ETDA Development Guideline : ขมธอ.11 - ELECTRONIC CERTIFICATE

คู่มือชุดคำสั่งและแนวทางการพัฒนาระบบการสร้างเอกสารรับรองอิเล็กทรอนิกส์ในรูปแบบ Hybrid PDF/A-3 ตามมาตรฐาน ขมธอ.11 (ETDA Standard) เพื่อสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลอย่างมั่นคงปลอดภัย

---

1. บทนำ (Introduction)

โครงการนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็น Starter Kit สำหรับนักพัฒนา เพื่อใช้ศึกษาและเริ่มต้นสร้างเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ที่มีความน่าเชื่อถือสูง โดยรวมคุณสมบัติสำคัญตามมาตรฐาน ETDA ไว้ในที่เดียว:

• Human-Readable: ไฟล์ PDF ที่มนุษย์อ่านได้และพิมพ์ออกมาได้
• Machine-Readable: ข้อมูลโครงสร้าง (XML/JSON) ที่ฝังอยู่ในไฟล์เพื่อให้ระบบคอมพิวเตอร์ประมวลผลต่อได้ทันที
• Digital Trust: การลงนามดิจิทัล (PAdES) และการตรวจสอบสถานะใบรับรองระยะยาว (LTV)

---

2. ขั้นตอนการติดตั้งและเริ่มต้นใช้งาน (Installation)

2.1 ความต้องการของระบบ

• Node.js: เวอร์ชั่น 16 ขึ้นไป
• NPM: จัดการ Dependencies

2.2 การติดตั้ง

1. แตกไฟล์โครงการหรือ clone repository
2. เปิด Terminal ในโฟลเดอร์โครงการแล้วรันคำสั่ง:

   npm install

3. เริ่มต้นรันเซิร์ฟเวอร์:

   node src/server.js

4. เข้าใช้งานผ่าน Browser: เปิดไปที่ http://localhost:3000

---

3. การทดลองใช้งานระบบ (Simulation Guide)

ในหน้า Playground คุณสามารถทดลองกระบวนการทำงานได้ดังนี้:

1. เลือกประเภทเอกสาร: ระบบมีข้อมูลตัวอย่าง (JSON) ของใบรับรองผลการเรียน (Transcript) และใบกำกับภาษี (Invoice)
2. สร้างและลงนาม PDF:
   • มี 3 รูปแบบ: ลงนามปกติ, ลงนามพร้อม LTV, และแบบครบวงจร (LTV + QR Code)
3. ตรวจสอบผลลัพธ์: ดูไฟล์ PDF ในตัวอย่าง และตรวจสอบไฟล์ที่ฝังอยู่ (Attached Files)
4. การตรวจสอบความถูกต้อง (Verification):
   • Online: ตรวจสอบสถานะใบรับรองและ Integrity ของไฟล์
   • Offline (QR Code): จำลองการสแกนด้วยสมาร์ทโฟนเพื่อตรวจสอบข้อมูลสำคัญโดยไม่ต้องเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต
5. การสกัดข้อมูล (Data Extraction): ทดลองดึงไฟล์ XML/JSON ออกจาก PDF เพื่อนำไปใช้ในระบบงานอื่น

---

4. คู่มือสำหรับนักพัฒนา (Developer Guide)

หากคุณต้องการนำฟีเจอร์ต่างๆ ไปใช้งานในระบบของคุณ สามารถศึกษาได้จากโครงสร้างไฟล์ดังนี้:

🛠 การสร้างไฟล์ Hybrid PDF/A-3

• ไฟล์ที่เกี่ยวข้อง: src/services/PdfGenerator.js
• วิธีใช้: ใช้ฟังก์ชัน createBasePDF เพื่อสร้างหน้าเอกสาร และ createHybridPDF เพื่อฝังไฟล์ XML/JSON ลงไปโดยกำหนด afRelationship ตามมาตรฐาน

🏷 การลงนามดิจิทัล (PAdES & LTV)

• ไฟล์ที่เกี่ยวข้อง: src/services/DigitalSigner.js
• วิธีใช้:
  • signPDF: ใช้สำหรับลงนามดิจิทัลบน PDF
  • applyLTV: (ใน PdfGenerator.js) ใช้สำหรับฝังข้อมูล DSS (Certs, OCSP, CRL) เพื่อให้ตรวจสอบลายเซ็นได้ในระยะยาวแม้ใบรับรองหมดอายุ

🔍 การตรวจสอบ (Verification)

• ไฟล์ที่เกี่ยวข้อง:
  • src/services/VerificationService.js: ตรวจสอบสถานะลายเซ็นดิจิทัล (PKCS#7)
  • src/services/VerificationQrService.js: จัดการการสร้างและตรวจสอบ QR Code แบบ Compact (CBOR/Base45) สำหรับการตรวจสอบแบบออฟไลน์

🎭 การปกปิดข้อมูล (Data Masking)

• ไฟล์ที่เกี่ยวข้อง: src/services/MaskingService.js
• วิธีใช้: ใช้ฟังก์ชัน applyMasking(input, start, mid, end) เพื่อทำ Masking ข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) เช่น เลขบัตรประชาชน หรือเบอร์โทรศัพท์ ก่อนนำไปแสดงผลหรือประมวลผล

---

5. สรุปความสัมพันธ์ของคำสั่ง (Code Mapping)

หากคุณต้องการ...	ต้องหยิบ Code จากไฟล์...	ฟังก์ชันหลัก
สร้างโครงสร้าง PDF	src/services/PdfGenerator.js	createBasePDF()
ฝังไฟล์ XML/JSON ใน PDF	src/services/PdfGenerator.js	createHybridPDF()
ลงนามดิจิทัล (Sign)	src/services/DigitalSigner.js	signPDF()
ทำระบบตรวจสอบออฟไลน์	src/services/VerificationQrService.js	generateVerificationQr()
ตรวจสอบลายเซ็นดั้งเดิม	src/services/VerificationService.js	verifySignature()
ทำ Data Masking (PDPA)	src/services/MaskingService.js	applyMasking()

---

6. การตั้งค่า Adobe Acrobat ให้เป็น "สีเขียว" (Trust Guide)

เนื่องจากระบบใช้ใบรับรองจำลอง (Self-signed) สำหรับการพัฒนา Adobe Acrobat จะแสดงสถานะเป็น "Validity Unknown" (เครื่องหมายคำถามสีเหลือง) เป็นปกติ จนกว่าเราจะติตตั้งใบรับรองให้เครื่องเชื่อถือ:

1. ดาวน์โหลดใบรับรอง: คลิกปุ่ม "Download Certificate (.crt)" จากหน้าจอหลักของระบบ
2. ติดตั้งความเชื่อถือ (Manual Trust):
   • เปิดไฟล์ PDF ที่สร้างขึ้นด้วย Adobe Acrobat
   • คลิกขวาที่ลายเซ็น -> เลือก Show Signature Properties
   • คลิกปุ่ม Show Signer's Certificate
   • ไปที่แถบ Trust -> คลิก Add to Trusted Certificates... -> กด OK
   • ติ๊กถูกที่ช่อง Certified documents และอีก 3 ช่องย่อยด้านล่าง (Dynamic content, Embedded JavaScript, Cross-domain browser) ให้ครบ
   • กด OK ทุกหน้าจนจบ
3. ตรวจสอบใหม่: ปิดไฟล์ PDF และเปิดใหม่อีกครั้ง ลายเซ็นควรแสดงเป็น "Signature is VALID" (เครื่องหมายถูกสีเขียว)

Tip

หากสถานะยังเป็น "สีแดง" (INVALID) แม้จะกด Trust แล้ว: ให้ตรวจสอบว่าได้ติดตั้งใบรับรองเวอร์ชั่นล่าสุดจากระบบหรือไม่ (หากมีการรันเซิร์ฟเวอร์ใหม่ ระบบอาจสร้างกุญแจชุดใหม่ขึ้นมา)

---

⚠️ ข้อสงวนสิทธิ์และเงื่อนไขการใช้งาน (Disclaimer)

โครงการนี้ (Source Code) จัดทำขึ้นโดย สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (สพธอ. หรือ ETDA) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็น "ตัวอย่างเพื่อการศึกษาและเป็นวิทยาทาน (Educational Purposes Only)" ในการส่งเสริมและให้ความรู้เกี่ยวกับการสร้างมาตรฐานเอกสารอิเล็กทรอนิกส์ของประเทศไทยเท่านั้น

ทาง ETDA เปิดกว้างให้ประชาชนและภาคธุรกิจสามารถนำ Source Code นี้ไปศึกษา ดัดแปลง หรือต่อยอดได้ภายใต้สัญญาอนุญาต MIT License อย่างไรก็ตาม ผู้ที่นำไปใช้งานต้องรับทราบและยินยอมเงื่อนไขดังต่อไปนี้:

1. ใช้งานตามสภาพ (AS IS): โครงการนี้เป็นการนำเทคโนโลยีและ Open Source ต่างๆ มาประกอบเป็นตัวอย่างการทำงาน ETDA ไม่รับประกันความสมบูรณ์ ความถูกต้อง หรือความปลอดภัยของ Source Code นี้สำหรับการนำไปใช้งานจริงบนระบบ Production
2. ปฏิเสธความรับผิดชอบในทุกกรณี: หากเกิดความเสียหายใดๆ ขึ้นจากการนำโค้ดนี้ไปใช้งาน ไม่ว่าจะเป็นความเสียหายทางธุรกิจ การสูญหายของข้อมูล ข้อผิดพลาดของระบบ (Bugs) หรือ การถูกร้องเรียนเรื่องการละเมิดลิขสิทธิ์/สิทธิบัตรจากบุคคลที่สาม ทาง ETDA จะไม่รับผิดชอบหรือชดใช้ค่าเสียหายในทุกกรณี
3. หน้าที่ของผู้ใช้งาน: ผู้ที่นำ Source Code นี้ไปใช้ มีหน้าที่ต้องตรวจสอบ ทดสอบ ปรับปรุง และประเมินความเสี่ยง รวมถึงตรวจสอบสิทธิ์การใช้งาน (License) ของไลบรารีต่างๆ ที่เชื่อมต่ออยู่ ให้เหมาะสมและถูกต้องตามกฎหมายก่อนนำไปใช้งานในธุรกิจของตนเองอย่างแท้จริง

---

พัฒนาโดย ETDA Standard Development Team | อ้างอิงมาตรฐาน ขมธอ.11