarodowe-prawo-jazdy); [Starostwo Powiatowe w Ostrowcu Świętokrzyskim — dwa wzory dokumentu](https://samorzad.gov.pl/web/powiat-ostrowiecki/wydanie-miedzynarodowego-prawa-jazdy) +- Oryginał: [21.8](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/blob/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a/book/21-%E5%87%BA%E5%9B%BD%E6%97%85%E8%A1%8C%E4%B8%8E%E5%A2%83%E5%A4%96%E5%AE%89%E5%85%A8.md#L70-L78) +- Weryfikacja: 2026-11-05; odczytano pełne opisy usługi wydania dokumentu Gov.pl i starostwa, w tym warunki, dwa wzory i wskazane terminy. Nie czytano pełnych konwencji ani wszystkich przepisów państw docelowych. +- Zmiany w adaptacji: Oryginalne A zastąpiono C. Usunięto ocenę dokumentów według chińskiego systemu i liczbę państw z oryginału. Zastąpiono ją sprawdzeniem polskiego dokumentu, właściwego wzoru i wymogów celu podróży; ujawniono różnicę w opisie ważności. + + + +### 9. Rekord redakcyjny: pośrednictwo wizowe, migracyjne i edukacyjne +- Status: needs_localization +- Ograniczenia: Nie ustalono jednej właściwej dla polskiego czytelnika ścieżki weryfikacji uprawnień dla wszystkich tych usług i wszystkich państw docelowych. Chiński wymóg wpisu pośrednika do wskazanego rejestru nie jest sam przez się polską procedurą. Sam wpis firmy do ogólnego rejestru nie został tu uznany za dowód uprawnień do każdej usługi. Do dalszej oceny trzeba oddzielić pośrednictwo pracy, wizowe i edukacyjne, obywatelstwo klienta oraz kraj procedury. Do czasu tej oceny nie podajemy instrukcji, oceny dowodów lub gwarancji uzyskania wizy. +- Źródła: [MSZ — Jak przygotować się do podróży zagranicznej](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/jak-przygotowac-sie-do-podrozy-zagranicznej) +- Oryginał: [21.9](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/blob/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a/book/21-%E5%87%BA%E5%9B%BD%E6%97%85%E8%A1%8C%E4%B8%8E%E5%A2%83%E5%A4%96%E5%AE%89%E5%85%A8.md#L79-L87) +- Weryfikacja: 2026-11-05; odczytano pełną sekcję MSZ o warunkach wjazdu, wizach i paszportach. Nie zakończono odczytu polskich i docelowych przepisów oraz rejestrów regulujących poszczególne rodzaje pośrednictwa. +- Zmiany w adaptacji: Zamiast mechanicznie tłumaczyć chiński obowiązek rejestrowy pozostawiono needs_localization, bez instrukcji i oceny. Kryteria dalszej pracy zapisano w rekordzie; samo sprawdzenie formatu nie zmienia statusu. + + + +### 10. Przed zarejestrowaniem zaproszenia cudzoziemca przeczytaj swoje zobowiązania +- Status: verified +- Koszt: Postępowanie i ewentualna pomoc mogą być odpłatne; zobowiązania finansowe mogą być znacznie ważniejsze niż opłata za dokument. Nie wyceniono indywidualnego zaproszenia. +- W praktyce: Jeżeli masz wystąpić o wpis zaproszenia cudzoziemca do ewidencji, najpierw sprawdź w urzędzie warunki i koszty, których pokrycie gwarantujesz. Podawaj prawdziwe dane i nie podpisuj niezrozumiałych zobowiązań dla nieznanej osoby. Nie traktuj zaproszenia jako wizy ani zezwolenia na pracę. +- Korzyść i dowody: UdSC w MOS opisuje zapraszającego jako gwaranta kosztów pobytu i opuszczenia Polski, w tym określonych kosztów związanych z zobowiązaniem do powrotu. Wyjaśnia możliwość dochodzenia roszczeń i zaleca występowanie dla osób znanych i darzonych zaufaniem. Zaproszenie nie jest wizą, dokumentem pobytowym ani uprawnieniem do pracy lub samodzielnym warunkiem każdego wjazdu. +- Ocena dowodów: C — opis odczytanych norm lub zaleceń operacyjnych i osądu redakcyjnego, nie ilościowy pomiar skuteczności. +- Ocena redakcyjna: Przeczytanie skutków zobowiązania jest ważniejsze niż traktowanie podpisu jako przysługi bez konsekwencji. To opis procedury, nie ocena Twojej odpowiedzialności w konkretnej sprawie. +- Ograniczenia: Zakres dotyczy polskiej ewidencji zaproszeń opisanej przez UdSC, a nie każdej prywatnej wiadomości zapraszającej ani prawa każdego kraju. Nie przeprowadzono analizy konkretnego wniosku, pełnej ustawy lub sporu o koszty. +- Źródła: [UdSC, Moduł Obsługi Spraw — Zaproszenia, wprowadzenie](https://www.mos.cudzoziemcy.gov.pl/kategorie-informacji/zaproszenia) +- Oryginał: [21.10](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/blob/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a/book/21-%E5%87%BA%E5%9B%BD%E6%97%85%E8%A1%8C%E4%B8%8E%E5%A2%83%E5%A4%96%E5%AE%89%E5%85%A8.md#L88-L96) +- Weryfikacja: 2026-11-05; odczytano pełne sekcje wprowadzenia MOS: „Przeznaczenie dokumentu”, „Niewłaściwe zastosowanie” i „Zapraszający”. Nie czytano pełnych aktów prawnych ani wszystkich dokumentów indywidualnego postępowania. +- Zmiany w adaptacji: Oryginalne A zastąpiono C. Nie przeniesiono chińskich kar pieniężnych. Zawężono tekst do odrębnej polskiej ewidencji i jej zobowiązań finansowych, bez utożsamiania każdego zaproszenia z tym dokumentem. + + + +### 11. Ustal z zaufaną osobą plan kontaktu i potrzebne dane podróży +- Status: verified +- Koszt: Uzgodnienie i aktualizowanie planu wymaga czasu; kontakt podczas podróży może kosztować. Nie wyceniono ani nie zmierzono skuteczności takiego planu. +- W praktyce: Za zgodą zaufanej osoby pozostaw jej niezbędne informacje o trasie, noclegach i sposobie kontaktu oraz ustal, kiedy brak łączności jest planowany, a kiedy ma budzić niepokój. Nie rozpowszechniaj danych współpodróżnych bez potrzeby i ich wiedzy. Przy rzeczywistym zagrożeniu skontaktuj się z miejscowymi służbami zamiast czekać na umowny termin. +- Korzyść i dowody: MSZ zaleca pozostawienie bliskim planu podróży i danych kontaktowych oraz ustalenie przewidywanych przerw w łączności. W sekcji o zaginięciu zaleca natychmiastowy kontakt z miejscową Policją i konsulem. To rekomendacja organizacji kontaktu, nie ilościowy dowód zmniejszenia śmiertelności. +- Ocena dowodów: C — opis odczytanych norm lub zaleceń operacyjnych i osądu redakcyjnego, nie ilościowy pomiar skuteczności. +- Ocena redakcyjna: Prosty, uzgodniony plan może ułatwić przekazanie informacji. Nie wymaga publikowania całego przebiegu podróży ani ciągłego udostępniania lokalizacji. +- Ograniczenia: Plan nie jest warunkiem prawnym zgłoszenia zaginięcia i nie gwarantuje odnalezienia. Nie ustanawiamy uniwersalnego czasu, który trzeba odczekać. Zaufana osoba nie musi być członkiem rodziny. +- Źródła: [MSZ — Jak przygotować się do podróży zagranicznej](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/jak-przygotowac-sie-do-podrozy-zagranicznej); [MSZ — Jakiej pomocy może udzielić konsul](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/jakiej-pomocy-moze-udzielic-konsul) +- Oryginał: [21.11](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/blob/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a/book/21-%E5%87%BA%E5%9B%BD%E6%97%85%E8%A1%8C%E4%B8%8E%E5%A2%83%E5%A4%96%E5%AE%89%E5%85%A8.md#L97-L105) +- Weryfikacja: 2026-11-05; odczytano pełne zalecenia MSZ o pozostawieniu danych i utrzymywaniu kontaktu oraz sekcję „Zaginięcie”. Nie badano empirycznej skuteczności planu ani wszystkich miejscowych procedur. +- Zmiany w adaptacji: Usunięto tezę, że pomoc może ruszyć tylko wtedy, gdy rodzina zna plan. Zachowano dobrowolne uzgodnienie kontaktu z ograniczeniem zakresu udostępnianych danych. + + + +### 12. Sprawdź legalność przewozu swoich leków w Polsce, tranzycie i kraju docelowym +- Status: verified +- Koszt: Weryfikacja, uzyskanie dokumentów i konsultacja wymagają czasu; mogą być odpłatne. Nie wskazano wspólnego terminu załatwienia sprawy dla wszystkich leków i państw. +- W praktyce: Sprawdź substancje czynne i wymogi kraju docelowego oraz tranzytu; przy wątpliwościach zapytaj jego właściwy urząd i lekarza prowadzącego. Dla leków kontrolowanych ustal właściwą procedurę z wojewódzkim inspektoratem farmaceutycznym (WIF) lub Głównym Inspektoratem Farmaceutycznym (GIF) i przygotuj wymagane dokumenty przed podróżą. Samo pudełko, recepta lub polski dokument nie gwarantują dopuszczalności w innym państwie. Nie zmieniaj samodzielnie leczenia z powodu planu wyjazdu. +- Korzyść i dowody: GIF kieruje podróżujących do państw UE lub strefy Schengen do właściwego WIF, a na swojej stronie opisuje dokumenty w procedurze GIF. Wyraźnie zastrzega, że otrzymany dokument dotyczy przekroczenia granic RP i nie określa zasad innych państw. MSZ zaleca konsultację potrzeb lekowych i ostrzega, że preparat dozwolony w Polsce może być niedopuszczony w celu podróży. +- Ocena dowodów: C — opis odczytanych norm lub zaleceń operacyjnych i osądu redakcyjnego, nie ilościowy pomiar skuteczności. +- Ocena redakcyjna: Wcześniejsze sprawdzenie właściwej procedury jest użyteczne. Nie zastępuje decyzji lekarza o leczeniu ani decyzji urzędu o dopuszczeniu przewozu. +- Ograniczenia: To nie lista dozwolonych substancji, dawek lub ilości ani schemat odstawiania. Nie oceniono indywidualnego leku i wszystkich państw. Nie utożsamiamy dokumentu polskiego z zezwoleniem kraju docelowego ani wymaganej recepty z całym pozwoleniem. +- Źródła: [GIF — Przewóz leków kontrolowanych przez granicę](https://www.gov.pl/web/gif/substancje-kontrolowane-info-pacjenci); [MSZ — Jak przygotować się do podróży zagranicznej](https://www.gov.pl/web/dyplomacja/jak-przygotowac-sie-do-podrozy-zagranicznej) +- Oryginał: [21.12](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/blob/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a/book/21-%E5%87%BA%E5%9B%BD%E6%97%85%E8%A1%8C%E4%B8%8E%E5%A2%83%E5%A4%96%E5%AE%89%E5%85%A8.md#L106-L114) +- Weryfikacja: 2026-11-05; odczytano pełną stronę GIF dla podróżujących z lekami kontrolowanymi i sekcję MSZ „Zdrowie”. Nie czytano wszystkich załączników GIF, recept, zagranicznych wykazów substancji lub przepisów każdego państwa. +- Zmiany w adaptacji: Oryginalne A zastąpiono C. Usunięto japońskie i singapurskie progi składu, ilości i terminów jako uniwersalną instrukcję. Zastąpiono je ustaleniem właściwego organu i osobną weryfikacją celu oraz tranzytu, bez dawkowania. + + + +### 13. Przed przywozem żywności i roślin sprawdź zasady właściwe dla trasy +- Status: verified +- Koszt: Sprawdzenie wymaga czasu. Rezygnacja z zakupu lub pozostawienie niedopuszczonego produktu może oznaczać stratę jego wartości; nie ustalono uniwersalnej kary. +- W praktyce: Przed zakupem sprawdź przepisy dla konkretnego produktu i tego, czy podróżujesz wewnątrz UE, czy wjeżdżasz z zewnątrz. Przy wjeździe z państw trzecich mięso i nabiał są co do zasady niedopuszczone, ale istnieją szczególne wyjątki. Dla roślin ustal wymóg świadectwa fitosanitarnego, czyli dokumentu dotyczącego ich zdrowia. Nie zakładaj, że zamknięte opakowanie lub samo zgłoszenie dopuszcza każdy produkt. +- Korzyść i dowody: Your Europe rozróżnia przewóz do własnego spożycia wewnątrz UE od wjazdu z państwa trzeciego, opisuje wyjątki terytorialne, ograniczenia ilościowe określonych produktów i wymogi zdrowia roślin. Wskazuje też możliwość ograniczeń przy ogniskach chorób. +- Ocena dowodów: C — opis odczytanych norm lub zaleceń operacyjnych i osądu redakcyjnego, nie ilościowy pomiar skuteczności. +- Ocena redakcyjna: Warto sprawdzić trasę i produkt przed wydaniem pieniędzy. To ocena organizacyjna, nie porada, jak obchodzić kontrolę. +- Ograniczenia: Nie podano pełnej listy wyjątków, limitów, gatunków chronionych ani warunków przewozu zwierząt. Żywność dla szczególnych potrzeb i niektóre terytoria mają odrębne zasady. W razie wątpliwości sprawdź aktualną informację właściwej służby celnej, weterynaryjnej lub ochrony roślin. +- Źródła: [Unia Europejska, Your Europe — przewóz żywności i roślin](https://europa.eu/youreurope/citizens/travel/carry/meat-dairy-animal/index_en.htm) +- Oryginał: [21.13](https://github.com/eternity4719/HowToLiveBetter/blob/e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a/book/21-%E5%87%BA%E5%9B%BD%E6%97%85%E8%A1%8C%E4%B8%8E%E5%A2%83%E5%A4%96%E5%AE%89%E5%85%A8.md#L115-L122) +- Weryfikacja: 2026-11-05; odczytano pełne sekcje Your Europe o przewozie wewnątrz UE, przy wjeździe z zewnątrz, wyjątkach i kontrolach. Nie czytano wszystkich załączonych aktów, baz gatunkowych i krajowych instrukcji. +- Zmiany w adaptacji: Oryginalne A zastąpiono C. Usunięto chińską listę, sankcje i uniwersalne założenie zakazu niezależnie od trasy. Wprowadzono rozróżnienie granicy UE, wyjątków i rodzaju towaru bez obietnicy legalności po samym zgłoszeniu. diff --git a/reader.mjs b/reader.mjs index 69430e115..ed2148104 100644 --- a/reader.mjs +++ b/reader.mjs @@ -21,6 +21,7 @@ export const CHAPTERS = [ { id: '18', path: 'book/pl/18-rodzicielstwo-decyzje-koszty-i-wsparcie.md' }, { id: '19', path: 'book/pl/19-praca-rozwiazanie-umowy-i-wypadki.md' }, { id: '20', path: 'book/pl/20-opieka-nad-noworodkiem-i-niemowleciem.md' }, + { id: '21', path: 'book/pl/21-podroz-za-granice-i-bezpieczenstwo.md' }, ]; export const FIELDS = [ 'Status', 'Koszt', 'W praktyce', 'Korzyść i dowody', 'Ocena dowodów', diff --git a/tests/browser/reader.spec.mjs b/tests/browser/reader.spec.mjs index 80798f314..ad40cafab 100644 --- a/tests/browser/reader.spec.mjs +++ b/tests/browser/reader.spec.mjs @@ -38,6 +38,35 @@ test('corrected non-compete advice keeps its permalink, search and disclosed sou await expect(page.locator('#porada-11-12 .practical')).toContainText('25% wynagrodzenia'); }); +test('travel chapter supports search, filters, source limits and permalinks', async ({ page }) => { + await ready(page, '/#porada-21-6'); + await expect(page.locator('#porada-21-6 h3')).toBeFocused(); + await page.getByLabel('Rozdział', { exact: true }).selectOption('21'); + await expect(visibleCards(page)).toHaveCount(12); + await page.getByLabel('Szukaj w polskich poradach').fill('10 000 euro'); + await expect(visibleCards(page)).toHaveCount(1); + await expect(page.locator('#porada-21-6 .practical')).toContainText('co najmniej 10 000 euro'); + await page.locator('#porada-21-6 summary').focus(); + await page.keyboard.press('Enter'); + await expect(page.locator('#porada-21-6 details')).toHaveAttribute('open', ''); + await expect(page.locator('#porada-21-6')).toContainText('na osobę'); + await page.reload(); + await expect(page.locator('#porada-21-6 h3')).toBeFocused(); +}); + +test('pending travel agency record is absent and malformed travel data fail the entire collection', async ({ page }) => { + await ready(page, '/#porada-21-9'); + await expect(page.locator('#porada-21-9')).toHaveCount(0); + await expect(page.locator('#toc a[href="#porada-21-9"]')).toHaveCount(0); + const c = chapters.find(c => c.id === '21'); + await page.route(routeFor(c), route => route.fulfill({ contentType: 'text/plain; charset=utf-8', body: c.markdown.replace(/^- W praktyce: .+\n/m, '') })); + await page.goto('/'); + await expect(page.locator('#status')).toContainText('Nie wczytano kompletnego zbioru'); + await expect(page.locator('#status')).toContainText('W praktyce'); + await expect(page.locator('article')).toHaveCount(0); + await expect(page.getByLabel('Szukaj w polskich poradach')).toBeDisabled(); +}); + test('infant chapter supports search, clinical source limits, permalinks and a hidden cross-reference target', async ({ page }) => { await ready(page, '/#porada-20-12'); await expect(page.locator('#porada-20-12 h3')).toBeFocused(); diff --git a/tests/chapter-21.test.mjs b/tests/chapter-21.test.mjs new file mode 100644 index 000000000..fcc467ecc --- /dev/null +++ b/tests/chapter-21.test.mjs @@ -0,0 +1,75 @@ +// Editorial regression contracts, not independent legal/medical verification. +import test from 'node:test'; +import assert from 'node:assert/strict'; +import { readFileSync } from 'node:fs'; +import { createHash } from 'node:crypto'; +import { CHAPTERS, FIELDS, parseChapter, published } from '../reader.mjs'; +import { searchAdvice } from '../tools/pl/search.mjs'; +const chapters = CHAPTERS.map(c => ({ ...c, ...parseChapter(readFileSync(new URL('../' + c.path, import.meta.url), 'utf8'), c.id) })); +const chapter = chapters.find(c => c.id === '21'); +const markdown = readFileSync(new URL('../book/pl/21-podroz-za-granice-i-bezpieczenstwo.md', import.meta.url), 'utf8'); +const entry = n => { const e = chapter.entries.find(e => e.number === `21.${n}`); assert.ok(e); return e; }; +const f = n => entry(n).fields; + +test('travel preserves all 13 original positions, bytes and exact pinned spans', () => { + assert.deepEqual(chapter.entries.map(e => e.number), Array.from({ length: 13 }, (_, i) => `21.${i + 1}`)); + const original = readFileSync(new URL('../book/21-出国旅行与境外安全.md', import.meta.url)); + assert.equal(createHash('sha256').update(original).digest('hex'), '912b20c1ffa8f23e496d89ee76aa5141f0ca0d5e98e73320f284ada19d73ca6e'); + for (let n = 1; n <= 13; n++) { + assert.equal(entry(n).id, `porada-21-${n}`); + assert.ok(f(n).Oryginał.includes('e2605d3e2242bd6216c9255192b8a8957a08c55a')); + assert.ok(f(n).Oryginał.endsWith(`#L${7 + (n - 1) * 9}-L${n === 13 ? 122 : 15 + (n - 1) * 9})`)); + } + assert.doesNotMatch(markdown, /\p{Script=Han}/u); +}); + +test('12 bounded travel scopes have all fields and disclose A to C changes; agency record stays pending', () => { + assert.deepEqual(published(chapter.entries).map(e => e.number), Array.from({ length: 13 }, (_, i) => i + 1).filter(n => n !== 9).map(n => `21.${n}`)); + const grades = 'AAACAACAAACAA'; + for (const e of published(chapter.entries)) { + for (const key of FIELDS) assert.ok(e.fields[key]?.trim(), `${e.number} ${key}`); + assert.match(e.fields['Ocena dowodów'], /^C [—-] /); + if (grades[Number(e.number.split('.')[1]) - 1] !== 'C') assert.ok(e.fields['Zmiany w adaptacji'].includes('Oryginalne A zastąpiono C.')); + assert.match(e.fields.Weryfikacja, /2026-11-05/); + } + assert.equal(f(9).Status, 'needs_localization'); + assert.equal(f(9)['W praktyce'], undefined); + assert.equal(f(9)['Ocena dowodów'], undefined); +}); + +test('travel source scopes retain advisory, coverage and financial boundaries', () => { + assert.match(f(1)['Korzyść i dowody'], /rekomendacje/); + assert.match(f(1).Ograniczenia, /nie należy przedstawiać jako polskiego zakazu/); + assert.match(f(2)['W praktyce'], /w każdym państwie UE działa numer 112/); + assert.match(f(3)['Korzyść i dowody'], /zobowiązaniu do zwrotu/); + assert.match(f(4)['Korzyść i dowody'], /niezbędnego, nieplanowanego/); + assert.match(f(4)['Korzyść i dowody'], /może oznaczać dopłaty/); + assert.match(f(6)['W praktyce'], /co najmniej 10 000 euro/); + assert.match(f(6)['Korzyść i dowody'], /na osobę/); + assert.match(f(6).Ograniczenia, /nie jest pozwoleniem/); + assert.match(f(7).Ograniczenia, /Nie twierdzimy, że wszędzie trzeba najpierw/); + assert.match(f(8).Ograniczenia, /rozróżnia okresy dla dwóch wzorów/); + assert.match(f(10)['W praktyce'], /Nie traktuj zaproszenia jako wizy ani zezwolenia na pracę/); + assert.match(f(11).Ograniczenia, /nie jest warunkiem prawnym zgłoszenia zaginięcia/); + assert.match(f(12)['Korzyść i dowody'], /dokument dotyczy przekroczenia granic RP/); + assert.match(f(12)['W praktyce'], /nie gwarantują dopuszczalności w innym państwie/); + assert.match(f(13).Ograniczenia, /odrębne zasady/); +}); + +test('search finds published travel subjects but not the pending agency record', () => { + for (const [query, n] of [['ostrzeżenia MSZ', 1], ['zapis dostępny', 2], ['szczególne formy pomocy finansowej', 3], ['wyjątkiem ekonomicznym', 4], ['rekrutera', 5], ['10 000 euro', 6], ['konsul honorowy', 7], ['konwencyjny', 8], ['gwaranta kosztów', 10], ['planowane', 11], ['tranzycie', 12], ['fitosanitarnego', 13]]) assert.ok(searchAdvice(chapters, query, { limit: 100 }).some(r => r.entry.number === `21.${n}`), query); + assert.ok(searchAdvice(chapters, 'pośrednictwo', { limit: 100 }).every(r => r.entry.number !== '21.9')); +}); + +test('travel withdrawal, malformed data and status-only recertification fail closed', () => { + const withdrawn = chapter.entries.map(e => e.number === '21.1' ? { ...e, fields: { ...e.fields, Status: 'needs_verification' } } : e); + assert.equal(published(withdrawn).length, 11); + assert.throws(() => parseChapter(markdown.replace('- Status: verified', '- Status: ready'), '21'), /stan|status|ready/i); + assert.throws(() => parseChapter(markdown.replace(/^- W praktyce: .+\n/m, ''), '21'), /W praktyce/); + assert.throws(() => parseChapter(markdown.replace('- Status: needs_localization', '- Status: verified'), '21'), /Koszt|W praktyce/); +}); + +test('travel retains attribution and professional boundaries without imported contact numbers', () => { + for (const text of ['nie jest oficjalne wydanie autora', 'nie jest lekarzem', 'nie jest adwokatem ani radcą prawnym', 'nie porada prawna', 'CC BY 4.0', 'eternity4719']) assert.ok(markdown.includes(text)); + assert.doesNotMatch(markdown, /12308|96110|12356|12315|12333|12378|\+86/); +}); diff --git a/tests/content.test.mjs b/tests/content.test.mjs index 9c3b4f72e..5b06b0f99 100644 --- a/tests/content.test.mjs +++ b/tests/content.test.mjs @@ -12,7 +12,7 @@ const entries = chapters.flatMap(c => c.entries); const advice = published(entries); const time = chapters.find(c => c.id === '04'); // Consent guard: AGENTS.md limits the edition to these chapters. Change this list only with the owner's agreement. -const AGREED_SCOPE = ['01', '02', '03', '04', '05', '06', '07', '08', '09', '10', '11', '12', '13', '14', '15', '16', '17', '18', '19', '20']; +const AGREED_SCOPE = ['01', '02', '03', '04', '05', '06', '07', '08', '09', '10', '11', '12', '13', '14', '15', '16', '17', '18', '19', '20', '21']; // Upstream file of a chapter, found by its number prefix, so scope changes do not require editing paths here. const sourcePaths = Object.fromEntries(CHAPTERS.map(({ id }) => { const file = readdirSync(resolve(root, 'book')).find(name => name.startsWith(id + '-') && name.endsWith('.md')); diff --git a/tests/site.test.mjs b/tests/site.test.mjs index 31ef87cce..007c19bb5 100644 --- a/tests/site.test.mjs +++ b/tests/site.test.mjs @@ -31,7 +31,7 @@ test('the published folder holds the reader, the chapters of CHAPTERS and the tw assert.deepEqual(files.map(f => f.path).sort(), [...FIXED_FILES, ...CHAPTERS.map(c => c.path)].sort()); assert.deepEqual(siteFiles(), files.map(f => f.path)); assert.deepEqual(FIXED_FILES.slice().sort(), ['LICENSE', 'LICENSE-CODE', 'index.html', 'reader.mjs']); - assert.deepEqual(CHAPTERS.map(c => c.id), ['01', '02', '03', '04', '05', '06', '07', '08', '09', '10', '11', '12', '13', '14', '15', '16', '17', '18', '19', '20'], 'the owner authorized these chapters; adding a registry entry is not permission to deploy Pages'); + assert.deepEqual(CHAPTERS.map(c => c.id), ['01', '02', '03', '04', '05', '06', '07', '08', '09', '10', '11', '12', '13', '14', '15', '16', '17', '18', '19', '20', '21'], 'the owner authorized these chapters; adding a registry entry is not permission to deploy Pages'); for (const { path } of files) assert.ok(readFileSync(join(tmp, 'site', path)).equals(readFileSync(resolve(root, path))), `${path} is byte for byte the repository file`); for (const forbidden of [/^ads\//, /^docs\//, /^audit\//, /^tools\//, /^tests\//, /^skills\//, /^\.claude\//, /^\.github\//, /selfcheck/, /og\.png/, /updates\.json/, /robots\.txt/, /sitemap/, /^README\.md$/, /^AGENTS\.md$/, /\p{Script=Han}/u, /^book\/\d\d-/, /^book\/README/]) { assert.ok(files.every(f => !forbidden.test(f.path)), `${forbidden} must not be published`); @@ -214,7 +214,7 @@ test('a CHAPTERS entry that is not a Polish chapter file stops the build before assert.equal(existsSync(join(tmp, 'deep')), false, `nothing is written for ${path}`); } assert.equal(readFileSync(join(tmp, 'escape.txt'), 'utf8'), 'ORIGINAL'); - assert.deepEqual(CHAPTERS.map(c => c.id), ['01', '02', '03', '04', '05', '06', '07', '08', '09', '10', '11', '12', '13', '14', '15', '16', '17', '18', '19', '20']); + assert.deepEqual(CHAPTERS.map(c => c.id), ['01', '02', '03', '04', '05', '06', '07', '08', '09', '10', '11', '12', '13', '14', '15', '16', '17', '18', '19', '20', '21']); assert.deepEqual(FIXED_FILES, ['index.html', 'reader.mjs', 'LICENSE', 'LICENSE-CODE']); }));